{"id":29097,"date":"2020-09-11T22:24:50","date_gmt":"2020-09-11T20:24:50","guid":{"rendered":"http:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/mss\/vatikan-bav-vat-lat-3827\/"},"modified":"2026-04-16T17:25:37","modified_gmt":"2026-04-16T15:25:37","slug":"vatikan-bav-vat-lat-3827","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/mss\/vatikan-bav-vat-lat-3827\/","title":{"rendered":"Vatikan, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. Lat. 3827"},"content":{"rendered":"<div class=\"xsl-output\">\n<div class=\"tei-TEI mss-header-xsl transkription-header\">\n<div class=\"tei-fileDesc\">\n<h4 id=\"description\" class=\"tei-titleStmt\">Manuscript description according to Mordek<\/h4>\n<div class=\"tei-msDesc\">\n<div id=\"identification\">\n<div class=\"tei-msIdentifier\">\n<h5>Repository<\/h5>\n<p>Vatikan<br \/>Biblioteca Apostolica Vaticana<br \/> Vat. Lat. 3827<\/p>\n<div>\n<div class=\"tei-altIdentifier\"><u>Siglum<\/u> <span class=\"italic\">V20<\/span><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"tei-facsimile\">Digital image available at<br \/>\n               <a class=\"external\" href=\"http:\/\/digi.vatlib.it\/view\/MSS_Vat.lat.3827\" title=\"DigiVatLib\" target=\"_blank\">BAV<\/a>\n               <\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"page-break\"><\/div>\n<div class=\"tei-history\">\n<h5 id=\"_origin\">Origin and history<\/h5>\n<div class=\"tei-origin\">\n<h6>Origin:<\/h6>\n<p>\n                  9. Jh., 3. Drittel (etwa<br \/>\n                  ausgehendes 9. Jh. [Bischoff]) (Mordek) 9. Jh., 3. oder 4. Viertel<br \/>\n                  (Bischoff 2014); Nordfrankreich (Mordek), Frankreich (\u00f6stlich von<br \/>\n                  Paris) (Bischoff 2014). <\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"tei-provenance\">\n<h6>Provenance:<\/h6>\n<p>Kapitelsbibliothek Beauvais (mehrere Besitzvermerke 12.\/13. Jh. foll. 2r,<br \/>\n                  37r und 152r: <span class=\"tei-hi rend-italic\">Sancti petri beluacensis<\/span> [<span class=\"tei-hi rend-italic\">est liber iste<\/span>]); 1558 von Jean Du Tillet aus der<br \/>\n                  Kathedralbibliothek entliehen, vgl. Omont 1916, S. 7; Antonio Agust\u00edn (Nr.<br \/>\n                  253; er d\u00fcrfte die korrekte Neubindung der Hs. veranla\u00dft haben); d&#8217;Este,<br \/>\n                  Ferrara (Besitzvermerk fol. 37r: <span class=\"tei-hi rend-italic\">Illustrissimi et<br \/>\n                     Reverendissimi Domini Cardinalis Ferrariensis<\/span>). <\/p>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"page-break\"><\/div>\n<div class=\"tei-physDesc\">\n<h5 id=\"_description\">Physical description<\/h5>\n<table class=\"tei-physDesc-table\">\n<tbody>\n<tr>\n<th class=\"value\">Material:<\/th>\n<td class=\"text\">\n                        Pergament\n                        <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th class=\"value\">Number:<\/th>\n<td class=\"text\">208 foll. (Angaben im folgenden nach der neuen Stempelz\u00e4hlung unten<br \/>\n                        rechts) <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th class=\"value\">Size:<\/th>\n<td class=\"text\">ca. 328 \u00d7 270 mm<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th class=\"value\">Body text:<\/th>\n<td class=\"text\">235-248 \u00d7 190-210 mm<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th class=\"value\">Quires:<\/th>\n<td class=\"text\">\n<div>In der heute wieder sichtbaren richtigen Reihenfolge;<br \/>\n                           einige Bl\u00e4tter fehlen: 2 IV<span class=\"tei-hi rend-super\">16<\/span> + II<span class=\"tei-hi rend-super\">20<\/span> + 4 IV<span class=\"tei-hi rend-super\">52<\/span> + (III+1)<span class=\"tei-hi rend-super\">59<\/span> + 2 IV<span class=\"tei-hi rend-super\">75<\/span> + (IV+1)<span class=\"tei-hi rend-super\">84<\/span> + 3 IV<span class=\"tei-hi rend-super\">108<\/span> + 3<span class=\"tei-hi rend-super\">111<\/span> + IV<span class=\"tei-hi rend-super\">119<\/span> + III<span class=\"tei-hi rend-super\">125<\/span> + IV<span class=\"tei-hi rend-super\">133<\/span> + (III+l)<span class=\"tei-hi rend-super\">140<\/span> + IV<span class=\"tei-hi rend-super\">148<\/span> + V<span class=\"tei-hi rend-super\">158<\/span> + IV<span class=\"tei-hi rend-super\">166<\/span> + (IV+2)<span class=\"tei-hi rend-super\">176<\/span> + V<span class=\"tei-hi rend-super\">186<\/span> + 2 IV<span class=\"tei-hi rend-super\">202<\/span> + III<span class=\"tei-hi rend-super\">208<\/span>\n                           <\/div>\n<div>Die Kustoden (<span class=\"tei-hi rend-italic\">I-XXVII <\/span>an den<br \/>\n                           Lagenenden, z. T. mit vorangestelltem <span class=\"tei-hi rend-italic\">Q<\/span>; nicht<br \/>\n                           immer erhalten) gehen nach der schon mittelalterlich falschen<br \/>\n                           Blattfolge (neue foll. 37-125, 1-36, 126-208 = in der \u00e4lteren<br \/>\n                           Foliierung oben rechts 1-90 [38 \u00fcbersprungen], 91-126,<br \/>\n                           127-209).<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th class=\"value\">Lines:<\/th>\n<td class=\"text\">29-31<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th class=\"value\">Columns:<\/th>\n<td class=\"text\">1<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th class=\"value\">Script:<\/th>\n<td class=\"text\">\n                        karolingische Minuskel\n                        <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th class=\"value\">Decoration:<\/th>\n<td class=\"text\">\n<p>Rubriken (meist Capitalis rustica) rot und in hell- und dunkelbrauner<br \/>\n                           Texttinte, im zweiten Teil auch gr\u00fcn, einfache Initialen in Rot und Braun z.<br \/>\n                           T. mit farblich wechselnden F\u00fcllungen.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n<div class=\"page-break\"><\/div>\n<div class=\"tei-msContents\">\n<h5 id=\"_content\">Contents<\/h5>\n<div class=\"tei-summary\">\n<h6>Note:<\/h6>\n<p>Die Hs. besteht aus zwei gro\u00dfen Teilen: Auf foll. 1r-125r bietet sie<br \/>\n                  als Unikat die von Maassen 1870, S. 778-780, beschriebene, mit der Collectio<br \/>\n                  Sancti Amandi (Cod. <a class=\"internal\" href=\"\/mss\/berlin-sb-hamilton-132\" title=\"&#091;:de&#093;Zur Handschrift&#091;:en&#093;To the manuscript&#091;:&#093;\">Berlin Hamilton 132<\/a> u. a.)<br \/>\n                  verwandte Sammlung der Hs. von Beauvais und in diese integriert unsere<br \/>\n                  merowingischen und fr\u00fchen karolingischen Kapitularien (diejenigen Pippins<br \/>\n                  \u00e4hnlich in der Sammlung der Hss. <a class=\"internal\" href=\"\/mss\/vatikan-bav-pal-lat-582\" title=\"&#091;:de&#093;Zur Handschrift&#091;:en&#093;To the manuscript&#091;:&#093;\">Vatikan Pal. Lat. 582<\/a> und <a class=\"internal\" href=\"\/mss\/paris-bn-lat-9654\" title=\"&#091;:de&#093;Zur Handschrift&#091;:en&#093;To the manuscript&#091;:&#093;\">Paris Lat.<br \/>\n                     9654<\/a>), foll. 126r-208v Briefe Papst Nikolaus&#8217; I.<\/p>\n<p>Auf Cod. Vatikan Vat. Lat. 3827 f\u00fchren sich wohl direkt bzw. mittelbar die<br \/>\n                  entsprechenden Teile zur\u00fcck in folgenden neuzeitlichen Papiercodices: Vatikan Chig. C. VIII. 239, <a class=\"internal\" href=\"\/mss\/vatikan-bav-reg-lat-1041\" title=\"&#091;:de&#093;Zur Handschrift&#091;:en&#093;To the manuscript&#091;:&#093;\">Vatikan Reg. Lat. 1041<\/a> (128<br \/>\n                  foll.; beginnt wie Cod. Vatikan Chig. C. VIII. 239 mit Ver a. 755 und endet<br \/>\n                  mit Valence a. 855 <span class=\"tei-hi rend-italic\">auctoritate muniri<\/span> [MGH Conc. 3,<br \/>\n                  S. 364]), Rom,<br \/>\n                  Biblioteca Vallicelliana, C. 23 (Sammelhs., aus verschiedenen<br \/>\n                  Vorlagen zusammengeschrieben, 332 foll., Text bis 320r; beginnt mit Pippini<br \/>\n                  regis capitulare a. 751\/755, bringt im folgenden aber nur einen Teil der von<br \/>\n                  Cod. Vatikan Vat. Lat. 3827 tradierten St\u00fccke), Rom, Biblioteca Vallicelliana, C.<br \/>\n                  24 (gleichfalls gro\u00dfer Sammelband, 380 foll., vgl. die ausf\u00fchrliche<br \/>\n                  Analyse von L. Gasparri, Osservazioni sul codice Vallicelliano C. 24, in:<br \/>\n                  Studi Gregoriani 9 [1972] S. 467-513 und R. Somerville, The Councils of<br \/>\n                  Urban II, Bd. 1: Decreta Claromontensia [Annuarium Historiae Conciliorum<br \/>\n                  Suppl. 1, Amsterdam 1972] S. 46 ff.; fol. 96r-v ist das Pippini regis<br \/>\n                  capitulare a. 751\/755 kopiert) und vermutlich auch Rom, Biblioteca<br \/>\n                  Corsiniana, 41. A. 23 (13).<\/p>\n<\/p><\/div>\n<ul class=\"bare\">\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">1r-5v<\/span><br \/> Konzilien von Carpentras (a. 527) (MGH Conc. 1, S.<br \/>\n                     41-43, zur Hs. S. XV; CCL 148 A, S. 48-51, zur Hs. S. IX), Orange (a. 529)<br \/>\n                     (MGH Conc. 1, S. 46-54; CCL 148 A, S. 55-65) und Riez (a. 439) (CCL 148, S.<br \/>\n                     63-72, zur Hs. S. X). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">5v<\/span><br \/>\n                     <span class=\"rend-semibold\" title=\"BK\u00a01\">Chlodowici regis ad episcopos praeceptio<\/span> in<br \/>\n                     Briefform (a. 507\/511): <span class=\"tei-hi rend-italic\">INCPI. CANONIS AURILIANONSIS<br \/>\n                        TEMPORE CLODOUII REGIS I. Dominis sanctis et apostolica sede dignissimis<br \/>\n                        episcopis chlodoueus rex. Enuntiante fama &#8211; dignissimi papae<\/span> (MGH<br \/>\n                     Capit. 1, Nr. 1, S. 1 Z. 8 [k\u00fcrzere Inskription], S. 1 Z. 18 &#8211; S. 2 Z. 9);<br \/>\n                     daran anschlie\u00dfend als Antwort der Bisch\u00f6fe (gez\u00e4hlt <span class=\"tei-hi rend-italic\">II<\/span> ff.): <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">5v-7v<\/span><br \/> Konzil von Orl\u00e9ans (a. 511) (MGH Conc. 1, S. 2-9 und 13<br \/>\n                     f.; CCL 148 A, S. 4-12 und 18 f.). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">8r-31r<\/span><br \/> Weitere Konzilien von Orl\u00e9ans (a. 538, 541, 549 und<br \/>\n                     533) (MGH Conc. 1, S. 73-83 und 85, S. 87-96 und 98 f., S. 100-111, S.<br \/>\n                     62-65; CCL 148 A, S. 114-129, S. 132-142 und 145 f., S. 148-160, S. 99-103),<br \/>\n                     von Vannes (a. 461\/491) (CCL 148, S. 150-156), Vaison (a. 529) und Epao (a.<br \/>\n                     517) (MGH Conc. 1, S. 55-58, S. 16 und 19-30; CCL 148 A, S. 78-81, S.<br \/>\n                     24-37), von Tours (a. 461) (CCL 148, S. 143-148) und Tours (a. 567) (MGH<br \/>\n                     Conc. 1, S. 121-136; CCL 148 A, S. 176-194), von M\u00e2con (a. 581\/583) (in c.<br \/>\n                     14 Zitat aus <span class=\"rend-semibold\" title=\"Mordek\u00a01\">Childeberti I regis edictum<\/span><br \/>\n                     [a. 538?], siehe Mordek 1995 Anhang I, Nr. 1) und M\u00e2con (a. 585) (MGH Conc.<br \/>\n                     1, S. 155-161, S. 164-173; CCL 148 A, S. 223-230, S. 238-250), dann mit<br \/>\n                     Bezug auf das Matisconense von 585: <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">31r-32r<\/span><br \/>\n                     <span class=\"rend-semibold\" title=\"BK\u00a05\">Guntchramni regis edictum<\/span> (a. 585): <span class=\"tei-hi rend-italic\">PRAECEPTIO GLORIOSISSIMI REGIS GUNTHRAMNI AD EPISCOPOS DATA<br \/>\n                        QUI IN SYNODO SUPRASCRIPTA FUERUNT DE OBSERUANDO DIE DOMINICO.<br \/>\n                        Gunthramnus rex francorum omnibus pontificibus &#8211; praesente auctoritate<br \/>\n                        uulgamus. SUBSCRIPTIO DOMNI GUNTHRAMNI REGIS PERRUNAS DAT. SUB DIE QUARTO<br \/>\n                        ID. NOUEMBR ANNO XXIIII REGNI SUPRASCRIPTI REGIS<\/span> (MGH Capit. 1, Nr.<br \/>\n                     5, S. 10 Z. 35 f., S. 11 Z. 7 &#8211; S. 12 Z. 24); sonst nur noch von der<br \/>\n                     Collectio Sancti Amandi \u00fcberliefert. <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">32r-36v<\/span><br \/> Konzilien von Thelepte (a. 418) (CCL 149, S. 58-63),<br \/>\n                     Paris (a. 573) und (a. 552) (MGH Conc. 1, S. 142-146, S. 116 f.; CCL 148 A,<br \/>\n                     S. 205-210, S. 167-169), Auxerre (wohl nach 585) (MGH Conc. 1, S. 179-184;<br \/>\n                     CCL 148 A, S. 265-272) und Chalon-sur-Sa\u00f4ne (a. 647\/653) (MGH Conc. 1, S.<br \/>\n                     208-214; CCL 148 A, S. 303-310); danach <span class=\"tei-hi rend-italic\">EXPLICIT<\/span>,<br \/>\n                     Rest der Seite leer. <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>Mit neuer Lage beginnt:<br \/>\n                     <span class=\"rend-semibold\">37r-38v<\/span><br \/>\n                     <span class=\"tei-hi rend-italic\">CAPITULO I-XXV<\/span> &#8211; <span class=\"rend-semibold\" title=\"BK\u00a014\">Capitulare<br \/>\n                        seu canones concilii Vernensis<\/span> (a. 755): <span class=\"tei-hi rend-italic\">INCIPIT SYNODUS VERNO PALATIO FACTA. Suffecerant<\/span> (das erste <span class=\"tei-hi rend-italic\">e<\/span> korr. zu <span class=\"tei-hi rend-italic\">i<\/span>) <span class=\"tei-hi rend-italic\">quidam<\/span> (korr. zu <span class=\"tei-hi rend-italic\">quedam<\/span>) <span class=\"tei-hi rend-italic\">priscorum patrum regulae &#8211; glorios. pippino rege. Ut episcopi debeant<br \/>\n                        per singulas ciuitates &#8211; iustitia euacuatur<\/span> (MGH Capit. 1, Nr. 14, S.<br \/>\n                     33 Z. 19 &#8211; S. 37 Z. 12).<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">38v-39r<\/span><br \/>\n                     <span class=\"rend-semibold\" title=\"BK\u00a012\">Pippini principis capitulare Suessionense<\/span> (a.<br \/>\n                     744): <span class=\"tei-hi rend-italic\">IN DEI NOMINE TRINITATIS ANNO SEPTINGENTESIMO<br \/>\n                        QUADRAGESIMO QUARTO ab incarnatione christi<\/span> &#8211; <span class=\"tei-hi rend-italic\">signum Helmigaudo<\/span> (MGH Capit. 1, Nr. 12, S. 29 Z. 1 &#8211; S. 30 Z. 21;<br \/>\n                     MGH Conc. 2, 1, S. 33-36). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">39r-v<\/span><br \/>\n                     <span class=\"tei-hi rend-italic\">I-VII<\/span> &#8211; <span class=\"rend-semibold\" title=\"BK\u00a013\">Pippini regis<br \/>\n                        capitulare<\/span> (a. 751\/755): <span class=\"tei-hi rend-italic\">INCIPIUNT CAPITULA DE<br \/>\n                        ALIO SINODO SUB IPSO DOMNO REGE PIPPINO FACTO CAPITULO PRIMO<\/span><br \/>\n                     <span class=\"tei-hi rend-italic\">DE INCESTIS. SI HOMO INCESTUM COMMISERIT DE ISTIS CAUSIS<br \/>\n                        DE DEO SACRATA AUT CUM MATRE SUA aut cum matrina sua<\/span> &#8211; <span class=\"tei-hi rend-italic\">causa transmiserit<\/span>; c. 6 zu <span class=\"tei-hi rend-italic\">V<\/span><br \/>\n                     gez\u00e4hlt, c. 7 zweigeteilt (MGH Capit. 1, Nr. 13, S. 31 Z. 14, S. 31 Z. 18 &#8211;<br \/>\n                     S. 32 Z. 27). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">39v-41v<\/span><br \/> Brief Paulinus\u2019 von Aquileia an Karl den Gro\u00dfen (a.<br \/>\n                     791) (MGH Epp. 4, S. 517-520). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">41v-49r<\/span><br \/> Konzil von Friaul (a. 796\/797) (MGH Conc. 2, 1, S.<br \/>\n                     179-195). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">49r-70v<\/span><br \/> Brief Hadrians I. an Karl den Gro\u00dfen, JE 2483 (MGH<br \/>\n                     Epp. 5, S. 6-57).<\/p>\n<p>Aus dieser einzigen vollst\u00e4ndigen \u00dcberlieferung des p\u00e4pstlichen<br \/>\n                     Antwortschreibens l\u00e4\u00dft sich das von Hadrian sogenannte <span class=\"tei-hi rend-italic\">capitulare adversus synodum<\/span> in 85 (60 + 25) Kapiteln herauslesen,<br \/>\n                     das Karl dem Papst 791\/792 als Stellungnahme im Bilderstreit \u00fcbersandt<br \/>\n                     hatte. Die gegen die Beschl\u00fcsse des Nicaenum II gerichteten Kapitel,<br \/>\n                     offenbar nur f\u00fcr Rom gedacht, handeln von einem einzigen dogmatischen Thema,<br \/>\n                     k\u00f6nnen also nicht als Kapitular in unserem Sinne gelten. Sie dienten, wie K.<br \/>\n                     Hampe, Hadrians I. Vertheidigung der zweiten nicaenischen Synode gegen die<br \/>\n                     Angriffe Karls des Grossen, in: NA 21 (1896) S. 85 ff., besonders S. 95 ff.,<br \/>\n                     nachgewiesen hat, als Vorlage f\u00fcr die Libri Carolini, das von Theodulf von<br \/>\n                     Orl\u00e9ans verfa\u00dfte &#8220;Opus Caroli regis contra synodum&#8221;; vgl. auch W. von den<br \/>\n                     Steinen, Entstehungsgeschichte der Libri Carolini, in: QFIAB 21 (1929-30) S.<br \/>\n                     1 ff. und die neue MGH-Edition der Libri Carolini von A. Freeman. <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">70v-74v<\/span><br \/> Capitula I Bischof Theodulfs von Orl\u00e9ans (MGH<br \/>\n                     Capitula episcoporum 1, S. 103-142; zur Hs. S. 94 f.). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">74v-75r<\/span><br \/>\n                     <span class=\"rend-semibold\" title=\"BK\u00a0185b\">Hludowici et Hlotharii epistola generalis<\/span><br \/>\n                     (a. 828), interpolierte Langversion (B), mit Inskription: <span class=\"tei-hi rend-italic\">INCIPIT EPISTOLA CESAREA. IN nomine domini dei et saluatoris nostri iesu<br \/>\n                        christi hludouuicus et hlotarius \u2014 diligenter fideliterque conseruet<\/span><br \/>\n                     (MGH Capit. 2, Nr. 185, S. 4 Z. 5 &#8211; S. 6 Z. 16, zur Inskription vgl. S. 3 Z.<br \/>\n                     41 f.; MGH Conc. 2, 2, S. 599-601). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">75v-111r<\/span><br \/> Konzil von Paris (a. 829), mit einer die Einberufung<br \/>\n                     durch Ludwig und Lothar festhaltenden Inskription (MGH Conc. 2, 2, S.<br \/>\n                     606-680). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">111r-v<\/span><br \/> Briefe Leos IV. an Bischof Prudentius von Troyes (JE<br \/>\n                     2657) und an die Bisch\u00f6fe Britanniens (JE 2599) bis einschlie\u00dflich c. (8)<br \/>\n                     (in der Hs.: <span class=\"tei-hi rend-italic\">k. V<\/span>) (beide ohne Kenntnis des Vaticanus<br \/>\n                     ediert von Adolf von Hirsch-Gereuth, MGH Epp. 5, S. 611 und S. 593 -595);<br \/>\n                     danach Blattverlust. <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">112r-116v<\/span><br \/> Konzil von Valence (a. 855) (MGH Conc. 3, S.<br \/>\n                     351-365; zur Hs. S. 349). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">116v-117v<\/span><br \/>\n                     <span class=\"rend-semibold\" title=\"BK\u00a0299\">Konzil von Savonni\u00e8res<\/span> (a. 859), Kanones,<br \/>\n                     ohne Unterschriftenliste (MGH Capit. 2, Nr. 299, S. 447-449; MGH Conc. 3, S.<br \/>\n                     458-462). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">117v-118v<\/span><br \/>\n                     <span class=\"tei-hi rend-italic\">CAP. I-XIIII<\/span> &#8211; Karls des Kahlen <span class=\"rend-semibold\" title=\"BK\u00a0300\">Libellus proclamationis adversus Wenilonem<\/span>,<br \/>\n                     vorgelegt in Savonni\u00e8res (a. 859): <span class=\"tei-hi rend-italic\">LIBELLUS PROCLAMATIONIS<br \/>\n                        KAROLI REGIS ADUERSUS UUENILONEM ARCHIEPISCOPUM senonum electis iudicibus<br \/>\n                        &#8211; manu porrectus. Quia sicut dicit sanctus gregorius &#8211; adiutorium aliquod<br \/>\n                        praestitit <\/span>(MGH Capit. 2, Nr. 300, S. 450 Z. 33 &#8211; S. 453 Z. 9; MGH<br \/>\n                     Conc. 3, S. 464-467). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">118v-125r<\/span><br \/> Konzil von Savonni\u00e8res (a. 859), Synodalschreiben<br \/>\n                     an Erzbischof Wenilo von Sens, an die bretonischen Bisch\u00f6fe und an<br \/>\n                     westfr\u00e4nkische Gro\u00dfe, dazu die in Savonni\u00e8res \u00fcberreichten Kanones von<br \/>\n                     Langres (MGH Conc. 3, S. 468-472, 480-485, 473-479); untere H\u00e4lfte der Seite<br \/>\n                     abgeschnitten und durch neueres Pergament ersetzt. <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">125v<\/span><br \/> leer.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">126r-208v<\/span><br \/> Briefkorpus Papst Nikolaus&#8217; I. (vgl. Perels 1912,<br \/>\n                     S. 541 f. und dens., MGH Epp. 6, S. 263). <\/p>\n<\/li>\n<li class=\"tei-msItem\">\n<p>\n                     <span class=\"rend-semibold\">208v<\/span><br \/> (Nachtrag, etwa 11. Jh., 2. H\u00e4lfte) Klagegedicht auf den<br \/>\n                     Tod eines Kaisers (MGH Poetae 4, S. 1074 f.), wahrscheinlich Heinrichs III.<br \/>\n                     nach B. Bischoff, Caesar, tantus eras, in: ders., Mittelalterliche Studien<br \/>\n                     2, S. 169-174 (zur Hs. S. 169 f. mit Anm. 7; weitere Literatur bei K\u00f6nsgen<br \/>\n                     1977, Nr. 1822). <\/p>\n<\/li>\n<\/ul><\/div>\n<div class=\"page-break\"><\/div>\n<div class=\"tei-listBibl tei-listBibl-not-type\">\n<h5 id=\"_bibliography\">Bibliography<\/h5>\n<div class=\"tei-listBibl tei-listBibl-lit\">\n<h6>References:<\/h6>\n<ul>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Pertz_G_1835\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Pertz 1835, S. XIX<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Boretius_1897\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Boretius 1897, S. XXVIII<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Ballerini_1865\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\"> Ballerini 1865, Sp. 157 f.<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Pertz_G_1824-1825\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Pertz G 1824-1825, S. 463 f.<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Maassen_1866\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Maassen 1866, S. 397<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Maassen_1870\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Maassen 1870, S. 778-780<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Bethmann_1874\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Bethmann 1874, S. 237<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#N%C3%BCrnberger_1883\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">N\u00fcrnberger 1883, S. 312 f.<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Omont_1916\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Omont 1916, S. 7, 83<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#de_Clercq_C_1936\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">de Clercq C 1936, S. 7 Anm. 1, S. 123 Anm.<br \/>\n                        1 u. \u00f6.<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#de_Clercq_C_1958\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">de Clercq C 1958, S. 60, S. 218 Anm. 16,<br \/>\n                        S. 231 Anm. 47<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\">D. Lohrmann, Das Register Papst Johannes&#8217; VIII. (872-882) (Bibliothek<br \/>\n                     des Deutschen Historischen Instituts in Rom 30, T\u00fcbingen 1968) S. 207<br \/>\n                     f.<\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Gasparri_L_1972\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Gasparri L 1972, S. 505 f.<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Mordek_1975\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Mordek 1975, S. 72 Anm. 38 u. \u00f6.<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Buonocore_1986\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Buonocore 1986, S. 1127<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Pontal_1986\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Pontal 1986, S. 282<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Hartmann_W_1989\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Hartmann W 1989, S. 15, 18 u. \u00f6.<\/a><\/li>\n<\/ul><\/div>\n<div class=\"tei-listBibl tei-listBibl-cat\">\n<h6>Catalogues:<\/h6>\n<ul>\n<li class=\"tei-bibl\">Inventarium librorum latinorum Mss. Bib. Vat. 4 (handschriftlich in<br \/>\n                     der Biblioteca Apostolica Vaticana)<\/li>\n<\/ul><\/div>\n<div class=\"tei-listBibl tei-listBibl-cap\">\n<h6>Project-specific references:<\/h6>\n<ul>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Mordek_1995\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Mordek 1995, S. 858-863<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Bischoff_2014\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Bischoff 2014, S. 450, Nr. 6882<\/a><\/li>\n<li class=\"tei-bibl\"><a class=\"internal bib\" href=\"\/resources\/biblio\/#Coumert_2023\" title=\"&#091;:de&#093;Zum bibliographischen Eintrag&#091;:en&#093;To the bibliographic entry&#091;:&#093;\">Coumert 2023, S. 138<\/a><\/li>\n<\/ul><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"footnotes-wrapper\"><\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"page-break\"><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/div>\n<p><br \/>\n<\/p>\n<div class=\"xsl-output\">\n<div class=\"tei-TEI mss-transcript-xsl transkription-body\">\n<div class=\"tei-text\">\n<h4 id=\"transcription\">Transcription<\/h4>\n<div class=\"tei-front\">\n<h5 id=\"editorial-preface\" data-cap-dyn-menu-caption=\"&#091;:de&#093;Editorische Vorbemerkung&#091;:en&#093;Editorial Preface&#091;:&#093;\">\n        Editorial Preface to the Transcription<br \/>\n      <\/h5>\n<div class=\"italic tei-encodingDesc\">\n<p class=\"tei-p\">Transkriptionsvorlage: Sehr gutes Farbdigitalisat der Biblioteca Apostolica<br \/>\n            Vaticana.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"tei-front-div\">\n<h6>       Schreiber<\/h6>\n<p class=\"tei-p\">Der Schreiber verwendet eine gut lesbare karolingische Minuskel.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"tei-front-div\">\n<h6>    Gliederungsmerkmale<\/h6>\n<p class=\"tei-p\">Nach den Capitula Theodulfs von Orl\u00e9ans und vor den Texten des Pariser Konzils von<br \/>\n               829 befindet sich auf foll. 74v-75r die Epistola generalis Ludwigs und<br \/>\n               Lothars (BK 185) in der Langversion. Der Brief hat ein Incipit in roter Tinte und<br \/>\n               Capitalis rustica und wird mit einer zwei Zeilen hohen, roten I-Initiale eingeleitet.<br \/>\n               Der Teil des Textes, der fast w\u00f6rtlich BK 184 aufgreift (ab <span class=\"tei-mentioned\">Primo<br \/>\n                  scilicet<\/span>&#8230;) ist durch eine deutlich erkennbare intralineare L\u00fccke vom<br \/>\n               Rest des Textes abgetrennt.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"tei-front-div\">\n<h6>  Benutzungsspuren<\/h6>\n<p class=\"tei-p\">Neben den Beginn des St\u00fccks hat eine neuzeitliche Hand einen Verweis auf das Konzil<br \/>\n               von Paris 829 auf den linken Seitenrand geschrieben.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"inhaltsverzeichnis\" style=\"display: none\"><a data-level=\"5\" href=\"#start-of-text\"><br \/>\n          Contents (Rubrics)<br \/>\n        <\/a><\/p>\n<ul>\n<li class=\"toc\"><a href=\"#vatikan-bav-vat-lat-3827-74v-5\" data-level=\"6\"><br \/>\n                  INCIPIT EPISTOLA<br \/>\n                  CESAREA<\/a><\/li>\n<li class=\"toc\"><a href=\"#vatikan-bav-vat-lat-3827-75r-1\" data-level=\"6\"><br \/>\n                  (Primo scilicet im<br \/>\n                  mogonciacensi urbe ubi conueniant&#8230;)<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>         <a data-level=\"5\" href=\"#start-of-text\"><br \/>\n          Contents (BK-Nos.)<br \/>\n        <\/a><\/div>\n<div class=\"page-break\"><\/div>\n<div class=\"tei-body\" id=\"start-of-text\" data-shortcuts=\"1\">\n<p>          <span class=\"tei-cb\"><\/span><span class=\"folio\" data-shortcuts=\"0\">[fol.\u00a074v]<\/span><br \/>\n          <span class=\"tei-lb\"><\/span><span class=\"line-number\" data-shortcuts=\"0\">[14]<\/span><\/p>\n<p>         <a id=\"BK_185b\" class=\"milestone milestone-capitular\"><\/a><a id=\"x-menu-d4e942\" class=\"milestone\" data-shortcuts=\"0\" data-level=\"6\" data-cap-dyn-menu-caption=\"BK\u00a0185b\"><\/a><\/p>\n<p>         <a id=\"BK_185b_inscriptio\" class=\"milestone milestone-chapter\"><\/a><\/p>\n<div class=\"glossa-nota-wrapper\" data-shortcuts=\"0\"><\/div>\n<div class=\"corresp-wrapper\" data-shortcuts=\"0\"><\/div>\n<div lang=\"la\" class=\"ab ab-meta-text rend-coloured\" id=\"vatikan-bav-vat-lat-3827-74v-5\"><span class=\"initial-word-wrapper\"><span class=\"initial rend-coloured\" title=\"Initiale\">I<\/span>NCIPIT<\/span> EPISTOLA CESAREA\u00a0\u00b7,\u00b7\u00a0\u00b7,\u00b7  <span class=\"tei-lb\"><\/span><br \/>\n         <span> \u00a0<\/span><\/div>\n<p>         <a id=\"BK_185b\" class=\"milestone milestone-chapter\"><\/a><a id=\"x-menu-d4e951\" class=\"milestone milestone-chapter\" data-shortcuts=\"0\" data-fold-menu-entry=\"1\" data-level=\"7\" data-cap-dyn-menu-caption=\"BK\u00a0185b\"><\/a><\/p>\n<div class=\"glossa-nota-wrapper\" data-shortcuts=\"0\"><\/div>\n<div class=\"corresp-wrapper\" data-shortcuts=\"0\">\n<div class=\"corresp\">[BK\u00a0185b]<\/div>\n<\/div>\n<div lang=\"la\" class=\"ab ab-text\" id=\"vatikan-bav-vat-lat-3827-74v-6\">\n            <span class=\"initial-word-wrapper\"><span class=\"initial rend-coloured\" title=\"Initiale\">I<\/span>N<\/span><span class=\"tei-note annotation annotation-editorial\" data-shortcuts=\"0\" data-note-id=\"d2e957\"><a class=\"annotation-ref ssdone tei-note annotation annotation-editorial\" id=\"d2e957-ref\" href=\"#d2e957-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">1<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/span> nomine domini dei et saluatoris nostri iesu christi\u00a0\u00b7 hludouuicus et hlotarius\u00a0\u00b7 Diuina ordinante<br \/>\n            prouidentia imperatores augusti\u00a0\u02d9  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> Omnibus fidelibus sanct\u0119 dei ecclesiae et<br \/>\n            nostris\u00a0\u00b7 Recordari uos credimus qualiter hoc anno\u00a0\u00b7 consilio sacerdotum\u00a0\u02d9 Et aliorum<br \/>\n            fidelium  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> nostrorum generale ieiunium per totum regnum nostrum celebrare iussimus\u00a0\u00b7<br \/>\n            deumque tota deuotione deposcere\u00a0\u00b7 ut nobis propitiari\u00a0\u00b7 et in quibus  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> illum<br \/>\n            maxime offenderimus\u00a0\u00b7 Nobis manifestare et ad correctionem nostram necessariam<br \/>\n            tranquillum tempus nobis tribuere dignaretur\u00a0\u02d9  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> Uolueramus siquidem tempore congruo<br \/>\n            placitum nostrum generale habere et in eodem communi correctione agere\u00a0\u02d9<br \/>\n            Et ita deo mi<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>serante fieret\u00a0\u00b7 nisi commotio inimicorum<br \/>\n            sicut nostis praependisset\u00a0\u00b7 Sed quia tunc fieri non potuit iuxta<br \/>\n            uoluntatem nostram uisum  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> nobis fuit praesens placitum cum aliquibus ex fidelibus<br \/>\n            nostris habere\u00a0\u00b7 et in eo de his quae propter praedictum inpedimentum <span class=\"tei-choice\">remanserunt<\/span><span class=\"tei-choice\" data-note-id=\"d2e987\"><\/span><a class=\"annotation-ref ssdone tei-choice relocated\" id=\"d2e987-ref\" href=\"#d2e987-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">2<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a>\u00a0\u00b7  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> qualiter ad effectum peruenirent\u00a0\u00b7 domino adiuuante considerare\u00a0\u02d9<br \/>\n            Quapropter nosse uolumus sollertiam uestram\u00a0\u00b7 quod in isto praesenti<br \/>\n               pla<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>cito cum fidelibus nostris considerauimus\u00a0\u02d9 Ut primo omnium<br \/>\n            archiepiscopi\u00a0\u00b7 cum suis suffraganeis in locis congruis\u00a0\u00b7 tempore oportu<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>no conuenirent\u00a0\u00b7 et ibi tam de sua quam de omnium nostrum correctione et emendatione<br \/>\n            secundum diuinam auctoritatem querendo  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> inuenirent\u00a0\u00b7 et nobis atque fidelibus<br \/>\n            nostris secundum ministerium sibi commissum adnuntiarent\u00a0\u02d9 Quis enim non<br \/>\n            sentiat deum nostris par<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>uissimis actibus esse\u00a0\u00b7 offensum et ad<br \/>\n            iracundiam prouocatum cum uideat tot annis multifariis flagellis iram illius in regno<br \/>\n            nobis  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> ab eo commisso deseuire uidelicet\u00a0\u00b7 In fame continua in<br \/>\n            mortalitate animalium\u00a0\u00b7 in pestilentia hominum\u00a0\u00b7 in sterelitate pene  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> omnium frugum\u00a0\u00b7 et ut ita dixerim diuersissimis morborum cladibus atque ingentibus penuriis populum<br \/>\n            istius regni miserabiliter  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> uexatum et adflictum atque omni abundantia rerum quodam<br \/>\n            modo exinanitum\u00a0\u00b7 Nec illud etiam dubitamus\u00a0\u00b7 ex iusta uindictam  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> illius euenire\u00a0\u00b7<br \/>\n            quod sepe scandala per tyrannos in hoc regno exsurgunt\u00a0\u02d9 Qui pacem populi christiani et<br \/>\n            unitatem imperii\u00a0\u00b7 sua praui<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>tate nutuntur scindere\u00a0\u00b7 Nam et illud<br \/>\n            nihilominus peccatis nostris deputandum est\u00a0\u00b7 quod inimici christi nominis<br \/>\n               praeterito anno in hoc  <span class=\"tei-cb\"><\/span><span class=\"folio\" data-shortcuts=\"0\">[fol.\u00a075r]<\/span> regnum ingressi\u00a0\u00b7 depraedationes<br \/>\n            incendia ecclesiarum et captiuationes christianorum\u00a0\u00b7 et interfectionis seruorum dei\u00a0\u00b7<br \/>\n            audientes et in  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> pane immo crudeliter fecerunt\u00a0\u00b7 Agitur siquidem iusto iudicio dei<br \/>\n            ut qui in cunctis delinquimus\u00a0\u00b7 interius simul et exterius fla<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>gellemur\u00a0\u02d9<br \/>\n            Beneficiis quippe dei euidenter existimus ingrati quoniam his non ad uoluntatem dei\u00a0\u00b7<br \/>\n            sed ad libitum nostrum carnalem uti inuenimur\u00a0\u02d9  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> Et idcirco merito creatur\u0119 dei<br \/>\n            nobis diuinitus concesse\u00a0\u00b7 pro deo contra nos ingratos pugnant iuxta illud\u00a0\u00b7 Pugnabit<br \/>\n            pro eo orbis terra<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>rum contra insensatos\u00a0\u02d9 Uerum quia tot modis uexamur<br \/>\n            atque percutimur\u00a0\u00b7 ad eum a quo percutimur toto corde dignum necessarium<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>que est\u00a0\u00b7 ut reuertamur\u00a0\u02d9 Quatenus illud propheticum in nobis impleatur quo dicitur\u00a0\u02d9<br \/>\n            Sola uexatio\u00a0\u00b7 intellectum dabit auditui\u00a0\u02d9  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> Sed quia pius et clemens dominus sic<br \/>\n            ipsum flagellum moderatur\u00a0\u00b7 ut non ad interitum sed potius ad correctionem nostram<br \/>\n            inferre uideatur\u00a0\u02d9  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> Debemus in conspectu eius ueraciter humiliari\u00a0\u00b7 et faciem<br \/>\n            illius in confessione praeuenire eiusque pietatem pronis mentibus<br \/>\n               exora<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>re\u00a0\u00b7 ut qui fecit nos iustissima dispensatione flagella sentire\u00a0\u00b7 faciat nobis peccata nostra pro quibus iuste ab eo flagella<span class=\"tei-subst\" data-note-id=\"d2e1043\"><span class=\"tei-del\"><\/span><span class=\"tei-add\">mur<\/span><\/span><a class=\"annotation-ref ssdone tei-subst relocated\" id=\"d2e1043-ref\" href=\"#d2e1043-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">3<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a> cog<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>noscere\u00a0\u02d9 Et in quibus maxime illum offendimus et iram<br \/>\n            illius prouocauimus\u00a0\u00b7 manifestius intellegere\u00a0\u00b7 Ut post eo miserante  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> praua<br \/>\n            deferendo et corrigendo\u00a0\u00b7 bona etiam sectando et tota cum deuotione exsequendo\u00a0\u02d9<br \/>\n            Ualeamus per spiritum humilitatis  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> et animam contritam sacrificium deo libitum<br \/>\n            offerre\u00a0\u00b7 iramque illius indignationis euadere et per dignam congruamque correctionem<br \/>\n             <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> et bonorum operum exhibitionem\u00a0\u00b7 gratiam eius propiciationis licet indigni<br \/>\n            promereri\u00a0\u02d9 At quia nos magis <span class=\"tei-subst\" data-note-id=\"d2e1056\"><span class=\"tei-del\"><\/span><span class=\"tei-add\">in<\/span><\/span><a class=\"annotation-ref ssdone tei-subst relocated\" id=\"d2e1056-ref\" href=\"#d2e1056-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">4<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a> hoc peccasse  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> cognoscimus qui forma salutis omnibus esse debuimus et<br \/>\n            omnium curam gerere et per auctoritatem imperialem prauorum  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> acta ne tantum<br \/>\n            adcrescerent corrigere cupimus domino nobis propitio in conspectu pietatis illius per<br \/>\n            dignam satisfactionem  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> ueniam adipisci\u00a0\u02d9 Et per saluberrimam correctionem uel per<br \/>\n            bonum studium quod nostra desidia et ignorantia hactenus neglectum est\u00a0\u02d9  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> Consultu<br \/>\n            fidelium tempore oportuno\u00a0\u00b7 quantum in nobis est studiosissime emendare\u00a0\u00b7 et nostram in<br \/>\n            hoc uoluntatem omnibus  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> manifestam facere\u00a0\u02d9 Quapropter statuimus atque decreuimus<br \/>\n            cum consultu sacerdotum ceterorumque fidelium nostrorum huius  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> rei gratia ob<br \/>\n            placandum scilicet contra nos nobisque subiectos domini furorem conuentus eorundem<br \/>\n            episcoporum in quattuor  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> imperii nostri locis\u00a0\u00b7 congruentissime fieri\u00a0\u02d9 <span> \u00a0<\/span><\/div>\n<div class=\"hr\"><\/div>\n<p>         <a id=\"BK_185b\" class=\"milestone milestone-chapter\"><\/a><a id=\"x-menu-d4e1095\" class=\"milestone milestone-chapter\" data-shortcuts=\"0\" data-fold-menu-entry=\"1\" data-level=\"7\" data-cap-dyn-menu-caption=\"BK\u00a0185b\"><\/a><\/p>\n<div class=\"glossa-nota-wrapper\" data-shortcuts=\"0\"><\/div>\n<div class=\"corresp-wrapper\" data-shortcuts=\"0\">\n<div class=\"corresp\">[BK\u00a0185b]<\/div>\n<\/div>\n<div lang=\"la\" class=\"ab ab-text\" id=\"vatikan-bav-vat-lat-3827-75r-1\"> Primo scilicet\u00a0\u00b7 <span class=\"tei-sic\">im\u00a0<span data-shortcuts=\"0\">[!]<\/span><\/span><br \/>\n            mogonciacensi urbe\u00a0\u00b7 ubi conueniant  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> metropolitani\u00a0\u00b7 autgarius\u00a0\u00b7 adubaldus\u00a0\u00b7 ethi\u00a0\u00b7 bernuinus cum suffraganeis suis\u00a0\u02d9 Secundo quoque<br \/>\n            in parisiorum urbe\u00a0\u00b7 ubi  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> futurus antistes senonicus<br \/>\n            et ebbo\u00a0\u00b7 <span class=\"tei-subst\" data-note-id=\"d2e1111\"><span class=\"tei-del\"><\/span><span class=\"tei-add\">rang<\/span><\/span>noardus<a class=\"annotation-ref ssdone tei-subst relocated\" id=\"d2e1111-ref\" href=\"#d2e1111-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">5<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a> et landramnus metropolitani cum<br \/>\n            suffraganeis suis conueniant\u00a0\u02d9 Tertio  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> uero apud lugdunum<br \/>\n            ubi agobardus\u00a0\u00b7 bernardus\u00a0\u00b7 andreas\u00a0\u00b7 benedictus\u00a0\u00b7 agericus\u00a0\u00b7 cum suffraganeis suis similiter conueniant\u00a0\u02d9  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> Quarto etiam apud<br \/>\n               tolosanam urbem\u00a0\u00b7 qu<span class=\"tei-subst\" data-note-id=\"d2e1145\"><span class=\"tei-del\"><\/span><span class=\"tei-add\">o<\/span><\/span><a class=\"annotation-ref ssdone tei-subst relocated\" id=\"d2e1145-ref\" href=\"#d2e1145-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">6<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a> simul conueniant\u00a0\u00b7 notho\u00a0\u00b7 bartholomeus\u00a0\u00b7 adalelmus\u00a0\u00b7 agiulfus cum suffraganeis suis\u00a0\u02d9  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> In quibus conuentibus tractare querere<br \/>\n            et cum dei adiutorio inuenire debent de causis ad regionem christianam et eorum<br \/>\n               <span class=\"tei-sic\">coram\u00a0<span data-shortcuts=\"0\">[!]<\/span><\/span> pertinenti<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>bus quid a principibus et reliquo populo<br \/>\n            uel ita ut diuina aucto<span class=\"tei-mod\" data-note-id=\"d2e1169\">r<\/span>itas<a class=\"annotation-ref ssdone tei-mod relocated\" id=\"d2e1169-ref\" href=\"#d2e1169-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">7<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a> docet <span class=\"tei-sic\">auc\u00a0<span data-shortcuts=\"0\">[!]<\/span><\/span> aliter teneatur\u00a0\u00b7 Uel quid<br \/>\n            inde ex parte\u00a0\u00b7 uel ex  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> tota dimissum sit\u00a0\u00b7 ut non teneatur\u00a0\u00b7 Deinde quid in<br \/>\n            ipsorum qui pastores populi constituti sunt\u00a0\u00b7 moribus conuersatione et actibus inue<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>niri possit\u00a0\u00b7 quod diuin\u0119 regulae atque auctoritati non concordet\u00a0\u00b7<br \/>\n            simulque inueniant\u00a0.&#8217; quae occasiones in utroque ordine id effece<span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span>rint\u00a0\u00b7<span class=\"tei-del\" data-note-id=\"d2e1180\"><\/span><a class=\"annotation-ref ssdone tei-del relocated\" id=\"d2e1180-ref\" href=\"#d2e1180-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">8<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a> ut a recto tramite deuiatum sit\u00a0\u02d9 Et quicquid de his causis inuentum<br \/>\n            fuerit tam sollerti cura custodiatur\u00a0.&#8217; ut nullate<span class=\"tei-mod\" data-note-id=\"d2e1182\">n<\/span>us<a class=\"annotation-ref ssdone tei-mod relocated\" id=\"d2e1182-ref\" href=\"#d2e1182-content\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-ref\">9<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a>  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> ad aliorum<br \/>\n            notitiam\u00a0\u00b7 peruenire permittant\u00a0\u02d9 ante tempus constitutum\u00a0\u02d9 Et ideo unus notarius inter<br \/>\n            omnes eligatur\u00a0\u00b7 qui quod ipsi inuenerint  <span class=\"tei-lb tei-lb-show\"><\/span> describat\u00a0\u00b7 et ipse sub iuramento<br \/>\n            constrictus\u00a0\u00b7 ea quae inuenta et digesta fuerint\u00a0\u00b7 diligenter fideliterque conseruet\u00a0; <span> \u00a0<\/span><\/div>\n<div class=\"footnotes-wrapper\">\n<div id=\"d2e957-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e957-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">1<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\" data-shortcuts=\"0\">Am linken Seitenrand<br \/>\n               eine Notiz von neuzeitlicher Hand: <span class=\"tei-mentioned\">Concilium Parisiense VI. an.<br \/>\n                  829.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"d2e987-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e987-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">2<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\"><span class=\"generated\" data-shortcuts=\"0\"> gek. <\/span><span class=\"tei-mentioned\">remanser<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"d2e1043-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e1043-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">3<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\"><span class=\"generated\" data-shortcuts=\"0\"> korr. aus <\/span><span class=\"tei-mentioned\">flagellarum<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"d2e1056-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e1056-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">4<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\"><span class=\"generated\" data-shortcuts=\"0\"> korr. aus <\/span><span class=\"tei-mentioned\">[\u2020]<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"d2e1111-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e1111-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">5<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\"><span class=\"generated\" data-shortcuts=\"0\"> korr. aus <\/span><span class=\"tei-mentioned\">rammnoardus<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"d2e1145-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e1145-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">6<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\"><span class=\"generated\" data-shortcuts=\"0\"> korr. aus <\/span><span class=\"tei-mentioned\">qui<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"d2e1169-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e1169-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">7<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\"><span class=\"tei-mentioned\">r<\/span><span class=\"generated\" data-shortcuts=\"0\"> korr. (?)<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"d2e1180-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e1180-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">8<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\"><span class=\"generated\" data-shortcuts=\"0\">folgt getilgtes <\/span><span class=\"tei-mentioned\">a<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"d2e1182-content\" class=\"annotation-content\"><a class=\"annotation-backref ssdone\" href=\"#d2e1182-ref\" data-shortcuts=\"0\"><span class=\"print-only footnote-number-backref\">9<\/span><span class=\"screen-only footnote-siglum\">*<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"annotation-text\"><span class=\"tei-mentioned\">n<sup class=\"mentioned-index\">2<\/sup><\/span><span class=\"generated\" data-shortcuts=\"0\"> korr. (?)<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"page-break\"><\/div>\n<div class=\"page-break\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><br \/>\n<\/p>\n<div class=\"xsl-output\">\n<div class=\"tei-TEI mss-footer-xsl transkription-footer\">\n<h4 id=\"info\">Notes<\/h4>\n<div id=\"legend\">\n<h5>Key<\/h5>\n<table>\n<col class=\"legend-col-1\">\n<col class=\"legend-col-2\">\n<tr>\n<th>Symbols used<\/th>\n<th>Meaning<\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00b7\u2003\u02d9\u2003:\u2003.&#8217;\u2003\/<br \/>\n               \u00b7,\u00b7\u2003:\/\u2003,\u2003;\u2003\u2234<\/td>\n<td>Punctuation (as used in<br \/>\n               the mss.)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><sup>*<\/sup><\/td>\n<td>Footnote (text<br \/>\n               of note appears on mouseover)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bold type (words, phrases)<\/td>\n<td>Rubrics, headings;<br \/>\n               differently rendered by using another font or other visual features<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bold type (single letters)<\/td>\n<td>Initials<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Red<\/td>\n<td>Use of coloured ink<br \/>\n               (of any kind)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>[xyz]<\/td>\n<td>Uncertain reading,<br \/>\n               text hard to decipher<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>[\u2026]<\/td>\n<td>Illegible text. The number of dots<br \/>\n               indicates the (estimated) number of characters missing<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u2020\u2020\u2020<\/td>\n<td>Deleted<br \/>\n               text. The number of crosses indicates the (estimated) number of characters<br \/>\n               missing<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>[\u2020]<\/td>\n<td>Place holder for deleted, non-reconstructable<br \/>\n               passages (<span class=\"italic\">without<\/span> indication of estimated number<br \/>\n               of characters missing)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>&#8211; &#8211; &#8211;<\/td>\n<td>Space left blank intentionally within a line in the ms.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>[!]<\/td>\n<td>sic<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>|<\/td>\n<td>Line break<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>[BK 139 c. 1]<\/td>\n<td>Reference to the<br \/>\n               Boretius\/Krause edition<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>[fol. 123r], [p. 123]<\/td>\n<td>Page break<br \/>\n               (fol. or p.) or column break in the ms.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<div class=\"glossa-nota-wrapper\">\n<div class=\"glossa\"><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/td>\n<td>Glossation<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<div class=\"glossa-nota-wrapper\">\n<div class=\"nota\"><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/td>\n<td>Annotation signs (e.g. nota signs)<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<div class=\"hr\"><\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"citation\">\n<h5>How to cite<\/h5>\n<div><span class=\"title\">Vatikan, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. Lat. 3827<\/span>,<\/p>\n<p>         <br \/>\n         in: Capitularia. Edition of the Frankish Capitularies,<br \/>\n         ed. by Karl Ubl and collaborators, Cologne 2014 ff.<br \/>\n         URL: https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/mss\/vatikan-bav-vat-lat-3827\/ (accessed on April 17, 2026)<br \/>\n         \n         <\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"hr\"><\/div>\n<div id=\"downloads\">\n<h5>Downloads<\/h5>\n<ul class=\"downloads\">\n<li class=\"download-icon\"><a class=\"screen-only ssdone\" href=\"\/cap\/publ\/mss\/vatikan-bav-vat-lat-3827.xml\" title='&#091;:de&#093;Rechtsklick zum \"Speichern unter\"&#091;:en&#093;right button click to save file&#091;:&#093;'>File in XML<\/a>\n<div class=\"print-only\">File in XML \/cap\/publ\/mss\/vatikan-bav-vat-lat-3827.xml<\/div>\n<\/li>\n<\/ul><\/div>\n<div class=\"hr\"><\/div>\n<div class=\"tei-revisionDesc\">\n<h5>Revision history<\/h5>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th class=\"col-1\">Date<\/th>\n<th>Change<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td class=\"col1\">2020-05-22<\/td>\n<td>Datei ver\u00f6ffentlicht (BK 185B)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"col1\">2020-12-11<\/td>\n<td>Verortung und Datierung der Handschrift nach Bischoff<br \/>\n                  1998\/2004\/2014 erg\u00e4nzt<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":21,"featured_media":0,"parent":58,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[],"tags":[8],"class_list":["post-29097","page","type-page","status-publish","hentry","tag-xml"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/29097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29097"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/29097\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/58"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/capitularia.uni-koeln.de\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}