Capitularia - Edition der fränkischen Herrschererlasse

Trier, Stadtbibliothek, 1238/602

Beschreibung der Handschrift nach Mordek

Aufbewahrungsort
Trier
Stadtbibliothek
1238/602
Sigle: T2
Entstehung und Überlieferung
Entstehung:

15. Jh. (um 1436); für St. Matthias in Trier.

Provenienz:

St. Matthias, Trier (Signatur im Katalog des 16. Jh.: F 44). In der Stadtbibliothek seit 1803.

Äußere Beschreibung
Material: Papier
Umfang: I + 222 (gezählt I, 1-221) + I foll., mehrere Teile
Maße: 215 × 145-148 mm
Schriftraum: 160-180 × 90-110 mm
Lagen:
IV7 + (VI+1)20 + VIII36 + 4 VI84 + VII98 + 2 VI122 + III128 + II132 + 2 VI156 + V166 + I(?)168 + VII182 +Vl 92 + IV200 + VI212+ (IV+1)221
Zeilen: 25-39
Spalten: 1
Ausstattung:

Initialen rot oder in brauner Texttinte.

Einband:

Dunkelbrauner Ledereinband (mit Zierprägung: Rauten, Lilien, Adler, Madonna mit Kind und Spruchband „hilf maria“) um Holz.

Inhalte
Anmerkung:

Abgesehen von Texten zu den Konzilen von Konstanz und Basel sind in dem Band vor allem monastische Werke zusammengetragen, darunter:

  • 124r-127r
    Memoriale qualiter (CCM 1, S. 229 -261).

  • Auf neuer Lage beginnt: 183r-185v
    Capitulare monasticum III (a. 818/819?), ohne cc. 31, 35, 42, 53-54, 56, 58-59, 64, 71 und 76: Anno incarnacionis domini nostri iesu christi octingentesimo decimo septimo - conseruari decreuerunt. Et abbates mox cum ad sua monasteria remeauerint - in eorum sit arbitrio (CCM 1, S. 515-535, Sigle B4; stärker nach Benedictus Levita: MGH Capit. 1, Nr. 170,S. 344-348); zu verwandten Hss. (überarbeitete Redaktion I) siehe bei Cod. Zürich Rh. hist. 28.

  • 186r-189r
    Brief Abt Theodomars von Montecassino an Karl den Großen (Anfang 9. Jh.) (MGH Epp. 4, S. 510-514; CCM 1, S. 157-173).

  • 189r-206v
    Consuetudines non-Cluniacenses: Consuetudines Germaniae - Redactio Fuldensis-Trevirensis (CCM 7, 3, S. 257-322).

  • 206v-211v
    Consuetudines non-Cluniacenses: Consuetudines Germaniae - Redactio Helmstadiana-Fuldensis (CCM 7,3, S. 325-364).

  • 211v-212v
    Monachi Fuldensis epistola ad desidiosos (CCM 7, 3, S. 367-373).

Bibliographie
Literatur:
  • J. Montebaur, Studien zur Geschichte der Bibliothek der Abtei St. Eucharius-Matthias zu Trier (Römische Quartalschrift, 26. Supplementheft, Freiburg i. Br. 1931) S. 76 Nr. 277
  • V. Redlich, Zur Bibliotheks- und Geistesgeschichte der Trierer Abtei St. Mathias, in: SMBO 49 (N. F. 18) (1931) S. 451
  • Krämer, Handschriftenerbe 2, S. 768 und 3, S. 539
  • Semmler 1960, S. 341, 365 f. u. ö.
  • Hallinger 1963, S. 142 ff.
  • Morgand 1963, S. 193
  • Semmler 1963h, S. 503, 510 f.
  • Corpus Consuetudinum Monasticarum 7, 1, S. 183-187
  • P. O. Kristeller, Iter Italicum. Accedunt alia itinera, 3 (London - Leiden 1983) S. 718
  • P. Becker, Notizen zur Bibliotheksgeschichte der Abtei St. Eucharius - St. Matthias, in: Armaria Trevirensia. Beiträge zur Trierer Bibliotheksgeschichte (2., stark erweiterte Aufl., hg. von G. Franz = Bibliotheca Trevirensis 1, Wiesbaden 1985) S. 47
Kataloge:
  • M. Keuffer - G. Kentenich, Handschriften des historischen Archivs (Beschreibendes Verzeichnis der Handschriften der Stadtbibliothek zu Trier 8, Trier 1914) S. 253-255 Nr. 497
Abbildungen:
  • Corpus Consuetudinum Monasticarum 7, 1, Tafel 14 (fol. 199v)
Projektspezifische Referenzen:


Transkription

Editorische Vorbemerkung zur Transkription

Transkriptionsvorlage: