<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia-msDesc-Transcription.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia.sch" type="application/xml"
schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title type="main" xml:lang="ger">Vatikan, Biblioteca Apostolica Vaticana, Reg. Lat.
                  263<note type="filiation"><ref target="paris-bn-lat-4613" type="internal"
                     subtype="mss">Paris, Bibliothèque nationale de France, Lat.
               4613</ref></note></title>
            <title type="sub" xml:lang="ger">Beschreibung der Handschrift nach Mordek und
               Transkription der foll. 227r-230v</title>
            <title type="sub" xml:lang="eng">Manuscript description according to Mordek and
               transcription of fols 227r-230v</title>
            <respStmt>
               <persName key="KU">
                  <forename>Karl</forename>
                  <surname>Ubl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Projektleitung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Project lead</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="BM">
                  <forename>Britta</forename>
                  <surname>Mischke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Transkription, Beschreibung und Auszeichnung nach TEI P5
                  Standard</resp>
               <resp xml:lang="eng">Transcription, description and text encoding according to the
                  TEI P5 standard</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SH">
                  <forename>Semih</forename>
                  <surname>Heinen</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (foll.
                  227r-230v)</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions (fols
                  227r-230v)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DT">
                  <forename>Dominik</forename>
                  <surname>Trump</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="FF">
                  <forename>Franz</forename>
                  <surname>Fischer</surname>
                  <affiliation>Cologne Center for eHumanities (CCeH), Universität zu
                     Köln</affiliation>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Datenmodellierung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Data Modelling</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="CR">
                  <forename>Clemens</forename>
                  <surname>Radl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Kodierung von Mordek, Bibliotheca in TEI, Vorbereitung für
                  Übergabe an Capitularia</resp>
               <resp xml:lang="eng">TEI encoding of Mordek, Bibliotheca, preparation of data</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DS">
                  <forename>Daniela</forename>
                  <surname>Schulz</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Technische Umsetzung, Generierung der
                  Handschriftenbeschreibungen aus Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="eng">technical support, generating of manuscript description
                  according to Mordek, Bibliotheca</resp>
            </respStmt>
            <funder>Akademie der Wissenschaften und Künste Nordrhein-Westfalen</funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>
               <persName>Karl Ubl</persName>
               <orgName xml:lang="ger">Historisches Institut, Lehrstuhl für Geschichte des
                  Mittelalters, Universität zu Köln</orgName>
               <orgName xml:lang="eng">History Department, Chair for Medieval History, Cologne
                  University</orgName>
               <address xml:lang="ger">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Köln</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Raum 4.108</addrLine>
                  <addrLine>0221-470 2717</addrLine>
                  <country>Deutschland</country>
               </address>
               <address xml:lang="eng">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Cologne</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Room 4.108</addrLine>
                  <addrLine>+49 221-470 2717</addrLine>
                  <country>Germany</country>
               </address>
            </publisher>
            <availability>
               <p xml:lang="ger">Die Inhalte sind frei zugänglich und nicht-kommerziell. Einige
                  Digitalisate und Texte sind aus rechtlichen Gründen jedoch Mitarbeitern
                  vorbehalten.</p>
               <p xml:lang="eng">Content is freely available on a non-commercial basis. Some digital
                  images and texts are only available to staff due to copyright issues.</p>
            </availability>
            <date when="2016-03-03">03.03.2016</date>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc>
               <msIdentifier>
                  <settlement>Vatikan</settlement>
                  <repository>Biblioteca Apostolica Vaticana</repository>
                  <idno>Reg. Lat. 263, foll. 227-230</idno>
                  <msName/>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>L 26</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>Montfaucon Nr. 96</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="siglum">
                     <idno>V10</idno>
                     <note/>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title type="main">Vatikan, Biblioteca Apostolica Vaticana, Reg. Lat. 263</title>
                  <origDate notAfter="1000" notBefore="0901">10. Jh.</origDate>
                  <origPlace
                     ref="http://www.geonames.org/3175395/repubblica-italiana.html http://d-nb.info/gnd/4027833-5 http://viaf.org/viaf/303334755"
                     > wohl Italien</origPlace>
               </head>
               <msContents>
                  <summary><p>Rest einer größeren Kapitulariensammlung, die frühestens an der Wende
                        vom 9. zum 10. Jahrhundert entstanden sein kann; ihre ältesten erhaltenen
                        Stücke datieren aus den Jahren 779 (Herstal) und 805 (Diedenhofen), die
                        jüngsten sind 891 (Wido) und 898 (Lambert) verfaßt. Auf Italien als Heimat
                        der Collectio deutet der Inhalt der erhaltenen Texte ebenso wie ihre
                        Verwandtschaft mit anderen italienischen Sammlungen.</p></summary>
                  <msItem n="1">
                     <p>
                        <locus>227r</locus>
                        <hi rend="italic">&lt;XXX&gt;-XXXIIII</hi> - <title corresp="BK.202"
                           >Hlotharii capitulare missorum</title> (a. 832), c. 2 (beginnt
                        fragmentarisch) bis c. 6 (1. Teil): <hi rend="italic">solidos conp. uel
                           totidem - eos conpellant FINIVIT CAP. </hi> (MGH Capit. 2, Nr. 202, S. 63
                        Z. 29 - S. 64 Z. 11); sonst nur in Cod. <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="wolfenbuettel-hab-blankenb-130">Wolfenbüttel Blankenb. 130</ref>
                        erhalten (vollständig). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="2">
                     <p>
                        <locus>227r-v</locus>
                        <hi rend="italic">I-IIII</hi> - <title corresp="BK.87">Capitula de rebus
                           ecclesiasticis</title> (vor 813?), nur hier überliefert: <hi
                           rend="italic">INCP. STATVTA A DOMNO LODOICVS GLORIOSISSIMO IMPERATORE.
                           PRIMUM DE ECCLESIIS. Ut ecclesias restituantur - nostrum redigantur</hi>
                        (MGH Capit. 1, Nr. 87, S. 185 Z. 22, S. 185 Z. 33 - S. 186 Z. 7). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="3">
                     <p>
                        <locus>227v</locus>
                        <hi rend="italic">V</hi> - <title corresp="BK.44">Capitulare missorum in
                           Theodonis villa datum secundum, generale</title> (a. 805), c. 11: <hi
                           rend="italic">De periuriis ut caueantur - aut redimat</hi> (MGH Capit. 1,
                        Nr. 44, S. 124 Z. 18-25). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="4">
                     <p>
                        <locus>227v</locus>
                        <hi rend="italic">VI</hi> - <title corresp="BK.224">Widonis imperatoris
                           capitulare Papiense legibus addendum</title> (a. 891), c. 9: <hi
                           rend="italic">Si quis iudicibus nostris - quem leseris</hi> (bricht
                        fragmentarisch ab) (MGH Capit. 2, Nr. 224, S. 109 Z. 8-10);
                        Hauptüberlieferung unten foll. 228v-229v. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="5">
                     <p>
                        <locus>228r</locus>
                        <hi rend="italic">&lt;XII&gt;</hi>
                        <title corresp="BK.183">Ansegisi abbatis capitularium collectio</title> I,
                        157: <hi rend="italic">&lt;benefi&gt;cium habent</hi> (Beginn
                        fragmentarisch) - <hi rend="italic">decimas donent</hi> (MGH Capit. 1, S.
                        413 Z. 5 f.; als Capitula ecclesiastica [a. 810/813?], c. 18 ed. MGH Capit.
                        1, Nr. 81, S. 179 Z. 17 f.).<lb/>
                        <hi rend="italic">XIII -</hi> Wegen der Inskription <title corresp="BK.183"
                           >Ansegisi abbatis capitularium collectio</title> II, 21, nicht dessen
                        Vorlage Admonitio ad omnes regni ordines (a. 825), c. 23: <hi rend="italic"
                           >Item in capitulare nostro in libro II de eadem rem de nonis quidem et
                           decimis - debit conuenit</hi> (MGH Capit. 1, S. 418 Z. 39-45). [<hi
                           rend="italic">Anmerkung:</hi> Tatsächlich handelt es sich hierbei um das
                        fragmentarische Ende von <title corresp="BK.191">BK 191</title> c. 5, in dem
                        beide Ansegis-Stellen zu den Zehnten zitiert werden. Die von Mordek als
                        Inskription zu Ansegis II, 21 bezeichnete Formulierung <mentioned>item in
                           capitulare nostro in libro II</mentioned> findet sich wörtlich in BK 191
                        c. 5.]<lb/>
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="6" corresp="BK.163">
                     <p>
                        <locus>228r</locus>
                        <hi rend="italic">I</hi> - <hi rend="italic">INCIPIT CAPITVLA LOTHARII Regi.
                           Hoc enim rectum nobis </hi>[<hi rend="italic">rectum</hi>] <hi
                           rend="italic"> comparuit cum nostri iudicibus de nonis et decimis quod
                           domnus lotharius imperator iussi primo anno quod in italia accessit cum
                           primatos iudices et episcopis et abbatibus et monachos et sacerdotes et
                           pluribus hominibus qui in suo placito fuerunt in alomna instituit</hi>
                        (MGH LL 4, S. LI, Sp. 2). Mit diesen Worten hatte wohl ein Konzil oder ein
                        Nachfolger Lothars Kapitel 9 des Capitulare Olonnense ecclesiasticum primum
                        (a. 825) bestätigt (MGH Capit. 2, Nr. 163, S. 326 f.; c. 9: S. 327 Z. 25
                        f.), das sich seinerseits auf die nun folgende Mantovaner Zehntbestimmung
                        bezieht: </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="7">
                     <p>
                        <locus>228r-v</locus>
                        <hi rend="italic">II</hi> - <title corresp="BK.93">Capitulare Mantuanum
                           secundum, generale</title> (a. 813), c. 8: <hi rend="italic">Decimas ut
                           dentur et dare nolentur - ecclesia satisfaciant</hi> (MGH Capit. 1, Nr.
                        93, S. 197 Z. 21-38). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="8">
                     <p>
                        <locus>228v-229v</locus>
                        <hi rend="italic">I-VI -</hi>
                        <title corresp="BK.224">Widonis imperatoris capitulare Papiense legibus
                           addendum</title> (a. 891), Inskription, cc. 1-6: <hi rend="italic"
                           >INCIPIT CAPITVLA QVAS DOMNVS VVIDO IMPERATOR INSTITUIT</hi> (Rubrik auch
                        am linken Rand in Minuskel). <hi rend="italic">Placuit etiam summopere
                           statueri - efficiat inter&lt;pellator&gt;</hi> (bricht fragmentarisch ab)
                        (MGH Capit. 2, Nr. 224, S. 107 Z. 8 f., S. 107 Z. 23 - S. 108 Z. 31);
                        vollständig nur im Liber Papiensis überliefert, fragmentarisch auch in Cod.
                           <ref type="internal" subtype="mss" target="muenchen-bsb-lat-29555-1"
                           >München Lat. 29555/1</ref>. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="9">
                     <p>
                        <locus>230r</locus>
                        <hi rend="italic">X</hi> (c. 11 nicht gezählt) - <title corresp="BK.225"
                           >Lamberti capitulare Ravennas</title> (a. 898), cc. 9 (fragmentarisch) -
                        11: <hi rend="italic">legibus subiaceat humanis - consuetudinem
                           ospitentur</hi> (MGH Capit. 2, Nr. 225, S. 110 Z. 14-22). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="10">
                     <p>
                        <locus>230r-v</locus>
                        <hi rend="italic">X-XII</hi> - <title corresp="BK.232">Capitula
                           incerta</title>: <hi rend="italic">DVM LEGISSEMUS ALIQUIBVS CAPITULIS EX
                           ROMANIS LEGIBVS IN NOVELLA IVSTINIANI INUENIMUS SCRIPTVM INTER CETERA DE
                           CONSTITVTIONE TEODOSIIS IMPERATORIS ET BALENTINIANI AUGVSTI AD ALVINUM
                           PREFECTVM. Hut nullus audeat episcopus - hoc est sol. CCIII</hi>; vor c.
                        2 Zwischeninskription <hi rend="italic">EX CODICE NEMO CANONVM</hi> (lies
                           <hi rend="italic">nomocanonum</hi>) <hi rend="italic">SENTENTIAM</hi>
                        (MGH Capit. 2, Nr. 232, S. 127 Z. 20-33, S. 127 Z. 9 [Zwischenrubrik], S.
                        128 Z. 1-6; zur Edition Gaudenzis nach Cod. London Add. 47676 [olim Holkham
                        210] siehe bei Cod. <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="vatikan-bav-chigi-f-iv-75">Vatikan Chig. F. IV. 75</ref>, foll.
                        59v-60r). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="11">
                     <p>
                        <locus>230v</locus>
                        <hi rend="italic">XIII-XVI</hi> - <title corresp="BK.20b">Capitulare
                           Haristallense (a. 779), cc. 3, 5, 8 und 12 in der Forma
                           Langobardica</title>: <hi rend="italic">De monasteriis que regulares
                           fuerunt - factum testimonium</hi> (bricht fragmentarisch ab) (MGH Capit.
                        1, Nr. 20, S. 47 Z. 31-36, S. 48 Z. 1-7 und 15-21, S. 49 Z. 25 f.). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="12">
                     <p>Erst foll. <locus>231-235</locus> (nicht 221-235) folgt ein Fragment der
                        Chronik Ademars von Chabannes von der Hand des Autors († 1034), einst
                        gehörig zu Cod. Paris Lat. 5943 A (Korrektur zu D. Gaborit-Chopin, La
                        décoration des manuscrits à Saint-Martial de Limoges et en Limousin du IXe
                        au XIIe siècle [Paris - Genf 1969] S. 215). </p>
                  </msItem>
               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc>
                        <support>
                           <material>Pergament</material>
                        </support>
                        <extent>unser Teil: 4 foll., zwei Doppelblätter 227+230 und 228+229, von
                           denen sich 228+229 im Innern einer Lage befand<dimensions type="leaf"
                              unit="mm">
                              <height>268-270</height>
                              <width>165-172</width>
                           </dimensions>
                           <dimensions type="written" unit="mm">
                              <height>210-214</height>
                              <width>125-130</width>
                           </dimensions></extent>

                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout writtenLines="26">26</layout>
                        <layout columns="1"/>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc>
                     <handNote>von einer Hand</handNote>
                  </handDesc>
                  <scriptDesc>
                     <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                  </scriptDesc>
                  <decoDesc>
                     <p>Text in dunkelbrauner Tinte, Rubriken rot oder Texttinte mit roter
                        Schattierung oder Füllung, Initialen zum Teil mit Ranken verziert</p>
                  </decoDesc>
                  <bindingDesc>
                     <binding>
                        <p/>
                     </binding>
                  </bindingDesc>
               </physDesc>
               <history>
                  <origin>
                     <p>
                        <origDate notAfter="1000" notBefore="0901">10. Jh.</origDate>; <origPlace
                           ref="http://www.geonames.org/3175395/repubblica-italiana.html http://d-nb.info/gnd/4027833-5 http://viaf.org/viaf/303334755"
                           > wohl Italien</origPlace></p>
                  </origin>
                  <provenance>
                     <p>Provenienz der Sammelhs.: Paul Petau (Signatur fol. 1r: <hi rend="italic">
                           <idno>L 26</idno></hi>); Königin Christine von Schweden (<idno>Montfaucon
                           Nr. 96</idno>).</p>
                  </provenance>
                  <acquisition/>
               </history>
               <additional>
                  <surrogates/>
                  <listBibl>
                     <listBibl type="lit">
                        <bibl> L. Bethmann, in: Archiv 12 (1858-1874) S. 271 f.</bibl>
                        <bibl>MGH LL 4 (1868), S. L-LII</bibl>
                        <bibl corresp="#Boretius_1897">Boretius 1897, S. XXVIII</bibl>
                        <bibl corresp="#Patetta_1967c"> Patetta 1967c, S. 750</bibl>
                        <bibl>É. Pellegrin, Possesseurs français et italiens de manuscrits latins du
                           fonds de la Reine à la Bibliothèque Vaticane, in: Revue d’histoire des
                           textes 3 (1973) S. 281</bibl>
                        <bibl corresp="#Buonocore_1986"> Buonocore 1986, 1, S. 597</bibl>
                        <bibl corresp="#Ceresa_1991"> Ceresa 1991, S. 243.</bibl>
                        <bibl corresp="#Krah_1993"> Krah 1993, S. 20, 22 ff.</bibl>
                     </listBibl>

                     <listBibl type="cat">
                        <bibl corresp="#Wilmart_1945">Wilmart 1945, S. 46 f.</bibl>
                        <bibl corresp="#de_Meyier_1947">de Meyier 1947, S. 115</bibl>
                        <bibl corresp="#Montfaucon_1964">Montfaucon 1964, S. 10 Nr. 96</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="cap">
                        <bibl corresp="#Mordek_1995">Mordek 1995, S. 807-810</bibl>
                        <bibl corresp="#Bibolet_1998">Bibolet 1998, S. 503</bibl>
                        <bibl corresp="#Kaiser_W_2007">Kaiser W 2007, S. 255-258</bibl>
                        <bibl corresp="#Mischke_2025">Mischke 2025</bibl>
                        <bibl resp="cap"><ref type="internal" subtype="mom"
                              target="handschrift-des-monats-juni-2020"/></bibl>
                     </listBibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <p>Transkriptionsvorlage: Ein hochauflösendes Farbdigitalisat der Biblioteca Apostolica
            Vaticana (online zugänglich bei der DigiVatLib).</p>

         <projectDesc>
            <p xml:lang="ger">Capitularia. Edition der fränkischen Herrschererlasse: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">Capitularia. Edition of the Frankish capitularies: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p xml:lang="ger">Die Transkription folgt den Richtlinien des Capitularia-Projektes:
                  <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">The transcription adheres to the guidelines of the Capitularia
               project: <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
         </editorialDecl>
      </encodingDesc>
      <revisionDesc>
         <change who="DS" when="2016-03-01">Datei erstellt aus Mordek-XML</change>
         <change who="BM" when="2018-12-17">Datei veröffentlicht (BK 20b, 44, 87, 93, 163, 202, 224,
            225, 232; Ansegis 1,157, Ansegis 2, 21)</change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <facsimile>
      <graphic url="http://digi.vatlib.it/view/MSS_Reg.lat.263"/>
   </facsimile>
   <text>
      <front>
         <div type="content">
            <list>
               <item n="10">
                  <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-1"/>(Fragment einer
                  Liste, Anfang verloren)<list>
                     <item n="10.30">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-1"/>[Anfang des
                        Kapitels fehlt]</item>
                     <item n="10.31"><ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-2"
                        />XXXI</item>
                     <item n="10.32">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-4"/>XXXII</item>
                     <item n="10.33">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-6"/>XXXIII</item>
                     <item n="10.34">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-8"
                        />XXXIIII</item>
                     <item n="10.35">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_1"/>FINIVIT
                        CAPITULARE</item>
                  </list>
               </item>

               <item n="60">
                  <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_3"/>INCIPIVNT
                  STATVTA A DOMNO LODOICVS GLORIOSISSIMO IMPERATORE PRIMUM DE ECCLESIIS<list>
                     <item n="60.1">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227v-1"/>I</item>
                     <item n="60.2">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227v-3"/>II</item>
                     <item n="60.3">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227v-5"/>III</item>
                     <item n="60.4">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227v-7"/>IIII</item>
                     <item n="60.5">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227v-9"/>V</item>
                     <item n="60.6">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-227v-11"/>VI</item>
                  </list></item>

               <item n="120">
                  <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-1_1"/>(Fragment einer
                  Liste, Anfang verloren)<list>
                     <item n="120.12">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-1_1"/>[Anfang des
                        Kapitels fehlt]</item>
                     <item n="120.13">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-2_1"/>XIII De
                        eadem rem de nonis quidem et decimis</item>
                  </list></item>

               <item n="130">
                  <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-4"/>INCIPIT CAPITVLA
                  LOTHARII Regi<list>
                     <item n="130.1">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-5"/>I</item>
                     <item n="130.2">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-7"/>II</item>
                  </list></item>

               <item n="160">
                  <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1_1"/>INCIPIT CAPITULA
                  QVAS DOMNVS VVIDO IMPERATOR INSTITUIT<list>
                     <item n="160.1">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1_3"/>I</item>
                     <item n="160.2">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-229r-1"/>II</item>
                     <item n="160.3">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-229r-3"/>III</item>
                     <item n="160.4">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-229v-1"/>IIII</item>
                     <item n="160.5">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-229v-3"/>V</item>
                     <item n="160.6">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-229v-5"/>VI</item>
                  </list></item>

               <item n="220">
                  <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230r-1"/>(Fragment einer
                  Liste, Anfang verloren)<list>
                     <item n="220.09">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230r-1"/>[Anfang des
                        Kapitels fehlt]</item>
                     <item n="220.10">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230r-2"/>X</item>
                     <item n="220.11">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230r-4"/>(Ut in
                        domibus ecclesiarum ...)</item>
                  </list>
               </item>

               <item n="230">
                  <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230r-5"/>DVM LEGISSEMUS
                  ALIQUIBVS CAPITULIS EX ROMANIS LEGIBVS ... <list>
                     <item n="235">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230r-6"/>X</item>
                     <item n="240">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-1"/>EX CODICE
                        NEMO CANONVM SENTENTIAM</item>
                     <item n="250">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-2"/>X[.]</item>
                     <item n="260">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-4"/>XII</item>
                     <item n="270">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-6"/>XIII</item>
                     <item n="280">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-8"/>XIIII</item>
                     <item n="290">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-10"/>XV</item>
                     <item n="300">
                        <ptr type="internal" target="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-12"/>XV[.]</item>
                  </list>
               </item>

            </list>
         </div>

         <div type="mshist">
            <p>Die beiden Doppelblätter stammen aus dem letzten, ansonsten verlorenen Teil der
               Handschrift <ref target="paris-bn-lat-4613" type="internal" subtype="mss">Paris,
                  Bibliothèque nationale de France, Lat. 4613</ref>, vgl. Mischke 2025.</p>
         </div>
         <div type="scribe">
            <p>Runde und saubere Schrift, wenige Kürzungen. Buchstabenschäfte mit Serifen unten und
               gelegentlich spatelförmig verdickten Oberlängen. Gelegentlich b/v-Vertauschung (z.B.
                  <mentioned>biles</mentioned>, <locus>fol. 227r, Z. 16</locus>) oder
                  <mentioned>culpauilis</mentioned> (<locus>fol. 227v, Z. 5 und 8</locus>).
               Gelegentlich werden einzelne Wörter mit Strichen überschrieben, die an
               Kürzungszeichen erinnern, aber in dieser Funktion redundant wären (z.B. <locus>fol.
                  228v, Z. 9</locus>: <mentioned>contenptores</mentioned> [sic]; <locus>fol. 229r,
                  Z. 10</locus>: <mentioned>aliquando</mentioned>); evtl. handelt es sich um
               Betonungsstriche?</p>

         </div>
         <div type="letters">
            <p>Unziales neben geradem d, r mit unter die Zeile verlängertem Schaft. Wenige
               Ligaturen, vor allem et und ri.</p>
         </div>
         <!-- <div type="abbreviations"/>
         <div type="punctuation"/> -->
         <div type="structure">
            <p>Der fragmentarisch erhaltene Rest einer vermutlich italienischen Kapitulariensammlung
               des ausgehenden 9. oder beginnenden 10. Jahrhunderts ist auf zwei, ursprünglich nicht
               aufeinander folgende Doppelblätter verteilt, die die Struktur der Sammlung nur
               bruchstückhaft erahnen lassen.</p>
            <p><locus>Fol. 227r-v</locus>: Als Schluss einer nach Ausweis der noch vorhandenen
               Zählung ursprünglich 34 Kapitel umfassenden Liste ist hier zunächst BK 202 c. 2 (Ende
               ab <mentioned>solidos conponat uel totidem hictus</mentioned> = wohl
                  <mentioned>XXX</mentioned>, da das folgende Kapitel mit
                  <mentioned>XXXI</mentioned> gezählt wird) bis c. 6 (=
                  <mentioned>XXXIIII</mentioned>) überliefert. Daran anschließend folgt eine neue
               Liste, die unter der Zählung <mentioned>I-VI</mentioned> BK 87 sowie BK 44 c. 11 und
               den Anfang von BK 224 c. 9 umfasst, wonach sie wegen Blattverlusts fragmentarisch
               abbricht. Der Liste ist die Rubrik <mentioned>INCIPIVNT STATVTA A DOMNO LODOICVS
                  GLORIOSISSIMO IMPERATORE</mentioned> vorangestellt. Dennoch wurden die ersten, nur
               hier überlieferten vier Kapitel von Boretius/Krause unter dem Kunsttitel
                  <mentioned>Capitula de rebus ecclesiasticis</mentioned> nicht Ludwig (I. oder
               II.), sondern Karl dem Großen zugewiesen (Begründung: <mentioned>Haec capitula an
                  Hludowico vel secundo imperatori a librario tribuantur, admodum dubitari potest,
                  cum diversae originis capitula collecta videantur; fortasse, cum caput quintum
                  Karolinum sit, etiam capita quattuor priora a Karolo data sunt</mentioned>,
               Boretius 1883, S. 185).</p>
            <p><locus>Fol. 228r-229v</locus>: Auf dem Doppelblatt, das sich im Inneren einer Lage
               befand und daher über vier Seiten einen ununterbrochenen Textausschnitt bietet,
               finden sich drei separat gezählte Kapitellisten (davon die erste und dritte nur
               fragmentarisch): Auf <locus>fol. 228r</locus> endet eine ursprünglich 13 Kapitel
               umfassende Liste, deren noch erhaltene Kapitel (Ende von cc.
                  <mentioned>XII</mentioned> und <mentioned>XIII</mentioned> = Ansegis 1, 157 ab
                  [<mentioned>bene</mentioned>]<mentioned>ficium habent</mentioned> und Ansegis 2,
               21) sich mit der Zahlung des Zehnt befassen. Dasselbe Thema findet sich auch in der
               folgende Liste, die nur zwei Kapitel mit Auszügen aus Kapitularien Lothars und Karls
               des Großen (cc. <mentioned>I</mentioned> und <mentioned>II</mentioned> = BK 163 c. 9
               und BK 93 c. 8) enthält und mit der Rubrik <mentioned>INCIPIT CAPITVLA LOTHARII
                  Regi</mentioned> überschrieben ist. Die auf die Rubrik folgende Einleitung
                  (<mentioned>Hoc enim rectum nobis ... comparuit cum nostri iudicibus de nonis et
                  decimis quod domnus lotharius imperator iussi ...</mentioned>) lässt erkennen,
               dass es sich offenbar um eine spätere Bestätigung der Bestimmung Lothars von 825 (=
               BK 163) handelt. Daran anschließend folgt als neu gezählte Liste BK 224 mit der
               Rubrik <mentioned>INCIPIT CAPITULA QVAS DOMNVS VVIDO IMPERATOR INSTITUIT</mentioned>,
               die in c. 6 fragmentarisch (nach <mentioned>ipsam cartam tam bonam et idoneam
                  efficiant inter-</mentioned>) abbricht.</p>
            <p><locus>Fol. 230r-v</locus>: Zunächst wiederum das fragmentarische Ende einer Liste
               (BK 225 c. 9, Ende ab <mentioned>subiaceat humanis postea</mentioned> sowie die cc.
               10 und 11; c. 10 wird mit <mentioned>X</mentioned> gezählt, c. 11 ohne Zählung) und
               darauf der Beginn einer neuen Liste, die mit einer ausführlichen Rubrik eingeleitet
               wird, in der die folgenden Kapitel als Auszüge aus Konstitutionen Kaiser Theodosius'
               II. und Valentinians III. charakterisiert werden (= BK 232, vgl. dazu Kaiser W 2007,
               S. 255 ff.). Die darunter zusammengefassten 6 Kapitel werden allerdings nicht ab c.
                  <mentioned>I</mentioned>, sondern ab c. <mentioned>X</mentioned> gezählt: cc.
                  <mentioned>X-XII</mentioned> = BK 232, mit einer Zwischenüberschrift vor c. 2 (EX
               CODICE NEMO CANONVM SENTENTIAM), cc. <mentioned>XIII-XVI</mentioned> = BK 20b
               (Capitulare Haristallense in der Forma Langobardica) cc. 3, 5, 8, 12 (Anfang).</p>
         </div>
         <div type="annotations"/>
         <div type="other">
            <p>Auf <locus>fol. 228v</locus> wird am Rand auf Höhe der Rubrik zu BK 224 deren
               Wortlaut wiederholt (<mentioned>incp. cap. quas domnus uuido impr.
                  constituit</mentioned>) in zeitgenössischer Minuskel, vielleicht vom Schreiber
               selber; evtl. handelt es sich hierbei um eine Anweisung für den Rubrikator.
                  <locus>Fol. 230</locus> weist einige kleinere Pergamentlöcher auf, die geringen
               Textverlust verursachen.</p>
         </div>
      </front>
      <body>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.202"/>
         <cb n="227r"/>
         <lb n="1"/>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-1" corresp="BK.202_2">solidos<note
               type="editorial">Aufgrund von Blattverlust ist der Anfang des Textes verloren.</note>
            <choice>
               <abbr>conp</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice> uel totidem hictus accipiant falsatores uero mo<lb break="no"/>nete si inuenti
            fuerint ad presentia nostra deducantur ;. <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-2"
            corresp="BK.202_3_inscriptio"><seg type="num" n="31">XXXI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-3" corresp="BK.202_3"><seg
               type="initial" rend="coloured">U</seg>t missi nostri per singula ciuitates mensuram
            <lb/>antiquam inquirant et nemo neque emere neque uende<lb break="no"/>re presumat nisi
            ad ipsam mensura ;. </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-4"
            corresp="BK.202_4_inscriptio"><seg type="num" n="32">XXXII</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-5" corresp="BK.202_4"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e usuris que multis argumenti fiunt
            diligentissime in<lb break="no"/>quiratur ! a missis nostris et cum reperti fuerint qui
            eas exer<lb break="no"/>cent ! propriis episcopis tradantur et <sic>sup</sic> publica
               peniten<lb break="no"/>tia redigantur ! , . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-6"
            corresp="BK.202_5_inscriptio"><seg type="num" n="33">XXXIII</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-7" corresp="BK.202_5"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e iudicibus inquiratur si nobiles et sapientes
            et deum timen<lb break="no"/>tes constituti sunt iurent ut iustam suam intellegentiam
            <lb/>recte iudicent . et pro muneribus uel humanam gratiam <lb/>iustitiam non peruertant
            nec differant . et quod iudicaue<lb break="no"/>rint confirmare sua subscriptiones . non
            dissimulent <lb/>Ubi autem tales non sunt a missis nostris constituantur . et
               <sic>ibide</sic>
            <lb/>sacramentum facere cogantur . quodsi biles personas et mi<lb break="no"/>nus idonei
            . ad hoc constituti sunt reiciantur . Similiter <lb/>et notarii legibus eruditi et bone
            oppinionis constituantur . <lb/>et iuxta iurandum preueniat ut nullatenus falsitate
            <lb/>uel colludium scribant . et quod fecisset preterito tempore <lb/>inuenti sunt
            presentaliter damnetur ;. </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-8"
            corresp="BK.202_6_inscriptio"><seg type="num" n="34">XXXIIII</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-9" corresp="BK.202_6"><seg
               type="initial" rend="coloured">U</seg>t inquirant diligentissime missi nostri . per
            singulos co<lb break="no"/>mitatum fidelitatis nondum nobis promiserunt et ex
            <lb/>promittere eos conpellant . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10"
            corresp="BK.202_epilog BK.87_inscriptio BK.87_1_inscriptio">
            <milestone unit="span" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_1"
               corresp="BK.202_epilog" spanTo="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_2"/> FINIVIT <choice>
               <abbr>CAP</abbr>
               <expan>CAPITULARE</expan>
            </choice> . <anchor xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_2"/>
            <milestone unit="capitulare" n="BK.87"/>
            <milestone unit="span" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_3"
               corresp="BK.87_inscriptio" spanTo="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_4"/>
            <choice>
               <abbr>INCP</abbr>
               <expan>INCIPIVNT</expan>
            </choice> . STA<lb break="no"/>TVTA A DOMNO <rs type="person">LODOICVS</rs> .
            GLORIOSISSIMO <lb/>IMPERATORE ;. <anchor xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_4"
               /><milestone unit="span" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_5"
               corresp="BK.87_1_inscriptio" spanTo="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_6"
               next="#vatikan-bav-reg-lat-263-227v-1"/> PRIMUM DE . ECCLESIIS . ;. <anchor
               xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_6"/><cb n="227v"/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-1"
            corresp="BK.87_1_inscriptio" prev="#vatikan-bav-reg-lat-263-227r-10_5"> . <seg
               type="num" n="1">I</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-2" corresp="BK.87_1"><seg
               type="initial">U</seg>t ecclesias restituantur qui ibidem sacro utuntur baptismate ;
            <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-3"
            corresp="BK.87_2_inscriptio"><seg type="num" n="2">II</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-4" corresp="BK.87_2"><seg
               type="initial">U</seg>t de rebus<note type="editorial">Ursprünglich
                  <mentioned>reb</mentioned> mit -us-Kürzung, aber dann doch vom Schreiber
               ausgeschrieben.</note> earum inquisitio a nobilioribus homines ;
            <lb/>circummanentibus <mod>f</mod>iat ;. </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-5"
            corresp="BK.87_3_inscriptio"><seg type="num" n="3">III</seg>
            <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-6" corresp="BK.87_3"><seg
               type="initial" rend="coloured">U</seg>t decime pleniter dentur et a quibus retente
            sunt de <lb/>prima contentu sit culpauilis qui eas retenuit solidos <lb/> VI . ipsa
            decima sub iuramento : </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-7"
            corresp="BK.87_4_inscriptio"><seg type="num" n="4">IIII</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-8" corresp="BK.87_4"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e secundo <choice>
               <abbr>conp</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice> bannum nostrum ! et eisdem sacerdoti . qui pre<lb break="no"/>est solidos VI .
            sit culpauilis . et tandiu extra ęcclesia excom<lb break="no"/>municentur . donec
            sacerdotes satisfaciat ;. de tertio <lb/>autem ut <sic>sis</sic>
            <sic>sacrislegus</sic> habeant sit in exilium missus et res eius <lb/>in fiscum nostrum
            redigantur ;. </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.44"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-9"
            corresp="BK.44_11_inscriptio"> . <seg type="num" n="5">V</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-10" corresp="BK.44_11"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e periuriis ut caueantur et non ammittantur
               tes<lb break="no"/>tes ad iuramentum antequam discutiatur . et si taliter
            <lb/>discuti non possunt separetur et singulariter inquiratur <lb/>et non solum
            accusatori . liceat testes elegere absente suo <lb/>accusatore et omni nonnullus nisi
            ieiunus ad sacramen<lb break="no"/>tum . uel ad testimonium ammittantur . et ille quia
            <lb/>testimonium adducitur si refutatur dicat ille qui eum <lb/>reputat . et probet
               <mod>q</mod>uia illum recipere nolet . et de ipso pago <lb/>non de altero testes
            eligantur ;. nisi forte est ira comi<lb break="no"/>tatu longius causa <sic>situr</sic>
            inquirenda . et si quis conuic<lb break="no"/>tus fuerit periuriis perdat manum aut
            redimat ;. </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.224"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-11"
            corresp="BK.224_9_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-227v-12" corresp="BK.224_9"><seg
               type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis iudicibus nostris in iudicio
               res<mod>e</mod>dentibus minas aut <lb/>etiam conuitia intulerit . eosque uerbis aut
            factis tur<lb break="no"/>piter dehonestauerit uuidrigildum illi <choice>
               <abbr>conp</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice> . quem leseris<note type="editorial">Aufgrund von Blattverlust bricht der Text
               hier fragmentarisch ab.</note><cb n="228r"/>
         </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.191"/>

         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228r-1" corresp="BK.191_5"
            next="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-2">cium<note type="editorial">Aufgrund von
               Blattverlust ist der Anfang des Textes verloren.</note> habent ad medietatem laborent
               <mod>d</mod>e eorum portione <lb/>proprio <choice>
               <abbr>propr</abbr>
               <expan>propter</expan>
            </choice> decimas donent item in capitulare nostro in libro II : <lb/></ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228r-2" corresp="BK.191_5"
            prev="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-1" next="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-3">
            <seg type="num" n="13" rend="coloured">XIII</seg>
            <seg type="initial">D</seg>e eadem rem de nonis quidem et decimis . <lb/>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228r-3" corresp="BK.191_5"
            prev="#vatikan-bav-reg-lat-263-228r-2">unde <rs type="person">genitor noster</rs> nos
            frequenter in diuersis placitis . <lb/>admonitionem fecimus . et per capitularia nostra
            qualiter <lb/>hec obseruentur ordinauimus et uolumus . adque iubemus <lb/>ut de omni
            quod laborant et de uino et de feno . fideliter et <lb/>pleniter ab omnibus nona et
            decima persoluantur de nutri<lb break="no"/>mine uero pro decima sicut actenus con quod
            sunt ab om<lb break="no"/>nibus conseruentur ! Si quis tamen episcoporum fuerit qui
            <lb/>argentum pro hoc accipere uellit in suo maneat potestate <lb/>iusta quod ei tulit
            cui hoc persoluere debit conuenit ;. <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228r-4">INCIPIT<note
               type="editorial">Über dem Wort eine Rasur. Der Text war offenbar in Texttinte
               geschrieben und könnte den Text am Ende des vorigen Kapitels in der folgenden Zeile
               fortgeführt haben.</note> CAPITVLA <rs type="person">LOTHARII</rs> Regi . <lb/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228r-5"><seg
               type="num" n="1">I</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228r-6"><seg type="initial" rend="coloured"
               >H</seg>oc enim rectum nobis rectum comparuit cum nostri iu<lb break="no"/>dicibus .
            de nonis et decimis . quod <rs type="person">domnus lotha<lb break="no"/>rius
               imperator</rs> iussi <date>primo anno quod in <rs type="place">italia</rs>
               accessit</date> . <lb/>cum primatos iudices . et episcopis et abbatibus . et monac<lb
               break="no"/>hos et sacerdotes . et pluribus hominibus qui in suo placito <lb/>fuerunt
            in <rs type="place">alomna</rs> instituit ;. </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.93"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228r-7"
            corresp="BK.93_8_inscriptio"> . <seg type="num" n="2">II</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228r-8" corresp="BK.93_8"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>ecimas ut dentur et dare nolentur secundum
                  <date>an<lb break="no"/>no preterito</date> . denuntiatum est ad ministris re<lb
               break="no"/>gis publici exigantur . id est exigantur quattuor <lb/>et octo optimi
            homini uelut opus fuerit . per singulis <lb/>pedibus ut inter sacerdotes et
               <sic>plebentes</sic> existant . ubi <sic>do<lb break="no"/>ces</sic> fuerint : hoc de
            iuramento ubi aliquod faciendo ne<cb n="228v" break="no"/>cessitas contingat non tamen
            ideo tam testes <sic>mittedos</sic> decimis <lb/>septem per esse pariter necesse sit de
            pluribus <expan>committitur</expan> minus <lb/>grauetur .: In duobus autem si asfuerit
            sufficere dicimur ne<lb break="no"/>glegenter autem ammonetur a
               <expan>presbitero</expan> ecclesiarum usque ad ter<lb break="no"/>tiam uicem . ut
            ipsa decima dentur . quod si contemserint ad <lb/>introitum ęcclesię prohibentur et si
            hoc minime emendaue<lb break="no"/>rit a ministri regis publice destringentur singuli
               unus<lb break="no"/>quisque per caput solidos VI . ad ecclesiam ut suis <choice>
               <abbr>conp</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice> . et insuper decima <lb/>recogatur ;. Mansit uerum contenptores . aut per
            publicam <lb/>auctorem domum aut case uuiffentur . ut ipsa decima ut <lb/>supra dictum
            est satisfaciat quod si uero uelle contradic<lb break="no"/>turos esse uoluerit et super ips<subst>
               <del/>
               <add>a</add>
            </subst> uuiffa sua auctoritate in<lb break="no"/>trare presumserit ;. Tunc amministri
            regis publici in cus<lb break="no"/>todia mittantur usque dum ad iudicium publicum
            reducatur . <lb/>et ibi secundum legem . contra comitem . ad partem publicam nec ali<lb
               break="no"/>quando dictum est decima . et VI solidos contra ecclesia satisfaciat
            <lb/>
         </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.224_1"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1"
            corresp="BK.224_inscriptio BK.224_1_inscriptio">
            <milestone unit="span" corresp="BK.224_inscriptio"
               xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1_1" spanTo="#vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1_2"
            />INCIPIT CAPITULA . QVAS DOMNVS <rs type="person">VVIDO</rs>
            <lb/>IMPERATOR INSTITUIT<note type="editorial">Am Seitenrand wird die Rubrik in Minuskel
               und Texttinte wiederholt: <mentioned>incp. cap. quas domnus uuido impr. constituit .
               </mentioned>, vermutlich eine Notiz für den Rubrikator?</note> ;. <anchor
               xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1_2"/><milestone unit="span"
               corresp="BK.224_1_inscriptio" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1_3"
               spanTo="#vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1_4"/> . <seg type="num" n="1">I</seg> .
               <anchor xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228v-1_4"/><lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-228v-2" corresp="BK.224_1"><seg
               type="initial" rend="coloured">P</seg>lacuit etiam . summ<mod>o</mod>pere statueri
            episcopi ad comites . <lb/>muniti sunt in suis parrochiis et comitatibus pro pacem
            <lb/>et saluationem in omnibus operibus suis habitantes ita . <lb/>ut nullum
               <expan>predonem</expan> . raptorem . uel incestum mittant morari in <lb/>suis sedibus
            uel concessum honoribus . et si intellexerint . ex ali<lb break="no"/>a parte per eorum
            terminos uel aut debere transire . exteros <lb/>aut istius regni homines obuiam eis
            missos <expan>commonitores</expan> di<lb break="no"/>rigant ut pacifice et sine preda
            per eorum transeant terram . <cb n="229r"/> uendere aut eis <expan>que</expan>
            necessaria sunt faciant non plus carum <lb/>sed s<subst>
               <del/>
               <add>ec</add>
            </subst>undum <choice>
               <abbr>uram</abbr>
               <expan>uestram</expan>
            </choice> et consuetudinem terre . si uero nolu<lb break="no"/>erint . acquiescere . sed
            predas . et rapinas . exercuerint <lb/>quicquid alteri rapuerint legaliter cum banno
            nostro ad <lb/>episcopo uel comite eiusdem loci emendare cogatur quod<lb break="no"/>si
            exequi noluerint statim a loci episcopo examiniscentur . <lb/>postea uero si contigerit
            comes loci populusque terre <lb/>super ipso predones uenerint . et eos impedierint . et
               mor<lb break="no"/>tui fuerint neque faida neque inde crescam nec conposi<lb
               break="no"/>tio aliquando requiratur . pro his qui ibidem hoc erit . <lb/>et si comes
            eiusdem loci adimplere neglexerint . proprio <lb/>honore priuetur . et si oportuerit et
            necesse fuerit ut in <lb/>suo auxilio uicinum aduocet comitem et ille subtraxerit
            <lb/>similiter proprio honore prebetur et insuper XXX solidos ad rege <choice>
               <abbr>conp</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice><lb/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229r-1"
            corresp="BK.224_2_inscriptio"><seg type="num" n="2">II</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229r-2" corresp="BK.224_2"><expan><seg
                  type="initial" rend="coloured">Q</seg>uicumque</expan> igitur ex laicali ordine
            <lb/>tam liberi <expan>quamcumque</expan> serui . homines in comitatu <expan>comma<lb
                  break="no"/>net</expan> ac proprio comite uel publica parte id est ab his <lb/>qui
            rem publicam agent . ammoniti fuerint si se subtraxerit <lb/>ab <sic>adintoria</sic> sui
            propria comitis et eos non adiuuauerint . et <lb/>infra ipsum comitatum contra
            superuenientes in suo comitatum <lb/>predones tertiam partem liberi et suis mobilibus
            conponant serui . <lb/>LX <sic>appropriis</sic> suis dominis accipiant si probatum
            fuerit quod ei <lb/>fuisset denuntiatum ;. </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229r-3"
            corresp="BK.224_3_inscriptio"><seg type="num" n="3">III</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229r-4" corresp="BK.224_3"><seg
               type="initial" rend="coloured">N</seg>eque comes neque locopositus eius neque
            sculdasius ab ari<lb break="no"/>mannis suis aliquid per uim exigant preterquam legibus
            <lb/>constitutum est . se neque per suam fortiam . in mansionem arimanni <cb n="229v"/>
            <add>appli<unclear>c</unclear></add> ut placitum teneat aut aliqua uiolentia ei faciat ;
            Si uero <lb/>de predatis personis publicis hoc irritum fecerit horem proprio siue
            <lb/>ministerio . prebetur et secundum legem emendet . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229v-1"
            corresp="BK.224_4_inscriptio"><seg type="num" n="4">IIII</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229v-2" corresp="BK.224_4"><seg
               type="initial" rend="coloured">S</seg>i igitur ex precepto imperiali comes loci ad
            defensione <lb/>proprię suos arimannos <sic>ostiter</sic> properare monuerit aut
            <lb/>per se . aut per suos missos si aliquis eorum remanserit exceptis his qui <lb/>eos
            episcopus in suam eligerit necessitatem et comes dimittere uoluerit <lb/>nisi aliquis
            submissus et ceteris inpedimentis que legibus conti<lb break="no"/>nentur ;. detemptus
            fuerit uuidrigildum suum <choice>
               <abbr>conp</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice> et hoc nul<lb break="no"/>lus comitum aut publicum potestatem habeat exinde
            missus de pa<lb break="no"/>latio imperatoris . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229v-3"
            corresp="BK.224_5_inscriptio"><seg type="num" n="5">V</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229v-4" corresp="BK.224_5"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e cartis uero interdicimus ut nemini licere res
            alienas . <expan>pre<lb break="no"/>sumtiue</expan> inuadere . hoccasione cartule hab eo
            facte que <lb/>uestitura legitima non habens . dignoscitur inuasisset et si <lb/>quis
            acquisitor extiterit non ante ea inuadat . alienas res . <lb/>nec de ecclesia uel de
               <sic>cuiuspia</sic> : libero hominis presumat . ante<lb break="no"/>quam auctor
            cartule legali iudicii diffinitione eas uindicet <lb/>et postea de cuius uoluerit libera
            tradendi . habeat faccultatem <lb/>et si q<mod>u</mod>is antea rex ipsa sine lege
               inua<mod>s</mod>erit . non solum illa ammittat . <lb/>sed insuper bannum nostrum
            persoluat ;. </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229v-5"
            corresp="BK.224_6_inscriptio"><seg type="num" n="6">VI<del>I</del></seg>
            <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-229v-6" corresp="BK.224_6"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e cartis etiam uel de
               <expan>quibuscumque</expan> scriptionibus uel de a quibus <lb/>personis false
            appellantur . constituimus si <choice>
               <abbr>not</abbr>
               <expan>notarius</expan>
            </choice> uiscerit <lb/>et testes cum legitimi sacramentalibus XII . similiter et cum
            ipsis <lb/>testibus qui in eadem carta scripti sunt ipsam cartam ueram faciant .
            <lb/>similiter et carte ostensor cum XII sacramentalibus suis legitime <lb/>iurare
            ualeant . qui ipsam cartam bonam et idoneam efficiant inter<note type="editorial"
               >Aufgrund von Blattverlust bricht der Text hier fragmentarisch ab.</note>
            <cb n="230r"/></ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.225"/>

         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230r-1" corresp="BK.225_9">legibus<note
               type="editorial">Aufgrund von Blattverlust ist der Anfang des Textes verloren.</note>
            subiaceat humanis postea . quodsi fecisse contige<lb break="no"/>rit
               <expan>excommunicatione</expan> episcopalis . constrictus ad ulti<lb break="no"/>mum
            ipsa cappella que magis contentione quam utilitatem <lb/>aliquam prestat destruatur ;. </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230r-2"
            corresp="BK.225_10_inscriptio"><seg type="num" n="10">X</seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230r-3" corresp="BK.225_10"><seg
               type="initial" rend="coloured">U</seg>t pleues ecclesiastice nullatenus aut
               <mod>e</mod>piscopi . aut episco<lb break="no"/>porum bassallis aut ullus laicis in
            beneficia tribuantur : <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230r-4" corresp="BK.225_11"><seg
               type="initial" rend="coloured">U</seg>t<note type="editorial">Die Kapitelzählung
               fehlt, oder sie ist in der Bindung verschwunden.</note> in domibus ecclesiarum .
            neque missus neque comes uel iu<lb break="no"/>dices quasi pro consuetudinem . neque
            placitum neque hospi<lb break="no"/>tium uindicent sed in publices rebus domus
            restituant . <lb/>in quibus placitum teneant et secundum antiquam consuetu<lb break="no"
            />dinem . ospitentur ;. <lb/>
         </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.232"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230r-5"
            corresp="BK.232_1" next="#vatikan-bav-reg-lat-263-230r-7"> DVM LEGISSEMUS ALIQUIBVS .
            CAPITULIS . <lb/>EX ROMANIS LEGIBVS IN NOVELLA <rs type="person">IVSTINIANI</rs>
            <lb/>INUENIMUS SCRIPTUM INTER CETERA DE CONS<lb break="no"/>TITVTIONE <rs type="person"
               >TEODOSIIS</rs> IMPERATORIS . ET <rs type="person">BALEN<lb break="no"/>TINIANI</rs>
            AUGVSTI . AD <rs type="person">ALVINUM</rs> . PREFECTVM . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230r-6"
            corresp="BK.232_1_inscriptio"><seg type="num">X</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230r-7" corresp="BK.232_1"
            prev="#vatikan-bav-reg-lat-263-230r-5">
            <sic><seg type="initial" rend="coloured">H</seg>ut</sic> nullus audeat . episcopus
            presbiter <choice>
               <abbr>diac</abbr>
               <expan>diaconus</expan>
            </choice> accusare aude<lb break="no"/>amus quidem sermonem facere solerter plus ser<lb
               break="no"/>mones desit . ac uenerabilibus sacerdotibus uel <lb/>libitis omni timore
            quibus omnis terram inclinat caput . <lb/>Tamen adhuc audiuimus perfidiam in urbem ad
            deum uiuum <lb/> aut impium nomen fierit . sed si quis ausus <sic>at</sic> temerarius
            <lb/> legis ecclesia uel clero per quem nomen pollet imperium in<lb break="no"/><gap
               unit="chars" quantity="3"/>ia audire uoluerit . et si accusationem seditior persona
               <lb/><gap unit="chars" quantity="3"/>rit reposita pena fisco nostro id est centum
            pondus auri <lb/> et centum pondus argenti infer<gap unit="chars" quantity="4"/>gatur ,
            et sic cum <cb n="230v"/> auctoribus ęcclesię causa dicant . Si uero infirmior persona .
            <lb/>prius cogitet animo suo perfido . et sic aut accuset aut iniuria <lb/>faciat aut
            criminis causa dicat . numquam obrecto patri<lb break="no"/>monio . in palatio christi
               <sic>arre</sic>
            <sic>cure</sic> obducit iussimus manum <lb/><expan>implumbari</expan> . Si autem
            noluerit superscripta degere uita . nihil <lb/>si aura ecclesia catholice ;.<!-- dt: drei Punkte und Strich? -->
            <lb/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-1">EX CODICE NEMO
            CANONVM SENTENTIAM * </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-2"
            corresp="BK.232_2_inscriptio"><seg type="num" n="11">X<gap unit="chars" quantity="1"
               /></seg>
            <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-3" corresp="BK.232_2"><seg
               type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis percusserit sacerdotem id est
               <expan>presbitero</expan> siue diaconus <sic>decer<lb break="no"/>tum</sic> est <del
               unit="chars" quantity="2"/>dat pęna . auri libras <del unit="chars" quantity="1"/> .
            X . id est solidos . DCCCCXX . <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-4"
            corresp="BK.232_3_inscriptio"><seg type="num" n="12">XII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-5" corresp="BK.232_3 BK.232_4"
               ><milestone unit="span" corresp="BK.232_3" spanTo="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-5_1"
               /><seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis percusserit subdiaconus . et
            defensorem <lb/><gap unit="chars" quantity="1"/>cclesię det pena auri libras V . hoc est
            solidos CCCXL . <anchor xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-5_1"/><milestone
               unit="span" corresp="BK.232_4" spanTo="#vatikan-bav-reg-lat-263-230v-5_2"/> si quis
            <lb/> lectorem percusserit det pena auri libras III . hoc est solidos CCIII .
               <lb/><anchor xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-5_2"/></ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.20b"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-6"
            corresp="BK.20b_3_inscriptio"><seg type="num" n="13">XIII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-7" corresp="BK.20b_3"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e monasteriis que regulares fuerunt ut secundum
            <lb/>regulam uibant . et monasteria puellarum ordinem suum <lb/>custodiam unaquaque
            abbatissa in suo monasterio sine <lb/>intermissione resedeat ;. </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-8"
            corresp="BK.20b_5_inscriptio"><seg type="num" n="14">XIIII</seg><lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-9" corresp="BK.20b_5"><seg
               type="initial" rend="coloured">U</seg>t episcopi de incestuosis hominibus emendandis
            licentiam <lb/>habeant . et de uiduis potestatem habeant ad regendum <lb/>et si de ipsis
            incestuosis aliquis post iudicium episcopi in ipsum in<lb break="no"/>cestuose iterum
            mitterit . si alodem habuerit ipsi fisco regis recipiant . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-10"
            corresp="BK.20b_8_inscriptio"><seg type="num" n="15">XV</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-11" corresp="BK.20b_8"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e homicidiis et ceteris malefactoribus <lb/>qui
            legibus aut pro pace f<unclear>a</unclear>cienda mori debeant nemo <lb/>eis ad
            excusationem in ecclesia sua introire permittat . et si <lb/>absque uoluntate pastoris
               i<unclear>b</unclear>idem introierit tunc ipse c<gap unit="chars" quantity="4"/>
            <lb/>ecclesia est nullum uictum ei donet nec alio ei dare perm<unclear>i</unclear><gap
               unit="chars" quantity="3"/>t . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-12"
            corresp="BK.20b_12_inscriptio"><seg type="num" n="16">XV<gap unit="chars" quantity="1"
               /></seg>
            <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="vatikan-bav-reg-lat-263-230v-13" corresp="BK.20b_12"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e uindicta et iud<gap unit="chars" quantity="6"
            /> latronibus factum testimoni<gap unit="chars" quantity="2"/><note type="editorial">
               Aufgrund von Blattverlust bricht der Text hier fragmentarisch ab.</note></ab>
      </body>
   </text>
</TEI>
