Capitularia - Edition der fränkischen Herrschererlasse

Paris, Bibliothèque nationale de France, Lat. 1535

Beschreibung der Handschrift nach Mordek

Aufbewahrungsort
Paris
Bibliothèque nationale de France
Lat. 1535
Sigle: P36
Digitalisat verfügbar bei Gallica
Entstehung und Überlieferung
Entstehung:

9. Jh., 2. Viertel (Mordek), 9. Jh., ca. Mitte (Bischoff); Frankreich (Mordek), Westliches Frankreich (Bischoff).

Provenienz:

Bigot 90 (alte Signatur: A. 28); Regius 4243.2.

Äußere Beschreibung
Material: Pergament
Umfang: 155 foll. (gezählt 1-72, 78-158, 51 und 121 doppelt)
Maße: 285 × 225-230 mm
Schriftraum: 210 × 170 mm
Lagen:
2 IV16 + (IV+1)25 + 10 IV109 + III115 + 5 IV154 + II158
Kustoden: I (8v) bis XVIIII (154v). Infolge falscher Lagenanordnung sind die Blätter heute wie folgt zusammengebunden: 1-109, 123-130, 116-122, 110-115, 131-158.
Zeilen: 26
Spalten: in zwei Spalten geschrieben
Schrift: große, gleichmäßige karolingische Minuskel
Ausstattung:

Meist orangerote Rubriken in Unziale und Capitalis; einige dekorative Initialen.

Einband:

Brauner Ledereinband mit Wappen Bigots.

Inhalte
  • 1ra-va
    INCIPIT EXPLANATIO IN REGULA CANONICA. BEATVS siluester natione romanus - fotinum et sabellium (vgl. Duchesne, Liber pontificalis 1, S. 170 f.).

  • 1va-7ra
    Konzil von Aachen (a. 816), Institutio canonicorum, Prolog und Capitulatio (MGH Conc. 2, 1, S. 312 Z. 15 - S. 318 Z. 15).

  • 7va-8ra
    Audiuimus dicentem scripturam per quales uirtutes - panem tuum (Erläuterungen zum Stundengebet).

  • 8ra
    (die ersten vier Zeilen oben; danach eine Zeile frei) Beginn der Aachener Institutio canonicorum (a. 816) von TONSVRAE (mit verzierter T-Initiale ähnlich wie fol. 9ra) bis exortus est (abgebrochener erster Versuch [am Lagenende]; danach trug dieselbe Hand foll. 7va-8ra Erläuterungen zum Stundengebet ein).

  • 8rb-v
    Leer.

  • 9ra-112vb
    Konzil von Aachen (a. 816), Institutio canonicorum, cc. 1-116 uota sunt (MGH Conc. 2, 1, S. 318 Z. 18 - S. 398 Z. 2); weitere Überlieferungen siehe unten Anhang III.

  • 113ra
    (Nachträge 11. Jh.) Gebet zum Hl. Geist und zwei kurze neumierte Texte.

  • 113va-149va
    Chrodegang, Regula canonicorum (ed. W. Schmitz, S. Chrodegangi Metensis episcopi regula canonicorum [Hannover 1889]).

  • 149va-151va
    Konzil von Aachen (a. 816), Institutio canonicorum, c. 122 (MGH Conc. 2, 1, S. 401 Z. 1 - S. 403 Z. 4).

  • 151va-152ra
    (In Mini-Minuskel) Capitulare monasticum III (a. 818/819?), cc. 1-41, 43-53, 55-66, 68-75 und 77 (Zählung nach Semmler): ANNO INCARNATIONIS DOMINI NOSTRI IESU CHRISTI DCCCXVII - obseruari decreuerunt. Vt abbates mox vt ad monasteria sua remeauerint - IN IPSORVM MANEAT ARBITRIO. EXPLICIT (CCM 1, S. 515-535, Sigle G1; stärker nach Benedictus Levita: MGH Capit. 1, Nr. 170, S. 344-348); ältester Repräsentant der Redaktion III, zu der auch folgende Codd. gehören: Cambridge Corpus Christi College 57, Cambridge University Library LI. I. 14, London Harley 5431, Cott. Tiberius A. III, Cott. Titus A. IV, Merseburg 136, Metz 1154, Trier 1382/145, Vatikan Barb. Lat. 646 und wahrscheinlich Genua Miss. Urbani 50.

  • Fol. 151v
    unten wiederholte Federprobe OMNIA NIMIA NOCENT.

  • 152ra-rb
    (Pseudo-)Bonifatius, De paenitentia (Migne, PL 89, Sp. 887 f.; vgl. Nürnberger, Zur handschriftlichen Ueberlieferung, S. 319).

  • 152rb-152v
    (Nachtrag 11. Jh.) Leo I., JK 412 (ed. B. Vollmann, Studien zum Priszillianismus. Die Forschung, die Quellen, der fünfzehnte Brief Papst Leos des Großen [Kirchengeschichtliche Quellen und Studien 7, St. Ottilien 1965] S. 122-138).

  • 153ra-154rb
    Interrogationes und Responsiones zum Glaubensbekenntnis: Dic, frater, scis orationem dominicam - operibus expleamus AMEN.

  • 155ra-rb
    Fragment eines theologischen Textes mit Isidor- und Augustinus-Exzerpten.

  • 155va-vb
    EXPOSITIO SUPER ORATIONEM DOMINICAM. Dieselbe Expositio wie in den Codd. Bamberg Lit. 131, foll. 108v-109v und Karlsruhe Aug. 18, foll. 9r-10r; dazu Andrieu, Ordines Romani 1, S. 86.

  • 155vb-157vb
    AGUSTINUS. Credo in deum patrem omnipotentem - peccatorum remissionem (Fragment). Wie Codd. Bamberg Lit. 131, foll. 110v ff., München Lat. 14581, foll. 125v ff. und Paris Lat. 1248, foll. 35v ff.; dazu Andrieu, Ordines Romani 1, S. 86, 240 und 266.


Transkription

Editorische Vorbemerkung zur Transkription

Transkriptionsvorlage: