<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia-msDesc-Transcription.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia.sch" type="application/xml"
schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="selestat-bh-14">

   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title type="main" xml:lang="ger">Sélestat, Bibliothèque Humaniste, 14 (104) </title>
            <title type="sub" xml:lang="ger">Beschreibung der Handschrift nach Mordek und
               Transkription der foll. 94v-96v, 112v-113r, 127r-134r, 138r-139r, 141v-146v</title>
            <title type="sub" xml:lang="eng">Manuscript description according to Mordek and
               transcription of fols 94v-96v, 112v-113r, 127r-134r, 138r-139r, 141v-146v</title>
            <respStmt>
               <persName key="KU">
                  <forename>Karl</forename>
                  <surname>Ubl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Projektleitung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Project lead</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SK">
                  <forename>Sören</forename>
                  <surname>Kaschke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Transkription(unter Rückgriff auf eine Transkription von BK 139
                  cc. 1-4 von Patrick Breternitz im Rahmen des Oberseminars von Prof. Ubl im WiSe
                  2014/15), Beschreibung und Auszeichnung nach TEI P5 Standard</resp>
               <resp xml:lang="eng">Transcription (making use of a preliminary transcription of BK
                  139 chs. 1-4 by Patrick Breternitz in a seminary by Prof. Ubl during winter
                  semester 2014/15), description and text encoding according to the TEI P5
                  standard</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="TJ">
                  <forename>Tobias</forename>
                  <surname>Jansen</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (foll.
                  141v-145v = BK 139, foll. 127r-134r = BK 184, 186)</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions (fols 141v-145v =
                  BK 139, fols 127r-134r = BK 184, 186)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="BM">
                  <forename>Britta</forename>
                  <surname>Mischke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (foll.
                  138r-139r = BK 134)</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions (fols 138r-139r =
                  BK 134)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SP">
                  <forename>Sarah</forename>
                  <surname>Patt</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (foll.
                  145v-146v = BK 138+140)</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions (fols 145v-146v =
                  BK 138+140)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DT">
                  <forename>Dominik</forename>
                  <surname>Trump</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SH">
                  <forename>Semih</forename>
                  <surname>Heinen</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (foll.
                  94v-96v = BK 142, fol. 113r = BK 156, cc. 2+3, foll. 139v-141v = BK 77)</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions (fols 94v-96v = BK
                  142, fol. 113r = BK 156, chs. 2+3, fols 139v-141v = BK 77)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="FF">
                  <forename>Franz</forename>
                  <surname>Fischer</surname>
                  <affiliation>Cologne Center for eHumanities (CCeH), Universität zu
                     Köln</affiliation>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Datenmodellierung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Data Modelling</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="CR">
                  <forename>Clemens</forename>
                  <surname>Radl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Kodierung von Mordek, Bibliotheca in TEI, Vorbereitung für
                  Übergabe an Capitularia</resp>
               <resp xml:lang="eng">TEI encoding of Mordek, Bibliotheca, preparation of data</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DS">
                  <forename>Daniela</forename>
                  <surname>Schulz</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Technische Umsetzung, Generierung der
                  Handschriftenbeschreibungen aus Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="eng">technical support, generating of manuscript description
                  according to Mordek, Bibliotheca</resp>
            </respStmt>
            <funder>Akademie der Wissenschaften und Künste Nordrhein-Westfalen</funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>
               <persName>Karl Ubl</persName>
               <orgName xml:lang="ger">Historisches Institut, Lehrstuhl für Geschichte des
                  Mittelalters, Universität zu Köln</orgName>
               <orgName xml:lang="eng">History Department, Chair for Medieval History, Cologne
                  University</orgName>
               <address xml:lang="ger">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Köln</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Raum 4.108</addrLine>
                  <addrLine>0221-470 2717</addrLine>
                  <country>Deutschland</country>
               </address>
               <address xml:lang="eng">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Cologne</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Room 4.108</addrLine>
                  <addrLine>+49 221-470 2717</addrLine>
                  <country>Germany</country>
               </address>
            </publisher>
            <availability>
               <p xml:lang="ger">Die Inhalte sind frei zugänglich und nicht-kommerziell. Einige
                  Digitalisate und Texte sind aus rechtlichen Gründen jedoch Mitarbeitern
                  vorbehalten.</p>
               <p xml:lang="eng">Content is freely available on a non-commercial basis. Some digital
                  images and texts are only available to staff due to copyright issues.</p>
            </availability>
            <date when="2015-02-18">18.02.2015</date>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc>
               <msIdentifier>
                  <settlement>Sélestat</settlement>
                  <repository>Bibliothèque Humaniste</repository>
                  <idno>14 (104)</idno>
                  <msName/>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno/>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="siglum">
                     <idno>Se</idno>
                     <note/>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>

               <msPart n="foll. 1-68">
                  <msIdentifier>
                     <settlement>Sélestat</settlement>
                     <repository>Bibliothèque Humaniste</repository>
                     <idno>14 (104), foll. 1-68</idno>
                  </msIdentifier>
                  <head>
                     <title type="main">Sélestat, Bibliothèque Humaniste, 14 (104)</title>
                     <origDate notBefore="0834" notAfter="0866">9. Jh., 2. Drittel</origDate>
                     (Mordek), <origDate notBefore="0826" notAfter="0850">9. Jh., ca. 2.
                        Viertel</origDate> (Bischoff); <origPlace
                        ref="http://d-nb.info/gnd/4244951-0"> Westfrankreich</origPlace> (Mordek),
                        <origPlace ref="http://d-nb.info/gnd/4079211-0"> Westdeutschland</origPlace>
                     (Bischoff) </head>
                  <msContents>
                     <summary>
                        <p>Ausführliche Inhaltsanalyse bei H. Mordek, Von Patrick zu Bonifatius ...
                           Alkuin, Ferrières und die irischen Heiligen in einem westfränkischen
                           Reliquienverzeichnis, in: K. Herbers - H. H. Kortüm - C. Servatius (Hg.),
                           In Ipsis Rerum Documentis. Beiträge zur Mediävistik. Festschrift für
                           Harald Zimmermann zum 65. Geburtstag (Sigmaringen 1991) S. 61 ff.</p>
                     </summary>
                  </msContents>
                  <physDesc>
                     <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc>
                           <support>
                              <material>Pergament</material>
                           </support>
                           <extent>Die Gesamths. enthält 148 foll. (1-147 und 76<hi rend="super"
                                 >bis</hi>) in 3 Teilen, dazu 2 nichtfoliierte Schutzblätter, dieser
                              Teil: 68 foll. <dimensions precision="medium" type="leaf" unit="mm">
                                 <height>215</height>
                                 <width>175-180</width>
                              </dimensions>
                              <dimensions precision="medium" type="written" unit="mm">
                                 <height>175</height>
                                 <width>130</width>
                              </dimensions></extent>
                           <collation><formula>III<hi rend="super">6</hi> + 1<hi rend="super">7</hi>
                                 + 7 IV<hi rend="super">63</hi> + (III-1)<hi rend="super">68</hi>
                              </formula>
                           </collation>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                           <layout writtenLines="22">22</layout>
                           <layout columns="1">1</layout>
                        </layoutDesc>
                     </objectDesc>
                     <handDesc>
                        <p/>
                     </handDesc>
                     <scriptDesc>
                        <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                     </scriptDesc>
                     <decoDesc>
                        <p>Text in dunkelbrauner bis schwarzer Tinte, Rubriken in Capitalis rustica,
                           meist rot, selten in Texttinte, einfache rote oder braun-schwarze
                           Initialen</p>
                     </decoDesc>
                     <bindingDesc>
                        <binding>
                           <p>Mit Ranken, Blüten- und Gittermustern verzierter, kastanienbrauner
                              Weißenburger Ledereinband des 15. Jh. um Holzdeckel (1978 restauriert
                              von Pierre Leboube, Guémar) mit Schließenrest; vorn als Umrahmung
                              mehrfach eingepreßt: <hi rend="italic">jhesus, maria</hi>. </p>
                        </binding>
                     </bindingDesc>
                  </physDesc>
                  <history>
                     <origin>
                        <p>
                           <origDate notBefore="0834" notAfter="0866"> 9. Jh., 2.
                              Drittel,</origDate> (Mordek), <origDate notBefore="0826"
                              notAfter="0850">9. Jh., ca. 2. Viertel</origDate> (Bischoff);
                              <origPlace ref="http://d-nb.info/gnd/4244951-0"
                              >Westfrankreich</origPlace> (Mordek), <origPlace
                              ref="http://d-nb.info/gnd/4079211-0"> Westdeutschland</origPlace>
                           (Bischoff) </p>
                     </origin>
                     <provenance>
                        <p>Fol. 2r oben Weißenburger Signaturbuchstabe <hi rend="italic">.E.</hi>
                           (14. Jh.). Aus der Bibliothek des Beatus Rhenanus. Alte Signatur auf
                           Schutzblatt: <hi rend="italic">437</hi>.</p>
                     </provenance>
                     <acquisition/>
                  </history>
                  <additional>
                     <surrogates/>
                     <listBibl>
                        <listBibl type="cap">
                           <bibl corresp="#Mordek_1995"> Mordek 1995, S. 708-714</bibl>
                           <bibl corresp="#Schmitz_G_1996"> Schmitz G 1996, S. 150-152</bibl>
                           <bibl corresp="#Hoffmann_2004">Hoffmann 2004, S. 302</bibl>
                           <bibl corresp="#Naas_2013">Naas 2013 (nicht speziell zur Hs. aber zur
                              Geschichte der sie bewahrenden Institution, hier insbesondere auch zur
                              Bibliothek des Beatus Rhenanus, die eine der beiden wichtigsten
                              Sammlungen der heutigen Bibliothek Humaniste bildet und aus deren
                              Bestand auch die Hs. kommt)</bibl>
                           <bibl corresp="#Bischoff_2014"> Bischoff 2014, S. 346, Nr. 5969</bibl>
                           <bibl corresp="#Pezé_2017"> Pezé 2017, S. 471</bibl>
                           <bibl resp="capit">
                              <ref type="internal" subtype="mom"
                                 target="handschrift-des-monats-juni-2019-selestat-bibliotheque-humaniste-14-104/"
                              />
                           </bibl>

                        </listBibl>

                        <listBibl type="lit">
                           <bibl corresp="#Eckhardt_W_1959"> Eckhardt W 1959, S. 139 Anm. 133</bibl>
                           <bibl> P. Adam, L'humanisme à Sélestat. L'école, les humanistes, la
                              bibliothèque (1962) S. 117</bibl>
                           <bibl corresp="#Butzmann_1964"> Butzmann 1964, S. 20, 21 ff., 28, 33, 34,
                              36</bibl>
                           <bibl> B. Bischoff, Die Überlieferung der technischen Literatur, in:
                              ders., Mittelalterliche Studien 3 (1981), S. 290 mit Anm. 54</bibl>
                           <bibl> E. Hellgardt, Die exegetischen Quellen von Otfrids Evangelienbuch.
                              Beiträge zu ihrer Ermittlung. Mit einem Kapitel über die Weißenburger
                              Bibliothek des Mittelalters und der Otfridzeit (Hermaea.
                              Germanistische Forschungen, N. F. 41, 1981) S. 74 f., 79</bibl>
                           <bibl> H. Meyer, Propos sur la bibliothèque de Beatus Rhenanus. Les Amis
                              de la Bibliothèque Humaniste de Sélestat. Annuaire 1985 (= Spécial 500
                              anniversaire de la naissance de Beatus Rhenanus) S. 85-96</bibl>
                           <bibl corresp="#Mordek_1988"> Mordek 1988, S. 70-72</bibl>
                        </listBibl>

                        <listBibl type="cat">
                           <bibl>Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques des
                              départements 3 (Quarto Series) (Paris 1861) S. 592</bibl>
                        </listBibl>
                     </listBibl>
                  </additional>
               </msPart>

               <msPart n="foll. 69-76, 76bis, 77-93, 99-147">
                  <msIdentifier>
                     <settlement>Sélestat</settlement>
                     <repository>Bibliothèque Humaniste</repository>
                     <idno>14 (104), foll. 69-76, 76bis, 77-93, 99-147</idno>
                  </msIdentifier>
                  <head>
                     <title type="main">Sélestat, Bibliothèque Humaniste, 14 (104)</title>
                     <origDate>9. Jh., 3. Drittel</origDate> (Bischoff: spät. 9. Jh.), <origPlace
                        ref="http://d-nb.info/gnd/4244951-0">Westfrankreich (Bischoff)</origPlace>,
                        <origPlace ref="http://d-nb.info/gnd/4036377-6">Westdeutschland-Lothringen
                        (?)</origPlace> (Bischoff 2014) </head>
                  <msContents>
                     <summary><p>Die Teile 1 und 2 werden zusammengehalten durch die auf dem ersten
                           Blatt von Teil 2 (fol. 69r) befindliche Notiz <hi rend="italic">ADAM</hi>
                           (vgl. hierzu Mordek 1988, S. 71).</p>
                        <p>Die in den Teilen 2 und 3 des Cod. Sélestat 14 (104) erhaltene Collectio
                           capitularium Weissenburgensis beginnt mit dem erweiterten
                           Ansegis-Worms-Korpus (bis fol. 134r), einer Vorlage, die - vielleicht
                           unter dem Einfluß Hinkmars - in Reims entstanden sein dürfte. Unser Codex
                           gehört zu den ältesten Vertretern der „Reimser Gruppe“, zu der etwa auch
                           die Codd. <ref type="internal" subtype="mss" target="avranches-bm-145"
                              >Avranches 145</ref>, <ref type="internal" subtype="mss"
                              target="bamberg-sb-can-12">Bamberg Can. 12</ref>, <ref type="internal"
                              subtype="mss" target="berlin-sb-phill-1762">Berlin Phill. 1762</ref>
                           und <ref type="internal" subtype="mss" target="berlin-sb-lat-fol-626"
                              >Berlin Lat. fol. 626</ref>, <ref type="internal" subtype="mss"
                              target="paris-bn-lat-10758">Paris Lat. 10758</ref>, <ref
                              type="internal" subtype="mss" target="paris-bn-lat-4628a">Paris Lat.
                              4628 A</ref>, <ref type="internal" subtype="mss"
                              target="paris-bn-lat-4631">Paris Lat. 4631</ref> und <ref
                              type="internal" subtype="mss" target="paris-bn-lat-4638">Paris Lat.
                              4638</ref> sowie <ref type="internal" subtype="mss"
                              target="vatikan-bav-reg-lat-417">Vatikan Reg. Lat. 417</ref> (zweite
                           Hand) zählen und die von den Wormser Kapitularien (a. 829) dieselben
                           Stücke tradiert wie die Sammlung der Codd. <ref type="internal"
                              subtype="mss" target="vatikan-bav-pal-lat-582">Vatikan Pal. Lat.
                              582</ref> und <ref type="internal" subtype="mss"
                              target="paris-bn-lat-9654">Paris Lat. 9654</ref> und die Hss. <ref
                              type="internal" subtype="mss" target="paris-bn-lat-4417">Paris Lat.
                              4417</ref>, <ref type="internal" subtype="mss" target="bonn-ub-s-402"
                              >Bonn S. 402</ref> und <ref type="internal" subtype="mss"
                              target="schaffhausen-sb-min-75">Schaffhausen Min. 75</ref>, siehe bei
                           Cod. <ref type="internal" subtype="mss" target="paris-bn-lat-10758">Paris
                              Lat. 10758</ref>.</p>
                        <p>Der zweite Teil der Collectio Weissenburgensis setzt sich aus älteren
                           Kapitularien Karls des Großen und Ludwigs des Frommen der Jahre 802/803
                           bis 818/819 zusammen. Für sie läßt sich keine einheitliche Vorlage
                           ausmachen, so daß die Annahme naheliegt, sie seien vom Kompilator aus
                           verschiedenen Einzelstücken kopiert (nähere Analyse bei Mordek 1988.
                           Weder Boretius noch Krause war der Schlettstädter Codex bekannt; sie
                           konnten diese wichtige Überlieferung daher auch nicht zur Edition der
                           Kapitularien heranziehen).</p></summary>
                     <msItem n="1">
                        <p>
                           <locus>69r</locus> Adam-Notiz und Dreieck-Konstruktion. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="2">
                        <p>
                           <locus>69v</locus> Leer. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="3">
                        <p>
                           <locus>70r-93v, 99r-127r</locus>
                           <title corresp="BK.183">Ansegisi abbatis capitularium collectio</title>
                           (Klasse D, ohne den Namen Lothars), einschließlich Appendices 1 und 2,
                           ohne Praefatio und ohne Buch 4, cc. 71-74, vier Kapitel, die aber unten
                           fol. 128r-v auftauchen (MGH Capit. 1, S. 395-445, 446-449). </p>
                        <p>Zusätze der „Reimser Gruppe“: </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="4">
                        <p>
                           <locus>-- 88r</locus> (Capitulatio, nach Ansegis 2, 32) <hi rend="italic"
                              >XXXIII</hi> und <hi rend="italic">XXXIIII</hi> - Kapitelzahlen und
                           Rubriken (<hi rend="italic">Qualiter iustitiae fiant pauperibus</hi>; <hi
                              rend="italic">De illis ominibus qui iniustis querelas habent</hi>) der
                              <title corresp="BK.167">Capitula Francica</title>, cc. 2 und 3 (MGH
                           Capit. 1, Nr. 167); Text jedoch nicht im Ansegisschen Korpus, sondern
                           unten fol. 138r </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="5">
                        <p>
                           <locus>-- 116r</locus> (nach Ansegis 4, 14) <hi rend="italic">XV</hi> -
                           Benedicti Levitae capitularium collectio 1, 186 (aus einem <title
                              corresp="Mordek.27">echten Kapitular?</title>): <hi rend="italic"
                              >Presbiteri interfecti episcopo ad cuius parrochiam pertinent - domino
                              sotiauit</hi> (MGH LL 2, 2, S. 55; auch Mordek 1995, Anhang I, Nr. 27,
                           3: <title corresp="Mordek.27">Capitula a Benedicto Levita singillatim
                              tradita</title>, c. 3); Kapitelzahl und Rubrik <hi rend="italic">De
                              solutione occisi presbiteri</hi> auch in der Capitulatio </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="6">
                        <p>
                           <locus>-- 113r</locus> (Capitulatio, nach Ansegis 4, 24) <hi
                              rend="italic">XXV</hi> - Kapitelzahl und nach getilgtem <hi
                              rend="italic">D</hi> Rubrik <hi rend="italic">qualiter de statu suo
                              pulsatus euindicet libertatem suam</hi> der <title corresp="BK.156"
                              >Capitula incerta</title> wohl Ludwigs des Frommen, cc. 2 und 3 (MGH
                           Capit. 1, Nr. 156); an der entsprechenden Stelle im Ansegisschen Korpus
                           nur Verweiszeichen, kein Text </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="7">
                        <p>
                           <locus>-- 114r</locus> (Capitulatio, nach Ansegis 4, 69) <hi
                              rend="italic">LXXI</hi> - Kapitelzahl und Rubrik <hi rend="italic">De
                              non exhigendo heribanno antequi iussio dominica nota fiad</hi> von c.
                           7 der <title corresp="BK.167">Capitula Francica</title> (MGH Capit. 1,
                           Nr. 167); kein Text an der entsprechenden Stelle im Korpus der Collectio
                           Ansegisi. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="14">
                        <p>
                           <locus>127r-v</locus>
                           <title corresp="BK.184">Constitutio de synodis anno 829 in regno
                              Francorum habendis</title> (a. 828): <hi rend="italic">ANNO SEXTO
                              DECIMO REGNANTE DOMINO</hi> (<hi rend="italic">I</hi> nachgetragen)
                              <hi rend="italic">NOSTRO LUDOUUICO. Conuentus episcoporum debet fieri
                              in - fideliter conseruet</hi> (MGH Capit. 2, Nr. 184, S. 2 Z. 19 - S.
                           3 Z. 3). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="15">
                        <p>
                           <locus>127v-128r</locus>
                           <hi rend="italic">I-VII</hi> - <title corresp="BK.186">Capitula ab
                              episcopis in placito tractanda</title> (a. 829), ohne Inskription,
                           endet zunächst unvollständig in c. 7: <hi rend="italic">De decimis que ad
                              capellas - nec non de his</hi> (MGH Capit. 2, Nr. 186, S. 6 Z. 41 - S.
                           7 Z. 11); c. 7 (Capitulum de expeditione exercitali) dürfte nach Form und
                           Inhalt einem sonst unbekannten Kapitular Ludwigs des Frommen (a. 828/829)
                           entstammen. Nach <hi rend="italic">nec non de his</hi> eingeschoben: </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="16">
                        <p>
                           <locus>-- 128r-v</locus>
                           <title corresp="BK.183">Ansegisi abbatis capitularium collectio</title>,
                           Buch 4, cc. 71- 74, mit Mini-Capitulatio und Kapitelzählung <hi
                              rend="italic">XXXVIII-XLI</hi> (MGH Capit. 1, S. 445 f.); die
                           Numerierung zeigt, daß die Kapitel in der Vorlage am Ende der zweiten
                           Appendix des Ansegis gestanden haben müssen, nicht am Ende des 4. Buches;
                           hierher - zwischen die Capitula ab episcopis in placito tractanda - sind
                           sie wahrscheinlich über ein eingelegtes Blatt geraten. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="17">
                        <p>
                           <locus>128v-129r</locus> Rest des <title corresp="BK.186">Capitulum de
                              expeditione exercitali</title> (= Boretius' <title corresp="BK.186"
                              >Capitula ab episcopis in placito tractanda</title>, c. 7
                           [Hauptüberlieferung oben foll. 127v-128r]): <hi rend="italic">qui a
                              tribus - notitiam deferant</hi> (MGH Capit. 2, Nr. 186, S. 7 Z.
                           11-14). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="18">
                        <p>
                           <locus>129r-130v</locus>
                           <hi rend="italic">I-X</hi> - <title corresp="BK.191">Capitulare
                              Wormatiense</title> (a. 829), ohne Inskription: <hi rend="italic">De
                              his qui se consu</hi> (!) <hi rend="italic">episcopi - uenire
                              compellatur</hi> (MGH Capit. 2, Nr. 191, S. 12 Z. 17 - S. 14 Z. 13).
                        </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="19">
                        <p>
                           <locus>130v-132r</locus>
                           <hi rend="italic">I-XV</hi> - <title corresp="BK.192">Capitulare missorum
                              Wormatiense</title> (a. 829): <hi rend="italic">ITEM ALIO CAPITULO. De
                              beneficiis destructis hoc obseruetur - ministerium amittat</hi> (MGH
                           Capit. 2, Nr. 192, S. 14 Z. 34 - S. 17 Z. 9). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="20">
                        <p>
                           <locus>132r-134r</locus>
                           <hi rend="italic">XVI-XXIIII</hi> - <title corresp="BK.193">Capitulare
                              pro lege habendum Wormatiense</title> (a. 829), ohne Überschrift: <hi
                              rend="italic">De homecidiis in ecclesiis uel - non adcrescat</hi> (MGH
                           Capit. 2, Nr. 193, S. 18 Z. 2 - S. 20 Z. 11); das Ansegis-Kapitel in c. 1
                           als <hi rend="italic">XVII </hi>gezählt. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="21">
                        <p>
                           <locus>134r</locus>
                           <hi rend="italic">XXV</hi> - <title corresp="BK.189">Tractoria de
                              coniectu missis dando</title> (a. 829): <hi rend="italic">Uolumus ut
                              tale coniectum missi - octauas pentecosten</hi> (MGH Capit. 2, Nr.
                           189, S. 11 Z. 4-10). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="22">
                        <p>
                           <locus>134r-135v</locus>
                           <hi rend="italic">cap. I-XII</hi> - <title corresp="BK.39">Capitulare
                              legibus additum</title> (a. 803): <hi rend="italic">CAPITULA QUE IN
                              LEGE SALICA MITTENDA SUNT. De homicidi[cidi]is clericorum. Si quis
                              subdiaconum occidit CCC sol. conponat - possit indicere</hi> (MGH
                           Capit. 1, Nr. 39, S. 111 Z. 44 f., S. 113 Z. 4 - S. 114 Z. 27); c. 6 ist
                           zweigeteilt, daher im folgenden eine gegenüber der Edition um eins höhere
                           Zählung. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="23">
                        <p>
                           <locus>135v-136v</locus>
                           <hi rend="italic">I cap. - XXVIIII cap.</hi> - <title corresp="BK.40"
                              >Capitulare missorum</title> (a. 803): <hi rend="italic">ITEM. De
                              causis admonendis De ecclesiis emendandis - habere uolumus</hi> (MGH
                           Capit. 1, Nr. 40, S. 115 Z. 17 - S. 116 Z. 30). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="24">
                        <p>
                           <locus>136v- 137v</locus>
                           <hi rend="italic">II cap. - XIIII cap.</hi> (c. 1 nicht numeriert) -
                              <title corresp="BK.61">Capitulare Aquisgranense</title> (a. 809): <hi
                              rend="italic">Capitula quae domnus impr. aquisplatii constituit. De
                              illis hominibus qui propter eorum culpas - uenire cogatur</hi> (MGH
                           Capit. 1, Nr. 61, S. 148 Z. 6 - S. 149 Z. 22). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="25">
                        <p>
                           <locus>137v-138r</locus>
                           <hi rend="italic">XV cap. - XXIIII cap.</hi> - <title corresp="BK.63"
                              >Capitulare missorum Aquisgranense alterum</title> (a. 809), cc. 1-4,
                           6, 8-12: <hi rend="italic">De ecclesiis nondum restauratis - pauperes
                              efficiantur</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 63, S. 152 Z. 1-4, 6, 13-19); es
                           fehlen demnach c. 5 und die Volltexte cc. 7 und 13 des Cod. Nürnberg
                           Cent. V, App. 96. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="26">
                        <p>
                           <locus>138r</locus>
                           <hi rend="italic">XXV cap., XXXIIII cap.</hi> - <title corresp="BK.167"
                              >Capitula Francica</title>, cc. 2 und 3: <hi rend="italic">De causis
                              uiduarum pupillorum orfanorum - iustitiam reddat</hi> (MGH Capit. 1,
                           Nr. 167, S. 333 Z. 16-24); Rubriken mit Kapitelzahlen nach Art der
                           „Reimser Gruppe“ schon oben fol. 88r in der Capitulatio nach Ansegis 2,
                           32 - eine Herkunft, die sich hier noch durch die Zählung von c. 3 (<hi
                              rend="italic">XXXIIII cap.</hi>) verrät. Wahrscheinlich sind die
                           beiden Kapitel in Form eines Pergamentblättchens (vgl. Codd. <ref
                              type="internal" subtype="mss" target="paris-bn-lat-10758">Paris Lat.
                              10758</ref>, pag. 200bis oder <ref type="internal" subtype="mss"
                              target="vatikan-bav-reg-lat-417">Vatikan Reg. Lat. 417</ref>, fol.
                           34r), das sich lösen konnte, in den Schlußteil der Hs. gelangt. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="27">
                        <p>
                           <locus>138r-139r</locus>
                           <hi rend="italic">I cap. - V cp.</hi> - <title corresp="BK.134">Capitula
                              legi addita</title> (a. 816), ohne Protokoll: <hi rend="italic">Si
                              quis cum altero de qualibet causa - pertinet exsoluat</hi> (MGH Capit.
                           1, Nr. 134, S. 268 Z. 3 - S. 269 Z. 9). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="28">
                        <p>
                           <locus>139v-141v</locus>
                           <hi rend="italic">cap. I - XX cap.</hi> - <title corresp="BK.77"
                              >Capitulare Aquisgranense</title> (a. 802/803): <hi rend="italic"
                              >Carlus serenissimus imperator augustus a deo coronatus - fidelitate
                              sua permansit</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 77, S. 170 Z. 28 - S. 172 Z.
                           32); wahrscheinlich unter Ludwig dem Frommen erneuert, vgl. Seeliger,
                           Kapitularien, S. 20 f. Anm. 1. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="29">
                        <p>
                           <locus>141v-145v</locus>
                           <hi rend="italic">I cap. - XXI</hi> - <title corresp="BK.139">Capitula
                              legibus addenda</title> (a. 818/819): <hi rend="italic">INCIPIUNT
                              CAPITULA DE ONORE ECLESIARUM. Si quis ex leui causa - potestate
                              fuerit. Ista superscripta capitula in lege sunt addenda</hi> (MGH
                           Capit. 1, Nr. 139, S. 281 Z. 1, S. 281 Z. 3 - S. 285 Z. 22). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="30">
                        <p>
                           <locus>145v-146v</locus>
                           <hi rend="italic">I-VIII</hi> - <title corresp="BK.138">Capitula per se
                              scribenda</title> (a. 818/819), cc. 1-7 (Fragment), wie in einigen
                           anderen Hss. mit vorangestelltem Zusatzkapitel (Auszug aus c. 6 des
                              <title corresp="BK.140">Capitulare ecclesiasticum</title> a. 818/819,
                           mit Inskription): <hi rend="italic">ITEM ALIA CAPITULA. DE SERUIS AD
                              SACROS ORDINES NON MITTENDIS. Vt nullus episcoporum seruos ad sacros
                              ordines - DE FORESTIBUS NOUITER INSTITUTIS</hi> (danach ein Blatt
                           herausgeschnitten) (MGH Capit. 1, Nr. 140, S. 287 Anm. a, S. 286 Z. 6-11
                           [vgl. S. 276 Z. 31-35], S. 287 Z. 8 - S. 288 Z. 12). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="31">
                        <p>
                           <locus>147r-v</locus> Radierter Text. Von jüngeren Händen geistreiche
                           Sprüche als Federproben, recto: <hi rend="italic">nimia nocent,
                              omnia...</hi>; verso: <hi rend="italic">Sum modo, sed non sum.</hi>
                        </p>
                     </msItem>
                  </msContents>
                  <physDesc>
                     <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc>
                           <support>
                              <material>Pergament</material>
                           </support>
                           <extent>Die Gesamths. enthält 148 foll. (1-147 und 76<hi rend="super"
                                 >bis</hi>) in 3 Teilen, dazu 2 nichtfoliierte Schutzblätter, dieser
                              Teil: 75 foll.<dimensions precision="medium" type="leaf" unit="mm">
                                 <height>215</height>
                                 <width>175-180</width>
                              </dimensions>
                              <dimensions precision="medium" type="written" unit="mm">
                                 <height>160</height>
                                 <width>125-130</width>
                              </dimensions>
                           </extent>
                           <collation><formula>2 IV<hi rend="super">83</hi> + III<hi rend="super"
                                    >89</hi> + IV<hi rend="super">90-93, 99-102</hi> + 5 IV<hi
                                    rend="super">142</hi> + (III-1)<hi rend="super"
                                 >147</hi></formula></collation>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                           <layout writtenLines="25 26">25-26</layout>
                           <layout columns="1"/>
                        </layoutDesc>
                     </objectDesc>
                     <handDesc>
                        <handNote/>
                     </handDesc>
                     <scriptDesc>
                        <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                     </scriptDesc>
                     <decoDesc>
                        <p>Text, Rubriken und einfache Initialen in brauner Tinte</p>
                     </decoDesc>
                     <bindingDesc>
                        <binding>
                           <p>Mit Ranken, Blüten- und Gittermustern verzierter, kastanienbrauner
                              Weißenburger Ledereinband des 15. Jh. um Holzdeckel (1978 restauriert
                              von Pierre Leboube, Guémar) mit Schließenrest; vom als Umrahmung
                              mehrfach eingepreßt: <hi rend="italic">jhesus, maria</hi>. </p>
                        </binding>
                     </bindingDesc>
                  </physDesc>
                  <history>
                     <origin>
                        <p>
                           <origDate>9. Jh., 3. Drittel, </origDate> (Bischoff: spät. 9. Jh.);
                              <origPlace ref="http://d-nb.info/gnd/4244951-0">Westfrankreich
                              (Bischoff)</origPlace>, <origPlace
                              ref="http://d-nb.info/gnd/4036377-6">Westdeutschland-Lothringen
                              (?)</origPlace> (Bischoff 2014). </p>
                     </origin>
                     <provenance><p>Fol. 70r oben steht <hi rend="italic">ARNULFUS</hi> (9./10. Jh.)
                           und der Weißenburger Signaturbuchstabe <hi rend="italic">.H.</hi> (14.
                           Jh.). Fol. 147: Text radiert (ohne Hilfsmittel nur einzelne Buchstaben
                           und Wortteile lesbar). Aus der Bibliothek des Beatus Rhenanus. Alte
                           Signatur auf Schutzblatt: <hi rend="italic">437</hi>.</p></provenance>
                     <acquisition/>
                  </history>
                  <additional>
                     <surrogates/>
                     <listBibl>
                        <listBibl type="lit">
                           <bibl corresp="#Eckhardt_W_1959"> Eckhardt W 1959, S. 139 Anm. 133</bibl>
                           <bibl> P. Adam, L'humanisme à Sélestat. L'école, les humanistes, la
                              bibliothèque (1962) S. 117</bibl>
                           <bibl corresp="#Butzmann_1964"> Butzmann 1964, S. 20, 21 ff., 28, 33, 34,
                              36</bibl>
                           <bibl> B. Bischoff, Die Überlieferung der technischen Literatur, in:
                              ders., Mittelalterliche Studien 3 (1981), S. 290 mit Anm. 54</bibl>
                           <bibl> E. Hellgardt, Die exegetischen Quellen von Otfrids Evangelienbuch.
                              Beiträge zu ihrer Ermittlung. Mit einem Kapitel über die Weißenburger
                              Bibliothek des Mittelalters und der Otfridzeit (Hermaea.
                              Germanistische Forschungen, N. F. 41, 1981) S. 74 f., 79</bibl>
                           <bibl> H. Meyer, Propos sur la bibliothèque de Beatus Rhenanus. Les Amis
                              de la Bibliothèque Humaniste de Sélestat. Annuaire 1985 (= Spécial 500
                              anniversaire de la naissance de Beatus Rhenanus) S. 85-96</bibl>
                           <bibl corresp="#Mordek_1988"> Mordek 1988, S. 70-72</bibl>
                        </listBibl>

                        <listBibl type="cat">
                           <bibl> Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques des
                              départements 3 (Quarto Series) (Paris 1861) S. 592</bibl>
                        </listBibl>

                        <listBibl type="abb">
                           <bibl> Bischoff, Die Überlieferung der technischen Literatur (1981), Taf.
                              XXIII (fol. 69r)</bibl>
                        </listBibl>

                        <listBibl type="cap">
                           <bibl corresp="#Mordek_1995"> Mordek 1995, S. 708-714</bibl>
                           <bibl corresp="#Schmitz_G_1996"> Schmitz G 1996, S. 150-152</bibl>
                           <bibl corresp="#Hoffmann_2004">Hoffmann 2004, S. 302</bibl>
                           <!--   <bibl corresp="#Naas_2013">Naas 2013 (nicht speziell zur Hs. aber zur Geschichte der sie
                              bewahrenden Institution, hier insbesondere auch zur Bibliothek des
                              Beatus Rhenanus, die eine der beiden wichtigsten Sammlungen der
                              heutigen Bibliothek Humaniste bildet und aus deren Bestand auch die
                              Hs. kommt.</bibl> -->
                           <bibl corresp="#Bischoff_2014"> Bischoff 2014, S. 346, Nr. 5970</bibl>
                        </listBibl>
                     </listBibl>
                  </additional>
               </msPart>

               <msPart n="foll. 94-98">
                  <msIdentifier>
                     <settlement>Sélestat</settlement>
                     <repository>Bibliothèque Humaniste</repository>
                     <idno>14 (104), foll. 94-98</idno>
                  </msIdentifier>
                  <head>
                     <title type="main">Sélestat, Bibliothèque Humaniste, 14 (104)</title>
                     <origDate>9. Jh., 3. Drittel</origDate>
                     <origPlace ref="http://d-nb.info/gnd/4244951-0">Westfrankreich</origPlace>
                     (Westfr. auch bei Bischoff) </head>
                  <msContents>
                     <msItem n="8">
                        <p>In Buch 2 des Ansegis eingebundene kleinere Lage:</p>
                        <p><locus>94r</locus> Leer.</p>

                     </msItem>
                     <msItem n="10">
                        <p>
                           <locus>94v-96v</locus>
                           <hi rend="italic">I CAP.</hi> - <hi rend="italic">XII</hi> - <title
                              corresp="BK.142">Capitula legi Salicae addita</title> (a. 819/820),
                           ohne Inskription: <hi rend="italic">De hoc cap. iudicatum est - cartam
                              falsare liceat</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 142, S. 292 Z. 12 - S. 293 Z.
                           38); c. 12 steht richtig gezählt vor c. 11. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="11">
                        <p>
                           <locus>97r</locus> Leer. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="12">
                        <p>
                           <locus>97v</locus> Fulgentius von Ruspe, Ad Monimum, ab I, XXV, 4 <hi
                              rend="italic">Ibunt hi in</hi> bis XXVI, 2 <hi rend="italic"
                              >perfecturus est Dominus</hi> (ed. J. Fraipont, CCL 91 [1968] S. 25
                           f.), von anderer Hand geschrieben. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="13">
                        <p>
                           <locus>98r-v</locus> Leer. </p>
                     </msItem>
                  </msContents>
                  <physDesc>
                     <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc>
                           <support>
                              <material>Pergament</material>
                           </support>
                           <extent>Die Gesamths. enthält 148 foll. (1-147 und 76<hi rend="super"
                                 >bis</hi>) in 3 Teilen, dazu 2 nichtfoliierte Schutzblätter; dieser
                              Teil: 5 foll.<dimensions precision="medium" type="leaf" unit="mm">
                                 <height>165-175</height>
                                 <width>120-125</width>
                              </dimensions>
                              <dimensions precision="medium" type="written" unit="mm">
                                 <height>125</height>
                                 <width>95</width>
                              </dimensions>
                           </extent>
                           <collation><formula>(II+1)</formula>
                           </collation>
                           <condition>am Rand beschnitten</condition>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                           <layout writtenLines="21">21</layout>
                           <layout columns="1"/>
                        </layoutDesc>
                     </objectDesc>
                     <handDesc>
                        <handNote/>
                     </handDesc>
                     <scriptDesc>
                        <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                     </scriptDesc>
                     <decoDesc>
                        <p>Text, Rubriken und einfache Initialen in hellbrauner Tinte</p>
                     </decoDesc>
                     <bindingDesc>
                        <binding>
                           <p>Mit Ranken, Blüten- und Gittermustern verzierter, kastanienbrauner
                              Weißenburger Ledereinband des 15. Jh. um Holzdeckel (1978 restauriert
                              von Pierre Leboube, Guémar) mit Schließenrest; vom als Umrahmung
                              mehrfach eingepreßt: <hi rend="italic">jhesus, maria</hi>. </p>
                           <p/>
                        </binding>
                     </bindingDesc>
                  </physDesc>
                  <history>
                     <origin><p><origDate>9. Jh., 3. Drittel, </origDate>
                           <origPlace ref="http://d-nb.info/gnd/4244951-0">Westfrankreich
                              (Bischoff)</origPlace></p></origin>
                     <provenance>Aus der Bibliothek des Beatus Rhenanus. Alte Signatur auf
                        Schutzblatt: <hi rend="italic">437</hi>.</provenance>
                     <acquisition/>
                  </history>
                  <additional>
                     <surrogates/>
                     <listBibl>
                        <listBibl type="lit">
                           <bibl corresp="#Eckhardt_W_1959"> Eckhardt W 1959, S. 139 Anm. 133</bibl>
                           <bibl> P. Adam, L'humanisme à Sélestat. L'école, les humanistes, la
                              bibliothèque (1962) S. 117</bibl>
                           <bibl corresp="#Butzmann_1964"> Butzmann 1964, S. 20, 21 ff., 28, 33, 34,
                              36</bibl>
                           <bibl> B. Bischoff, Die Überlieferung der technischen Literatur, in:
                              ders., Mittelalterliche Studien 3 (1981), S. 290 mit Anm. 54</bibl>
                           <bibl> E. Hellgardt, Die exegetischen Quellen von Otfrids Evangelienbuch.
                              Beiträge zu ihrer Ermittlung. Mit einem Kapitel über die Weißenburger
                              Bibliothek des Mittelalters und der Otfridzeit (Hermaea.
                              Germanistische Forschungen, N. F. 41, 1981) S. 74 f., 79</bibl>
                           <bibl> H. Meyer, Propos sur la bibliothèque de Beatus Rhenanus. Les Amis
                              de la Bibliothèque Humaniste de Sélestat. Annuaire 1985 (= Spécial 500
                              anniversaire de la naissance de Beatus Rhenanus) S. 85-96</bibl>
                           <bibl corresp="#Mordek_1988"> Mordek 1988, S. 70-72</bibl>
                        </listBibl>

                        <listBibl type="cat">
                           <bibl>Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques des
                              départements 3 (Quarto Series) (Paris 1861) S. 592</bibl>
                        </listBibl>

                        <listBibl type="cap">
                           <bibl corresp="#Mordek_1995"> Mordek 1995, S. 708-714</bibl>
                           <bibl corresp="#Schmitz_G_1996"> Schmitz G 1996, S. 150-152</bibl>
                           <bibl corresp="#Hoffmann_2004">Hoffmann 2004, S. 302</bibl>
                           <!--   <bibl corresp="#Naas_2013">Naas 2013 (nicht speziell zur Hs. aber zur Geschichte der sie
                              bewahrenden Institution, hier insbesondere auch zur Bibliothek des
                              Beatus Rhenanus, die eine der beiden wichtigsten Sammlungen der
                              heutigen Bibliothek Humaniste bildet und aus deren Bestand auch die
                              Hs. kommt.</bibl> -->
                           <bibl corresp="#Bischoff_2014"> Bischoff 2014, S. 346, Nr. 5971</bibl>
                        </listBibl>
                     </listBibl>
                  </additional>
               </msPart>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <p>Transkriptionsvorlage: Transkription nach einem guten Farbdigitalisat der Bibliothèque
            Humaniste.</p>
         <projectDesc>
            <p xml:lang="ger">Capitularia. Edition der fränkischen Herrschererlasse: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">Capitularia. Edition of the Frankish capitularies: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p xml:lang="ger">Die Transkription folgt den Richtlinien des Capitularia-Projektes:
                  <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">The transcription adheres to the guidelines of the Capitularia
               project: <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
         </editorialDecl>
      </encodingDesc>
      <revisionDesc>
         <change who="DS" when="2015-02-18">Datei erstellt aus Mordek-XML</change>
         <change when="2016-03-16" who="BM">Datei veröffentlicht (BK 134, 139, 184, 186, 189, 191,
            192, 193; Ansegis 4, 71-74)</change>
         <change when="2016-09-28" who="SK">Transkription ergänzt (BK 138, 140)</change>
         <change when="2017-09-20" who="SK">Transkription ergänzt (BK 77, 142, 156)</change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>

   <facsimile>
      <graphic url="http://bhnumerique.ville-selestat.fr/client/fr_FR/search/asset/4890"/>
   </facsimile>
   <!--Auf der Seite der Bibl. Humaniste (http://bhnumerique.ville-selestat.fr/client/bh) findet
         sich unter MS014 ("Recueil des capitulaires de Charlemagne") ein Katalogeintrag, der sich
         auf dieses Ms. beziehen müßte, und einen Link zu einem pdf, der aber nicht immer funktioniert 
         (http://portfolio.ville-selestat.fr/client/search/asset/4890) - ist oben bei graphic eingefügt, 
         muss aber vor dem Veröffentlichen geprüft werden. 
         Auf derselben Seite, die den manchmal nicht funktionierenden Link zum pdf enthält, findet sich 
         aber auch der Link zu Digitalisaten der Einzelseiten in hochauflösender Qualität; bisher
         nur für fol. 127r-146v heruntergeladen. Ggf. könnte man also auch die Dateien der 
         Einzelseiten herunterladen (sofern der Link noch existiert; Seite aufgerufen am 19.02.2015). 
         Direkter Link zu fol. 127r: 
         http://bhnumerique.ville-selestat.fr/bhnum/player/index.html?id=MS014&v=299&p=260 
       -->
   <text>
      <front>

         <div type="content">
            <list>
               <item n="2"><ptr target="#selestat-bh-14-94v-1" type="internal"/>[Liste ohne Rubrik] <list>
                     <item n="2.1">
                        <ptr target="#selestat-bh-14-94v-1" type="internal"/>I CAPITULUM</item>
                     <item n="2.2">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-94v-3"/>II DE CAPITULO XII
                        LEGIS SALICAE</item>
                     <item n="2.3">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-94v-5"/>III DE CAPITULO
                        XIIII</item>
                     <item n="2.4">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-95r-1"/>IIII DE EODEM
                        CAPITULO</item>
                     <item n="2.5">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-95r-3"/>V DE XXXVI
                        CAPITULO</item>
                     <item n="2.6">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-95v-1"/>VI CAPITULUM</item>
                     <item n="2.7">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-95v-3"/>VII DE CAPITULO
                        XXXVI</item>
                     <item n="2.8">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-96r-1"/>VIII DE XLVI CAPITULO
                        ...</item>
                     <item n="2.9">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-96r-3"/>VIIII CAPITULUM</item>
                     <item n="2.10">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-96r-5"/>X DE AFATOMIE DIXERVNT
                        QUOD ...</item>
                     <item n="2.11">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-96v-2"/>XII CAPITULO</item>
                     <item n="2.12">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-96v-4"/>XI CAPITULUM</item>
                  </list>
               </item>
               <item n="5"><ptr target="#selestat-bh-14-112v-3" type="internal"/>[Capitulatio:]
                  INCIPIUNT CAPITVLA<!--<list>
                     <item n="5.25">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-113r-11"/>XXV qualiter de statu
                        suo pulsatus ... </item>
                  sk: ausnahmsweise hier den Wortlaut einer Capitulatio-Rubrik ins Inhaltsverzeichnis aufgenommen,
                     weil es der einzige Textbestandteil von BK 156 ist, der in der gesamten Hs. vorhanden ist  
                  </list>-->
               </item>
               <item n="10"><ptr target="#selestat-bh-14-127r-7" type="internal"/>ANNO SEXTO DECIMO
                  REGNANTE DOMINO NOSTRO LUDOUUICO <list>
                     <item n="10.1">
                        <ptr target="#selestat-bh-14-127v-1" type="internal"/>I</item>
                     <item n="10.2">
                        <ptr target="#selestat-bh-14-127v-3" type="internal"/>II</item>
                     <item n="10.3">
                        <ptr target="#selestat-bh-14-127v-5" type="internal"/>III</item>
                     <item n="10.4">
                        <ptr target="#selestat-bh-14-127v-7" type="internal"/>IIII</item>
                     <item n="10.5">
                        <ptr target="#selestat-bh-14-127v-9" type="internal"/>V</item>
                     <item n="10.6">
                        <ptr target="#selestat-bh-14-127v-11" type="internal"/>VI</item>
                     <item n="10.7">
                        <ptr target="#selestat-bh-14-127v-13" type="internal"/>VII</item>
                  </list>
               </item>
               <item n="11"><ptr target="#selestat-bh-14-128r-1" type="internal"/>[Capitulatio ohne
                  Rubrik] <!--                  <list>
                     <item n="11.1"><ptr target="#selestat-bh-14-128r-1" type="internal"/>Deo qui
                        aliena patria de qualibet causa ...</item>
                     <item n="11.2"><ptr target="#selestat-bh-14-128r-2" type="internal"/>De
                        solutione atque conpositione</item>
                     <item n="11.3"><ptr target="#selestat-bh-14-128r-3" type="internal"/>De statu
                        hominis</item>
                     <item n="11.4"><ptr target="#selestat-bh-14-128r-4" type="internal"/>De
                        proprietate hominis que ab aliquid In bannum ...</item>
                  </list>-->
               </item>
               <item n="12"><ptr target="#selestat-bh-14-128r-5" type="internal"/>[Liste ohne
                  Rubrik] <list>
                     <item n="12.1"><ptr target="#selestat-bh-14-128r-5" type="internal"/>XXXVIII
                        DEO QUI IN ALIENA PATRIA ...</item>
                     <item n="12.2"><ptr target="#selestat-bh-14-128r-7" type="internal"/>XXXVIIII
                        DE SOLUTIONE ATQUE COMPOSICIONE</item>
                     <item n="12.3"><ptr target="#selestat-bh-14-128v-1" type="internal"/>XL DE
                        STATU HOMINIS </item>
                     <item n="12.4"><ptr target="#selestat-bh-14-128v-3" type="internal"/>XLI DE
                        PROPRIETATAE HOMINIS ...</item>
                  </list>
               </item>
               <item n="16"><ptr target="#selestat-bh-14-129r-1" type="internal"/>[Liste ohne
                  Rubrik] <list>
                     <item n="16.1"><ptr target="#selestat-bh-14-129r-1" type="internal"/>I</item>
                     <item n="16.2"><ptr target="#selestat-bh-14-129r-3" type="internal"/>II</item>
                     <item n="16.3"><ptr target="#selestat-bh-14-129r-5" type="internal"/>III</item>
                     <item n="16.4"><ptr target="#selestat-bh-14-129r-7" type="internal"
                        />IIII</item>
                     <item n="16.5"><ptr target="#selestat-bh-14-129v-1" type="internal"/>V</item>
                     <item n="16.6"><ptr target="#selestat-bh-14-129v-3" type="internal"/>VI</item>
                     <item n="16.7"><ptr target="#selestat-bh-14-130r-1" type="internal"/>VII</item>
                     <item n="16.8"><ptr target="#selestat-bh-14-130r-3" type="internal"
                        />VIII</item>
                     <item n="16.9"><ptr target="#selestat-bh-14-130r-5" type="internal"
                        />VIIII</item>
                     <item n="16.10"><ptr target="#selestat-bh-14-130v-1" type="internal"/>X</item>
                  </list>
               </item>
               <item n="17"><ptr target="#selestat-bh-14-130v-3" type="internal"/>ITEM ALIO CAPITULO <list>
                     <item n="17.1"><ptr target="#selestat-bh-14-130v-4" type="internal"/>I</item>
                     <item n="17.2"><ptr target="#selestat-bh-14-130v-6" type="internal"/>II</item>
                     <item n="17.3"><ptr target="#selestat-bh-14-130v-8" type="internal"/>III</item>
                     <item n="17.4"><ptr target="#selestat-bh-14-130v-10" type="internal"
                        />IIII</item>
                     <item n="17.5"><ptr target="#selestat-bh-14-131r-1" type="internal"/>V</item>
                     <item n="17.6"><ptr target="#selestat-bh-14-131r-3" type="internal"/>VI</item>
                     <item n="17.7"><ptr target="#selestat-bh-14-131r-5" type="internal"/>VII</item>
                     <item n="17.8"><ptr target="#selestat-bh-14-131r-7" type="internal"
                        />VIII</item>
                     <item n="17.9"><ptr target="#selestat-bh-14-131v-1" type="internal"
                        />VIIII</item>
                     <item n="17.10"><ptr target="#selestat-bh-14-131v-3" type="internal"/>(Colecte
                        ad malum faciendum ...)</item>
                     <item n="17.11"><ptr target="#selestat-bh-14-131v-4" type="internal"/>XI</item>
                     <item n="17.12"><ptr target="#selestat-bh-14-131v-6" type="internal"
                        />XII</item>
                     <item n="17.13"><ptr target="#selestat-bh-14-131v-8" type="internal"
                        />XIII</item>
                     <item n="17.14"><ptr target="#selestat-bh-14-132r-1" type="internal"
                        />XIIII</item>
                     <item n="17.15"><ptr target="#selestat-bh-14-132r-3" type="internal"/>XV</item>
                     <item n="17.16"><ptr target="#selestat-bh-14-132r-5" type="internal"
                        />XVI</item>
                     <item n="17.17"><ptr target="#selestat-bh-14-132v-1" type="internal"
                        />XVIII</item>
                     <item n="17.18"><ptr target="#selestat-bh-14-132v-3" type="internal"
                        />XVIIII</item>
                     <item n="17.19"><ptr target="#selestat-bh-14-132v-5" type="internal"/>XX</item>
                     <item n="17.20"><ptr target="#selestat-bh-14-133r-1" type="internal"
                        />XXI</item>
                     <item n="17.21"><ptr target="#selestat-bh-14-133v-1" type="internal"
                        />XXII</item>
                     <item n="17.22"><ptr target="#selestat-bh-14-133v-3" type="internal"
                        />XXIII</item>
                     <item n="17.23"><ptr target="#selestat-bh-14-133v-5" type="internal"
                        />XXIIII</item>
                     <item n="17.24"><ptr target="#selestat-bh-14-134r-1" type="internal"
                        />XXV</item>
                  </list>
               </item>
               <item n="21"><ptr target="#selestat-bh-14-138r-5" type="internal"/>[Liste ohne
                  Rubrik] <list>
                     <item n="21.1"><ptr target="#selestat-bh-14-138r-5" type="internal"/>I</item>
                     <item n="21.2"><ptr target="#selestat-bh-14-138v-1" type="internal"/>II</item>
                     <item n="21.3"><ptr target="#selestat-bh-14-138v-3" type="internal"/>III</item>
                     <item n="21.4"><ptr target="#selestat-bh-14-139r-1" type="internal"/>III</item>
                     <item n="21.5"><ptr target="#selestat-bh-14-139r-3" type="internal"/>V</item>
                  </list>
               </item>

               <item n="22"><ptr target="#selestat-bh-14-139v-1" type="internal"/>[Liste ohne
                  Rubrik] <list>
                     <item n="22.01">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-139v-1"/>(Carlus serenissimus
                        imperator augustus ...)</item>
                     <item n="22.02">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-139v-2"/>I</item>
                     <item n="22.03">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-139v-4"/>II</item>
                     <item n="22.04">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-139v-6"/>III</item>
                     <item n="22.05">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-139v-8"/>IIII</item>
                     <item n="22.06">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-139v-10"/>V</item>
                     <item n="22.07">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140r-1"/>VII</item>
                     <item n="22.08">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140r-3"/>VII</item>
                     <item n="22.09">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140r-5"/>VIII</item>
                     <item n="22.10">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140r-7"/>VIIII</item>
                     <item n="22.11">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140v-1"/>X</item>
                     <item n="22.12">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140v-3"/>XI</item>
                     <item n="22.13">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140v-5"/>XII</item>
                     <item n="22.14">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140v-7"/>XIII</item>
                     <item n="22.15">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-140v-9"/>XIIII</item>
                     <item n="22.16">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-141r-1"/>XV</item>
                     <item n="22.17">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-141r-3"/>XVI</item>
                     <item n="22.18">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-141r-5"/>XVII</item>
                     <item n="22.19">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-141r-7"/>XVIII</item>
                     <item n="22.20">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-141r-9"/>XVIIII</item>
                     <item n="22.21">
                        <ptr type="internal" target="#selestat-bh-14-141r-11"/>XX</item>
                  </list>
               </item>

               <!--        sk: bis hier neue Abschnitte des Inhaltsverzeichnis (BK 77)       -->

               <item n="23"><ptr target="#selestat-bh-14-141v-1" type="internal"/>INCIPIUNT CAPITULA
                  DE ONORE ECLESIARUM <list>
                     <item n="23.1"><ptr target="#selestat-bh-14-141v-2" type="internal"/>I
                        CAPITULUM</item>
                     <item n="23.2"><ptr target="#selestat-bh-14-142r-1" type="internal"/>II DE
                        INIURIIS SACERDOTUM IN ECCLESIA FACTIS</item>
                     <item n="23.3"><ptr target="#selestat-bh-14-142r-3" type="internal"/>III DE
                        UIDUIS ET PUPILLIS ...</item>
                     <item n="23.4"><ptr target="#selestat-bh-14-142r-5" type="internal"/>IIII DE
                        PARTU UIDUARUM</item>
                     <item n="23.5"><ptr target="#selestat-bh-14-142r-7" type="internal"/>DE HOMINE
                        PLUBLICAM PENITENTIAM AGENTE INTERFECTO</item>
                     <item n="23.6"><ptr target="#selestat-bh-14-142r-9" type="internal"/>VI PRO
                        SALUTE ANIME SUAE UT</item>
                     <item n="23.7"><ptr target="#selestat-bh-14-142v-2" type="internal"/>VII DE
                        OMICIDIIS PROHIBENDIS</item>
                     <item n="23.8"><ptr target="#selestat-bh-14-143r-2" type="internal"/>VIII
                        QUICQUID IN CONPOSITIONEM UUIRGILDI ...</item>
                     <item n="23.9"><ptr target="#selestat-bh-14-143r-4" type="internal"/>VIIII DE
                        RAPTU ALIAENARUM SPONSARUM</item>
                     <item n="23.10"><ptr target="#selestat-bh-14-143r-6" type="internal"/>X DE LSIS
                        TESTIBUS CONUINCENDIS</item>
                     <item n="23.11"><ptr target="#selestat-bh-14-143v-1" type="internal"/>XI DE
                        PROPRIO IN BANNUM MISSO</item>
                     <item n="23.12"><ptr target="#selestat-bh-14-144r-3" type="internal"/>XII DE
                        MANNIRE</item>
                     <item n="23.13"><ptr target="#selestat-bh-14-144r-5" type="internal"/>XIII DE
                        FAIDIS COHERCENDIS</item>
                     <item n="23.14"><ptr target="#selestat-bh-14-144v-1" type="internal"/>XIIII UBI
                        SACRAMENTA IURANDA SINT</item>
                     <item n="23.15"><ptr target="#selestat-bh-14-144v-3" type="internal"/>XV DE HIS
                        QUI DE FURTU ACCUSATI FUERINT</item>
                     <item n="23.16"><ptr target="#selestat-bh-14-144v-5" type="internal"/>XVI DE
                        DISPECTU LITERARUM DOMINICARUM</item>
                     <item n="23.17"><ptr target="#selestat-bh-14-145r-1" type="internal"/>XVII DE
                        INIUSTIS TELONEIS</item>
                     <item n="23.18"><ptr target="#selestat-bh-14-145r-3" type="internal"/>XVIII DE
                        HIS QUI BONOS DENARIOS ACCIPERE NOLUNT</item>
                     <item n="23.19"><ptr target="#selestat-bh-14-145v-1" type="internal"/>XVIIII DE
                        ADULTERATORIBUS MONETAE</item>
                     <item n="23.20"><ptr target="#selestat-bh-14-145v-3" type="internal"/>XX DE
                        PROPRIO DOMINICO ...</item>
                     <item n="23.21"><ptr target="#selestat-bh-14-145v-5" type="internal"/>XXI DE
                        PUERIS INUITIS PARENTIBUS DETONSIS ...</item>
                     <item n="23.22"><ptr target="#selestat-bh-14-145v-7" type="internal"/>Ista
                        superscripta capitula in lege sunt addenda</item>
                  </list>
               </item>
               <item n="24"><ptr target="#selestat-bh-14-145v-8" type="internal"/>ITEM ALIA CAPITULA <list>
                     <item n="24.1"><ptr target="#selestat-bh-14-145v-9" type="internal"/> I DE
                        SERUIS AD SACROS ORDINES NON MITTENDIS</item>
                     <item n="24.2"><ptr target="#selestat-bh-14-145v-11" type="internal"/> II DE
                        FORCAPIIS</item>
                     <item n="24.3"><ptr target="#selestat-bh-14-146r-1" type="internal"/> III DE
                        TERRA TRIBUTARIA</item>
                     <item n="24.4"><ptr target="#selestat-bh-14-146r-3" type="internal"/> IIII DE
                        BENEFICIIS DESTRUCTIS</item>
                     <item n="24.5"><ptr target="#selestat-bh-14-146r-5" type="internal"/> V DE
                        TERRA CENSALI</item>
                     <item n="24.6"><ptr target="#selestat-bh-14-146v-1" type="internal"/> VI DE
                        NONIS ET DECIMIS</item>
                     <item n="24.7"><ptr target="#selestat-bh-14-146v-3" type="internal"/> VII DE
                        MANCIPIIS IN UILLIS DOMINICIS ...</item>
                     <item n="24.8"><ptr target="#selestat-bh-14-146v-5" type="internal"/> VIII DE
                        FORESTIBUS NOUITER INSTITUTIS</item>
                  </list>
               </item>
            </list>

         </div>
         <div type="mshist"/>
         <div type="scribe">
            <!--     sk: überhaupt der gesamte Teil 2 (= fol. 69-147 ohne fol. 94-98) von einer Hand? Oder
                  zumindest fol. 140r (s.u.) andere Hand?
            sk 30.11.16: schwierig; laut Julia zwar gelegentlich
                  kleine Indizien, aber in der Regel schnell gefolgt von Rückkehr (?) zu vorherigen 
                  Merkmalen; unterschiedliche Kürzungsstriche könnten am ehesten für zumindest
                  einen weiteren Schreiber sprechen. Die folgenden Kommentare daher weiter ausgeblendet,
                  zur erneuten Prüfung, sobald weitere Seiten transkribiert sind.
                  sk (20.09.17, nach Transkr. v. BK 77 = fol. 139v-141v):
                  zunächst wie auf vorherigen Seiten: einfacher, aufsteigender Kürzungsstrich, gelegentlich
                  Interpunktion via / (virgula suspensiva); auf fol. 140r-v werden aber auch unregelmäßig 
                  Kürzungsstriche sowie Striche bei ! (punctus elevatus) verwendet, die oben und unten
                  leicht verdickt bzw. umgebogen sind; ab fol. 141r dann wieder einfache, leicht aufsteigende
                  gerade Kürzungsstriche, aber kein virgula suspensiva mehr; der verdickt/umgebogene
                  Kürzungstrich kommt allerdings noch exklusiv bei cap-Kürzungen vor (bei c. 18-20,
                  nicht aber bei c. 16-17); evtl. markant fol. 141r das Majuskel-e bei "Edificia" und
                  "Et si quis"
                  
                  
                  Der Schreiber / Kopist war nicht sonderlich aufmerksam und hatte zudem evtl. 
            Probleme, seine Vorlage zu entziffern (5x statt "de eo" nur "deo": 2x im Ansegis-
            Abschnitt, dort jeweils in der Mini-Capitulatio und der folgenden Wiederholung des Kapiteltitels 
            für c. 71, 1x in BK 192 c. 6; 1x in BK 192 c. 11 (deorum); 1x in BK 193 c. 4 (ita deo agatur);
            möglicherweise übersah er eine bestimmte Form der d(e)-Kürzung seiner Vorlage?). 
            Öfters scheint er auch Kürzungsstriche in seiner Vorlage ganz übersehen oder ignoriert zu 
            haben, vgl. BK 191 c. 1: s(in)e con(sen)su; BK 192 c. 8: eccle(si)asti; comitu(m). 
            Wiederholt vergisst er Silben und ganze Wörter, vgl. fol. 131v Z. 1: noti(ti)am; fol. 131r Z. 21:
            et (si) actores nostri; fol. 131r Z. 6: ad nostram (notitiam) perferatur; fol. 133r Z. 1: 
            legitimos (annos) abenti.
            Ungerührt schreibt er Worte, die es nicht gibt, z.B. fol. 131r hoo (statt hoc), haoc (statt hanc); 
            fol. 132r crueient(er); fol. 133r genereralia, und verschlimmbessert sich z.T. selbst, z.B. fol. 131r mit
            sub fideiussoribus korr. zu suffideiussoribus; fol. 131v mit pontibus plubitis (?) aus 
            (mutmaßlich) pontibus piubicus
            
            sk: fol. 140r (ggf. auch mehr) wohl von anderem Schreiber; kaum / gar kein cc-a, viel mehr
            Punkte gesetzt, auch punctus elevatus (!) als Zeichen (fehlt beim alten Schreiber
            nahezu gänzlich), häufigere Verwendung einer us-Kürzung (allerdings v.a. / nur bei 
            op(us)?), die der alte Schreiber praktisch nie verwendet, etwas andere Form von g, 
            m-Kürzung mehr als leicht gewellter Strich (alter Schreiber: eher gerade, leicht nach rechts aufsteigend). -->

            <!-- TJ: Ja. Ein weiteres Indiz könnten die beiden Zahlen auf fol. 140r links am Rand "VII.cap" 
               und "VIII(I) cap" sein, vergleicht man sie mit denjenigen zuvor. Allein die Handhabung 
               des Kürzungsstrichs, welcher auf 140r horizontal, zuvor aber diagonal verläuft, spricht 
               für sich. Dann gehört aber auf jeden Fall auch die Zahl auf 140v "XI cap" noch zu diesem 
               Schreiber. Auf 141r dann wieder die alte Handhabe.. -->



            <p><locus>Fol. 112v-113r, 127r-134r, 138r-146v</locus> von einer Hand (A); eine
               ähnliche, aber flüssiger schreibende Hand (B) kopierte <locus>fol. 94v-96v</locus>.
               <!--     sk: Indizien: B macht bei a den Schaft schräg, während A ihn fast senkrecht 
               ausführt; A flache, B schräg aufsteigende Kürzungsstriche; A mit halbkreisförmiger
               us-Kürze; A generell leicht nach rechts geneigte Schrift, B eher aufrecht. Beide Schreiber 
               grundsätzlich ähnlich, u.a. gemischte Verwendung von cc-a neben doppelstöckigem a.  
               sk: einstweilen erst für Schreiber A: Neigung zur u/o-Vertauschung, z.B. 
               "den(on)tiare", "fondibulas"
               -->
            </p>
         </div>
         <div type="letters">
            <p>Zu <locus>fol. 112v-113r, 127r-134r, 138r-146v</locus>:</p>
            <p>Einzelbuchstaben: Parallele Verwendung von doppelstöckigem a und cc-a. Bei e häufig
               der linke Schaft gebrochen, so dass ein kleiner, nach links heraus ragender Balken
               entsteht. Häufige Verwendung von I-longa, besonders an Wortanfängen und vor n.
               Gelegentlich findet sich auch Majuskel-N am Wortanfang, vor allem bei
               Verneinungen.</p>
            <p>Ligaturen: Verwendung einer markanten ct-Ligatur; e-caudata tritt nicht in
               Erscheinung.</p>
            <p>Besonderheiten: Bei den Auszeichnungsbuchstaben wechseln sich Unziale und Capitalis
               ab. Für die Zahlzeichen bei der Kapitelzählung wird mit Ausnahme von c. 17
               ausschließlich V statt U verwendet. </p>
         </div>
         <div type="abbreviations">
            <p>Zu <locus>fol. 94v-96v</locus>: Schreiber B verwendet neben einem einfachen
               waagerechten Kürzungsstrich gelegentlich auch einen us-Haken, wenn er
                  <mentioned>sic(ut)</mentioned> kürzt.</p>
            <p>Zu <locus>fol. 112v-113r, 127r-134r, 138r-146v</locus>: Schreiber A verwendet einen
               einfachen, nach rechts aufsteigenden Strich über dem Wort für verschiedene Kürzungen,
               z.B. <mentioned> aut(em)</mentioned> (<locus>fol. 141v Z. 15</locus>),
                  <mentioned>conpon(at)</mentioned> (<locus>ebd. Z. 5</locus>),
                  <mentioned>c(on)iuratoribus</mentioned> (<locus>ebd. Z. 7</locus>),
                  <mentioned>int(er)fecerit</mentioned> (<locus>ebd. Z. 6</locus>) sowie auf
                  <locus>fol. 142r </locus>
               <mentioned>n(ost)r(u)m</mentioned> (<locus>Z. 4, 8, 10</locus>) und
                  <mentioned>com(es)</mentioned> (<locus>Z. 16</locus>).</p>
            <p>Der Schreiber kürzt <mentioned>comes</mentioned> meist als
               <mentioned>com</mentioned>. Wo er das Wort ausschreibt, verwendet er durchgängig
                  <mentioned>comis</mentioned>, weshalb die Kürzung in der Transkription jeweils zu
                  <mentioned>comis</mentioned> aufgelöst ist.</p>
            <p>Verwendung zweier verschiedener ur-Kürzungen, z.B.
                  <mentioned>componat(ur)</mentioned> (<locus>fol. 128r Z. 23</locus>) mit einem
               Kürzungszeichen in Gestalt eines gespiegelten, liegenden Z, sowie parallel in
                  <locus>Z. 16 </locus>
               <mentioned>litigat(ur)</mentioned> mit dem üblichen 2-förmigen Kürzungszeichen.
               Letzteres wird vom Schreiber gelegentlich allerdings auch als us-Kürzung eingesetzt,
               z.B. bei <mentioned>Uolum(us)</mentioned> (<locus>fol. 130v Z. 22</locus>), bzw.
               sogar als os- (<locus>fol. 145r Z. 19</locus> nep[os]) und or-Kürzung verwendet, z.B.
               bei <mentioned>auct(or)</mentioned> (<locus>fol. 132r Z. 23</locus>).
               <!--   sk: Sofern nicht ein Flüchtigkeitsfehler vorliegt, setzt der Schreiber die ur-Kürzung
                  gelegentlich auch als er-Kürzung ein, z.B. fol. 140v, Z. 4 (habundantur, 
                  korrekt wäre abundanter).  -->
            </p>
         </div>

         <!--         <div type="punctuation">
            <p>Zu <locus>fol. 127r-134r, 138r-146v</locus>: Insgesamt wenige
               Satzzeichen, zumeist einfache mediae distinctiones. Daneben gelegentlich auch ein
               comma. Bei manchen Punkten finden sich zusätzliche Schrägstriche links bzw. leicht
               oberhalb, die z.T. in blasserer Tinte ausgeführt sind (als Korrektur zu punctus
               elevatus intendiert?). Zudem treten solche Striche gelegentlich auch ohne Punkt als
               allein stehendes Pausenzeichen (virgula suspensiva?) auf. Alle diese Striche sind in
               der Transkription nicht berücksichtigt, sofern sie nicht so stark ausgeführt sind,
               dass ein Unterschied in der verwendeten Tinte nicht mehr hinreichend sicher
               auszumachen ist.</p>
         </div> -->

         <div type="structure">
            <p>Zu <locus>fol. 94v-96v</locus> (BK 142): Das durchgängig in Texttinte geschriebene
               Kapitular steht auf einer eingebundenen Lage in kleinerem Format. Es weist keine
               eigene Rubrik auf. Kapitel 12 ist irrig vor c. 11 kopiert (wohl aufgrund eines
               Augensprungs); ein Verweiszeichen sollte wohl auf die korrekte Reihung hinweisen. </p>
            <p>Zu <locus>fol. 113r</locus> (BK 156): Im Rahmen der Capitulatio zum 4. Buch einer
               Ansegis-Sammlung findet sich unter <mentioned>XXV</mentioned> eine Rubrik zu BK 156
               c. 2 eingeschoben, wodurch sich die Zählung der eigentlichen Rubrik zu Ansegis 4, 25
               verschiebt und unter <mentioned>XXVI</mentioned> folgt; in der Sammlung selbst jedoch
               fehlt der entsprechende Text, so dass das Kapitel <mentioned>XXV</mentioned> dort den
               regulären Text von Ansegis 4, 25 bietet. </p>
            <p>Zu <locus>fol. 127r-134r</locus> (BK 184, 186 mit Ansegis 4, c. 71-74, BK 191, 192,
               193, 189):</p>
            <p>Der gesamte Abschnitt ist gestaltet als eine Abfolge von drei Kapitellisten, mit
               einer abrupt eingeschobenen kurzen vierten Liste (= Ansegis 4, c. 71-74).</p>
            <p>Die erste Liste verbindet BK 184+186, wobei der Text mit einer Überschrift in
               Majuskeln einsetzt, bevor die 7 Kapitel von BK 186 in neuer Zeile, aber ohne eigene
               Überschrift, folgen. Kapitel 7 wird dabei von Ansegis unterbrochen, dessen Gestaltung
               und Nummerierung am Seitenrand exakt die Nummerierung des direkt vor BK 184 endenden
               Ansegis-Abschnitts aufgreift: <locus>fol. 127r</locus> endet mit Ansegis App. 2, c.
               38, gezählt als <mentioned>XXXVII</mentioned>, auf <locus>fol. 128r</locus> sind die
               vier eingeschobenen Ansegis-Kapitel (Buch 4, c. 71-74; mit vorangestellter
               Capitulatio der vier Kapitelrubriken) als <mentioned>XXXVIII</mentioned> bis
                  <mentioned>XLI</mentioned> gezählt.</p>
            <p>Ohne eigene Überschrift schließt in neuer Zeile die zweite Liste an, gleichmäßig als
                  <mentioned>I-X</mentioned> durchgezählt. Sie besteht aus BK 191 c. 1-10.</p>
            <p>Die dritte Kapitelliste ist mit einer kurzen Überschrift in Majuskeln versehen
                  (<mentioned>ITEM ALIO CAPITULO</mentioned>) und reiht die 24 Kapitel der drei
               Kapitularien BK 192, 193 und 189 ohne erkennbare Zäsur aneinander. Die Zählung (als
                  <mentioned>I-XXV</mentioned>; die Nummer <mentioned>XVII</mentioned> wurde
               übersprungen, wohl deshalb, weil in BK 193 c. 1 das Zitat aus Ansegis 4, 13 nicht,
               wie es korrekt wäre, auf <mentioned>cap. XIII</mentioned> verweist, sondern auf
                  <mentioned>cap. XVII</mentioned> und somit als Fortführung der Kapitelzählung
               interpretiert wurde) weist dabei kleinere Fehler und Korrekturen auf. Die
               Nummerierung von <mentioned>XIII</mentioned> und <mentioned>XXII</mentioned> wurde
               vom Schreiber selbst aus irrigem <mentioned>XXIII</mentioned> und
                  <mentioned>XXVII</mentioned> korrigiert. BK 192 c. 1-15 sind als
                  <mentioned>I-XV</mentioned> gezählt, wobei die Nummer <mentioned>X</mentioned> bei
               c. 10 am Rand einzutragen vergessen wurde. Die umgebenden Kapitel sind aber korrekt
               als <mentioned>VIIII</mentioned> und <mentioned>XI</mentioned> bezeichnet. BK 192 c.
               12 beginnt ausnahmsweise nicht in neuer Zeile, sondern direkt im Anschluss an das
               vorhergehende Kapitel in gleicher Zeile; die Kapitelnummer
                  (<mentioned>XII</mentioned>) ist hier einmalig nicht am Rand, sondern direkt in
               der Zeile vor dem Kapitelanfang platziert. BK 193 c. 1-8 sind in korrekter
               Reihenfolge als <mentioned>XVI</mentioned> und <mentioned>XVIII-XXIIII</mentioned>
               eingetragen, gefolgt von BK 189 als <mentioned>XXV</mentioned>, wobei der gesamte
               Text des Kapitulars vom Schreiber als ein Kapitel (in einem Absatz) aufgefasst wurde. </p>
            <p> Zu <locus>fol. 139v-141v</locus> (BK 77): Die Liste beginnt auf neuer Seite ohne
               Rubrik unmittelbar mit dem Prolog, mit einer nur leicht vergrößerten Initiale in
               Texttinte. Kapitel 6 ist irrig als <mentioned>VII</mentioned> gezählt, wobei die Zahl
               auch beim folgenden c. 7 wiederholt wird; ebenso steht bei c. 9 erneut die
               Kapitelzahl <mentioned>VIII</mentioned>. Beide Fehler wurden von der auch für die
               moderne Paginierung der Handschrift zuständigen Hand mit Blei verbessert. Die Zählung
               besteht durchgängig aus römischen Zahlen mit <mentioned>cap</mentioned> bzw.
                  <mentioned>cp</mentioned>; ihre Platzierung wechselt zwischen dem Seitenrand,
               einer leichten Ausrückung bei Zeilenanfang sowie mitten in der Zeile. </p>
            <p>Zu <locus>fol. 141v-145v</locus> (BK 139): Gegliedert als von
                  <mentioned>I</mentioned> bis <mentioned>XXI</mentioned> durchnummerierte Liste.
               Mit Ausnahme von c. 1 steht jeweils nur die römische Kapitelzahl, ohne Zusatz von
                  <mentioned>cap</mentioned> o.ä. Bei c. 5 vergaß der Schreiber die Kapitelzahl am
               Rand einzutragen, setzte die Zählung aber beim nächsten Kapitel (c. 6, auf der
               folgenden Seite) korrekt mit <mentioned>VI</mentioned> fort. Jeweils am Ende der
               Kapitelüberschriften zu c. 1-3, 11, 14 und 16-17 steht eine Art Paragraphenzeichen,
               gestaltet vage ähnlich einem a oder o mit nach rechts weit in die Oberlänge gezogener
               Schleife. Dieses Zeichen kommt auch mehrfach auf <locus>foll. 127r-134r</locus> sowie
               auf <locus>fol. 139r</locus> und <locus>fol. 145v-146v</locus> vor, jeweils meist am
               Ende einer nicht voll beschriebenen Schlusszeile eines Kapitels. Gelegentlich folgen
               zwei Zeichen kurz nacheinander in gleicher Zeile. Eine Systematik und entsprechend
               eine gliedernde Funktion ist nicht erkennbar, es handelt sich also wohl um reine
               Ornamente.
               <!--        sk: ggf. noch einmal systematisch über den gesamten transkribierten Abschnitt prüfen: 
               diese Ornamente kommen nicht bei BK 77 vor, evtl. Indiz für Schreiberwechsel?
               Verwendung auch in (welchen) anderen Seitenbereichen oder Kapitellisten? -->
            </p>
            <p>Zu <locus>fol. 145v-146v</locus> (BK 138+140): Gegliedert als von
                  <mentioned>I</mentioned> bis <mentioned>VIII</mentioned> gleichmäßig
               durchnummerierte Liste. Die Kapitelnummern sind jeweils auf den linken Rand
               ausgerückt. Beim ersten Kapitel folgen Listentitel und Rubrik unmittelbar
               aufeinander. Im weiteren Verlauf beginnen die in Majuskeln und Texttinte gehaltenen
               Rubriken meist bereits in der letzten Zeile des vorhergehenden Kapitels. Die Liste
               bricht aufgrund von Blattverlust fragmentarisch nach der Rubrik zu Kapitel
                  <mentioned>VIII</mentioned> ab. Der Text bietet eine Variante von BK 138 c. 6 als
               erstes Kapitel, gefolgt von c. 1-7 von BK 140, in der Nummerierung entsprechend
               verschoben. </p>
         </div>
         <div type="annotations">
            <p>Zu <locus>fol. 127r-134r</locus>:</p>
            <p><locus>Fol. 127r</locus>: Am Ende des Ansegis-Abschnitts (vor dem Beginn von BK 184)
               am Rand eine Markierung mit Verweiszeichen, das am unteren Seitenrand wiederholt wird
               mit der Erläuterung in Blei: <mentioned>usque adhuc Pertz LL I, 324.</mentioned> Von
               neuzeitlicher Hand mit schwarzer Tinte neben der letzten Zeile des Ansegis-Abschnitts
               eine schwer lesbare Notiz auf dem rechten Rand: <mentioned>(hac desunt) ad (huc) [.]
                  (mplam) eiusdem [.....]</mentioned>. Die gleiche Hand ergänzte auf dem linken und
               rechten Rand knappe Verweise der jeweiligen Inhalte von BK 184:
                  <mentioned>Co(n)ve(n)tus Ep(iscop)oru(m) in quatuor locis fieri
               debere</mentioned>, <mentioned>Mogu(n)tiaco</mentioned>, <mentioned>In
                  Parisio</mentioned>, <mentioned>In Tolosa</mentioned>, <mentioned>In
                  Lugduno</mentioned>.</p>
            <p><locus>Fol. 127v</locus>: Mit Blei am linken Rand auf Höhe des Beginns von BK 186:
                  <mentioned>p. 327</mentioned>, ein Verweis auf die entsprechende Seite in der
               Edition von Pertz. Auf dem unteren Seitenrand von neuzeitlicher Hand mit
               blass-brauner Tinte: <mentioned>Capellas dominicas</mentioned>.</p>
            <p><locus>Fol. 128r</locus>: Von gleicher Hand erneut auf dem unteren Seitenrand:
                  <mentioned>Salicus Francus</mentioned>. Mit Blei von anderer Hand eine Notiz dort,
               wo der Ansegis-Nachtrag BK 186 c. 7 unterbricht: <mentioned>pg 328 la suite au v°
                  dernière ligne</mentioned>, ein Verweis auf den Schluss von BK 186 c. 7, der auf
               fol. 128v in der letzten Zeile einsetzt. Direkt darunter von gleicher Hand
                  <mentioned>p 321</mentioned>, als Verweis auf die Seitenzahl bei Pertz, auf der
               der eingeschobene Ansegis-Abschnitt ediert ist.</p>
            <p><locus>Fol. 128v</locus>: Auf dem linken Rand mit Blei, aber von anderer Hand weitere
               Verweise auf die Edition von Pertz, als <mentioned>LL I 321, 73</mentioned> sowie
                  <mentioned>74</mentioned>, jeweils auf Höhe des Beginns von c. 73-74 des
               Ansegis-Abschnitts.</p>
            <p><locus>Fol. 129r</locus>: Auf dem rechten Rand mit Blei <mentioned>pg 350
                  [..]</mentioned>, neben dem Beginn von BK 191, welches bei Pertz auf S. 350
               einsetzt.</p>
            <p><locus>Fol. 132r</locus>: Auf dem oberen Seitenrand von neuzeitlicher Hand mit
               schwarzer Tinte: <mentioned>Depositio armoru(m) lingua Theodisca Schaftlegi
                  dicitur</mentioned>, den entsprechenden Passus von BK 192 c. 13 paraphrasierend
               (hier in der ersten Zeile, evtl. mit anderer Tinte unterstrichen).</p>
            <!-- sh: hier noch Glossen der foll. 139v-141v nachtragen? dt: ja, ist ja nicht viel, kann man in einem Satz abhandeln -->
            <p>Zu <locus>fol. 141v-145v</locus>:</p>
            <p> Auf <locus>fol. 141v</locus> mit unterschiedlichem Blei zwei Vermerke am linken
               Rand, auf Höhe des Beginns von c. 1: <mentioned>pg 210</mentioned> und
                  <mentioned>403</mentioned>. Ersterer verweist offenbar auf die Kapitularienedition
               von Pertz (MGH LL 1), in der BK 139 c. 1 auf <locus>S. 210</locus> beginnt. </p>
            <p><locus>Auf fol. 142r</locus> von neuzeitlicher Hand in Blei neben c. 4 eine Korrektur
               des Titels (dort irrig <mentioned>De Partu</mentioned>), wobei die falschen
               Buchstaben in der Zeile unterstrichen sind und auf dem Rand das korrigierte Wort
                  (<mentioned>RAPTU!</mentioned>) wiederholt ist. </p>
            <p>Auf <locus>fol. 143v</locus> links oben in hellerer Tinte und von anderer Hand der
               Vermerk <mentioned>capian(t?) de</mentioned>. Zentriert in großer, späterer Schrift
               auf dem oberen Rand <mentioned>Campio</mentioned> und wohl damit zusammenhängend auf
               dem unteren Rand ein Nachtrag (?) von anderer (?) Hand aber evtl. mit der gleichen
               Texttinte: <mentioned>campioni dextera manus amputetur et religetur</mentioned>.
               Beide Vermerke wahrscheinlich im Zusammenhang mit dem auf <locus>fol. 143v</locus>
               fortgesetzten c. 10 zur Überwindung falscher Zeugen u.a. durch Zweikampf. Rechts
               unten auf <locus>fol. 143v</locus> schließlich ein kaum leserlicher (verwischter oder
               radierter) Vermerk <mentioned>non nos di...ter...</mentioned>.</p>
            <p>Auf fol. 145v neben der ersten Kapitelnummer der neuen Liste mit Blei der Vermerk
               "214".</p>
            <p>Auf fol. 146v links unten auf dem Rand stark verblasst oder radiert <mentioned>DE
                  FOR</mentioned>, offenbar in Wiederholung des Anfangs der auf der letzten Zeile
               eingetragenen Rubrik <mentioned>DE FORESTIBUS...</mentioned>; wohl zeitnah, aber
               nicht von gleicher Hand.</p>
         </div>
         <div type="other">
            <p>Pergamentschäden: Pergament an manchen Stellen mit stärkeren Falten, die insbesondere
               die Lesbarkeit der <locus>vorletzten Zeile auf fol. 143r</locus>, der <locus>7., 14.
                  und 24. Zeile auf fol. 144r</locus>, der <locus>14./15. Zeile auf fol.
                  145r</locus> sowie der <locus>1./2., 7. und 14. Zeile auf fol. 146r</locus>
               beeinträchtigen. </p>
         </div>
      </front>

      <body>
         <cb n="94v"/>
         <lb n="1"/>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.142"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-94v-1" corresp="BK.142_1_inscriptio">
            <seg type="num" n="1">I</seg> . <seg type="numDenom">CAPITULUM</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-94v-2" corresp="BK.142_1">
            <seg type="initial">D</seg>e hoc capitulo iudicatum est . Ut ille qui mannitur . <lb/>
            spatium mannitionis suae . per XL . noctes . <lb/> habeat . et sic omnes infra
            supradictarum noctium . <lb/> numerum mallum si uero non <choice>
               <abbr>habuer</abbr>
               <expan>habuerit</expan>
            </choice> . ipsum spatium <lb/> usque ad mallum comitis extendatur . et deinde <lb/>
            detur ei spatium ad respectum . ad VII . noctes . <choice>
               <abbr>ind</abbr>
               <expan>inde</expan>
            </choice>
            <lb/> non noctium spatie . sed proximum mallum comi<lb break="no"/>tis ei concedatur . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-94v-3" corresp="BK.142_2_inscriptio"
            next="#selestat-bh-14-94v-4_1">
            <seg type="num" n="2">II</seg> . DE <choice>
               <abbr>CAP</abbr>
               <expan>CAPITULO</expan>
            </choice> XII . LEGIS SALICAE . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-94v-4" corresp="BK.142_2_inscriptio BK.142_2">
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_2_inscriptio" xml:id="selestat-bh-14-94v-4_1"
               prev="#selestat-bh-14-94v-3" spanTo="#selestat-bh-14-94v-4_2"/>
            <seg type="initial">S</seg>i quis seruum alienum occiserit uel uendiderit uel inge<lb
               break="no"/>nuum dimiserit . ICCCC<note type="editorial">mit überstrichenem I für den
               Zahlenwert 1400</note>
            <choice>
               <abbr>dr</abbr>
               <expan>denarios</expan>
            </choice> qui faciunt . solidos . XXXV . <lb/>
            <choice>
               <abbr>culpl</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice> . <choice>
               <abbr>iudct</abbr>
               <expan>iudicetur</expan>
            </choice> . <choice>
               <abbr>excep</abbr>
               <expan>excepto</expan>
            </choice> . <choice>
               <abbr>capl</abbr>
               <expan>capitale</expan>
            </choice> et dela<mod>t</mod>ura<note type="editorial">gek. <mentioned>dltr</mentioned>;
                  <mentioned>t</mentioned> korr. (?)</note> . <lb/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-94v-4_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_2" spanTo="#selestat-bh-14-94v-4_3"/>
            <seg type="initial">D</seg>e hoc <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulo</expan>
            </choice> iudicatum est . ab omnibus ut si ille seruus <lb/> qui iniuste uenditus uel
            ingenuus dimissus <lb/> apparet . non alter pro eo in loco illius restituatur <lb/> quia <choice>
               <abbr>dixer</abbr>
               <expan>dixerunt</expan>
            </choice> aliqui quod id est seruus qui ingenu<lb break="no"/>us dimissus fuerat . denuo
            ad seruitium redde<lb break="no"/>re non debeat . sed pristino domino . et seruitio
            <lb/> restitutus fiat <choice>
               <abbr>iudicauer</abbr>
               <expan>iudicauerunt</expan>
            </choice> . <anchor xml:id="selestat-bh-14-94v-4_3"/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-94v-5" corresp="BK.142_3_inscriptio"
            next="#selestat-bh-14-94v-6_1">
            <seg type="num" n="3">III</seg> . DE <choice>
               <abbr>CAP</abbr>
               <expan>CAPITULO</expan>
            </choice> XIIII . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-94v-6" corresp="BK.142_3_inscriptio BK.142_3">
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_3_inscriptio" xml:id="selestat-bh-14-94v-6_1"
               prev="#selestat-bh-14-94v-5" spanTo="#selestat-bh-14-94v-6_2"/>
            <seg type="initial">S</seg>i quis ingenuus ancillam alienam in coniugium acce<lb
               break="no"/>perit . ipso cum ea in seruitio implicetur ; <cb n="95r"/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-94v-6_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_3" spanTo="#selestat-bh-14-94v-6_3"/>
            <seg type="initial">D</seg>e hoc <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulo</expan>
            </choice> . iudicatum est . ab omnibus ut si ingenua <lb/> femina quemlibet seruum in
            coniugium sumpserit . <lb/> non solum cum ipso seruo in seruitio permaneat . sed etiam
            <lb/> et omnes res quas habet . si eas cum parentibus suis di<lb break="no"/>uisas tenet
            . Ad dominum cuius seruum in coniugi<lb break="no"/>um accepit perueniat . Et si cum
            parentibus suis res . <lb/> paternas uel maternas non diuisit . nec alicui que<lb
               break="no"/>renti respondere . nec cum suis heredibus in re<lb break="no"/>rum
            paternarum haereditate . ultra diuisa acce<lb break="no"/>dere possit . similiter et si
               <rs>francus homo</rs> alterius <lb/> ancillam in coniugium sumpserit sic <subst>
               <del/>
               <add>f</add>
            </subst>aciendum . esse . <lb/>
            <choice>
               <abbr>iudicauer</abbr>
               <expan>iudicauerunt</expan>
            </choice> . <anchor xml:id="selestat-bh-14-94v-6_3"/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-95r-1" corresp="BK.142_4_inscriptio"
            next="#selestat-bh-14-95r-2_1">
            <seg type="num" n="4">IIII</seg> DE EODEM CAPITULO . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-95r-2" corresp="BK.142_4_inscriptio BK.142_4">
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_4_inscriptio" xml:id="selestat-bh-14-95r-2_1"
               prev="#selestat-bh-14-95r-1" spanTo="#selestat-bh-14-95r-2_2"/>
            <seg type="initial">S</seg>i quis uxorem alienam uiuo marito tullerit . VIII<note
               type="editorial">die gesamte Zahl überstrichen für den Zahlenwert 8000</note>
            <lb/>
            <choice>
               <abbr>dr</abbr>
               <expan>denarios</expan>
            </choice> qui faciunt solidos . CC . <choice>
               <abbr>culpl</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice> iudicetur . <lb/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-95r-2_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_4" spanTo="#selestat-bh-14-95r-2_3"/>
            <seg type="initial">D</seg>e ho<note type="editorial">Der Schreiber zog das Wort mit der
               folgenden Kürzung zusammen (<mentioned>hocap</mentioned>) und vergaß dabei, das
                  <mentioned>c</mentioned> zu wiederholen.</note>
            <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulo</expan>
            </choice> . iudicatum est . Ut uiuo marito qui <lb/> eadem uxor contra legem subtracta
            fuerat . <lb/> ab illo qui eam ei iniuste tullerat . cum lege supra<lb break="no"
            />scripta . id est . CC . solidis reddita fiat . <anchor xml:id="selestat-bh-14-95r-2_3"
            />
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-95r-3" corresp="BK.142_5_inscriptio"
            next="#selestat-bh-14-95r-4_1">
            <seg type="num" n="5">V</seg> . <lb/> DE XXXVI . CAPITULO . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-95r-4" corresp="BK.142_5_inscriptio BK.142_5">
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_5_inscriptio" xml:id="selestat-bh-14-95r-4_1"
               prev="#selestat-bh-14-95r-3" spanTo="#selestat-bh-14-95r-4_2"/>
            <seg type="initial">S</seg>i quis puer infra . XII annos aliquam culpam <lb/> commiserit
            . fredus <add>ei</add><metamark function="insertion"/> non requiratur . <cb n="95v"/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-95r-4_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_5" spanTo="#selestat-bh-14-95r-4_3"/>
            <seg type="initial">D</seg>e hoc <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulo</expan>
            </choice> iudicatum est Ut si infans infra . XII . <lb/> annos . res alterius iniuste
            sibi usurpauerit . <lb/> eas excepto fredo cum lege sua conponat . <lb/> Reddat et ita
            manniatur sicut ille manni<lb break="no"/>re potest cu<subst>
               <del>m</del>
               <add>i</add>
            </subst> contra legem fecit . Et ita ad co<lb break="no"/>mitem ad mallum suum adducatur
            sicut ille <lb/> adduci potest . cui contra legem fecit . De <lb/> hereditate uero
            paterna uel materna . si <choice>
               <abbr>aliq</abbr>
               <expan>aliquis</expan>
            </choice>
            <lb/> eum interpellauerit . usque ad spatium . XII . <lb/> annorum expectare iudicatus
            est . <lb/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-95r-4_3"/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-95v-1" corresp="BK.142_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI</seg> . <seg type="numDenom">CAPITULUM</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-95v-2" corresp="BK.142_6">
            <seg type="initial">I</seg>udicatum est ab omnibus ut si <rs>francus homo</rs>
            <lb/> uel ingenua femina <mod>i</mod>n seruitio sponte sua <lb/> implicauerit se . Ut si
            res suas dum in libertate <lb/> sua permanebat . ad ecclesiam dei aut cuilibet <lb/>
            legibus tradidit . ipse cui traditae fuerint . eas <lb/> habere et tenere possit . et si
            filius uel filias <lb/> dum in sua fuit libertate generauit . ipsi <lb/> liberi
            permaneant . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-95v-3" corresp="BK.142_7_inscriptio"
            next="#selestat-bh-14-95v-4_1">
            <seg type="num" n="7">VII</seg> . DE <choice>
               <abbr>CAP</abbr>
               <expan>CAPITULO</expan>
            </choice> XXXVI . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-95v-4" corresp="BK.142_7_inscriptio BK.142_7">
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_7_inscriptio" xml:id="selestat-bh-14-95v-4_1"
               prev="#selestat-bh-14-95v-3" spanTo="#selestat-bh-14-95v-4_2"/>
            <seg type="initial">S</seg>i seruus hominem ingenuum occiserit . ipse <lb/> homicida pro
            medietate conpositionis . <cb n="96r"/> parentibus hominis occisi traditur . et aliam
               medieta<lb break="no"/>tem dominus seruo se nouerit soluiturum . Aut si legem <lb/>
            intellexerit poterit se obmallare . Ut leodem non <lb/> soluat . <anchor
               xml:id="selestat-bh-14-95v-4_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_7" spanTo="#selestat-bh-14-95v-4_3"/> quia nulla
            de ecclesiastico benefici<lb break="no"/>ario . uel alterius persona . seruo
            discretionem lex <lb/> fecit . si ita ecclesiastici aut beneficiarii serui . <lb/> sicut
            liberorum tradi aut dimitti possint :/ <lb/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-95v-4_3"/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-96r-1" corresp="BK.142_8_inscriptio">
            <seg type="num" n="8">VIII</seg> . DE XLVI . <choice>
               <abbr>CAP</abbr>
               <expan>CAPITULO</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>IDE</abbr>
               <expan>ID EST</expan>
            </choice> . QUI UIDUAM IN <sic>CONGIUM</sic> ACCIPERE UULT . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-96r-2" corresp="BK.142_8">
            <choice>
               <abbr>Iudicauer</abbr>
               <expan><seg type="initial">I</seg>udicauerunt</expan>
            </choice> homines . ut non ita sicut in <rs>lege salica</rs> scrip<lb break="no"/>tum
            est eam accipiat . sed cum parentorum consensu et <lb/> uoluntate uiro . usque nunc
            antecessores eorum <lb/>
            <choice>
               <abbr>fecer</abbr>
               <expan>fecerunt</expan>
            </choice> in coniugium sibi eam sumat . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-96r-3" corresp="BK.142_9_inscriptio"
            next="#selestat-bh-14-96r-4_1">
            <seg type="num" n="9">VIIII</seg>
            <seg type="numDenom">CAPITULUM</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-96r-4" corresp="BK.142_9_inscriptio BK.142_9">
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_9_inscriptio" xml:id="selestat-bh-14-96r-4_1"
               prev="#selestat-bh-14-96r-3" spanTo="#selestat-bh-14-96r-4_2"/>
            <seg type="initial">D</seg>e XLVII . <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulo</expan>
            </choice> De eo qui uillam alterius occu<lb break="no"/>pauerit . <anchor
               xml:id="selestat-bh-14-96r-4_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.142_9" spanTo="#selestat-bh-14-96r-4_3"/> De hoc <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulo</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>iudicauer</abbr>
               <expan>iudicauerunt</expan>
            </choice> ut nullus qui <lb/> uillam aut res alterius migrandi gratia per an<lb
               break="no"
            />nus<!-- sk: BK hat "anno", aber die Kürzung wird sonst (oben Z. 2 "dominus")
            für -us verwendet --> tenere uel possidere possit . sed in
               <expan>quacumque</expan>
            <lb/> die inuasor illarum rerum interpellatus fu<lb break="no"/>erit . Aut easdem res
            querendi reddat aut <lb/> eas si potest iuxta legem se defendendo sibi <lb/> uindicet .
               <anchor xml:id="selestat-bh-14-96r-4_3"/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-96r-5" corresp="BK.142_10_inscriptio">
            <seg type="num" n="10">X</seg> . DE AFATOMIE DIXERVNT . <lb/> QUOD TRADICIO
               FUISSE<unclear>T</unclear> . <cb n="96v"/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-96v-1" corresp="BK.142_10">
            <seg type="initial">D</seg>e hoc <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulo</expan>
            </choice> . iudicatum est . ut sicut per longam consuetu<lb break="no"/>dinem
            antecessores eorum <sic>fatientes</sic>
            <choice>
               <abbr>habuer</abbr>
               <expan>habuerunt</expan>
            </choice> . ita <lb/> et omnes qui <rs>lege salica</rs> uiuunt . inantea habeant . <lb/>
            et faci<mod>a</mod>nt . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-96v-2" corresp="BK.142_12_inscriptio">
            <seg type="num" n="12">XII</seg>
            <seg type="numDenom">CAPITULO</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-96v-3" corresp="BK.142_12">
            <seg type="initial">E</seg>t hoc <choice>
               <abbr>iudicauer</abbr>
               <expan>iudicauerunt</expan>
            </choice> ut omnis qui alteri aliquid <lb/> querit . licentiam habeat prius sua
            testimonia <lb/> producere . contra eum . et si ille cui queritur dixerit <lb/> quod
            legibus teneat ea que tenet . et talia sunt testimonia . <lb/> qui hoc ueraciter
            adfirmare possint ; <choice>
               <abbr>Iudicauer</abbr>
               <expan>Iudicauerunt</expan>
            </choice>
            <lb/> ut huius rei ueritas secundum <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitula</expan>
            </choice>
            <rs type="person">domni <choice>
                  <abbr>impr</abbr>
                  <expan>imperatoris</expan>
               </choice></rs> . <lb/> que prius pro lege tenenda constituit rei <lb/> ueritas
            conprobetur </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-96v-4" corresp="BK.142_11_inscriptio">
            <seg type="num" n="11">XI</seg>
            <seg type="numDenom">CAPITULUM</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-96v-5" corresp="BK.142_11">
            <seg type="initial">E</seg>t<note type="editorial">Wahrscheinlich war der Schreiber
               aufgrund des identischen Anfangs der beiden letzten Kapitel verrutscht und kopierte
               irrig zuerst c. 12. Das einem Trigonus ähnelnde Zeichen am Ende von c. 12 soll daher
               wohl kein Satzzeichen, sondern ein Verweiszeichen darstellen; allerdings wiederholte
               der Schreiber das Zeichen dann nicht an dem Ort, wo c. 11 einzufügen gewesen
               wäre.</note> hoc <choice>
               <abbr>iudicauer</abbr>
               <expan>iudicauerunt</expan>
            </choice> Ut si seruus cartam ingenu<lb break="no"/>itatis adtullerit . Si seruus
            eiusdem carte auc<lb break="no"/>torem <del>h</del> legi<add>ti</add>mum habere non
            potuerit . domi<lb break="no"/>no serui ipsam cartam falsare liceat . <lb/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="112v"/>
         <lb n="10"/>

         <milestone xml:id="selestat-bh-14-112v-capitulatio" unit="capitulatio"
            spanTo="#capitulatio-finis"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-112v-3" corresp="Ansegis.4_inscriptio_c">
            INCIPIUNT CAPITVLA .! <lb/>
         </ab>
         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="113r"/>
         <lb n="11"/>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.156"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-113r-11" corresp="BK.156_2_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="25">XXV</seg>
            <del>D</del> qualiter de statu suo pulsatus euindicet libertatem suam<note
               type="editorial">Im folgenden Textblock fehlt dieses Kapitel, an seiner Stelle findet
               sich, als <mentioned>XXV</mentioned> gezählt, Ansegis 4, c. 25, das in der
               Capitulatio noch als <mentioned>XXVI</mentioned> angekündigt war.</note> . <lb/>
         </ab>
         <anchor xml:id="capitulatio-finis"/>
         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="127r"/>
         <lb n="17"/>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.184"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-127r-7" corresp="BK.184_a"
            next="#selestat-bh-14-127r-8_1">
            <date>ANNO SEXTO DECIMO REGNANTE DOM<add>I</add>NO<note type="editorial"
                     ><mentioned>i</mentioned> ergänzt, evtl. von späterer Hand</note> NOSTRO <rs
                  type="person">LUDOUUICO</rs></date><lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-127r-8"
            corresp="BK.184_a BK.184_b BK.186_inscriptio">
            <milestone unit="span" corresp="BK.184_a" xml:id="selestat-bh-14-127r-8_1"
               spanTo="#selestat-bh-14-127r-8_2" prev="#selestat-bh-14-127r-7"/> Conuentus
            episcoporum debet fieri In quatuor locis id est <rs type="place">magontiaco</rs>
            <lb/>In quo <del>h</del>isti ar<add>c</add>hiepiscopi<note type="editorial">
               <mentioned>c</mentioned><hi rend="super">1</hi> ergänzt</note> cum eorum <del
               unit="chars" quantity="6"/> suffraganeis conue<lb break="no"/>nire debent . <rs
               type="person">Autcarius</rs> . <rs type="person">hadebaldus</rs> . <rs type="person"
               >heti</rs> . <rs type="person">berno<mod>in</mod>us</rs> . <lb/>In <rs type="place"
               >parisio</rs> . <rs type="person">ebo</rs> . <rs type="person">ragno<add hand="X"
                  >w</add>ardus</rs> . <rs type="person">lamtramnus</rs> . archiepiscopus <sic><rs
                  type="place">seno</rs></sic>
            <lb/>qui fuerit cum eorum s<mod>u</mod>ffraganeis . In <rs type="place">tolosa</rs> .
               <rs type="person">Nato</rs> . <rs type="person">barto<lb break="no"/>lomeus</rs> .
               <rs type="person">adalelmus</rs> . <rs type="person">aiulfus</rs> cum eorum
            suffraganeis , <lb/>In <rs type="place">lucduno</rs> . <rs type="person">Agobardus</rs>
            . <rs type="person">bernardus</rs> . <sic><rs type="person">andeas</rs></sic> . <rs
               type="person">benedictus</rs> . <lb/><rs type="person">agaricus</rs> . cum eorum
            suffraganeis . In quibus conuentibus tractare <lb/>querere et cum dei adiutorio Inuenire
            debent de causis ad re<cb n="127v" break="no"/>ligionem christianam et eorum curam
            pertinentibus et quia prin<lb break="no"/>cipibus et reliquo populo uel ita ut diuina
            auctoritas docet aut <lb/>aliter teneatur uel quod inde ex <mod>p</mod>arte uel ex toto
            dimissum sit ut non <lb/>teneatur . Deinde quid In ipsorum qui pastores populi
               constitu<lb break="no"/>ti sunt moribus conuersatione et actibus inuenire possit quod
            <lb/>diuine regule adque auctoritati non concordet simulque inuenire <lb/>que
            hoccasiones In utroque ordine id effecerint ut a recto trami<del unit="chars"
               quantity="1"/><lb break="no"/>te deuiassent . Ut quicquid <del>h</del>ab eis de his
            causis Inuentum fuerit <lb/>tam solerti cura custodiatur . ut nullatenus ad aliorum
            <lb/>notitiam peruenire permittant ante tempus constitutum . Et ideo <lb/> unus notarius
            Inter omnes eligatur qui<del unit="chars" quantity="1"/> quid illi<del>s</del>
            inuenerint sub<lb break="no"/>tiliter describat et sub iuramento constrictus fideliter
            conseruet . <lb/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-127r-8_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.184_b" spanTo="#selestat-bh-14-127r-8_3"/> Uolumus
            etiam ipsorum conuentum fieri <date><choice>
                  <abbr>octab</abbr>
                  <expan>octabas</expan>
               </choice> pentecosten</date> . missi <lb/>uero nostri suam incipiant legationem
            perage <date><choice>
                  <abbr>octab</abbr>
                  <expan>octabas</expan>
               </choice> pasche</date> . <anchor xml:id="selestat-bh-14-127r-8_3"/>
            <milestone unit="capitulare" n="BK.186"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.186_inscriptio" spanTo="#selestat-bh-14-127r-8_4"/>
            hec capitula <lb/>ab <choice>
               <abbr>eps</abbr>
               <expan>episcopus</expan>
            </choice> tractanda sunt . <lb/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-127r-8_4"/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.186_1_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-127v-1"><seg
               type="num" n="1">I</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-127v-2" corresp="BK.186_1">De decimis que <subst>
               <del/>
               <add>ad capellas</add>
            </subst> dominicas dantur et homini<lb break="no"/>bus qui eas habent et in suos usus
            conuertunt . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.186_2_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-127v-3"><seg
               type="num" n="2">II</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-127v-4" corresp="BK.186_2">De feminis quae in
            quibusdam locis Inrationabiliter uelamen sibi <lb/>sanctum inponunt <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.186_3_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-127v-5"><seg
               type="num" n="3">III</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-127v-6" corresp="BK.186_3">Similiter de
            monasteriolis puellarum In legatione <rs type="person">autgarii</rs> In qui<lb
               break="no"/>bus nullus ordo bone conuersationis tenetur . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.186_4_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-127v-7"><seg
               type="num" n="4">IIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-127v-8" corresp="BK.186_4">De monasteriolis etiam
            diuersis In missatico <rs type="person">albrici</rs> . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.186_5_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-127v-9"><seg
               type="num" n="5">V</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-127v-10" corresp="BK.186_5"><mod>D</mod>e iudicio
            aque frigide . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.186_6_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-127v-11"><seg
               type="num" n="6">VI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-127v-12" corresp="BK.186_6">De his qui usuris
            Inseruiunt . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.186_7_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-127v-13"><seg
               type="num" n="7">VII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-127v-14" corresp="BK.186_7"
            next="#selestat-bh-14-128v-5">Volumus adque iubemus ut missi nostri diligenter Inquirant
            quanti <lb/>homines liberi In singulis comitatibus maneant qui per se possint <cb
               n="128r"/>expeditionem facere uel quanti de his quibus unus alium adiuuet quan<lb
               break="no"/>ti etiam de his qui ad uobis tertius additur et <expan>preparatur</expan>
            necnon de his <lb/>
            <!-- sk: ab folgender Zeile Wechsel zu Ansegis-Abschnitt, der mit einer Capitulatio
            der 4 Kapitelüberschriften beginnt (in Minuskeln), gefolgt von den 4 Kapiteln selbst, jeweils
            unter Wiederholung der Überschriften, diesmal jedoch in Majuskeln.
            Ein klarer optischer Einschnitt zwischen BK 186 und Ansegis ist nicht zu erkennen,
            trotzdem schien es mir sinnvoller, den <ab> mit BK 186 zu schließen und neue <ab>s für die
            einzelnen Elemente von Ansegis zu beginnen. 
            TJ: Ja, würde ich auch sagen, da die Zeile abgeschlossen wurde und die neue mit 
            einer Initiale/größeren Majuskel beginnt! DT: Alles bestens! -->
         </ab>

         <milestone xml:id="selestat-bh-14-128r-capitulatio" unit="capitulatio"
            spanTo="#capitulatio-finis_1"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-128r-1" corresp="Ansegis.4_71_inscriptio_c">Deo
            qui aliena patria de qualibet causa fuerit interpellatus <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-128r-2" corresp="Ansegis.4_72_inscriptio_c">De
            solutione atque conpositione <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-128r-3" corresp="Ansegis.4_73_inscriptio_c">De
            statu hominis<lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-128r-4" corresp="Ansegis.4_74_inscriptio_c">De
            proprietate hominis que ab aliquid In bannum fuerit missa . <lb/></ab>
         <anchor xml:id="capitulatio-finis_1"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-128r-5" corresp="Ansegis.4_71_inscriptio">DEO
            QUI IN ALIENA PATRIA DE QUALIBET CAUSA FUERIT INTERPELLATUS <lb/><seg type="num" n="38"
               >XXXVIII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-128r-6" corresp="Ansegis.4_71">Si quis in aliena
            patria ubi uel propter beneficium uel propter aliam quam<lb break="no"/>libet occasionem
            adsidue conuersari solet . de <subst>
               <del>b</del>
               <add>q</add>
            </subst>ualibet causa fuerit inter<lb break="no"/>paellatus . Uerbi gratia de conquesitu
            suo uel de mancipiis suis . ibi secundum <lb/>suam legem iustitiam faciat et cum talibus
            coniuratoribus quales in <lb/>eadem regione uel prouintia secum habere
            potu<mod>e</mod>rit legitimum <lb/>sacramentum iuret excepto si quis eum de statu suo id
            est de libertate <lb/>sua uel de hereditate quam ei pater suus moriens dereliquid
               appella<lb break="no"/>uerit . De his duobus liceat illi sacrament<subst>
               <del>a</del>
               <add>um</add>
            </subst> in patria sua id est in legi<lb break="no"/>timo sui sacramenti loco iurandum
            offerre et his qui cum eo litigatur <lb/>si uelit sequatur illum in patriam suam ad
            recipiendum illu<mod>d</mod>
            <lb/>sacramentum . Ipse tamen primo in eodem loco id est ubi interpella<lb break="no"
            />tus est satisfaciat tam comiti et iudicibus quam aduersario suo <lb/>testibus pro<subst>
               <del>p</del>
               <add>b</add>
            </subst>ando quod res que ab eo queritur pater suus ei dereliquid <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-128r-7" corresp="Ansegis.4_72_inscriptio">DE
            SOLUTIONE ATQUE COMPOSICIONE<lb/>
            <seg type="num" n="39">XXXVIIII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-128r-8" corresp="Ansegis.4_72">Ut omnis solutio
            adque compositio que in lege salica continetur <lb/>Inter <rs>fra<mod>n</mod>cos</rs>
            per XII denariorum solidus componatur excepto ubi <lb/>contentio contra<note
               type="editorial">Am Wortende noch ein Ansatz zu einem weiteren Buchstaben
                  (<mentioned>x</mentioned>?) erkennbar; mutmaßlich durch Augensprung zum folgenden
               Wortanfang (<mentioned>sax</mentioned>-) zu erklären</note>
            <rs>saxones</rs> et <rs>frisiones</rs> exorta fuerit ibi uolumus <lb/>ut XL denariorum
            quantitatem solidus habeat quem uel <rs>saxo</rs> uel <lb/><rs type="person">frisio</rs>
            a parte <rs>salici franci</rs> cum eo litigantis soluere debet <cb n="128v"/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-128v-1" corresp="Ansegis.4_73_inscriptio">DE
            STATU HOMINIS <lb/>
            <seg type="num" n="40">XL</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-128v-2" corresp="Ansegis.4_73">Vt de statu suo id
            est de libertate uel hereditate conpellandus iuxta <lb/>legis constitutione manniatur De
            ceteris uero causis un<mod>deo</mod>quicque <lb/> rationem est redditurus . si post
            secundam commitis ammonitio<lb break="no"/>nem aliquis ad mallum uenire noluerit rebus
            eius in bannum <lb/>missis uenire et iustitiam facere <del unit="chars" quantity="6"/>
            compellatur . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-128v-3" corresp="Ansegis.4_74_inscriptio">DE
            PROPRIETATAE HOMINIS QUE OB ALIQUOD CRI<lb break="no"/>MEN IN BANNUM FUERIT MISSA . <lb/>
            <seg type="num" n="41">XLI</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-128v-4" corresp="Ansegis.4_74">
            <seg type="initial">C</seg>uiuscumque hominis proprietas ob crimen aliquod <lb/>habens
            commissum In bannum fuerit missa et ille re<del>o</del> cognita <lb/>ne iustitiam faciat
            uenire distulerit annumque ac diem <lb/>In eo banno illam esse permi<del unit="chars"
               quantity="1"/>serit ulterius eam non adquirat <lb/> se<mod>d</mod> ipsa fisco regis
            sotietur . Debitum uero quod <del>h</del>is cuius ea fuit <lb/>soluere debuit . per
            comitem ac ministros eius iuxta estimationem <lb/>dampni de rebus mobilibus que in eadem
            proprietate Inuenta <lb/>fuerint . his quibus idem debitor fuit exoluatur . <lb/>Quod si
            rerum mobilium ibidem Inuentarum quantitas ad con<lb break="no"/>positionem non
            sufficerit de mobilibus subpleatur et quod super<lb break="no"/>fuerit sicut dictum est
            fiscus regis possideat si nihil super conpo<lb break="no"/>sitionem remanere potuerit
            totum in illam expendatur * <lb/>Si autem homo ille nondum cum suis coheredibus proprium
            suum <lb/>diuisum habuit . conuocet eos comes et <mod>c</mod>um eis legitimam
            <lb/>diuisionem faci<add>a</add>t<note type="editorial">
               <mentioned>a</mentioned><hi rend="super">2</hi> ergänzt</note> et tunc sicut iam
            dictum est partem eius <lb/>fi<subst>
               <del>c</del>
               <add>s</add>
            </subst>co regis addat . et conpositionem de ea iuxta modum superius
               <lb/><expan>conprehensum</expan> . his ad quos illa legibus pertinet exoluat . <lb/>
         </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.186_1"/>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-128v-5" corresp="BK.186_7"
            prev="#selestat-bh-14-127v-14"> qui a tribus quartus adiu<subst>
               <del>ti</del>
               <add>v</add>
            </subst>atur et <expan>preparatur</expan> . siue de his qui a quatuor<cb n="129r"/>
            <choice>
               <abbr>quint</abbr>
               <expan>quintus</expan>
            </choice> adiuuatur et <expan>preparatur</expan> eandem expeditionem exercitalem
            <lb/>facere possint et eorum summam ad nostram notitiam deferant <lb/>
         </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.191"/>
         <ab corresp="BK.191_1_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-129r-1"><seg
               type="num" n="1">I</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-129r-2" corresp="BK.191_1">De his qui se consu<note
               type="editorial">Mutmaßlich übersah der Schreiber, dass in seiner Vorlage
                  <mentioned>s(in)e con(sen)su</mentioned> als Kürzung verwendet war.</note>
            episcopi <choice>
               <abbr>prbrs</abbr>
               <expan>presbiteros</expan>
            </choice> In ecclesiis suis constituunt uel de ecclesiis <lb/>eiciunt et ab episcopo uel
            a quolibet misso dom<add>i</add>nico admonitio obedire nolu<lb break="no"/>erint ut
            bannum nostrum reuadiare cogantur . et per fideiussores ad <lb/>palatium<note
               type="editorial">Zwischen <mentioned>p</mentioned> und <mentioned>a</mentioned> ein
               kleiner Strich übergeschrieben, möglicherweise <mentioned>i</mentioned> oder
                  <mentioned>l</mentioned>. Das Wort wird dadurch unsinnig, evtl. wollte der Kopist
               zu <mentioned>placitum</mentioned> verschlimmbessern, brach die Korrektur dann aber
               ab. </note> nostrum uenire iubeantur . et tunc nos decernamus <lb/>utrum nobis
            placeat ut aut illum bannum persoluat aut a<mod>l</mod>ium <lb/><add>h</add>armiscaram
            sustineat . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_2_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-129r-3"><seg
               type="num" n="2">II</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-129r-4" corresp="BK.191_2">De hecclesiis que inter
            choheredes diuise sunt consideratum est <lb/>quatinus si secundum prouidentiam et
            admonitionem episcopi ipsi cohere<lb break="no"/>des eas uoluerint tenere et honorare
            faciant . <lb/>si aut hoc contradixerint ut In episcopi potestate maneat utrum <lb/>eas
            Ita consistere permittat aut reliquias exinde auferat <lb/>et ubi ad beneficium nostrum
            ecclesie pertinentes Ita Inuente diuise <lb/>fuerint ut describantur et nobis
            renuntietur * <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_3_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-129r-5"><seg
               type="num" n="3">III</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-129r-6" corresp="BK.191_3">De ecclesiis destructis
            ut episcopi et missi Inquisitionem faciant . utrum <lb/>per neglegentiam aut
            inpossibilitatem destru<subst>
               <del>nt</del>
               <add>cte</add>
            </subst> sint et ubi negle<lb break="no"/>gentia Inuenta fuerit episcopali
               auctoritat<mod>e</mod> emendare cogantur <lb/>hi qui eas restaurare debuerant .
            <lb/>Si uero per inpossibilitatem contigit . ut aut plures sint quam neces<lb break="no"
            />se sit aut maioris magnitudinis quam ut ex rebus ad eas pertinen<lb break="no"/>tibus
            restaurari possint episcopus modum Inueniat qualiter congrue <lb/>emendari et consistere
            possint * <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_4_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-129r-7"><seg
               type="num" n="4">IIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-129r-8" corresp="BK.191_4">De uno manso ad <choice>
               <abbr>hecclea</abbr>
               <expan>hecclesiam</expan>
            </choice> dato de quo aliqui homines contra <subst>
               <del>i</del>
               <add>s</add>
            </subst>ta<lb break="no"/>tuta sibi seruitium exigunt . quicumque pro hac causa acc<subst>
               <del>a</del>
               <add>u</add>
            </subst>ssatus <lb/>fuerit comes uel missi hoc quod inde su<mod>b</mod>tractum est
               <expan>presbiteris</expan><cb n="129v"/> cum sua lege restituere faciant * <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_5_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-129v-1"><seg
               type="num" n="5">V</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-129v-2" corresp="BK.191_5">De his qui nonas et
            decimas iam per multos annos aut ex parte <lb/>aut ex toto dare <choice>
               <abbr>neglexer</abbr>
               <expan>neglexerunt</expan>
            </choice> uolumus ut per missos nostros constrin<lb break="no"/>gantur . ut secundum
            capitularem priorem soluant unius <lb/>anno nonam et decimam cum sua lege et Insuper
            bannum nostrum et hoc eis <lb/>denuntietur quod <expan>quicumque</expan> hanc
            neglegentiam Iterauerit beneficium <lb/>unde hec nona et decima persolui debuit
            amissurum se <sic>siat</sic> * <lb/>Ita enim contin<mod>etur</mod> In capitulare bone
            memoriae <rs type="person">genitoris nostri</rs><lb/> in libro . I . capitulo . CLVII .
            Ut qui hecclesiarum beneficia habent <lb/>nonam et decimam ex eis ecclesie
               cu<add>i</add>us res sunt donent et qui <sic>talum</sic>
            <lb/>beneficium habent ut ad medietatem laborent et de eorum <lb/>portione proprio <choice>
               <abbr>probr</abbr>
               <expan>presbitero</expan>
            </choice> decimas donent . Item in capitulo nostro <lb/>in libro . II . capitulo . XXI
            de eadem re De nonis quidem et decimis <lb/>unde et <rs type="person">genitor
               noster</rs> et nos frequenter et in diuersis placitis <lb/> admonitionem fecimus et
            per capitularia nostra qualiter hec <lb/>obseruent ordinauimus . <lb/>Uolumus adque
            iubemus ut de homni conlaborato et de <lb/>uino et de feno fideliter et pleniter ab
            omnibus nona et decima <lb/>persoluatur de nutrimini uero pro decima sicut actenus
               consuetu<lb break="no"/>do fuit ab omnibus obseruetur si <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> tamen episcoporum fuerit qui argen<lb break="no"/>tum pro hoc accipere uelit
            In sua maneat potestate iuxta <lb/>quod ei et illi qui hoc persoluere debet conuenerit
            <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_6_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-129v-3"><seg
               type="num" n="6">VI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-129v-4" corresp="BK.191_6"><expan>Quicumque</expan>
            decimam <sic>abstahit</sic> de eclesia ad quam per iustitiam <lb/>debet dari et eam
               <expan>presumptiose</expan> et propter munera aut amiciciam <lb/>uel aliam quamlibet
            occasionem ad alteram ecclesiam dederit <lb/>a comite uel a misso nostro distringatur ut
            eiusdem decimae <cb n="130r"/>quantitatem cum sua lege restaurat * <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_7_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130r-1"><seg
               type="num" n="7">VII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-130r-2" corresp="BK.191_7">De decimis que dare
            populus non uult . nisi quodlibet modo <lb/>ab eo redimantur ab episcopis prohibendum
            est ne fiat . <lb/>Et si quis contemtor Inuentus fuerit et nec episcopum nec comitem
            <lb/>audire uelit si noster homo fuerit ad <expan>presentiam</expan> nostram uenire
               com<lb break="no"/>pellatur . Ceteri uero distringantur ut inuite <choice>
               <abbr>ecclea</abbr>
               <expan>ecclesia</expan>
            </choice> restituant <lb/>que uoluntariae dare neglexerunt * <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_8_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130r-3"><seg
               type="num" n="8">VIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-130r-4" corresp="BK.191_8">Vt de rebus ecclesiarum
            que hab eis per XXX annorum spatium sine <lb/>ulla Interpellatione possessa sunt
            testimonia non recipiantur <lb/>sed eo modo contineantur sicut res ad fiscum dominicum
               pertinen<lb break="no"/>tes contineri solent * <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_9_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130r-5"><seg
               type="num" n="9">VIIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-130r-6" corresp="BK.191_9">Quicumque de rebus
            ecclesiarum quas in beneficium habent res<lb break="no"/>taurationes e<add>a</add>rum
            face neglexerint Iuxta capitularem <sic>anteri</sic>
            <lb/>anteriorem In quo de operi<mod>b</mod>us ac nonis et decimis constitutum est
            <lb/>sic de illis adimpleatur id est in libro . IIII . capitulo XXXVIII . <lb/> De opere
            et restauratione ecclesiarum consideratum est ut de frugibus <lb/>terre et animalium
            nutrimine persoluantur . de opere uero uel res<lb break="no"/>tauratione ecclesiarum
            comes et episcopus siue abbas una cum misso nostro quem <lb/>ipsi sibi ad <mod>h</mod>oc
            elegerint considerationem faciant ut unusquisque <lb/>eorum tantum Inde accipiat ad
            operandum et restaurandum <lb/>quantum ipse de rebus ecclesiarum habere cognoscitur .
            <lb/>Similiter et uassi nostri aut <expan>commune</expan> tantum o<mod>p</mod>eris
            accipiant quantum <lb/>rerum ecclesiasticarum habent uel unusquisque per se iuxta
               quanti<lb break="no"/>tatem quam ipse tenet aut si inter eos conuenerit ut pro opere
            faciendo <lb/>argentum donent iuxta estimationem operis In argento persoluant <lb/>Cum
            quo pretio rector ecclesiae ad <expan>predictam</expan> restaurationem
               opera<mod>r</mod>ios<note type="editorial">r<hi rend="super">2</hi> korr. (?)</note>
            <cb n="130v"/>conducere et materiamen emendare possit . et qui nonas et decimas
            <lb/>dare neglexerit . primum quidem illas cum lege sua restituat et in<lb break="no"
            />super bannum <del unit="chars" quantity="4"/> nostrum soluat ut ita castigatus caueat
            ne sepius <lb/>iterando beneficium a<del>m</del>mittat <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.191_10_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130v-1"><seg
               type="num" n="10">X</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-130v-2" corresp="BK.191_10">De illis qui agros
            dominicatos propterea neglexit excolere ut nonas <lb/>et decimas exInde non
               <add>per</add>soluat et alienas terras ad excolendum <lb/>propter hoc accipit .
            Uolumus ut de tribus annis ipsam nonam <lb/>cum sua lege persoluat . et si quis
               contemtor<note type="editorial">Der Form des Kürzungszeichens nach eher
                  <mentioned>contemtur</mentioned>, allerdings nutzt der Schreiber dieses Zeichen
               zumindest auch noch für -us.</note> aut comitis aut missorum <lb/>nostrorum propter
            hoc extiterit per fideiussores ad palatium uenire <lb/>compellatur </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.192"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130v-3" corresp="BK.192_inscriptio"> ITEM ALIO
            CAPITULO . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_1_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130v-4"><seg
               type="num" n="1">I</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-130v-5" corresp="BK.192_1">De beneficiis destructis
            hoc obseruetur quod in capitulare priori <lb/> continetur id est in libro IIII capitulo
            XXXVI . quicumque beneficium suum <lb/>occasione proprii desertum habuerit et intra
               <del>h</del>annum postquam <lb/>ei comite uel misso nostro notum factum fuerit illud
            emendatum <lb/>non habuerit ipsum beneficium ammittat<lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_2_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130v-6"><seg
               type="num" n="2">II</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-130v-7" corresp="BK.192_2">ut missi nostri ubicumque
            malos scabinos Inueniunt eiciant et totius <lb/>populi consensu In locum eorum bonos
            eligant et cum electi fuerint * <lb/>iurare faciant ut scienter Iniuste iudicare non
            debeant . <lb/></ab>
         <ab corresp="BK.192_3_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130v-8"><seg
               type="num" n="3">III</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-130v-9" corresp="BK.192_3">Ut In omni comitatu hi
            qui meliores et ueratiores Inueniri possunt <lb/>eligantur ad missis nostris
            adquisitiones faciendas et rei ueritatem <lb/>dicendam et ut adiutores comitum sint ad
            iustitias faciendas <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_4_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-130v-10"><seg
               type="num" n="4">IIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-130v-11" corresp="BK.192_4">Uolumus ut quicumque de
            scabinis <expan>deprehensus</expan> fuerit propter munera <lb/>aut propter amititiam uel
            inimiciciam Iniuste iudicasse <lb/>ut per fideiussores missus ad
               <expan>presentiam</expan> nostra ueniat . De cetero homi<lb break="no"/>nibus
            scabinis denuntietur ne quis deinceps etiam iustum iudicium <lb/>uendaere pressumat <cb
               n="131r"/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_5_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-131r-1"><seg
               type="num" n="5">V</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131r-2" corresp="BK.192_5">Vbicumque commutationes
            tam <sic>tepore</sic> nostro quam <rs type="person">genitoris nostri</rs><lb/> legitime
            et rationabil<subst>
               <del>iter</del>
               <add>es</add>
            </subst> . adque utiles ecclesiis dei facte sunt <lb/>permaneant ubicumque uero Inutiles
            et incommode ad inrationabiles <lb/>facte sunt disso<mod>l</mod>uantur et recipiat
            unusquisque quod dedit . <lb/>ubi uero mortua manus Interiacet aut alia quelibet causa
            que rebellis <lb/>esse uideatur Inuenta fuerit diligenter describatur et ad nostram
            perferatur <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_6_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-131r-3"><seg
               type="num" n="6">VI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131r-4" corresp="BK.192_6">Quicumque comprobatus
            fuerit deo quod scienter testes in periurium induxis<lb break="no"/>set sub fideiussione
            ad palatium nostrum uenire compellatur ut ubi <lb/>cum fidelibus nostris consideremus
            quid de tali homine faciendum <lb/>sit <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_7_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-131r-5"><seg
               type="num" n="7">VII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131r-6" corresp="BK.192_7">De his qui discordiis et
            contentionibus studere solent et in pace uiuere <lb/>nolunt et inde conuicti fuerint
            similiter uolumus ut su<mod>f</mod><note type="editorial">Dem Augenschein nach wollte
               der Schreiber zunächst korrekt das Wort mit <mentioned>b</mentioned> abschließen,
               brach diesen Buchstaben dann aber vor Ausführung des Bauchs ab und überschrieb ihn
               mit einem <mentioned>f</mentioned>.</note> fideiusso<lb break="no"/>ribus ad nostrum
            palatium ueniant ut <mod>u</mod>bi cum fidelibus nostris conside<lb break="no"/>remus
            quid de talibus faciendum sit <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_8_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-131r-7"><seg
               type="num" n="8">VIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131r-8" corresp="BK.192_8">De bonis denariis quos
            populus recipere non uult uolumus ut <sic>hoo</sic> obser<lb break="no"/>uetur et
            teneatur quod in priore capitulare nostro constitutum est <lb/>id est in b<note
               type="editorial">Der Schreiber vergaß mutmaßlich die ersten beiden Buchstaben einer
               lib(ro)-Kürzung und führte nur das <mentioned>b</mentioned> mit Kürzungsstrich
               aus.</note> IIII capitulo XXX . quicumque liber homo uel in emtione uel In debitis
            <lb/>solutione <choice>
               <abbr>denr</abbr>
               <expan>denarium</expan>
            </choice> merum et bene pensantem recipere noluerit bannum <lb/>nostrum id est LX
            solidos <expan>componat</expan> . Si uero <mod>s</mod>erui <sic>eccleasti</sic> aut
            fiscalini nostri <lb/>aut comitu aut uassallorum nostrorum hoc facere
               <expan>presumpserint</expan>
            <lb/> LX ictus ua<subst>
               <del>b</del>
               <add>p</add>
            </subst>ulent et actores nostri aut aliorum uel aduocati eos <lb/>missis nostris uel
            comitibus iussi <expan>presentare</expan> noluerint <expan>predictum</expan> bannum
            <lb/>id est LX . solidos componat . et ad ha<subst>
               <del>c</del>
               <add>nc</add>
            </subst> constitutionem nostram adimplendam <lb/>episcopi et abbates siue reliqui qui
            beneficia nostra habent adiuuent comites <lb/>in suis hominibus distringendis . Et si
            comites hanc nostram constitutionem <cb n="131v"/>neglexerint hoc per missos nostros ad
            nostram <sic>notiam</sic> perferatur<lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_9_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-131v-1"><seg
               type="num" n="9">VIIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131v-2" corresp="BK.192_9">De omecidiis uel aliis
            iniustitiis que a fiscalinis nostris fiunt quia in<lb break="no"/>pune se ea committere
            posse existimant . nos actoribus <expan>precipiendum</expan>
            <lb/> esse decernimus ne ultra Inpune fiant Ita ut ubicumque facta fu<lb break="no"
            />erint <sic>soluer</sic> cum disciplinam <expan>precipiemus</expan> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131v-3" corresp="BK.192_10">Colecte<note
               type="editorial">Die Kapitelzahl fehlt, aber das folgende Kapitel ist korrekt als c.
               11 gezählt, so dass die Zahl hier wohl eher vergessen wurde, als dass der Schreiber
               den Text von c. 9 und 10 als ein einziges Kapitel aufgefasst hätte.</note> ad malum
            faciendum fieri homnimodis prohibeantur et <lb/>ubicumque huiusmodi
               <expan>presumptione</expan> facte fuerint digna emen<lb break="no"/>datione
            corrigantur . Et si per <mod>n</mod>eglegentiam<note type="editorial">
               <mentioned>n</mentioned><hi rend="super">1</hi> korr. (?)</note> comitis uel facte
            sunt <lb/>uel Inemendate remanserunt . hoc ad nostram notitiam perferatur <lb/>Auctori
            uero facti si fuerit <expan>prepositus</expan> uel aduocatus siue centenarius <lb/>uel
            qualibet alia dignitate <expan>predita</expan> libera persona post legalem emendati<lb
               break="no"/>onem In loco fact<subst>
               <del>u</del>
               <add>a</add>
            </subst>m sub fideiussoribus ad nostram presentiam ueniad <lb/>multitudo uero siue de
            seruis siue de liberis sit legitima emendatione <lb/>mu<mod>l</mod>tetur * <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_11_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-131v-4"><seg
               type="num" n="11">XI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131v-5" corresp="BK.192_11">De pontibus p<subst>
               <del>iubicu</del>
               <add>lubiti</add>
            </subst>s destructis placuit nobis ut hi qui iussionem nostram <lb/>In reparandis
            pontibus contempserunt . uolumus ac iubemus . ut <lb/>omnes homines nostri In nostra
            ueniant <expan>presentiam</expan> rationes reddere <lb/>cur nostram iussionem ausi sunt
            contempnere <lb/>Comites autem reddant rationes deorum pagensibus . cur eos aut non
            <lb/>constrinxerunt ut hoc facerent autem nobis nuntiare neglexerunt . <lb/>Similiter et
            de Iniustis teloneIs ubicumque accipiuntur sciant se <lb/>exinde nobis rationem
            reddituros </ab>
         <ab corresp="BK.192_12_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-131v-6"><seg
               type="num" n="12">XII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131v-7" corresp="BK.192_12">Ut examen aque frig<subst>
               <del>r</del>
               <add>i</add>
            </subst>de quod <lb/>actenus fac<subst>
               <del>i</del>
               <add>c</add>
            </subst>ebant a missis nostris homnibus Interdicatur ne ulterius <lb/>fiat . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_13_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-131v-8"><seg
               type="num" n="13">X<del>X</del>III</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-131v-9" corresp="BK.192_13">Postquam comes et
            pagenses de qualibet expeditione hostili reuer<lb break="no"/>si fuerint ex eo die super
            XL noctes sit bannus resisus quod <del>in</del> lingua <cb n="132r"/>theodisca scaftlegi
            id est armorum depositio uocatur <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_14_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-132r-1"><seg
               type="num" n="14">XIIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-132r-2" corresp="BK.192_14">Hoc missi nostri notum
            faciant comitibus et populo quod nos <lb/>In omni ebdomada unum diem ad causas audiendas
            et <lb/>iudicandas sedere uolumus . Comites autem et missi nostri <lb/>magnum studium
            habeant Ne forte propter eorum neglegentiam <lb/>pauperes <sic>crueienter</sic> . Et nos
            tedium propter eorum <sic>damores</sic> patiamur <lb/>si nostram gratiam habere uelint .
            populo autem dicatur ut caueat <lb/>de aliis causis se ad nos reclamare . Nisi de quibus
            aut missi nostri <lb/>aut comites eis iustitias facere noluerint . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.192_15_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-132r-3"><seg
               type="num" n="15">XV</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-132r-4" corresp="BK.192_15">Quicumque uicarii uel
            alii ministri comitum quod inferenda <lb/>uocatur maioris pretii a populo exigere
               <expan>presumpsit</expan> quam a missis <lb/>bone memoriae <rs type="person"
               >genitoris nostri</rs> constitutum f<mod>ui</mod>t . hoc est duos solidos <lb/>pro
               <del>h</del>una uacca hoc quod iniuste superposuit adque abstulit <lb/>sibique
            retinuit his quibus hoc tulit cum sua lege restituat <lb/>et insuper fredum nostrum
            componat et ministerium a<del>m</del>mittat . <lb/>
         </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.193"/>
         <ab corresp="BK.193_1_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-132r-5"><seg
               type="num" n="16">XVI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-132r-6" corresp="BK.193_1">De homecidiis In
            ecclesiis uel in atriis earum commissis hoc obser<lb break="no"/>uetur et teneatur quod
            in capitulare priori constitutum est in libro IIII <lb/> capitulo XVII Si quis ex leui
            causa aut sine causa homin<subst>
               <del>a</del>
               <add>e</add>
            </subst>m in ecclesia <lb/>interficerit de uita componat si uero foris rixati
               fuer<mod>in</mod>t et unus alterum <lb/>In ecclesiam fugerit et ibi se defendendo eum
            interficerit et si huius <lb/>facti testes non habuerit cum XI coniuratoribus .
            legitimis <lb/>per sacramentum adfirmet se defendendo eum Interfecisse et si <lb/>ipse
            auctor <expan>commote</expan> Inter eos rixe extiter<unclear>i</unclear>t leudem
            Interfecti et insuper <lb/>bannum nostrum soluere cogatur et publicam agat penitentiam
            <lb/>sin autem non ille <sic>non ille</sic> alterum Interfecit<note type="editorial"
               >mutmaßlich Augensprung des Schreibers von <mentioned>non ille qui alterum interfecit
                  sed</mentioned> zu <mentioned>is qui eum interfecit secundum</mentioned></note>
            secundum iudicium canonicum <lb/><sic>plublicam</sic> habeat penitentiam si cuiuslibet
            proprius seruus hoc commiseri<mod>t</mod>
            <cb n="132v"/>Iudicio aque fe<mod>r</mod>uentis examinetur utrum hoc sponte
               a<mod>c</mod> se defenden<lb break="no"/>do fecisset . et si manus eius exusta fuerit
            Interficiatur . si autem non fuerit <lb/><sic>plublica</sic> penitentiam multetur . Nisi
            forte et ipse auctor <expan>commote</expan> Inter eos <lb/>rixe fuerit Inuentus . Tunc
            dominus eius iuxta quod uuidregildus <lb/>illius est ad ecclesiam persoluat aut eum si
            uoluerit eidem ecclesie tradat <lb/>De ecclesiastico et fiscalino et beneficiario seruo
            . Uolumus ut pro una <lb/>uice uuidrigilldus<note type="editorial">über u<hi
                  rend="super">1</hi> ein Schnörkel unklarer Funktion</note> eius pro eo conponatur
            Altera uice ipse seruus ad su<lb break="no"/>plitium tradatur <mod>h</mod>ereditas tamen
            liberi hominis qui propter tale facinus <lb/>ad mortem fuerit iudicatus ad legitimos
            heredes illius perueniat . <lb/>Si<subst>
               <del>n</del>
               <add> in</add>
            </subst> atrio ecclesiae cuius porta reliquiis sanctorum consecrata est . huius<lb
               break="no"/>cemodi hom<mod>e</mod>cidium perpetratum fuerit simili modo . emendetur .
            <lb/>et <expan>componatur</expan> . Si uero porta ecclesie . non est consecrata eo modo
               compo<lb break="no"/>natur . quod in hatrio committitur sicut componi d<subst>
               <del>et</del>
               <add>e</add>
            </subst>bet quod in <lb/>munitate uiolata commit<add>itur</add> sicut continetur In
            libro superi <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.193_2_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-132v-1"><seg
               type="num" n="18">XVIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-132v-2" corresp="BK.193_2">Quicumque propter
            cupiditatem rerum patrem aut matrem aut <sic>fratem</sic>
            <lb/>aut sororem uel nepotem uel alium propinquum suum interficerit . <lb/>hereditas
            eius Interfecti ad alios suos legitimos heredes perueniat <lb/>Interfectoris uero In
            fiscum redigatur Ipsi uero ordinante episcopo <sic>plublice</sic>
            <lb/>penitentie subdatur . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.193_3_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-132v-3"><seg
               type="num" n="19">XVIIII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-132v-4" corresp="BK.193_3">Quicumque propria uxore
            derelicta uel sine culpa Interfecta aliam <lb/>duxerit uxorem armis depositis
               <sic>plublicam</sic> agat penitentiam <lb/>et si contumax fuerit
               <expan>comprehendatur</expan> a comite et ferro uinciatur <lb/>et in custodia
            mittatur . donec res ad nostram notitiam deducatur <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.193_4_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-132v-5"><seg
               type="num" n="20">XX</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-132v-6" corresp="BK.193_4">Quicumque res alienas
            cuilibet homini uendiderit et ipse homo eas<lb break="no"/>dem res alicui alteri dederit
            si uendiderit . et ipse qui tunc eas<lb break="no"/>dem res comparatas habet per malum
            ingenium et proprio filio * <cb n="133r"/>aut alteri cuilibet necdum legitimos abenti
            iustitiae tollende causa <lb/>tradiderit . Uolumus adque firmiter
               <expan>precipimus</expan> ut si pater eiusdem paruuli <lb/>uixerit Ipse intret In
            causam rationem reddendi pro filio suo <lb/>si autem pater ipse mortuus est tunc
            legitimus eius propinquus qui iuste ei tutor <lb/>aut defensor esse uidetur pro ipso
            rationem reddere compellatur . <lb/>similiter de aliis <subst>
               <del>homi</del>
               <add>om</add>
            </subst>nibus iustitiis ad eum pertinentibus excepta <lb/>sua legitima hereditate que ei
            per succesionem parentum suorum <lb/>legitime uenire debuit quodsi quis hanc nostram
            iussionem <sic>conptem<lb break="no"/>serit</sic> uel neglexerit sicut de ceteris
            contemptoribus ita deo agatur <lb/>Is uero qui eadem res primus Inuasit et iniuste
            uendidit necnon <lb/>et emtores excepta sola persona paruuli hoc quod fraudulenter
            <lb/>admiserunt In<subst>
               <del>t</del>
               <add>f</add>
            </subst>ra patriam emendare cogantur et postea sicut <lb/>contentores iussionis nostrae
            sub fideiussoribus ad nostram presentiam <lb/>uenire conpellantur . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.193_5_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-133r-1"><seg
               type="num" n="21">XXI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-133r-2" corresp="BK.193_5">De uicariis et
            centenariis qui magis propter cupiditatem quam propter <lb/>iustitiam faciendam
            sepissime placita tenent et exinde populum <lb/><sic>minis</sic> affligunt Ita teneatur
            sicut in capitulare <rs type="person">domni karoli imperatoris</rs>
            <lb/>continetur In libro IIII . capitulo XL . Ut nullus ad palatium<note
               type="editorial">zwischen <mentioned>p</mentioned> und <mentioned>a</mentioned> über
               der Zeile ein kurzer, senkrechter Strich unklarer Funktion, evtl. eine
               Verschlimmbesserung durch ein nachgetragenes <mentioned>i</mentioned> oder
                  <mentioned>l</mentioned></note> manniatur <lb/>nisi qui causam suam querit aut si
            alter ei conquerere debet exceptis <lb/>scabiniis VII . qui ad <choice>
               <abbr>homa</abbr>
               <expan>homnia</expan>
            </choice> esse debent Item de eadem re in <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulare</expan>
            </choice> nostro <lb/>in libro IIII capitulo LV de placitis siquidem de liberi homines
            obseruare <lb/>debent constitutio <rs type="person">genitoris nostri</rs> penitus
            obseruanda adque tenenda est <lb/>Ut uideli<mod>c</mod>et In anno tria solummodo
               <sic>genereralia</sic> placita obseruent <lb/>et nullus eos amplius
               placita<del>re</del> obseruare compellat <lb/>Nisi forte quilibet aut accussatus
            fuerit aut alium accussauerit <lb/>aut a testimonium <expan>prehibendum</expan> uocatus
            fuerit . Ad cetera uero que cen<cb break="no" n="133v"/>tenarii <sic>tent</sic> non
            aliis uenire iubeatur Nisi qui aut litigat <lb/>aut iudicat aut testificatur . et
            quicumque huius constitutionis <lb/>transgresso<subst>
               <del>s</del>
               <add>r</add>
            </subst> ammissis nostris Inuentus fuerit bannum nostrum persoluat <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.193_6_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-133v-1"><seg
               type="num" n="22">XX<del>V</del>II</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-133v-2" corresp="BK.193_6">De liberis hominibus qui
            proprium non habent sed in terra dominica <lb/>resident ut propter res alterius ad
            testimonium non recipiantur * <lb/>Coniuratores tamen aliorum liberorum hominum ideo
            esse <lb/>pos<mod>s</mod>unt quia liberi sunt Illi uero qui et proprium habent et tamen
            <lb/>in terra dominica resident propter hoc non habitiantur quia in terra <lb/>dominica
            resident sed propter hoc ad testimonium recipiantur <lb/>quia proprium habent<lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.193_7_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-133v-3"><seg
               type="num" n="23">XXIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-133v-4" corresp="BK.193_7">Uolumus ad iubemus ut
            missi nostri diligenter Inquirant quanti liberi <lb/>homines In singulis comitatibus
            maneant hinc uero ea diligen<lb break="no"/>tia et hec ratio examinetur per singulas
            centenas ut ueratiter <lb/>sciant illos atque describant qui In exercitalem ire possunt
               <lb/>expe<mod>d</mod>itionem ac Inde uidelicet secundus ordo de his qui per se ire
            <lb/>non possunt ut duo tertio adiutorium <expan>preparent</expan> . et qui necdum
            <lb/>fidelitatem nobis <choice>
               <abbr>promiser</abbr>
               <expan>promiserunt</expan>
            </choice> cum sacrament<mod>o</mod> nobis fidelitatem <lb/> promittere faciatis . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.193_8_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-133v-5"><seg
               type="num" n="24">XXIIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-133v-6" corresp="BK.193_8">De fagdis cohercendis
            obseruetur et teneatur quod in capitulare <lb/>nostro In libro IIII . capitulo XX .
            continetur Si quis aliqua necessitate <lb/>cogente homecidium <expan>commisit</expan> .
            Comes in cuius ministerio <lb/>res perpetrata est et conpositionem soluere et faida per
            sacramentum <lb/><mod>p</mod>atificare faciat <mod>q</mod>uodsi una p<subst>
               <del>r</del>
               <add>a</add>
            </subst>rs ei ad hoc consentire <lb/>noluerit id est aut ille qui omecidium
               <expan>commisit</expan> aut his qui conposi<lb break="no"/>tionem recipere debet
            faciat illum qui ei contumax fuerit ad <expan>pre<lb break="no"/>sentiam</expan> nostram
            uenire ut eum ad tempus quod nobis placuerit <cb n="134r"/>In exhilio mittamus donec ibi
            castigetur ut comiti suo inobediens <lb/>esse ulterius non audeat et maius damnum inde
            non adc<subst>
               <del>i</del>
               <add>r</add>
            </subst>escat <lb/>
         </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.189"/>
         <ab corresp="BK.189_a_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-134r-1"><seg
               type="num" n="25">XXV </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-134r-2" corresp="BK.189_a BK.189_b"><milestone
               unit="span" corresp="BK.189_a" spanTo="#selestat-bh-14-134r-2_1"/>Uolumus ut tale
            coniectum missi nostri accipiant quando per missaticum <lb/>suum perrexerint hoc est ut
            unusquisque accipiat panes . XL . <choice>
               <abbr>frising</abbr>
               <expan>frisingas</expan>
            </choice> . II . <lb/>
            <choice>
               <abbr>purcell</abbr>
               <expan>purcellum</expan>
            </choice> aut agnum . I . <choice>
               <abbr>pull</abbr>
               <expan>pullos</expan>
            </choice> . IIII . oua . XX . uino <choice>
               <abbr>sexta</abbr>
               <expan>sextarios</expan>
            </choice> . VIII . ceruisa <lb/>modios . II . annona <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modios</expan>
            </choice> II . et quando prope sunt de illorum <lb/>domibus nullum accipiant coniectum .
               <anchor xml:id="selestat-bh-14-134r-2_1"/><milestone unit="span" corresp="BK.189_b"
               spanTo="#selestat-bh-14-134r-2_2"/>Uolumus etiam ut <date><choice>
                  <abbr>octab</abbr>
                  <expan>octabas</expan>
               </choice>
               <lb/> pasche</date> Incipiant suam agere legationem episcopi uero suum habere
            <lb/>debent conuentum <date>octauas <mod>p</mod>entecosten</date>
            <lb/><anchor xml:id="selestat-bh-14-134r-2_2"/></ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.134"/>
         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="138r"/>
         <lb n="12"/>
         <!--  sk: bei der Nachkollation bitte im Licht der ergänzten Vorbemerkung (vgl. BK 134 zu 139) prüfen, ob 
          bzw. welche der Striche (/) oder Ausrufezeichen beibehalten, entfernt oder ergänzt werden
          sollten.
         bm: Ich finde es schwierig zu entscheiden, welche der Striche evtl. nachträglich ergänzt wurden.
         Sicher, manche sind blasser und scheinen sinnlos zu sein, aber bei der verwendeten Tinte sehe ich
         keinen Unterschied. Daher habe ich mal alle ergänzt, die nicht berücksichtigt waren; entscheiden
         können wir ja, wenn auch die 2. NK sich eine Meinung dazu gebildet hat.
         DT: Die Striche wirken insgesamt schon wie Fremdkörper. Gerade die Striche auf 138r wirken 
         fremdartig. Teilweise trennen sie aber passend Lesepausen ab. Wenn das bei cui (s.u.) eine 
         Korrektur ist, könnte das auch alles nachträglich jemand gemacht haben. Auf der anderen Seite 
         sind die Kürzungsstriche teilweise genauso dünn und fein wie die "/", was für den Schreiber, 
         aber genauso gut für einen Korrektor sprechen könnte, der dann auch in den Text eingegriffen 
         hätte. Der Einfachheit halber könnte man sie alle transkribieren und erwähnt die Problematik 
         mit ihren Implikationen. In der Tinte gibt es tatsächlich keinen großen Unterschied. 
         sk: Habe jetzt alle von der 1. NK ergänzten Striche in die Transkription übernommen; die 
         Problematik sollte dann noch in der Vorbemerkung erläutert werden, sobald deren Überarbeitungt
         hinsichtlich Anzahl der Schreiber etc. abgeschlossen ist. -->
         <ab corresp="BK.134_1_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-138r-5"><seg
               type="num" n="1">I </seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-138r-6" corresp="BK.134_1">Si quis cum altero de
            qualibet causa contentionem habuerit ! <lb/>et testes contra eum per iudicium producti
               fueri<mod>n</mod>t si ille falsos eos <lb/>esse suspicatur liceat ei alios
               <sic>tetes</sic> quos meliores putauerit contra <lb/>eos opponere / ut ueratium
            testimonio falsorum te<subst>
               <del>t</del>
               <add>s</add>
            </subst>tium / peruersitas <lb/>super<mod>et</mod>ur . Quod si ambe partes testium Ita
            Inter se dissenserint / <lb/>ut nullatenus una p<subst>
               <del>r</del>
               <add>a</add>
            </subst>rs alteri cred<mod>e</mod>re<note type="editorial"><mentioned>e</mentioned><hi
                  rend="super">2</hi> korr. (?)</note> uelit ! eligantur duo ex ipsis / <lb/> id est
            ex utraque parte unus . qui cum scutis et fustibus In campo di<add>s</add>cernant /
            <lb/>utra pars falsitatem / utra ueritatem suo testimonio s<subst>
               <del>o</del>
               <add>e</add>
            </subst>quatur <lb/>et campioni qui uictus fuerit propter periurium quod ante pugnam
               <lb/><expan>commisit</expan> ! dext<mod>r</mod>a manus amputetur . Ceteri uero
            eiusdem partis <lb/>testes quia falsi <choice>
               <abbr>apparuer</abbr>
               <expan>apparuerunt</expan>
            </choice> / manus suas redimant , <choice>
               <abbr>cui</abbr>
               <expan>cuius</expan>
            </choice> composi<lb break="no"/>tionis duae partes ei contra quem testati sunt
               dent<mod>ur</mod> / tercia comitis . est <lb/>et in seculari quidem causa huiuscemodi
            testium / diuersitas <lb/> campo <expan>conprobetur</expan> . In ecclesiasticis
               aut<unclear>em</unclear> negotiis crucis iudicio rei <lb/>ueritas inquiratur . hoc et
            de ti<unclear>nu</unclear>tis atque inbecillibus siue <cb n="138v"/> infirmis qui
            pugnare non ualent<note type="editorial">über <mentioned>e</mentioned> ein Strich ohne
               ersichtliche Funktion</note> . neque propter hoc iustitia <lb/>sua careant . Testes
            uero de qualibet causa faciendum <lb/>censuimus / non aliunde querantur nisi de ipso
            comitatu <lb/>In quo res unde causa agitur ! uel de positione posite sunt <lb/>qui non
            est credibile uel de testatu hominis cuiuslibet / <lb/>per alius melius re<del>g</del>i
            ueritas cognosci ualeat ! quam per <lb/>illos qui uiciniores sunt . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.134_2_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-138v-1"><seg
               type="num" n="2">II </seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-138v-2" corresp="BK.134_2">Si quis in aliena patria
            ubi uel propter beneficium <lb/>uel propter aliam quamlibet occasionem assidue
               teruersari<note type="editorial">gek. <mentioned>tuersari</mentioned>; mutmaßlich
               verlas der Kopist das c einer con-Kürzung für ein t (mit Kürzungsstrich)</note>
            <lb/>solet . de qualibet causa fuerit interpellatus ! uerba gra<lb break="no"/>tia de
            conquesitu suo ! uel de mancipiis ibi secundum <lb/>suam legem iustitiam faciat ! et cum
            talibus coniuratoribus <lb/>quale in eadem regione . uel prouintia secum habere
            <lb/>potuerit ! legitimum <sic>sacrammentum</sic> iuret excepto si quis <lb/>eum de
               <mod>t</mod>estatu<note type="editorial">
               <mentioned>t</mentioned><hi rend="super">1</hi> korr. (?)</note> suo id est de
            libertate sua . uel de hereditate <lb/>quam ei pater suus moriens dereliquid
            appellauerit . <lb/>de his duobus liceat illi sacramentum in patria sua . <lb/> id est
            in legitimo sui sacramenti loco iurandum offerre <lb/>Et his qui cum eo litigatur ! si
            uelit sequatur illum <lb/>in patriam suam ad recipiendum <mod>i</mod>llud sacramentum
            <lb/>Ipsa tamen primo in eodem loco ! id est ubi interpellatus est <lb/>satisfaciat /
            tam comiti iudicibus quam aduersario suo <lb/>testibus probando quod rem que hab eo
            queritur <lb/> pater suus ei dereliquid . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.134_3_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-138v-3"><seg
               type="num" n="3">III </seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-138v-4" corresp="BK.134_3">Vt omnis solutio atque
            conpositio que in lege salica continetur <lb/>inter <rs>francos</rs> . pro XII
            dinariorum <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> . conponatur . excepto ubi <cb n="139r"/>contentio contra <rs>saxones</rs> et
               <rs>frisiones</rs> . exorta fuerit<note type="editorial">Am Zeilenende folgt ein
               Paragraphenzeichen, wie es der Schreiber sonst vor allem am Ende eines Kapitels oder
               Kapitulars setzt.</note>
            <lb/> ibi uolumus in XL denariorum quantitatem <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidus</expan>
            </choice> habeat <lb/>quem uel <rs>saxo</rs> . uel <rs>frisio</rs> ad <sic>patem</sic>
            <rs>sal<mod>i</mod>ci<note type="editorial"><mentioned>i</mentioned><hi rend="super"
                     >1</hi> korr. (?)</note> franci</rs> cum eo litigantis <lb/>soluere debet .
            <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.134_4_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-139r-1"><seg
               type="num" n="3"><sic>III</sic>
            </seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-139r-2" corresp="BK.134_4">Vt de statu suo id est de
            libertate . uel de hereditate conpellandus <lb/><sic>iuxa</sic> legis constitutionem
            manniatur . De ceteris uero causis <lb/>unde quis rationem redditurus si post secundum
            comitis admoni<lb break="no"/>tionem aliquis ad mallum uenire noluerit rebus eius in
            bannum <lb/>missis uenire et iustitiam facere compellatur . <lb/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.134_5_inscriptio" type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-139r-3"><seg
               type="num" n="5">V </seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-139r-4" corresp="BK.134_5">Cuiuscumque hominis
            proprietas ob crimen aliquod ab eo cummissum <lb/>In bannum fuerit missa / et ille re
            cognita ne iustitiam faciat <lb/>uenire distulerit annumque ac diem In eo banno illam
            esse <lb/> permiserit ! ulterius eam non adquirat / sed ipsa fisco regis <lb/>sotietur .
            Debitum uero quod dis cuius <mod>ea</mod> fuit soluere <lb/>debuit per comites ac
               <sic>mininistros</sic> eius . iuxta extimationem <lb/>damni rebus mobilibus ! que in
            eadem proprietate inuente <lb/>fuerint / his quibus idem debitor fuit exsoluatur , Quod
            si <lb/>rerum <sic>nobilium</sic> ibidem inuentarum quantitas ad <lb/>conpositionem non
            sufficerit / sicut dictum est fiscus regis <lb/>posideat . Si nihil super conpositionem
            remanere pot<add>u</add>erit <lb/>totum in illam expendatur . Si autem homo ille nondum
            cum suis <lb/>coheredi<mod>b</mod>us proprium suum diuisum habuit conuocet eos comes
            <lb/>et cum eis legiti<mod>m</mod>am<note type="editorial"><mentioned>m</mentioned><hi
                  rend="super">1</hi> korr. (?)</note> diuisionem faciat . et tunc sicut iam
            <lb/>dictum est . partem eius f<subst>
               <del>r</del>
               <add>i</add>
            </subst>sco regis addicat . et conpositionem <lb/><sic>dea</sic> ea iuxta modum superius
               <expan>conprehensum</expan> . his ad quos illa <lb/>legib<mod>us</mod> pertinet
               exsoluat<note type="editorial">Auf dem Rest der Zeile folgt eine zweimalige Abfolge
               des Paragraphenzeichens, wie es der Schreiber öfters am Ende eines Kapitels oder
               Kapitulars setzt, sowie eines einfachen Punkts.</note>
            <cb n="139v"/>
         </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.77"/>

         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-139v-1" corresp="BK.77_prolog">
            <rs type="person"><seg type="initial">C</seg>arlus serenissimus imperator <choice>
                  <abbr>augs</abbr>
                  <expan>augustus</expan>
               </choice></rs> / a deo coronatus magnus <lb/> et pacificus cum episcopis abbatibus .
            comitibus . ducibus . omnibus<lb break="no"/>que fidelibus . christiane ecclesie cum
            consensu consilioque constituit <lb/> ex <rs>lege salica</rs> . <rs>romana</rs> adque
               <rs>gombata</rs> capitula ista in <rs type="place">palatio <lb/> aquis</rs> ut
            unusquisque fidelis iustitias ita faceret que et ipse <lb/> manu propria firmauit <choice>
               <abbr>capla</abbr>
               <expan>capitula</expan>
            </choice> ista ut omnes fideles manu <lb/> roborare studuissent . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-139v-2" corresp="BK.77_1_inscriptio">
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
            <seg type="num" n="1">I</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-139v-3" corresp="BK.77_1">
            <seg type="initial">V</seg>t episcopi circumeant parrochias sibi commissas et ibi
               inqui<lb break="no"/>rendi studium habeant . de incestu de patricidiis . fratricidiis
            <lb/> adulteriis cenedoxiis . et alia mala que contraria sunt deo <lb/> que in sacris
            scripturis legitur ! que christiani<note type="editorial">gek.
                  <mentioned>xpiani</mentioned> ohne erkennbares Kürzungszeichen</note> deuitare
            debent <lb/> et infra illorum par<subst>
               <del>o</del>
               <add>rochias</add>
            </subst> ecclesie quibus necessa est emendan<lb break="no"/>di c<mod>a</mod>ram habeant
            . Similiter nostras a nobis in beneficio datas <lb/> quam et aliorum ubi reliquie
               <expan>preesse</expan> uidentur . et ut monachi <lb/> per uerbum episcopi et per
            regimen abbatis et per bona illorum exempla <lb/> regulariter uiuant / prout loca locata
            sint ! et ut <expan>prepositus</expan>
            <lb/> et hi<del>i</del> qui foras monasteria sunt / ne uenatores habeant <lb/> quia iam
            frequenter iussimus ne monachi<del>s</del> foras monasterio <lb/> habitassent . </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-139v-4" corresp="BK.77_2_inscriptio">
            <seg type="num" n="2">II</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-139v-5" corresp="BK.77_2"> Vt ecclesie . uidue .
            pupilli . per banno regis <lb/> pacem habeant . sin aliter in <expan>presentia</expan>
            nostra hoc ueniat si fieri potest <lb/> sin autem missi nostri <sic>inuestigient</sic>
            quomodo gestum sit </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-139v-6" corresp="BK.77_3_inscriptio">
            <seg type="num" n="3">III</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-139v-7" corresp="BK.77_3"> Ut iumenta pacem habeant
            . similiter per bannum regis . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-139v-8" corresp="BK.77_4_inscriptio">
            <seg type="num" n="4">IIII</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-139v-9" corresp="BK.77_4"> Vt hi<del>i</del> qui
            beneficium nostrum habent bene illud immeliorare <lb/> in <del unit="chars" quantity="1"
            />omni re<note type="editorial">mit (Betonungs-)Strich über dem
               <mentioned>e</mentioned></note> studeant et missi nostri hoc sciant . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-139v-10" corresp="BK.77_5_inscriptio">
            <seg type="num" n="5">V</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-139v-11" corresp="BK.77_5"> Ut uicari<add>i</add>
            nostri uel centenarii a<note type="editorial">mit (Betonungs-)Strich</note> seruo regis
            mancipia ne emant <lb/> et ut ipsi uicarii de here<mod>d</mod>itate foris heredibus si
            extiterit <cb n="140r"/> ad opus nostrum recipiatur ne illud fraudetur * </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140r-1" corresp="BK.77_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="7">VII</seg><note type="editorial">Die gleiche Person, die mit Blei
               die aktuelle Paginierung der Handschrift vornahm, unterstrich hier die falsche
               Kapitelzahl und ergänzte auf dem Rand <mentioned>VI</mentioned>. </note> . <seg
               type="numDenom">capitulum</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140r-2" corresp="BK.77_6"> De his qui a litterarum
            conscriptione ingenui fuerint . <lb/> si sine traditione mortui fuerint . hereditas
            eorum <lb/> ad opus nostrum recipiatur . nec comis nec uicarius . illud <lb/> sibi
            sotiet ! sed ad opus nostrum reuocetur . Similiter uolumus <lb/> ut banni nostri de
            illis unde censa exigunt . ut ipsa <lb/> censa ad nostrum opus . uel ubi nos iubemus
            ueniant . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140r-3" corresp="BK.77_7_inscriptio">
            <seg type="num" n="7">VII</seg> . <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140r-4" corresp="BK.77_7"> De hereditate inter
            heredes . si contentiose egerint . et rex <lb/> missum suum ad <sic>ilam</sic>
            diuisionem transmis<subst>
               <del/>
               <add>e</add>
            </subst>rit . deci<lb break="no"/>mum mancipium et decimum uirgam hereditatis fisco
            <lb/> regis detur . </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140r-5" corresp="BK.77_8_inscriptio">
            <seg type="num" n="8">VIII</seg> . <seg type="numDenom">capitulum</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140r-6" corresp="BK.77_8"> Vt uicarii luparios
            habeant <lb/> unusquisque in suo <choice>
               <abbr>minister</abbr>
               <expan>ministerio</expan>
            </choice> duos ! et ipsi de hoste pergendi <lb/> et de placito comitis . uel uicarii ne
            custodiat nisi clamor <lb/> super eum eueniat et ipsae certare studeant . de hoc ut
               per<lb break="no"/>fectum exinde habeat et ipsos pelles luporum ad nostrum <lb/> opus
            dentur . et unusquisque . de illis qui in illo ministerio <lb/> placitum custodiunt
            dentur eis <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modium</expan>
            </choice> unum de annona . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140r-7" corresp="BK.77_9_inscriptio">
            <seg type="num" n="8">VIII</seg><note type="editorial">Die gleiche Person, die mit Blei
               die aktuelle Paginierung der Handschrift vornahm und bei der irrig von
                  <mentioned>V</mentioned> auf <mentioned>VII</mentioned> springenden Zählung neben
               letzterer auf dem Rand <mentioned>VI</mentioned> eintrug, verbesserte auch hier die
               doppelt vergebene Zählung als <mentioned>VIII</mentioned> zu
                  <mentioned>VIIII</mentioned>. </note>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140r-8" corresp="BK.77_9"> De hoste pergendi . ut
            comiti in suo comitatu . <lb/> per bannum unumquemque hominem . per LX solidos in hostem
            pergere <lb/> bannire studeat . ut ad placi<del>a</del>tum <choice>
               <abbr>dentiatu</abbr>
               <expan>denuntiatum</expan>
            </choice> ad illum locum <lb/> ubi iubetur ueniant . Et ipse comis
               <expan>preuideat</expan> quo<lb break="no"/>modo sint parati . <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> . lanceam scutum . aut arcum <lb/> cum duas cordas sagittas . XII . De his
            uterque habeant <lb/> et episcopi . comites . abbates . hos homines habeant . <lb/> qui
            hoc bene <expan>preuideant</expan> . et ad diem <choice>
               <abbr>dentiati</abbr>
               <expan>denuntiati</expan>
            </choice> placiti ueni<lb break="no"/>ant . et ibi ostendant quomodo sint parati . <cb
               n="140v"/> habeant loricas . uel galeas . et temporalem hostem . <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> aestiuo <lb/>
            <choice>
               <abbr>tempr</abbr>
               <expan>tempore</expan>
            </choice> . </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140v-1" corresp="BK.77_10_inscriptio"> . <seg
               type="num" n="10">X</seg> . <seg type="numDenom">capitulum</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140v-2" corresp="BK.77_10"> Vt regis spensa in carra
            ducatur . simul <lb/> episcoporum . comitum abbatum . et obtimatum regis . farinam <lb/>
            uinum baccones . et uictum habundantur . molas do<mod>l</mod>ato<lb break="no"/>rias .
               secur<mod>ae</mod>s . taretros . fondibulas . et illos homines <lb/> qui exinde bene
            sciant iactare . et marscalci regis <lb/> adducant eis petras . in saumas . XX . si opus
            est . et unusquisque <lb/>
            <subst>
               <del/>
               <add>os</add>
            </subst>tiliter sit paratus . et omnia utensilia sufficientur habeant . <lb/> et
            unusquisque comis duas partes de erba in suo comitatu defendat <lb/> ad opus illius
            hosti ! et habeat pontos bonos naues bonas . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140v-3" corresp="BK.77_11_inscriptio">
            <seg type="num" n="11">XI</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140v-4" corresp="BK.77_11"> Vt comites unusquisque
            in suo comitato carcerem habeant ! <lb/> et iudices adque uicarii patibulos habeant . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140v-5" corresp="BK.77_12_inscriptio">
            <seg type="num" n="12">XII</seg> . <seg type="numDenom">capitulum</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140v-6" corresp="BK.77_12"> Vt homines boni generis
            qui infra comitatu inique uel in<lb break="no"/>iuste agunt . in
               <expan>presentia</expan> regis ducantur . et rex super eos <lb/> districtionem faciat
            ! carcerandi . exiliandi . usque ad emen<lb break="no"/>dationem illorum . </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140v-7" corresp="BK.77_13_inscriptio">
            <seg type="num" n="13">XIII</seg> . <seg type="numDenom">capitulum</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140v-8" corresp="BK.77_13"> Vt uicarii munera ne
               acci<lb break="no"/>piant pro illos latrones qui ante comite iudicati fuerint <lb/>
            ad mortem . Quod si hoc perpetrauer<mod>i</mod>t talem iudicium susti<lb break="no"
            />neat sicut et latro iudicatus fuit . quia postquam scabini <lb/> eum diiudicauerint !
            non est licentia comitis . uel uicarii ei <lb/> uitam concedere ; Sed si bannus ei
            iudicatus fuerit . <lb/> et banno peracto ! stet in eo interim usquedum comiti et eo
            <lb/> qui clamorem . uel causam ad <del unit="chars" quantity="1"/>eum habuit ! et tunc
            sit foris <lb/> banno . </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-140v-9" corresp="BK.77_14_inscriptio">
            <seg type="num" n="14">XIIII</seg> . <seg type="numDenom">capitulum</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-140v-10" corresp="BK.77_14"> Vt episcopi et abbates
            aduocatos habeant ! <lb/> et ipsi habeant in illo comitatu propriam hereditatem . et ut
            ipsi <lb/> recti et boni sint . et habeant uoluntatem . recte et iuste <cb n="141r"/>
            causas perficere </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-141r-1" corresp="BK.77_15_inscriptio">
            <seg type="num" n="15">XV</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-141r-2" corresp="BK.77_15"> Vt uicarii eos qui pro
            furtu se in <lb/> se<mod>r</mod>uitio tradere cupiunt non <sic>consertientur</sic> sed
            secundum <lb/> iustum iudicium terminetur </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-141r-3" corresp="BK.77_16_inscriptio">
            <seg type="num" n="16">XVI</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-141r-4" corresp="BK.77_16"> Quod nullus seniorem
            <lb/> suum dimittat . <sic>posquam</sic> ab eo acciperit ualente solido I . excepto
            <lb/> si eum uult <del>h</del>occidere aut cum baculo cedere uel uxorem <lb/> aut filiam
            maculari seu <mod>h</mod>ereditatem ei tollere . </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-141r-5" corresp="BK.77_17_inscriptio">
            <seg type="num" n="17">XVII</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-141r-6" corresp="BK.77_17"> Quod nullus in hoste
            baculum habeat sed archum . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-141r-7" corresp="BK.77_18_inscriptio">
            <seg type="num" n="18">XVIII</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-141r-8" corresp="BK.77_18"> De forestis ut
            forestarii bene illas defendant simul et cus<lb break="no"/>todiant . bestias et pisces
            . et si rex intus foreste . feramen unum <lb/> aut magis dederit . amplius ne prendat
            quam illi datum sit <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-141r-9" corresp="BK.77_19_inscriptio">
            <seg type="num" n="19">XVIIII</seg>
            <seg type="numDenom">capitulum</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-141r-10" corresp="BK.77_19" rend="glossa"> Vt
            uilicus bonus sapiens et prudens in opus nostrum eligatur <lb/> qui sciat rationem misso
            nostro reddere et seruitium perficere . <lb/> prout loca locata sunt . Edificia emendant
            . nutriant . porcos . iumenta <lb/> animalia . ortos . apes . aucas . <choice>
               <abbr>pull</abbr>
               <expan>pullos</expan>
            </choice> . uiuaria . cum <choice>
               <abbr>pisc</abbr>
               <expan>pisces</expan>
            </choice> . <lb/> uennas . molina . stirpes . <sic>terra</sic> aratoriam . studeant
            femare <lb/> in forestis mansum regale . et ibi uiuaria cum pisces . et homines <lb/>
            ibi manent . et plantent uineas . facient pomaria . et <expan>ubicumque</expan>
            <lb/> inueniunt utiles homines detur illis silua ad stirpandum <lb/> ut nostrum
            seruitium inmeliorentur . et femine nostrae que ad <lb/> opus nostrum sunt seruientes
            habeant ex partibus nostris . <lb/> lana . et linum . et faciant <abbr>salc</abbr><note
               type="editorial"> Nicht aufzulösende Kürzung; der Schreiber verlas möglicherweise
               eine Kürzung seiner Vorlage für <mentioned>sarciles</mentioned></note> . et <choice>
               <abbr>camisil</abbr>
               <expan>camisiles</expan>
            </choice> . et perueniant <lb/> ad camara nostra . per rationem per uilicis nostris
               aut<note type="editorial">mit dünnem Strich über dem <mentioned>t</mentioned>, evtl.
               als Kürzungsstrich für <mentioned>autem</mentioned> intendiert</note> a missis eius
            <lb/> a se <sic>tranmissis</sic> . </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-141r-11" corresp="BK.77_20_inscriptio">
            <seg type="num" n="20">XX</seg> . <seg type="numDenom">capitulum</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-141r-12" corresp="BK.77_20"> Et si quis de fidelibus
            suis contra aduer<lb break="no"/>sarium suum pugnam <mod>a</mod>ut aliquod certamen
            agere uoluit <lb/> et conuocauit ad se aliquem de conparis suis ut ei adiu<lb break="no"
            />torium <expan>prebuisset</expan> et ille noluit et exinde negligens . <cb n="141v"/>
            permansit ipsum beneficium quod habuit auferatur ab eo . <lb/> et detur ei qui in
            stabilitate et fidelitate sua permansit . <lb/>
         </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.139"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-141v-1"
            corresp="BK.139_inscriptio BK.139_1_inscriptio">
            <milestone unit="span" corresp="BK.139_inscriptio" spanTo="#selestat-bh-14-141v-1_1"/>
            INCIPIUNT CAPITULA <anchor xml:id="selestat-bh-14-141v-1_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.139_1_inscriptio" xml:id="selestat-bh-14-141v-1_2"
               spanTo="#selestat-bh-14-141v-1_3" next="#selestat-bh-14-141v-2"/> DE ONORE ECLESIARUM <lb/>
            <anchor xml:id="selestat-bh-14-141v-1_3"/>
         </ab>
         <!--  sk: für das Folgende bei der Nachkollation bitte noch prüfen: 
         type=initial in c. 1-4 etwas inflationär verwendet; welche sollen 
         beibehalten werden, welche nicht? 
         Zudem sind gegen Ende des Kapitulars die Initialen zu Beginn eines
         Kapitels oft kaum noch von normalen Majuskelbuchstaben zu unterscheiden;
         z.T. wurde dort schon <seg type=initial> weggelassen, noch zu prüfen, ob 
         das berechtigt erscheint bzw. auch in weiteren Fällen noch zu entfernen
         wäre 
         TJ: Ich würde die "Initialen" eher als Großbuchstaben werten. S etwa geht zwar über 
         die Zeile hinaus, D oder A sind dagegen ganz normale Majuskeln. Bei E handelt es sich ja 
         sogar nur um ein vergrößertes Minuskel-e. Ich würde sie also nicht kennzeichnen und nur 
         als Großbuchstaben sehen. Ausnahmen wären für mich die Buchstaben am Kapitelanfang. Diese 
         würde ich als Initialen auszeichnen. Besonders gut erkennbar am I. Etwa bei c. viii ist 
         das I am Kapitelanfang deutlich größer als die Exemplare im Fließtext. Wenn dir das 
         einleuchtend erscheint, kannst du den Text daraufgehend durcharbeiten. Ich habe das jetzt 
         nicht bei jedem Beispiel angemerkt, da der Aufwand sonst zu groß wäre!-->
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-141v-2" corresp="BK.139_1_inscriptio"
            prev="#selestat-bh-14-141v-1_2">
            <seg type="num" n="1">I </seg>
            <seg type="numDenom">CAPITULUM</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-141v-3" corresp="BK.139_1">
            <seg type="initial">S</seg>i quis ex leui causa aut sine causa hominem In <del
               unit="chars" quantity="1"/><sic>ecclasia</sic>
            <lb/>interfecerit de uita <choice>
               <abbr>copon</abbr>
               <expan>componat</expan>
            </choice> . Siue foris rixati fuerint et unus <lb/>alterum In ecclesiam fugerit et ibi
            se defendendo eum interfecerit <lb/>si testes non habuerit cum XII coniuratoribus
            legitimis per sacra<lb break="no"/>mentum adfirmet . se defendendo eum Interfecisse . Et
            post <lb/>haec . DC . solidos . ad partem ec<mod>c</mod>lesie<note type="editorial"
                     ><mentioned>c<hi rend="super">2</hi></mentioned> korr. (?)</note> quam illo
            omicidio polluerat <lb/>et insuper bannum nostrum soluere cogatur . Ille uero qui
            interfectus <lb/>est . absque conpositione iaceat . ac deinde secundum iudicium
            <lb/>canonicum congruam facinori quod admisit p<add>e</add>nitentiam<note
               type="editorial">
               <mentioned>e<hi rend="super">1</hi></mentioned> ergänzt</note>
            <lb/> accipiat . Si seruus hoc commiserit iudicio aque feruentis <lb/>examinetur . utrum
            hoc sponte an se defendendo feci<mod>s</mod>set<note type="editorial"><mentioned>s<hi
                     rend="super">1</hi></mentioned> korr. (?)</note> . <lb/>et si se coxerit
            Interficiatur . Si autem non coxerit dominus eius <lb/>iuxta quod <choice>
               <abbr>uuirigild</abbr>
               <expan>uui<del unit="chars" quantity="1"/>rigildus</expan>
            </choice> illius est . ad <del unit="chars" quantity="1"/>ecclesiam persoluat . aut eum
            <lb/>si uoluerit eidem <del unit="chars" quantity="1"/>ecclesie tradat . De
            ecclesiastico et fiscalino <lb/>et beneficiario seruo ut pro una uice <choice>
               <abbr>uuirgild</abbr>
               <expan>uuirgildus</expan>
            </choice> eius pro eo <choice>
               <abbr>compnt</abbr>
               <expan>componatur</expan>
            </choice><lb/> Altera uice ipse seruus ad suplicium tradatur . hereditas <lb/>tamen
            liberi hominis qui propter tale facinus ad mortem fuerit <lb/>iudicatus ad legitimos
            heredes illius perueniat . Si <add>i</add>n atrio <lb/>
            <del unit="chars" quantity="1"/>ecclesie cuius porta conse<del unit="chars" quantity="1"
            />crata est . huiuscemodi homicidium <lb/>perpetratum fuerit simili modo emendetur . uel
            componatur <lb/>Si uero porta ecclesia non est consecrata eo modo componatur . <lb/>quod
            in atrio commititur sicut componi debet quod in in<lb break="no"/>munitate uiolata
            committitur . <del unit="chars" quantity="20"/>
            <cb n="142r"/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-142r-1" corresp="BK.139_2_inscriptio"> DE
            INIURIIS SACERDOTUM IN ECCLESIA FACTIS <lb/><seg type="num" n="2">II </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-142r-2" corresp="BK.139_2">
            <seg type="initial">S</seg>anguinis effusio in ecclesia factus cum fuste . si
               <expan>presbiter</expan> fuerit <lb/>triplo <expan>componatur</expan> Duas partes
            eidem <expan>presbitero</expan> . tercia pro fredo ad eclesiam <lb/>Insuper bannum
            nostrum . Similiter de diacono iuxta <expan>conpositionem</expan><lb/> eius In triplo
            cum banno nostro <choice>
               <abbr>compnat</abbr>
               <expan>componatur</expan>
            </choice> . De subdiacono similiter <lb/>triplo secundum suam conpositionem . et de
            uniuscuiusque <lb/>ordinis clerico secundum suam <expan>conpositionem</expan> triplum
            persoluat . et in<lb break="no"/>super bannum nostrum . Similiter et de ictus sine
            sanguinis effusio<lb break="no"/>ne . de uniuscuiusque ordinis secundum suam
            conpositionem <lb/>triplo et bannum nostrum . et qui non habet unde ecclesiam persoluat
            <lb/>tradat se in seruitium eidem ecclesiae usque dum totum debitum <lb/>persoluat .
            <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-142r-3" corresp="BK.139_3_inscriptio"> DE
            UIDUIS ET PUPILLIS ET PAUPERIBUS . <lb/><seg type="num" n="3">III </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-142r-4" corresp="BK.139_3">
            <seg type="initial">U</seg>t quandocumque in mallum ante comitem uenerint . primo
            <lb/>eorum causa audiatur et definiatur et si <sic>tetes</sic> per se ad causas suas
            <lb/>querendas habere non potuerint uel legem nescierint . <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comis</expan>
            </choice> illos <lb/>uel illas adiuuet dando eis talem hominem qui rationem eorum
            <lb/>teneat . uel pro eis loquatur . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-142r-5" corresp="BK.139_4_inscriptio"> DE
               PARTU<note type="editorial"><mentioned>P</mentioned> und <mentioned>R</mentioned> von
               neuzeitlichem Schreiber mit Blei unterstrichen und das ganze Wort am Rand zu
                  <mentioned>RAPTU!</mentioned> korrigiert.</note> UIDUARUM . <lb/>
            <seg type="num" n="4">IIII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-142r-6" corresp="BK.139_4">
            <seg type="initial">Q</seg>ui uiduam Intra primos XXX dies uiduitatis suae . uel inuitam
            <lb/>uel uolentem sibi copulauerit bannum nostrum . id . est . LX solidos . in triplo <lb/>
            <expan>componat</expan> . et si inuitam eam <choice>
               <abbr>dux</abbr>
               <expan>duxit</expan>
            </choice> legem suam ei <expan><add>com</add>ponat</expan> ille tamen <lb/>qui eam
            rapuit habere non permittitur . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-142r-7" corresp="BK.139_5_inscriptio"> DE
            HOMINE <sic>PLUBLICAM</sic> PENITENTIAM AGENTE INTERFECTO <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-142r-8" corresp="BK.139_5">
            <seg type="initial">Q</seg>ui hominem <sic>plublicam</sic> penitentiam agentem
            Interfecerit <lb/>bannum nostrum In triplo componat et uuirgildum eius proximis
            persoluat . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-142r-9" corresp="BK.139_6_inscriptio"> PRO
            SALUTE ANIME SUAE UT OMNIS HOMO LIBER <cb n="142v"/>POTESTATEM HABEAT
               <expan>UBICUMQUE</expan> UOLUERIT RES SUAS DAR<del quantity="1" unit="chars"/>E <lb/>
            <seg type="num" n="6">VI </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-142v-1" corresp="BK.139_6">
            <seg type="initial">S</seg>i quis res <mod>suas</mod> pro salute anime suae uel ad
            aliquem uenerabi<lb break="no"/>lem locum uel propinquo suo uel cuilibet alteri tradere
            uoluerit <lb/>et eo tem<mod>p</mod>ore intra ipsum comitatum fuerit in quo res
               ill<unclear>e</unclear><lb/> posite s<mod>u</mod>nt legitimam tradicionem facere
            studead quodsi eodem <lb/><choice>
               <abbr>tempr</abbr>
               <expan>tempore</expan>
            </choice> quo illas tradere uult extra eundem comitat<mod>u</mod> fuerit . <lb/>id est
            siue in exercitu siue in palatio siue in alio quolibet loco . adhi<lb break="no"/>beat
            sibi uel de suis pagensibus . uel de aliis qui eadem lege uiuant qu<del>i</del>a
            <lb/>ipse uiuit testes idoneos uel si illos habere non potuerit tunc <lb/>de aliis ibi
            meliores Inueniri possint . et coram eis rerum suam tra<lb break="no"/>ditionem faciat
            et fideiussores uestitura donet qui ei <sic>qu</sic> illam<note type="editorial">Beide
               Worte ohne Zwischenraum aneinander geschrieben, aber mit nur einem i
                  (<mentioned>quillam</mentioned>).</note> tradi<lb break="no"/>tionem accipit
            uestituram faciat . et postquam <del unit="chars" quantity="1"/> hec <del unit="chars"
               quantity="2"/> tradi<del unit="chars" quantity="1"/>tio <lb/>ita facta fuerit . heres
            illius nullam de <expan>predictis</expan> rebus ualeat facere <lb/>repetitionem .
            Insuper et ipse per fideiussionem faciat eiusdem uestiturae <lb/>ne heredi ulla occasio
            remaneat hanc tradicionem Inmu<lb break="no"/>tandi . sed potius necessitas Incumbat
            illam perrefaciendi<note type="editorial"> Zunächst wohl nur
                  <mentioned>prefaciendi</mentioned> mit ausgeschriebenem
               <mentioned>pre</mentioned>; als der Schreiber das <mentioned>p</mentioned> zu einer
               per-Kürzung verbesserte, vergaß er offenbar, das nun überflüssige
                  <mentioned>re</mentioned> zu tilgen.</note> . et si non<lb break="no"/>dum res
            suas cum quoheredibus suis diuisas habuit non ei hoc sit <lb/>Inpedimentum sed
               co<mod>h</mod>eredes eius si sponte noluerint aut per co<lb break="no"/>mitem <choice>
               <abbr>at</abbr>
               <expan>aut</expan>
            </choice> per missum eius distringantur ut diuisionem cum illo faciant <lb/>ad quem
               de<mod>fu</mod><add>n</add>ctus hereditatem noluit peruenire . <lb/>Et si cuilibet
               ecclesiae<note type="editorial"> Der Kürzungsstrich hier nicht regulär durch das
                  <mentioned>l</mentioned> sondern erst über dem abschließenden
                  <mentioned>e</mentioned>. </note> eam tradere <sic>gauit</sic> coheres
               eiu<mod>s</mod> eam legem <lb/>cum illa ecclesia de <expan>predicta</expan>
            hereditate habeat quam cum alio <lb/>choerede suo <mod>h</mod>abere debuerat . et hoc
            obseruetur erga patrem <lb/>et filium et nepotem usque ad annos legitimos
               pos<mod>t</mod>ea ipse res <lb/>ad inmunitatem ipsius ecclesie . re<del unit="chars"
               quantity="1"/>deant<lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-142v-2" corresp="BK.139_7_inscriptio"> DE
            OMICIDIIS PROHIBENDIS <cb n="143r"/>
            <seg type="num" n="7">VII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-143r-1" corresp="BK.139_7">
            <seg type="initial">Q</seg>uicumque hominem aut ex leui causa aut sine causa
            Interfecerit <lb/>uuirgildum eius is ad quos ille pertinet conponat . Ipse uero propter
            <lb/>talem <expan>presumptionem</expan> in exilio mit<add>t</add>atur<note
               type="editorial">
               <mentioned>t<hi rend="super">2</hi></mentioned> ergänzt</note> ad quantum tempus
            nobis <lb/>placuerit res tamen suas non a<del>m</del>mittat . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-143r-2" corresp="BK.139_8_inscriptio">
            <seg type="num" n="8">VIII </seg> QUICQUID IN CONPOSITIONEM UUIRGILDI DARI NON DEBEAT ,
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-143r-3" corresp="BK.139_8">
            <seg type="initial">I</seg>n conpositionem uuilgildi uolumus ut ea dentur que in lege
            continentur <lb/>excep<gap unit="chars" quantity="2"/>
            <note type="editorial"> Die letzten zwei Buchstaben im Digitalisat aufgrund einer Falte
               im Pergament unleserlich.</note> accip<mod>itr</mod>e . et spada quia propter illa
            duo aliquoties per<lb break="no"/>iurium committitur . quando maioris pretii quam illa
            sint esse iu<unclear>ra</unclear>nt <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-143r-4" corresp="BK.139_9_inscriptio">
            <seg type="num" n="9">VIIII </seg> DE RAPTU ALIAENARUM SPONSARUM <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-143r-5" corresp="BK.139_9">
            <seg type="initial">S</seg>i quis sponsam alienam rapuerit patri aut qui legibus eius
            <lb/>defensor esse debet cum sua lege reddat . et quicquid cum ea <lb/>tulerit semotim <choice>
               <abbr>unaque</abbr>
               <expan>unamquem</expan>
            </choice> rem secundum legem reddat . et si hoc <lb/>defensor perpetrasse consenserit et
            raptori nihil querere <lb/>uoluerit . <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comis</expan>
            </choice> singulariter de unaque re freda nostra ab eo <lb/>exactare faciat . Sponso
            uero legem suam componat et insuper <lb/>bannum nostrum id est LX solidos . soluat . Uel
            in <expan>presentiam</expan> nostram <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comis</expan>
            </choice><lb/> eum aduenire faciat ! et quanto <choice>
               <abbr>tepr</abbr>
               <expan>tempore</expan>
            </choice> nobis placuerit in exi<lb break="no"/>lio maneat et illam feminam habere non
            liceat <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-143r-6" corresp="BK.139_10_inscriptio">
            <seg type="num" n="10">X </seg> DE <sic>LSIS</sic> TESTIBUS CONUINCENDIS <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-143r-7" corresp="BK.139_10">
            <seg type="initial">S</seg>i quis cum altero de qualibet contentionem habuerit et testes
               <lb/><sic>cuntra</sic> eum per iudicium perducti fuerint si ille falsos eos
            suspicatur / liceat ei <lb/>alios testes quos meliores potuerit contra eos opponere ut
               uera<lb break="no"/>tium testimonio falsorum testium peruersit<unclear>a</unclear>s
            superetur . <lb/>Q<gap unit="chars" quantity="5"/>
            <note type="editorial"> Ca. 5 Buchstaben im Digitalisat aufgrund einer Falte im
               Pergament unleserlich, aber das noch zu Erkennende wäre mit dem bei BK gebotenen
                  <mentioned>Quod si ambe</mentioned> vereinbar.</note> mbe partes testium Inter se
            dissenserint ut nullatenus <lb/>una p<subst>
               <del>r</del>
               <add>a</add>
            </subst>rs alteri cedere uelit eligantur duo ex ipsis id est ex utraque <cb n="143v"/>
            parte unus qui cum scutis et fustibus in campo decernant utra <lb/>pars falsitatem utra
            ueritatem suo testimonio sequatur . et campi<lb break="no"/>oni qui uictus fuerit
            propter periurium quod ante pugnam commi<mod>s</mod>it / <lb/>dextra manus amputetur .
            Ceteri uero eiusdem partis testes qui <lb/>falsi apparuerint manus suas redimant . Cuius
            compositionis <lb/> duae partes ei contra quem testati sunt dentur . Tertia comitis est
            <lb/>et in seculari quidem causa huiuscemodi testium diuersitas campo <lb/>conprobetur .
            In ecclesiasticis autem causis ubi de una parte seculare <lb/>De altero uero <subst>
               <del>o</del>
               <add>e</add>
            </subst>cclesiasticum negotium est . id est <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modus</expan>
            </choice> obseruetur <lb/>Ubi uero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit ! rectores
               earun<lb break="no"/>d<mod>e</mod>m<note type="editorial">
               <mentioned>e<hi rend="super">2</hi></mentioned> korr. (?)</note> ecclesiarum si se
            familiariter pacificari uelint licentiam habeant <lb/>si autem de
               u<mod>i</mod>uscemodi<note type="editorial"><mentioned>i<hi rend="super"
                  >1</hi></mentioned> korr. (?); evtl. ursprünglich als linker Schaft für ein n
               intendiert.</note> pacificatione Inter eos conuenire non possit <lb/>aduocati eorum
            In mallo <sic>plublico</sic> ad <expan>presentiam</expan> comitis ueniant / <lb/>et ibi
            legitimos terminos eorum contentionibus Inponatur testes <lb/>uero de qualibet causa non
            alium de querentur . nisi de ipso comitatu <lb/>In quo res unde causa agitur posita est
            . Quia non est credibile ut uel de s<lb break="no"/>tatu hominis uel de posessione
            cuilibet per alios melius regi ueritas <lb/> cognosci ualeat / quam per illos qui
            uiciniores sunt . si tamen contentio <lb/>que Inter eos exorta est In confinio duorum
            comitatu fuerit . liceat <lb/>eis de uicina centena adiec<unclear>c</unclear>entis ad
            causam suam testes querere . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-143v-1" corresp="BK.139_11_inscriptio"> DE
            PROPRIO IN BANNUM MISSO <lb/><seg type="num" n="11">XI </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-143v-2" corresp="BK.139_11">
            <seg type="initial">C</seg>uiuscumque hominis proprietas ob crimen aliquod hab eo
               <lb/><expan>commissum</expan> In bannum fuerit missa . et ille re cogita ne iustitiam
            <lb/>faciat uenire distulerit annum ac diem in eo banno illam esse <lb/>permiserit
            ulterius eam non adquirat sed ipsa fisco nostro sotietur . <cb n="144r"/>Debitum uero
            quod is cuius ea fuerit soluere debuit per comitem <lb/>ac ministris eius iuxta
            estimationem damni de rebus mobilibus <lb/>que in eadem proprietatem Inuente fuerint his
            quibus idem debitor <lb/>fuit exoluatur . Quodsi rerum mobilium ibidem Inuentarum
            quantitas <lb/>ad <sic>conpotionem</sic> non sufficerit de inmobilibus supleatur . et
            quod superfuerit <lb/>sicut dictum est fiscus noster possideatur . Si nihil super
            conpositionem <lb/> re<gap unit="chars" quantity="6"/><note type="editorial">Ca. 6
               Buchstaben im Digitalisat aufgrund einer Falte im Pergament unleserlich, aber das
               noch zu Erkennende wäre mit dem bei BK gebotenen <mentioned>remanere</mentioned>
               vereinbar. </note> potuerit ! totum in illam expendatur . Si autem homo ille nondum
            <lb/>cum suis coheredibus proprium suum diuisum habuit conuocet eos <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comis</expan>
            </choice>
            <lb/> et cum eis legitimam diuisionem faciat . et tunc sicut iam dictum est <lb/>partem
            eius fisco nostro addicat ! et conpositionem <mod>de</mod>
            <mod>ea</mod> iuxta modum <lb/>superius <expan>conprehensum</expan> his ad quo<subst>
               <del>d</del>
               <add>s</add>
            </subst> illa legibus pertinet exsoluat <lb/>Quodsi non de alia re sed de ipsa
            proprietate que in bannum missa fuit <lb/>ac per hoc in nostram potestatem redacta est
            fuerat interpellatus <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comis</expan>
            </choice> in cuius <lb/>ministerio eam esse constiterit hoc <unclear>ad notiam</unclear>
            nostram perferre curet . ut nos <lb/>eandem proprietatem que secundum superdictum modum
            In nostrum dominicum <lb/><sic>dacta</sic> est per <expan>precepti<mod>s</mod></expan>
            <del>m</del>nostris auctoritatem<del>s</del> In huius potestatem hominis <lb/>qui eam
            querebat faciamus peruenire . <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-144r-3" corresp="BK.139_12_inscriptio"> DE
               MANNIR<del unit="chars" quantity="1"/>E . <lb/>
            <seg type="num" n="12">XII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-144r-4" corresp="BK.139_12">
            <seg type="initial">S</seg>i quis de<del unit="chars" quantity="1"/> statu suo id est de
            libertate uel de hereditate compellandus <lb/>iuxta legis constitutionem
               <sic>nanniatur</sic> . De cetero uero causis unde quis ratio<lb break="no"/>nem est
            redditurus non manniatur . sed si post secundam comitis admoni<lb break="no"/>tionem
            aliquis ad mallum uenire noluerit rebus eius in bannum missis <lb/> uenire et iustitiam
            facere conpellatur . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-144r-5" corresp="BK.139_13_inscriptio"> DE
            FAIDIS COHERCENDIS <lb/>
            <seg type="num" n="13">XIII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-144r-6" corresp="BK.139_13">
            <seg type="initial">S</seg>i quis aliquod necesitate cogente omicidium commisit .
               <lb/>comis<gap unit="chars" quantity="2"/><note type="editorial">Ca. 2 Buchstaben im
               Digitalisat aufgrund einer Falte im Pergament unleserlich, aber das noch zu
               Erkennende wäre mit dem bei BK gebotenen <mentioned>in cuius</mentioned> weitgehend
               vereinbar.</note> cuius ministerio res<note type="editorial">mit redundantem
               Kürzungsstrich über dem <mentioned>r</mentioned></note> perpetrata est / et
            conpositionem soluere <lb/>et faidam per sacramentum pacificari faciat . Quodsi una pars
            ei <cb n="144v"/>ad hoc consentire noluerit id est aut ille qui homicidium comisit
            <lb/>aut his qui cumpositionem suscipere debet faciet illum qui ei <lb/>contumax fuerit
            ad <expan>presentiam</expan> nostram uenire et nos eum ad tempus <lb/>quod nobis
            placuerit In exilium mittamus donec ibi castigetur <lb/>ut comiti suo inobediens esse
            ulterius non audeat et maius damnum <lb/>inde non adcrescat * <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-144v-1" corresp="BK.139_14_inscriptio">
            <seg type="num" n="14">XIIII </seg><del unit="chars" quantity="1"/> UBI SACRAMENTA
            IURANDA SINT <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-144v-2" corresp="BK.139_14"> ubi antiquitus
            consuetudo fuit de libertate adhramire uel iurare <lb/>ibi malum habeatur excepta
            ecclesia et atrio ipsius . Quia secundum legem <lb/>aliubi habere non potest . minora
            placita comis siue intra sua <lb/>potestatem uel ubi impetrare potuerit habeat et domus
            a comite <lb/>In <sic>lo</sic> ubi mallum tenere debet constituatur . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-144v-3" corresp="BK.139_15_inscriptio"> DE HIS
            QUI DE FURTU ACCUSATI FUERINT <lb/><seg type="num" n="15">XV </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-144v-4" corresp="BK.139_15">
            <seg type="initial">S</seg>i liber homo de furtu accusatus fuerit et res<note
               type="editorial">Strich unklarer Funktion über dem Wort.</note> proprias habu<lb
               break="no"/>erit In mallo ad <expan>presentiam</expan> comitis se adhramire faciat .
            <lb/>et si res<note type="editorial">mit redundantem Kürzungsstrich über dem
                  <mentioned>r</mentioned></note> non habet fideiussores donet qui eum adhramire in
               pla<lb break="no"/>citum adduci faciant . et liceat ei prima uice per sacramentum <lb/><choice>
               <abbr>secdm</abbr>
               <expan>secundum</expan>
            </choice> legem idoniare si potuerit Nam si alia uice duo uel tres <lb/>eum de furtu
            accusauerint liceat ei cum scuto et fusto in campo <lb/> contendere . Quodsi seruus de
            furtu accusatus fuerit dominus <lb/> eius pro eo emendare faciat aut com sacramento
            excuset nisi tale <lb/>furtum perpetratum habeat propter ad suplicium traditus esse
            debeat . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-144v-5" corresp="BK.139_16_inscriptio">
            <seg type="num" n="16">XVI </seg> DE DISPECTU LITERARUM DOMINICARUM <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-144v-6" corresp="BK.139_16">
            <seg type="initial">S</seg>i quis literas nostras dispexerit . id est tractoriam que
            propter <lb/>missos recipiendos dirigitur aut honores quo<mod>s</mod> habet amittat <cb
               n="145r"/>aut in eodem loco ubi <expan>predictos</expan> missos suscipere debuit
            tamdiu <lb/>resedat et de suis rebus laegationes illuc uenientes suscipiat .
            <lb/>Quousque animo nostro satisfactum habeat , Qui uero Indiculum nostrum
               <lb/><expan>quocumque</expan> modo <sic>dixpexerit</sic> / iussu nostro ad palatium
               uenia<mod>d</mod> et iuxta <lb/><sic>tem</sic> nostram congruam stultitiae suae
            castigationem accipiad / et si homo <lb/>liber uel ministerialis comitis hoc fecerit
            honorem qualemcumque habuerit <lb/>siue <sic>beficium</sic> a<del unit="chars"
               quantity="1"/>mittat . et si seruus<note type="editorial">Strich unklarer Funktion
               über <mentioned>u<hi rend="super">2</hi></mentioned></note> fuerit nudus ad palum
            uapulet <lb/>et capud eius tondatur . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145r-1" corresp="BK.139_17_inscriptio"> DE
            INIUSTIS TELONEIS <lb/><seg type="num" n="17">XVII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-145r-2" corresp="BK.139_17">
            <seg type="initial">V</seg>bi tempore aui nostri domni <rs type="person">pipini</rs>
            consuetudo fuit teloneum <lb/>dare ibi et in antea detur Nam ubi nouiter<note
               type="editorial">Unklares Zeichen über <mentioned>er</mentioned>, ähnlich dem zweiten
               Teil einer id est-Kürzung (waagerechter Strich mit je einem Punkt ober- und
               unterhalb).</note> inceptum est <lb/>ulterius non agatur et ubi necesse non est ad
            pontem transmeare . <lb/>uel ubi nauis per mediam aquam aut sub pontem ierit et ad ripam
            <lb/>non adpropinquauerit / neque ibidem aliquid emptum uel uenun<lb break="no"/>datum
            fuerit ulterius teloneum <gap unit="chars" quantity="8"/><note type="editorial">Ca. 8
               Buchstaben im Digitalisat aufgrund einer Falte im Pergament unleserlich, aber das
               noch zu Erkennende wäre mit dem bei BK gebotenen <mentioned>non detur</mentioned>
               vereinbar.</note> et nemo cogat alium <lb/>ad pontem ire iuxta pontem aquam
            transmeare potest . et qui ul<lb break="no"/>terius in talibus locis uel . de his qui ad
            palatium seu in hostem <lb/>pergunt teloneum exactauerit ! cum sua lege ipsum teloneum
            <lb/>reddat et bannum nostrum id est LX solidos componat . <seg type="initial"
               >D</seg><note type="editorial">Wahrscheinlich wollte der Schreiber zunächst noch in
               der gleichen Zeile mit der Rubrik für das nächste Kapitel beginnen, entschied sich
               dann aber anders, ohne das bereits ausgeführte <mentioned>D</mentioned> wieder zu
               tilgen.</note>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145r-3" corresp="BK.139_18_inscriptio"> DE HIS
            QUI BONOS DENARIOS ACCIPERE NOLUNT <lb/><seg type="num" n="18">XVIII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-145r-4" corresp="BK.139_18">
            <seg type="initial">Q</seg>uicumque liber homo denarium merum et bene pensantem
               <lb/>reciper<add>e</add><note type="editorial">
               <mentioned>e<hi rend="super">3</hi></mentioned> ergänzt</note> noluerit / bannum
            nostrum id est LX solidos conponat . si uero ecclesiastici <lb/>aut comitis aut
            uasallorum nostrorum hoc facere <expan>presumpserint</expan> . LX percus<lb break="no"
            />sionibus uapulent . Aut si magister eorum id est aduocatus qui liber est <lb/>eos .
            uel comiti uel misso nostro <expan>presentare</expan> noluerit <expan>predictum</expan>
            bannum LX solidorum <choice>
               <abbr>copnt</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice>
            <cb n="145v"/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145v-1" corresp="BK.139_19_inscriptio"> DE
            ADULTERATORIBUS MONETAE / <lb/><seg type="num" n="19">XVIIII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-145v-2" corresp="BK.139_19">
            <seg type="initial">D</seg>e falso uero moneta qui eum percussisse conprobatus fuerit
               ma<unclear>nus</unclear><lb/> ei amputetur et qui hoc consensit si liber est LX
            solidos conponat . <lb/>et si seruus . est . LX percussioni<del unit="chars"
               quantity="2"/> accipiat . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145v-3" corresp="BK.139_20_inscriptio"> DE
            PROPRIO DOMINICO SINE IUSSIONE ILLIUS REDDITO <lb/>
            <seg type="num" n="20">XX </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-145v-4" corresp="BK.139_20">
            <seg type="initial">S</seg>i quis proprium nostrum quod in uestitura <rs type="person"
               >genitoris nostri</rs> fuit alicui que<lb break="no"/>renti reddiderit sine nostra
            iussione ! aliud tantum de suo proprio <lb/>cum sua lege componat ! et quicumque illud
            scienter per malum in<lb break="no"/>genium . adquirere <sic>temtauerit</sic> . pro
            infidelitate teneatur <lb/>quia sacramentum fidelitatis quod nobis promisit irritum
            fecit / et ideo <lb/>secundum nostram uoluntatem et potestatem diiucandus est . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145v-5" corresp="BK.139_21_inscriptio"> DE
            PUERIS INUITIS PARENTIBUS DETONSIS AUT PUELLIS UELATIS <lb/>
            <seg type="num" n="21">XXI </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-145v-6" corresp="BK.139_21">
            <seg type="initial">S</seg>i quis puerum Inuiti parentibus totonderit aut
            p<mod>u</mod>ellam uelauerit <lb/>legem suam In triplo <choice>
               <abbr>copat</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice> . Aut ipsi puero si iam suae potestatis est <lb/>aut illi In cuius potestate
            fuerit </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145v-7"> Ista superscripta capitula in lege
            sunt <lb/>addenda , </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.140"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145v-8" corresp="BK.140_inscriptio"> ITEM ALIA
            CAPITULA </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.138"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145v-9" corresp="BK.138_6_inscriptio">DE SERUIS
            AD SACROS <lb/>ORDINES NON MITTENDIS . <lb/><seg type="num" n="1">I </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-145v-10" corresp="BK.138_6">
            <seg type="initial">V</seg>t nullus episcoporum seruos ad sacros ordines promouere
               <expan>presumat</expan>
            <lb/> nisi prius a<del unit="chars" quantity="1"/> dominis propriis libertatem consecuti
            fuerint . <lb/>
            <seg type="initial">S</seg>i uero deinceps quilibet seruus dominum suum
                  <sic><mod>f</mod>igiens</sic> aut lati<lb break="no"/>tans aut adhibitis testibus
            munere conductis uel corruptis <lb/>aut qualibet caliditate . uel . fra<gap unit="chars"
               quantity="1"/>de
            <!-- sk: es sieht fast aus, als hätte da mal ein (unziales) n (frande) gestanden, 
               nicht unbedingt ein u. Ob der Buchstabe nur verlaufen oder verwischt ist, oder ob 
               dort gezielt korrigiert wurde (zu i - sinnloses "fraide"?), ist auf dem Digitalisat 
               nicht recht zu erkennen. Am Original prüfen?
            sp: der Eindruck mit dem unzialen n hat sich mir auch aufgedrängt, aber abschließend klären 
            lässt sich das am Digitalisat wohl nicht 
            dt: Ja, schwierig (n gut möglich, halte aber auch u nicht für ausgeschlossen), daher Kodierung 
            mal so lassen --> ad grados ecclesiasticos perue<lb break="no"/>nerit
            deponatur et dominus eius eum recipiat </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.140_1"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-145v-11" corresp="BK.140_1_inscriptio">DE
            FORCAPIIS <lb/><seg type="num" n="2">II </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-145v-12" corresp="BK.140_1">
            <seg type="initial">S</seg>i mancipia dominos suos fugerint in alienam potestatem ut
            <lb/>propter hoc nullum <expan>premium</expan> querat ille in cuius potestate fuerint
               <cb n="146r"/>inuenta pro eo quod ea uel reddiderit . uel foras <del unit="chars"
               quantity="1"/><subst>
               <add>e</add>
               <del>†eg</del>
            </subst>ecerit
            <!-- sk: am Original prüfen; evtl. ein g radiert, aber ohne daraus eindeutig ein i (für eiecerit) 
               zu machen 
               sp: ja, dachte auch an ein g
               dt: Ja, wiederum schwierig, hier wie auch oben del statt 
               gap möglich, g hier aber fast schon sicher, würde ich sagen
               sk: jetzt zu g in del geändert, insgesamt am Original prüfen --> et non
            <lb/>solum hoc sed etiam si ea nec reddere nec foras eicere uoluerit <lb/>legitimo
            domini ea contradixerit si inde postea
            effugerint<!-- sp: geht hier nur der Abschwung des i ins n rein oder ist da was faul? 
               also etwa erst ii geschrieben, dann den Irrtum bemerkt und adhoc zu n korrigiert?
               dt: Qualität des Scans so bescheiden, dass ich hier erstmal alles so lassen würde
               sk: also Original pr. --> secundum <lb/>legem ea soluere cogatur . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-146r-1" corresp="BK.140_2_inscriptio">DE TERRA
            TRIBUTARIA <lb/>
            <seg type="num" n="3">III </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-146r-2" corresp="BK.140_2">
            <seg type="initial">Q</seg>uicumque terram tributariam . unde tributum ad partem
            <lb/>nostram exire solebat uel ad ecclesiam uel cuilibet tradiderit <del>h</del>is qui
            <lb/>eam sus<gap unit="chars" quantity="2"/>perit
            <!-- sk: am Original prüfen (Pergamentfalte); wahrscheinlich "-ci-"  --> tributum quod
            inde soluebatur omnimodo <lb/>ad partem nostram persoluat . Nisi forte talem firmitatem
            <lb/>de parte dominica habeat p<del unit="chars" quantity="2"/> quam ipsum tributum
            <lb/>sibi perdonatum possit ostendere . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-146r-3" corresp="BK.140_3_inscriptio">DE
            BENEFICIIS . DESTRUCTIS . <lb/>
            <seg type="num" n="4">IIII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-146r-4" corresp="BK.140_3">
            <seg type="initial">Q</seg>uicumque suum ben<subst>
               <del/>
               <add>efi</add>
            </subst>cium<!-- dt: sehe hier keine Korrektur so wirklich, am ehesten noch 
               bei i (nach i etwas getilgt?) 
            sk: am Original prüfen --> occasione propriis desertum <lb/>habuerit et
            intra annum postquam ei a comite uel misso nostro <lb/>
            notum<!-- sk: am Original prüfen (Falte)  --> factum fuerit illud emendatum non habuerit
            ipsum be<lb break="no"/>neficium perdat . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-146r-5" corresp="BK.140_4_inscriptio">DE TERRA
            CENSALI . <lb/>
            <seg type="num" n="5">V </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-146r-6" corresp="BK.140_4">
            <seg type="initial">S</seg>i quis terram censalem habuerit quam antecessores sui uel ad
            aliquam <lb/>ecclesiam . uel ad uillam nostram dederunt Nullatenus secundum legem eam
               te<lb break="no"/>nere potest nisi ille uoluerit ad cuius potestate<del>m</del> uel
            illa ecclesia uel illa <lb/>uilla pertinet . Nisi forte filius aut nepos eius sit qui
            eam tradidit . <lb/>et ei eadem terra<del>m</del><note type="editorial">ursprüngliche
               m-Kürzung mutmaßlich vom Schreiber durchgestrichen</note> ad tenendam placita sit sed
            in ac re considerandum est <lb/>utrum ille qui ha<subst>
               <del>c</del>
               <add>nc</add>
            </subst> terram tenet diues aut pauper sit et utrum aliu<subst>
               <del>m</del>
               <add>d</add>
            </subst> bene<lb break="no"/>ficium habeat uel etiam proprium et qui orum neutrum habet
            erga <lb/>hunc misericorditer agendum est / ne ex toto expoliatu<gap unit="chars"
               quantity="1"/>
            <!-- sk: völlig unklar, was hier passiert ist; wohl eine Rasur, aber wovon (zu viele 
               Oberlängen rechts) und zu was (ist kein s 
               geworden, sieht aber auch nicht aus, als sei es mal eins gewesen) - 
               sp: gute Frage, mehr habe ich für den Moment auch nicht beizutragen ... NK 2? 
               dt: dieser pixelige Scan ist grausam, kann aber vom 
            Buchstabenbestand her nur r oder s sein, vllt. ist da auch alles ok, und die Pixel verdecken was...
            sk: Original pr. --> In egestatem <lb/>incidat ut aut talem censum inde
            persoluat qualis ei fuerit cons<lb break="no"/>titutus uel portionem aliquam inde in
            beneficium accipiat unde s<subst>
               <add>i</add>
               <del/>
            </subst>
            <cb n="146v"/> sustentare ualea<subst>
               <del>d</del>
               <add>c</add>
            </subst> . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-146v-1" corresp="BK.140_5_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI </seg> DE NONIS ET DECIMIS . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-146v-2" corresp="BK.140_5"> Considerandum est ut de
            frugibus terrae
            persoluant<!-- sk: am Original pr., ob Reste einer ur-Kürze erkennbar --> . <lb/> De
            opere uero uel <sic>destauratione</sic> ecclesiarum comis episcopus <lb/>siue abbas una
            cum misso nostro quem ipsi sibi ad hoc elegerint <lb/>considerationem faciant ut
               <sic>unusque</sic> eorum tantum inde <lb/>accipiat ad operandum et restaurandum
            quantum ipse de <lb/>rebus ecclesiarum habere cognoscitur . Similiter et uassi nostri
            <lb/>aut in comune <sic>tamtum</sic> operis accipiant <sic>quamum</sic> rerum <lb/>
            ecclesiasticarum habent uel unusquisque per se iuxta quan<lb break="no"/>titatem quam
            ipse tenet aut si inter eos conuenerit ut pro <lb/>opere faciendo argumentum donent
            iuxta estimationem <lb/>operis In argento persoluant cum quo pretio rector ecclesiae ad
                  <expan>pre<lb break="no"/>dictam</expan> restaurationem operarios conducere et
            materiam <lb/>emere possit et <mod>q</mod>ui nonas et decimas dare neglexerit illas
            <lb/>cum lege sua restituat insuper et bannum nostrum soluat <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-146v-3" corresp="BK.140_6_inscriptio"><seg
               type="num" n="7">VII </seg> DE MANCIPIIS IN UILLIS DOMINICIS CONFUGIENTIBUS <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="selestat-bh-14-146v-4" corresp="BK.140_6"><seg type="initial"
               >S</seg>i quislibet e mancipia In uillam nostram confugerint / auctor eiusdem
            <lb/>uille querenti domino ea non contradicat sed statim foras de eadem <lb/>uilla
            eiciat et si se putat ad ea repe<unclear>rt</unclear>enda<!-- sp: oder "repenenda"? 
                  dt: schwierig, eher repertenda, oder t aus n korr.? 
               sk: Original pr. --> iustitiam habere <lb/>repetat et <sic>secudum</sic>
            legem adquirat . <seg type="initial">S</seg>i uero <rs type="person">domni karoli
                  geni<lb break="no"/>toris nostri</rs> In uillam illam confugerint et dominus ea
            querit <sic>autor</sic> eiusdem <lb/>uille aut elegittime contineat aut querenti domino
            reddat <lb/>et auctor propter uestituram <rs type="person">domni karoli genitoris
               nostri</rs> eadem man<lb break="no"/>cipia contradicere non audeat si
               ill<add>i</add>us<note type="editorial"><mentioned>i</mentioned><hi rend="super"
                  >2</hi> ergänzt</note> propria esse noscuntur . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="selestat-bh-14-146v-5" corresp="BK.140_7_inscriptio"><seg
               type="num" n="8">VIII </seg> DE FORESTIBUS NOUITER INSTITUTIS<note type="editorial"
               >Abbruch des Textes (folgendes Blatt herausgeschnitten)</note>
            <cb n="147r"/>
         </ab>


      </body>
   </text>
</TEI>
