<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia-msDesc-Transcription.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia.sch" type="application/xml"
schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="paris-bn-lat-4788">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title type="main" xml:lang="ger">Paris, Bibliothèque nationale de France, Lat.
               4788</title>
            <title type="sub" xml:lang="ger">Beschreibung der Handschrift nach Mordek und
               Transkription der foll. 83r-104v, 114r-118v</title>
            <title type="sub" xml:lang="eng">Manuscript description according to Mordek and
               transcription of fols 83r-104v, 114r-118v</title>
            <respStmt>
               <persName key="KU">
                  <forename>Karl</forename>
                  <surname>Ubl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Projektleitung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Project lead</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="BM">
                  <forename>Britta</forename>
                  <surname>Mischke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Transkription, Beschreibung und Auszeichnung nach TEI P5
                  Standard; Nachkollation am Original</resp>
               <resp xml:lang="eng">Transcription, description and text encoding according to the
                  TEI P5 standard; revision based on the original</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DT">
                  <forename>Dominik</forename>
                  <surname>Trump</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SK">
                  <forename>Sören</forename>
                  <surname>Kaschke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="FF">
                  <forename>Franz</forename>
                  <surname>Fischer</surname>
                  <affiliation>Cologne Center for eHumanities (CCeH), Universität zu
                     Köln</affiliation>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Datenmodellierung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Data Modelling</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="CR">
                  <forename>Clemens</forename>
                  <surname>Radl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Kodierung von Mordek, Bibliotheca in TEI, Vorbereitung für
                  Übergabe an Capitularia</resp>
               <resp xml:lang="eng">TEI encoding of Mordek, Bibliotheca, preparation of data</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DS">
                  <forename>Daniela</forename>
                  <surname>Schulz</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Technische Umsetzung, Generierung der
                  Handschriftenbeschreibungen aus Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="eng">technical support, generating of manuscript description
                  according to Mordek, Bibliotheca</resp>
            </respStmt>
            <funder>Akademie der Wissenschaften und Künste Nordrhein-Westfalen</funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>
               <persName>Karl Ubl</persName>
               <orgName xml:lang="ger">Historisches Institut, Lehrstuhl für Geschichte des
                  Mittelalters, Universität zu Köln</orgName>
               <orgName xml:lang="eng">History Department, Chair for Medieval History, Cologne
                  University</orgName>
               <address xml:lang="ger">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Köln</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Raum 4.108</addrLine>
                  <addrLine>0221-470 2717</addrLine>
                  <country>Deutschland</country>
               </address>
               <address xml:lang="eng">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Cologne</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Room 4.108</addrLine>
                  <addrLine>+49 221-470 2717</addrLine>
                  <country>Germany</country>
               </address>
            </publisher>
            <availability>
               <p xml:lang="ger">Die Inhalte sind frei zugänglich und nicht-kommerziell. Einige
                  Digitalisate und Texte sind aus rechtlichen Gründen jedoch Mitarbeitern
                  vorbehalten.</p>
               <p xml:lang="eng">Content is freely available on a non-commercial basis. Some digital
                  images and texts are only available to staff due to copyright issues.</p>
            </availability>
            <date when="2015-04-01">01.04.2015</date>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc>
               <msIdentifier>
                  <settlement>Paris</settlement>
                  <repository>Bibliothèque nationale de France</repository>
                  <idno>Lat. 4788</idno>
                  <msName/>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>Baluze 864</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>Regius 4655.a.</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="siglum">
                     <idno>P22</idno>
                     <note/>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title type="main">Paris, Bibliothèque nationale de France, Lat. 4788</title>
                  <origDate notBefore="0841" notAfter="0900">9. Jh., Mitte bis 3. Viertel</origDate>
                  (Mordek), <origDate notBefore="0851" notAfter="0900">9. Jh., ca. 3./4.
                     Viertel</origDate> (Bischoff); <origPlace
                     ref="http://www.geonames.org/3017382/republic-of-france.html http://d-nb.info/gnd/4155151-5 http://viaf.org/viaf/265271214"
                     > wohl Frankreich</origPlace> (Mordek), <origPlace
                     ref="http://d-nb.info/gnd/4214099-7">wohl Nordostfrankreich</origPlace>
                  (Bischoff) </head>
               <msContents>
                  <summary> Der schlechte Erhalt des Codex steht in krassem Gegensatz zu seiner
                     Bedeutung, die vor allem darin liegt, daß singulär durch ihn zwei heute leider
                     teils kaum oder gar nicht mehr lesbare Kapitularien Ludwigs des Frommen (a.
                     820?) bekannt sind (Nrn. 146 und 147, am Ende der Hs.). Der Kern des
                     Rechtswerkes ist auch sonst oft belegt, die Lex Salica mit den Kapitularien der
                     Jahre 803 und 818/819 (vornehmlich Capitula legibus addenda). Ich halte es für
                     denkbar, daß die erst nach einer Predigt Augustins angefügten Unikate nicht aus
                     einer Sammlung, sondern aus am Ort greifbaren Einzelexemplaren kopiert
                     sind.<lb/>Baluze hat das als Fälschung verdächtigte Capitulare primum Karls des
                     Großen (MGH Capit. 1, Nr. 19), welches Benedictus Levita 3, 123-137, 139-140
                     auftaucht, nach einem „Codex ms. S. Vincentii Laudunensis“ herausgegeben, den
                     schon Pertz nicht mehr hat finden können. Es ist nicht ganz auszuschließen, daß
                     der Text auf den heute verlorenen Blättern des Cod. Paris Lat. 4788 gestanden
                     hat, eine m. E. wenig wahrscheinliche Möglichkeit, die hier aber wenigstens
                     kurz angedeutet sei. Zum gleichfalls verschollenen Codex Laudunensis Sirmonds
                     siehe bei Cod. <ref type="internal" subtype="mss"
                        target="vatikan-bav-vat-lat-4982">Vatikan Vat. Lat. 4982</ref> . </summary>
                  <msItem n="1">
                     <p>
                        <locus>1r-62v</locus> Lex Salica (Karolina emendata), Titelverzeichnis und
                        Text (MGH LL nat. Germ. 4, 1, S. 5-234; Sigle K 43; zur Hs. S. XXI). Am
                        Anfang ist der Text auf weite Strecken verloren oder unlesbar. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="2">
                     <p>Auf neuer Lage folgt: <locus>63r-67r</locus>
                        <hi rend="italic">I-XI -</hi>
                        <title corresp="BK.39">Capitulare legibus additum</title> (a. 803): <hi
                           rend="italic">CAP.QVEM IN LEGEM SALICAM MITTENDA SVNT. De homicidiis
                           clericorum. Qui subdiac. occiderit CCC sol componat - poss&lt;it
                           in&gt;dicare</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 39, S. 111 Z. 44 f., S. 113 Z. 4 -
                        S. 114 Z. 27). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="3">
                     <p>
                        <locus>67v-70v</locus>
                        <hi rend="italic">I-XXVIIII</hi> - <title corresp="BK.40">Capitulare
                           missorum</title> (a. 803): <hi rend="italic">DECAUSIS ADMONENDIS. De
                           ecclesiis emendandis - habere uolumus si alie res fortuitu</hi> (der
                        Beginn von c. 29 ist wohl irrtümlich am Schluß wiederholt) (MGH Capit. 1,
                        Nr. 40, S. 115 Z. 17 - S. 116 Z. 30). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="4">
                     <p>
                        <locus>70v-83r</locus>
                        <hi rend="italic">I-XXVIII -</hi>
                        <title corresp="BK.138">Capitulare ecclesiasticum</title> (a. 818/819):<hi
                           rend="italic">HEC CAPITVLA PROPRIE AD E&lt;POS.&gt; VEL AD ORDINES
                           QVOSQVE ECCLESIASTICOS PERTINENTIA QUE NON SOLVM HI OBSERUARE SED ETIAM
                           SIBI SVBIECTIS &lt;VEL&gt; COMMISSIS FACIENDA PERDOCERE DEBENT cap. I.
                           Quia iuxta sanctorum patrum traditionem - hic inserenda sunt</hi> (MGH
                        Capit. 1, Nr. 138, S. 275 Z. 34 - S. 280 Z. 3); cc. 18 und 19 unter <hi
                           rend="italic">XVIII</hi> subsumiert, im folgenden Zählung um eins zurück.
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="5">
                     <p>
                        <locus>83r-91r</locus>
                        <hi rend="italic">II-XI</hi> (c. 1 nicht numeriert) - <title
                           corresp="BK.139">Capitula legibus addenda</title> (a. 818/819),
                        Inskription, cc. 1-11: <hi rend="italic">INCIP. CAP. QUȨ LEGIBUS ADDENDA
                           SUNT - FACERE DEBENT. DE HONORE ECCLESIARUM. Si quis autem ex leui causa
                           - faciamus peruenire</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 139, S. 281 Z. 1 - S. 283 Z.
                        38). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="6">
                     <p>
                        <locus>91v-97v</locus>
                        <title corresp="BK.141">Capitulare missorum</title> (a. 818/819): <hi
                           rend="italic">HEC CPL. PRAECIPUȨ AD LEGATIONEM MISORUM NOSTRORUM -
                           AGE</hi> (!) <hi rend="italic">DEBEANT. Legatio missorum nostrorum hȩc
                           est primo ut sicut - ad caballos mod II</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 141, S.
                        289 Z. 1 - S. 291 Z. 37). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="7">
                     <p>
                        <locus>97v-101v</locus>
                        <hi rend="italic">XIII-XXII -</hi>
                        <title corresp="BK.139">Capitula legibus addenda</title> (a. 818/819), cc.
                        12-21, mit Rubriken: <hi rend="italic">DE MANIRE. Si quis de statu suo - eis
                           conplacuerit</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 139, S. 283 Z. 39 - S. 285 Z. 23;
                        von Boretius übersehen). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="8">
                     <p>
                        <locus>101v-104v</locus>
                        <hi rend="italic">I-&lt;VII&gt;</hi> - <title corresp="BK.140">Capitula per
                           se scribenda</title> (a. 818/819): <hi rend="italic">INCIP. CAP.
                           ALIU</hi> (?) <hi rend="italic">QUE PER SE SCRIBENDA ET AB OMNIBUS
                           OBSERUANDA SUNT. DE FORCAPIIS. Si mancipia dominos suos fugerint -
                           quantitatem eos &lt;emendare studeat&gt;</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 140, S.
                        287 Z. 6 - S. 288 Z. 19); c. 8 graphisch nicht von c. 7 abgesetzt. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="9">
                     <p>
                        <locus>104v-113v</locus>
                        <hi rend="italic">INCIPIT OMELIA AGUSTINI.</hi> Am Anfang und auch sonst in
                        großen Teilen unleserlich verblaßt.</p>
                     <p>
                        <hi rend="italic">Mordeks pauschale Angabe kann genauer gefasst
                        werden:</hi></p>
                  </msItem>
                  <msItem n="10">
                     <p>
                        <locus>-- 104v-106v</locus>
                        <hi rend="italic">INCIPIT OMELIA AGUSTINI.</hi> Ps.-Augustinus, De timore
                        domini et avaritia vitanda (Migne PL 40, Sp. 1345).</p>
                  </msItem>
                  <msItem n="11">
                     <p>
                        <locus>-- 106v-107r</locus>
                        <hi rend="italic">DE ARCU QUOD IN NUBIBUS APPARET</hi>. Isidor von Sevilla,
                        De natura rerum, Zusatz nach 31, 2 (Migne PL 83, Sp. 1003).</p>
                  </msItem>
                  <msItem n="12">
                     <p>
                        <locus>-- 107r-109r</locus><hi rend="italic">INCIPIUNT HOMELIAE</hi> (gek.
                           <hi rend="italic">HOML</hi>) <hi rend="italic">SANCTI AGUSTINI EPISCOPI
                           DE DIEM</hi> (!) <hi rend="italic">IUDICII</hi>. Ps.-Augustinus, De
                        judicio extremo (Migne PL 39, Sp. 2210). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="13">
                     <p>
                        <locus>-- 109r-110v</locus> Gregor der Große, Homiliae in Evangelia, Homilia
                        XIII, 4-5 (Migne PL 76, Sp. 1125-1126).</p>
                  </msItem>
                  <msItem n="14">
                     <p>
                        <locus>-- 110v-112r</locus>
                        <hi rend="italic">DE FALSIS TESTIBUS</hi>. Alkuin, De virtutibus et vitiis,
                        c. 12 (Migne PL 101, S. 629-630).</p>
                  </msItem>
                  <msItem n="15">
                     <p>
                        <locus>-- 112r-113v</locus> Pirmin, Scarapsus 33 (MGH QQ zur Geistesgesch.
                        25, S. 137-141).</p>
                  </msItem>
                  <msItem n="16">
                     <p>
                        <locus>114r-117r</locus>
                        <hi rend="italic">I CAP. - &lt;VIII&gt;</hi> - <title corresp="BK.146"
                           >Capitulare de disciplina palatii Aquisgranensis</title> (a. 820?): <hi
                           rend="italic">Unusquisque ministerialis palatinus - ueritatem
                           indic&lt;assent&gt;</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 146, S. 298 Z. 1-45). Der
                        Text ist heute an vielen Stellen unleserlich. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="17">
                     <p>
                        <locus>117r-118r</locus>
                        <title corresp="BK.147">Capitulare de moneta</title> (a. 820?) (MGH Capit.
                        1, Nr. 147, S. 299 Z. 27 - S. 300 Z. 8). Nur noch vereinzelte Wörter oder
                        Silben zu lesen. </p>
                  </msItem>
               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc>
                        <support>
                           <material>Pergament</material>
                        </support>
                        <extent>118 foll. (rote Zählung) <dimensions type="leaf" unit="mm">
                              <height>140-145</height>
                              <width>100</width>
                           </dimensions>
                           <dimensions type="written" unit="mm">
                              <height>95-102</height>
                              <width>65-75</width>
                           </dimensions>
                        </extent>
                        <collation><formula>4 IV<hi rend="super">32</hi> + III<hi rend="super"
                                 >38</hi> + 10 IV<hi rend="super">118</hi></formula>
                           <catchwords>Kustoden (die erste Lage fehlt): <hi rend="italic">III</hi>
                              (16*), <hi rend="italic">IIII</hi> (24<hi rend="super">v</hi>), <hi
                                 rend="italic">VI</hi> (38<hi rend="super">v</hi>) bis <hi
                                 rend="italic">XIIII</hi> (102<hi rend="super">v</hi>)</catchwords>
                        </collation>
                        <condition>Die im kleinen Taschenbuchformat gehaltene Hs. ist durch
                           Feuchtigkeit und wohl auch Abnutzung so stark in Mitleidenschaft gezogen,
                           daß weite Teile unleserlich sind.</condition>
                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout writtenLines="16">16</layout>
                        <layout columns="1"/>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc>
                     <handNote/>
                  </handDesc>
                  <scriptDesc>
                     <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                  </scriptDesc>
                  <decoDesc>
                     <p>Text in verwaschener brauner Tinte; meist rote Rubriken und Zahlen</p>
                  </decoDesc>
                  <bindingDesc>
                     <binding>
                        <p>roter Ledereinband mit französischem Königswappen; auf dem Rücken: <hi
                              rend="italic">FRAGMEN&lt;TA&gt; VARIA</hi>
                        </p>
                        <p/>
                     </binding>
                  </bindingDesc>
               </physDesc>
               <history>
                  <origin>
                     <p>
                        <origDate notBefore="0841" notAfter="0900">9. Jh., Mitte bis 3.
                           Viertel</origDate> (Mordek), <origDate notBefore="0851" notAfter="0900"
                           >9. Jh., ca. 3./4. Viertel</origDate> (Bischoff); <origPlace
                           ref="http://www.geonames.org/3017382/republic-of-france.html http://d-nb.info/gnd/4155151-5 http://viaf.org/viaf/265271214"
                           > wohl Frankreich</origPlace> (Mordek), <origPlace
                           ref="http://d-nb.info/gnd/4214099-7">wohl Nordostfrankreich</origPlace>
                        (Bischoff) </p>
                  </origin>
                  <provenance>
                     <p>Provenienz: Kloster Saint-Vincent, Laon (Besitzvermerk fol. 110v). Alte
                        Signaturen: <idno>Baluze 864</idno>, <idno>Regius 4655.a</idno>
                     </p>
                  </provenance>
                  <acquisition/>
               </history>
               <additional>
                  <surrogates/>
                  <listBibl>
                     <listBibl type="cap">
                        <bibl corresp="#Mordek_1995">Mordek 1995, S. 546-549</bibl>
                        <bibl corresp="#Bischoff_2014">Bischoff 2014, S. 102, Nr. 4333</bibl>
                        <bibl corresp="#Coumert_2023">Coumert 2023, S. 15, 385</bibl>
                        <bibl>Bibliotheca legum regni Francorum manuscripta, Karl Ubl (Hrsg.) unter
                           der Mitarbeit von Dominik Trump und Daniela Schulz, Köln 2012 ff. <ref
                              type="external" subtype="Bl" target="paris-bn-lat-4788"/>
                        </bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="lit">
                        <bibl corresp="#Delisle_1868-1881">Delisle 1868-1881, S. 413</bibl>
                        <bibl corresp="#Pertz_1835">Pertz 1835, S. XXIII</bibl>
                        <bibl corresp="#Pardessus_1843">Pardessus 1843, S. XXIII f.</bibl>
                        <bibl corresp="#Boretius_1897">Boretius 1897, S. XXIV</bibl>
                        <bibl> Besta, Fonti, S. 240 (mit fehlerhafter Inhaltsangabe), S. 245 Anm. 1
                           (siehe Cod. Paris Lat. 4995)</bibl>
                        <bibl corresp="#Eckhartdt_K_1955a">Eckhardt K 1955a, S. 32</bibl>
                        <bibl corresp="#McKitterick_1980">McKitterick 1980, S. 25</bibl>
                        <bibl corresp="#Bühler_A_1990">Bühler A 1990, S. 367 f. u. ö.</bibl>
                        <bibl corresp="#Schmitz_G_1988a">Schmitz G 1988a, S. 82 f.</bibl>
                        <bibl corresp="#McKitterick_1989">McKitterick 1989, S. 51 Tab. A</bibl>
                        <bibl corresp="#Dolezalek_1972">Dolezalek 1972</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="cat">
                        <bibl>Catalogus codicum manuscriptorum Bibliothecae Regiae 3, 3 (Paris 1744)
                           S. 632</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="abb">
                        <bibl corresp="#Pertz_1835">Pertz 1835, Taf. IV, 2 nach S. XXIV</bibl>
                     </listBibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <p>Transkriptionsvorlage: Eine erste Transkription wurde erstellt anhand eines Scans vom
            Mikrofilm, die bei einer Autopsie des Originals 2016 in der BnF erweitert und korrigiert
            wurde. 2021 wurden mit Erlaubnis der BnF von einem Technikerteam des SFB
            Manuskriptkulturen der Universität Hamburg (Ivan Shevchuk, Olivier Bonnerot; digitale
            Nachbearbeitung: Kyle Ann Huskin) Multispektralaufnahmen der besonders stark
            beschädigten Seiten der Handschrift angefertigt (neben den fol. 114r-118v mit den
            unikalen Texten BK 146 und 147 auch die fol. 101v-104v mit BK 140). Dabei konnten Teile
            des Textes wieder sichtbar gemacht werden. Aufgrund der vielfältigen Pergamentschäden
            (Wasserschaden, Schimmelpilzbefall und Löcher, die mit Pergament ausgebessert wurden)
            war eine Rekonstruktion der Schrift aber an vielen Stellen unmöglich. </p>
         <p>Die zum Teil erheblichen Textlücken wurden wie folgt behandelt: Dort, wo der vorhandene
            Platz für den bei Boretius/Krause gebotenen Text ausreichen würde, wurde die Anzahl der
            nicht lesbaren Buchstaben in der gap-Codierung entsprechend angegeben, ggf. reduziert um
            wahrscheinliche Kürzungen, die der Schreiber oft verwendet. Dort, wo der vorhandene
            Platz nicht ausreicht, wurde die Anzahl der ausgefallenen Buchstaben geschätzt
            (Bemessungsgrundlage: durchschnittlich 26-28 Buchstaben pro Zeile) und ggf. eine
            Anmerkung gesetzt, die auf die Diskrepanz zu Boretius/Krause hinweist.</p>
         <projectDesc>
            <p xml:lang="ger">Capitularia. Edition der fränkischen Herrschererlasse: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">Capitularia. Edition of the Frankish capitularies: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p xml:lang="ger">Die Transkription folgt den Richtlinien des Capitularia-Projektes:
                  <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">The transcription adheres to the guidelines of the Capitularia
               project: <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
         </editorialDecl>
      </encodingDesc>
      <revisionDesc>
         <change who="DS" when="2015-04-01">Datei erstellt aus Mordek-XML</change>
         <change who="AO" when="2020-12-11">Verortung und Datierung der Handschrift nach Bischoff
            1998/2004/2014 ergänzt</change>
         <change who="BM" when="2022">Datei veröffentlicht (BK 138, 139, 140, 141, 146,
            147)</change>
         <!-- Dateum bei Veröffentlichung aktualisieren -->

      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <facsimile>
      <graphic url="http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100322308"/>
   </facsimile>
   <text>
      <front>
         <div type="content">
            <list>
               <item n="1">
                  <ptr target="#paris-bn-lat-4788-70v-1" type="internal"/>H[I]C CAPITULA PROPRIE ...<list>
                     <item n="1.1">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-70v-2" type="internal"/>capitulum</item>
                     <item n="1.2">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-71v-1" type="internal"/>II</item>
                     <item n="1.3">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-72v-1" type="internal"/>IIII</item>
                     <item n="1.4">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-72v-3" type="internal"/>V</item>
                     <item n="1.5">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-73r-1" type="internal"/>VI</item>
                     <item n="1.6">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-75r-1" type="internal"/>VII</item>
                     <item n="1.7">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-75v-1" type="internal"/>VIII</item>
                     <item n="1.8">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-75v-3" type="internal"/>VIIII</item>
                     <item n="1.9">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-75v-5" type="internal"/>X</item>
                     <item n="1.10">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-76r-2" type="internal"/>XI</item>
                     <item n="1.11">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-76v-1" type="internal"/>XII</item>
                     <item n="1.12">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-76v-3" type="internal"/>XIII</item>
                     <item n="1.13">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-76v-5" type="internal"/>X[...]</item>
                     <item n="1.14">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-77r-1" type="internal"/>[...] </item>
                     <item n="1.15">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-77r-3" type="internal"/>[...]VI</item>
                     <item n="1.16">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-77r-5" type="internal"/>XVII</item>
                     <item n="1.17">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-77v-1" type="internal"/>XVIII</item>
                     <item n="1.18">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-78r-1" type="internal"/>VIII</item>
                     <item n="1.19">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-78r-3" type="internal"/>XVIIII</item>
                     <item n="1.20">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-78v-1" type="internal"/>XX</item>
                     <item n="1.21">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-79r-1" type="internal"/>XXI</item>
                     <item n="1.22">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-79r-3" type="internal"/>XXII</item>
                     <item n="1.23">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-79v-1" type="internal"/>XXIII </item>
                     <item n="1.24">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-80r-2" type="internal"/>XXIIII</item>
                     <item n="1.25">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-80v-1" type="internal"/>XXV</item>
                     <item n="1.26">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-81v-1" type="internal"/>XXVI</item>
                     <item n="1.27">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-82r-1" type="internal"/>XXVII</item>
                     <item n="1.28">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-82v-1" type="internal"/>XXVIII</item>
                  </list></item>
               <item n="2">
                  <ptr target="#paris-bn-lat-4788-83r-1" type="internal"/>INCIPIUNT CAPITULA QUĘ
                  LEGIBUS ADDENDA SUNT ...<list>
                     <item n="2.1">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-83v-1" type="internal"/>DE HONORE
                        ECCLESIARUM</item>
                     <item n="2.2">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-84v-1" type="internal"/>II</item>
                     <item n="2.3">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-85v-1" type="internal"/>III</item>
                     <item n="2.4">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-85v-3" type="internal"/>III</item>
                     <item n="2.5">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-86r-1" type="internal"/>V</item>
                     <item n="2.6">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4788-86r-3"/>(Si quis res suas
                        ...) </item>
                     <item n="2.7">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-87v-1" type="internal"/>VII</item>
                     <item n="2.8">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-87v-3" type="internal"/>VIII</item>
                     <item n="2.9">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-88r-1" type="internal"/>VIIII</item>
                     <item n="2.10">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-88v-1" type="internal"/>X</item>
                     <item n="2.11">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-90r-1" type="internal"/>XI DE PROPRIO IN
                        BANNUM MI[..]O</item>
                     <item n="2.12">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-91v-1" type="internal"/>[Hec] s[unt
                        capitula] p[re]cipuę ad legationem [missorum] NOSTRO[rum]...</item>
                     <item n="2.13">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-97v-1" type="internal"/>XIII DE
                        MANIRE</item>
                     <item n="2.14">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-98r-1" type="internal"/>XIIII DE FAIDIS
                        COERCENDIS</item>
                     <item n="2.15">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-98v-1" type="internal"/>XV UBI SACRAMENTA
                        IURANDI SINT</item>
                     <item n="2.16">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-98v-3" type="internal"/>XVI DE HIS QUI FURTU
                        accusati fuerint</item>
                     <item n="2.17">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-99r-2" type="internal"/>XVII DE DISPECTU
                        LITTERARUM DOMINICARUM</item>
                     <item n="2.18">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-100r-1" type="internal"/>DE NITIDIS TELONEIS
                        ET CONSUETUDIN[.]</item>
                     <item n="2.19">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-100v-1" type="internal"/>XVIIII DE HIS QUI
                        BONOS DENARIOS ACCIPERE NOLUNT</item>
                     <item n="2.20">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-100v-3" type="internal"/>XX DE
                        AD[...]T[...]BUS MONETE</item>
                     <item n="2.21">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-100v-5" type="internal"/>XXI DE PROPRIO
                        DOMINCO SINE IUSSISIONE ILLIUS REDITO</item>
                     <item n="2.22">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-101r-2" type="internal"/>XXII DE PUER[.]S
                        INUITIS PARENTIBUS DETONSIS AUT PUELLIS UE[..]TIS</item>
                  </list></item>
               <item n="3">
                  <ptr target="#paris-bn-lat-4788-101v-1" type="internal"/>INCIPIUNT CAPITULA ALIA
                  QUE PER SE SCRIBENDA ET AB OMNIBUS OBSERUANDA SUNT<list>
                     <item n="3.1">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-101v-2" type="internal"/>I DE
                        FORCAPIIS</item>
                     <item n="3.2">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-101v-3" type="internal"/>DE TERRA
                        TRIBUTARIA</item>
                     <item n="3.3">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-102r-2" type="internal"/>DE [...]</item>
                     <item n="3.4">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-102r-4" type="internal"/>DE TERRA
                        [...]ALI</item>
                     <item n="3.5">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-102v-1" type="internal"/>V DE NONIS ET
                        DECIMIS</item>
                     <item n="3.6">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-103v-1" type="internal"/>VI DE MANCIPIIS IN
                        UILLAS DOMINICAS CONFUGIENT</item>
                     <item n="3.7">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-104r-1" type="internal"/>DE FORESTIBUS
                        NOUITER INSTITUTIS</item>
                  </list></item>
               <item n="4">
                  <ptr target="#paris-bn-lat-4788-114r-1" type="internal"/>[Liste ohne Rubrik]<list>
                     <item n="4.1">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-114r-1" type="internal"/>I</item>
                     <item n="4.2">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-114v-1" type="internal"/>II</item>
                     <item n="4.3">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-115r-1" type="internal"/>III</item>
                     <item n="4.4">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-116r-1" type="internal"/>[...] </item>
                     <item n="4.5">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-116r-3" type="internal"/>[...] </item>

                     <item n="4.6">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-116v-1" type="internal"/>[...] </item>
                     <item n="4.7">
                        <ptr target="#paris-bn-lat-4788-116v-3" type="internal"/>VII</item>
                     <item n="4.8">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4788-116v-5"/>VIII</item>
                  </list></item>
               <item n="5"><ptr target="#paris-bn-lat-4788-117r-1" type="internal"/>[Liste ohne Rubrik]<list>
                     <item n="5.1">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4788-117r-1"/>I</item>
                     <item n="5.2">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4788-117r-3"/>II</item>
                     <item n="5.3">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4788-117v-1"/>III</item>
                     <item n="5.4">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4788-117v-3"/>IIII</item>
                     <item n="5.5">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4788-117v-5"/>V</item>
                  </list></item>
            </list>
         </div>

         <div type="scribe">
            <p>Der Schreiber schreibt regelmäßig <mentioned>comis</mentioned> anstatt
                  <mentioned>comes</mentioned> und verwendet gelegentlich <mentioned>con</mentioned>
               für <mentioned>cum</mentioned> (z. B. auf <locus>fol. 90v, Z. 14</locus> und
                  <locus>fol. 98v, Z. 7</locus>).</p>
            <p>Vor einem Foliowechsel beendet er gerne den schon begonnenen Satz und benutzt dazu
               den Freiraum unter der letzten, durch die Blindlinierung vorgegebenen Zeile.</p>
         </div>
         <div type="letters">
            <p>Einzelbuchstaben: Das a ist in der Regel doppelstöckig, wobei selten auch offenes a
               vorkommt; z. B. auf <locus>fol. 95v, Z. 3</locus>: <mentioned>centenarii</mentioned>
               oder <locus>fol. 97r, Z. 5</locus>: <mentioned>abbatissa</mentioned>.</p>
            <p>Ligaturen: Der Schreiber verwendet gelegentlich am Wortende eine ungewöhnliche
               us-Ligatur, bei der der rechte Schaft des u in einem s-Schwung in die Unterlänge
               gezogen wird (z. B. auf <locus>fol. 89r, Z. 4 und 6</locus>, bei
                  <mentioned>uictus</mentioned> und <mentioned>manus</mentioned>). Auch eine
               ungewöhnliche ut-Ligatur taucht gelegentlich auf, bei der der rechte Schaft des u
               nach oben verlängert und mit einem Deckbalken versehen wird (z. B. fol. 82r, Z. 3 und
               fol. 83v, Z. 5: <mentioned>aut</mentioned>).</p>
         </div>
         <div type="abbreviations">
            <p>Der Schreiber benutzt hauptsächlich Standardkürzungen wie den Nasalstrich am
               Wortende, n. für <mentioned>non</mentioned>, nrm. für <mentioned>nostrum</mentioned>
               etc. Diese Standardfälle wurden bei der Berechnung des ausgefallenen Textes an den
               zahlreichen unlesbaren Stellen ggf. berücksichtigt. Die Kürzung com. wird, der
               Gewohnheit des Schreibers folgend, mit <mentioned>comis</mentioned> aufgelöst; die
               Kürzung pbtr. mit <mentioned>presbiter</mentioned>, entsprechend der ausgeschriebenen
               Variante z. B. auf <locus>fol. 77v, Z. 7</locus>.</p>
         </div>
         <div type="punctuation"/>
         <div type="structure">
            <p><locus>Foll. 70v-83r</locus> (BK 138): Für die Überschrift in Capitalis rustica wurde
               rote Tinte verwendet, die heute allerdings als dunkelbraun erscheint, ebenso für die
               Kapitelzählung in römischen Ziffern. Die Anfangsinitialen der einzelnen Kapitel sind
               offenbar durchgängig in Texttinte ausgeführt (obwohl es an manchen Stellen aufgrund
               der Tintenverfärbung schwierig zu entscheiden ist, z. B. bei BK 138 c. 5). BK 138 c.
               2 wurde bei der Kapitelzählung übersprungen; ob der Anfang des Kapitels dennoch durch
               eine Initiale hervorgehoben war, lässt sich aufgrund der an dieser Stelle völlig
               verblassten Schrift nicht mehr sagen. Die Kapitelzahl II findet sich erst bei BK 138
               c. 3. Danach geht es allerdings korrekt weiter mit IIII für BK 138 c. 4. BK 138 cc.
               18 und 19 werden zusammengezogen, so dass die Zählung ab c. XVIIII im Vergleich mit
               der BK-Edition um eins zu tief angesetzt ist.<!-- bm: Am Or. geprüft. --></p>
            <p><locus>Foll. 83r-91r</locus> (BK 139): Bis auf die Überschrift in Unziale und roter
               (heute dunkelbraun erscheinender) Tinte sind alle Gliederungselemente (Kapitelzahlen
               sowie die Anfangsinitialen der Kapitel) bis c. X in Texttinte gehalten;
               Kapitelrubriken fehlen. Ab c. XI werden die einzelnen Kapitel mit Rubriken in Unziale
               (die z. T. in Minuskelschrift übergeht, z. B. auf <locus>fol. 98v, letzte Zeile von
                  unten</locus>) und anschließender Kapitelzählung in roter (dunkelbraun
               erscheinender) Tinte eingeleitet.<!-- bm: Am Or. geprüft. --></p>
            <p>Die Kapitelzahlen von BK 139 sind teilweise sehr verblasst; in Einzelfällen lassen
               sie sich gar nicht mehr erkennen (z. B. cc. IIII-VI, XVIII). C. I hat keine Nummer
               (wird aber mitgezählt), dafür aber eine Überschrift, die sich allerdings optisch
               nicht von der Überschrift des Gesamtkapitulars absetzt, sondern diese fortzusetzen
               scheint (<mentioned>INCIPIUNT CAPITULA ... DE HONORE ECCLESIARUM</mentioned>). Die
               Rubrik, die zu BK 139 c. 6 passt, steht am Ende von c. V als Fortsetzung des Textes,
               ohne dass sie optisch als von diesem getrennt erscheint.</p>
            <p>Zwischen BK 139 c. 11 und 12 wird auf <locus>fol. 91v-97v</locus> BK 141 eingeschoben
               und hier offenbar als Bestandteil derselben Kapitelliste verstanden: Zwar ist zu
               Beginn von BK 141 aufgrund des schlechten Erhaltungszustandes der Handschrift keine
               Kapitelzählung erkennbar, aber BK 139 c. 12 folgt direkt im Anschluss mit der
               Kapitelnummer XIII, was darauf hindeutet, dass BK 141 als c. XII gezählt wird. </p>
            <p><locus>Foll. 101v-104r</locus> (BK 140): Rubriken und Kapitelzählung in roter Tinte,
               Initialen in Texttinte. Die Kapitelzählung
                  (<mentioned>II</mentioned>-<mentioned>IV</mentioned>?) verschwindet auf
                  <locus>fol. 102r</locus> in der Bindung; da es auf <locus>fol. 102v</locus> jedoch
               weitergeht mit <mentioned>V</mentioned>, wird sie vorhanden sein.</p>
            <p><locus>Foll. 114r-118r</locus> (BK 146, 147): Kapitelzählung in roter Tinte, ohne
               einleitende Rubriken. Das erste Kapitel von BK 146 ist zusätzlich zur Nummerierung
               als <mentioned>CAP.</mentioned> bezeichnet, beim ersten Kapitel von BK 147 ist nur
               noch <mentioned>CAP.</mentioned> erkennbar. Aufgrund des schlechten
               Erhaltungszustandes der letzten Blätter der Handschrift sind insbesondere von BK 147
               nur noch Fragmente der Schrift und damit auch der optischen Gliederung zu
               erkennen.</p>

         </div>
         <div type="annotations">
            <p>Am unteren Rand von <locus>fol. 78v</locus> finden sich einige Federproben.
               Randmarkierungen in Form von Kreuzen finden sich z. B. an folgenden Stellen:
                  <locus>fol. 88v</locus> auf Höhe von Z. 5<!-- bm: auf fol. 88r durchgedrückt -->;
                  <locus>fol. 90r</locus> auf Höhe von <locus>Z. 7</locus> sowie <locus>fol.
                  97v</locus> auf Höhe von <locus>Z. 12</locus> (jeweils zu Beginn der Kapitel XI
               und XIII); <locus>fol. 99r, Z. 12</locus> (auf Höhe der Bestimmung aus BK 139 c. 15,
               in der es um die Haftung des Herrn für den Diebstahl seines Sklaven geht). Weitere
               Markierungen finden sich im Text von BK 141.</p>
         </div>
         <div type="other">
            <p>Auf <locus>fol. 117</locus> befindet sich um oberen Drittel der Seite ein großes Loch
               im Pergament, das schon vor dem Beschreiben vorhanden war, da ihm die die Schrift in
                  <locus>Z. 3-7</locus> ausweicht.</p>
         </div>
      </front>
      <body>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.138"/>

         <cb n="70v"/>
         <lb n="6"/>

         <!-- bm: Bei der Rubrik ist nur jede 2. Zeile beschrieben (Blindlinierung für die dazwischenliegenden Zeilen ist vorhanden),
            daher habe ich entsprechende doppelte lb codiert. -->

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-70v-1"
            corresp="BK.138_inscriptio">H<unclear>E</unclear>C . CAPITULA PROPRIE AD E<gap
               unit="chars" quantity="3"/><note type="editorial">Der Rest ist wegen der engen
               Bindung bzw. der verblassten Schrift am Anfang der nächsten Zeile nicht mehr zu
               erkennen. Es müsste folgen <mentioned>-PISCOPOS</mentioned>, wofür aber weder im
               verbleibenden Rest der Zeile noch zu Beginn der nächsten ausreichend Platz vorhanden
               zu sein scheint (zu Beginn der folgenden Zeile wäre für das vermutlich folgende
                  <mentioned>UEL</mentioned> gerade ausreichend Platz), weshalb bei der Angabe der
               wahrscheinlich fehlenden Buchstaben von einer Kürzung (<mentioned>EPOS.</mentioned>?)
               ausgegangen wurde.</note>
            <lb/><lb/>
            <gap unit="chars" quantity="3"/> A<gap unit="chars" quantity="1"/> O<gap unit="chars"
               quantity="2"/>INES QVOSQVE ECCLE<lb break="no"/><lb break="no"/><gap unit="chars"
               quantity="1"/>IASTICOS PERTINENTIA QUE NON <lb/><lb/><gap unit="chars" quantity="1"
            />OLVM H<gap unit="chars" quantity="1"/> OBSERUARE <gap unit="chars" quantity="2"/>T
            ETIAM <lb/><lb/>
            <gap unit="chars" quantity="7"/><unclear>IECT</unclear><gap unit="chars" quantity="3"/>
            <expan>COMMISSIS</expan> FA<lb break="no"/><lb break="no"/><gap unit="chars"
               quantity="1"/>IEND<gap unit="chars" quantity="1"/> PERDOCERE DEBENT</ab>

         <ab corresp="BK.138_1_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-70v-2"><seg
               type="numDenom">capitulum</seg><note type="editorial">Eine evtl. folgende
               Kapitelnummer ist aufgrund der engen Bindung nicht mehr nachzuweisen.</note>
            <cb n="71r"/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-71r-1" corresp="BK.138_1 BK.138_2"><milestone
               unit="span" corresp="BK.138_1" spanTo="#paris-bn-lat-4788-71r-1_1"/><seg
               type="initial">Q</seg>uia iuxta s<gap unit="chars" quantity="4"/> p<gap unit="chars"
               quantity="8"/><lb break="no"/>ditionem nouim<unclear>u</unclear>s <gap unit="chars"
               quantity="8"/><lb break="no"/>s<gap unit="chars" quantity="1"/>e uota esse fidelium
               p<gap unit="chars" quantity="3"/> pec<lb break="no"/>cato<unclear>ru</unclear>m
            patrimonia paup<gap unit="chars" quantity="4"/>
            <lb/> cu<gap unit="chars" quantity="1"/>q<gap unit="chars" quantity="3"/>on solum habita
               conser<gap unit="chars" quantity="3"/>e <unclear>u</unclear><gap unit="chars"
               quantity="4"/> etiam multa deo <lb/><gap unit="chars" quantity="6"/>ante <gap
               unit="chars" quantity="2"/>nferre optamus <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="3"/>en ut ab eclesiasticis de n<unclear>on</unclear><note
               type="editorial"><mentioned>n</mentioned>ohne erkennbaren Kürzungsstrich.</note>
               de<lb break="no"/>ui<gap unit="chars" quantity="5"/>s<!-- dt: Schon auffällig, wieviel
                  Platz der Schreiber für 5 Buchstaben braucht - bm: Da zu Beginn der Zeile aber das
                  -ui- am Or. noch erkennbar war, glaube ich nicht, dass hier noch etwas anderes stand. -->
            <gap unit="chars" quantity="2"/>bus illius suscep<lb break="no"
               /><unclear>t</unclear>i<gap unit="chars" quantity="12"/>ceptam peni<lb break="no"
               /><gap unit="chars" quantity="13"/> st<gap unit="chars" quantity="1"
               /><unclear>tui</unclear>mus ut <gap unit="chars" quantity="2"/>q<lb break="no"/><gap
               unit="chars" quantity="27"/>
            <lb/>dispensante succ<gap unit="chars" quantity="2"/>sorum nostrorum <lb/>temporibus
               <gap unit="chars" quantity="2"/>i nostram uel pro<gap unit="chars" quantity="3"
               />i<add>t</add>orum <lb/>nostrorum uolun<gap unit="chars" quantity="3"/>em uel <gap
               unit="chars" quantity="4"/>pl<gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/> immitare <unclear>u</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/>lueri<gap
               unit="chars" quantity="7"/>
            <lb/>penitus diuisionem <gap unit="chars" quantity="19"/><anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-71r-1_1"/>
            <cb n="71v"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.138_2" spanTo="#paris-bn-lat-4788-71r-1_2"/><gap
               unit="chars" quantity="8"/> canonum <lb/><gap unit="chars" quantity="9"/> ut in dei
            nomine sancta <lb/><gap unit="chars" quantity="10"/><unclear>a</unclear> liberius
            potiretur <lb/>honore adsensum ordini eccle<lb break="no"/><gap unit="chars"
               quantity="1"/>ia<gap unit="chars" quantity="1"/>tico <expan>prebuimus</expan> ut
               <unclear>sci</unclear>licet episcopi <lb/>per electionem cleri et populi <gap
               unit="chars" quantity="2"/><lb break="no"/>cundum statum canonum <gap unit="chars"
               quantity="3"/><lb break="no"
            />pria<!-- bm: Da zu wenig Platz am Zeilenende, p(ro)-Kürzung bei der Berechnung des gap angenommen. -->
            diocesi remota personar<gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/>et munerum acceptionem ob uite <lb/>meritum et sapientię donum <lb/>eligantur ut
            exemplo et uerbo <lb/><gap unit="chars" quantity="4"/> subiectis usq<gap unit="chars"
               quantity="2"/>quaque <gap unit="chars" quantity="1"/>d<lb break="no"
               /><unclear>e</unclear><gap unit="chars" quantity="3"
               /><unclear>ua</unclear>lean<unclear>t</unclear>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-71r-1_2"/></ab>

         <ab corresp="BK.138_3_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-71v-1"> . <seg type="num" n="2">II </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-71v-2" corresp="BK.138_3"><seg type="initial"
               >Q</seg><gap unit="chars" quantity="7"/> canon<unclear>i</unclear>ca professio a
               <lb/><gap unit="chars" quantity="7"/><unclear>art</unclear><gap unit="chars"
               quantity="3"/>gnorantia <lb/><gap unit="chars" quantity="10"/>dia <gap unit="chars"
               quantity="3"/>onestabatur <lb/>op<gap unit="chars" quantity="3"/> p<gap unit="chars"
               quantity="5"/>m duximus deo annuante<!-- bm: 
               Über dem Schluss-e ein senkrechter Strich? So auch am Beginn der nächsten Zeile auf dem
               folgenden Blatt. Am Or. prüfen! - bm: Geprüft: Nein! -->
            <cb n="72r"/> apud sanctarum conue<gap unit="chars" quantity="8"/>
            <lb/>dictis sanctorum patrum uelut <gap unit="chars" quantity="4"/><lb break="no"
            />uersis pratis q<gap unit="chars" quantity="2"
               /><unclear>s</unclear>da<unclear>m</unclear> uerna<gap unit="chars" quantity="1"/><lb
               break="no"/>tes flosculos carpe<gap unit="chars" quantity="2"/>o in unum <lb/>regulam
               <gap unit="chars" quantity="2"/>nonicorum et <gap unit="chars" quantity="3"/>oni<lb
               break="no"/>carum c<unclear>on</unclear>g<gap unit="chars" quantity="2"/>ere<note
               type="editorial">Kürzungsstrich über <mentioned>c(on)-</mentioned> nicht zu
               erkennen.</note> et canonicis uel sancte<lb break="no"/>monialibus seruandam
               contrade<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="2"/><note type="editorial">Nach
                  <mentioned>contrade-</mentioned> am Zeilenende scheint nichts mehr zu folgen, und
               zu Beginn der nächsten Zeile ist nur Platz für ca. zwei (nicht mehr lesbare)
               Buchstaben - wenn dort die Endung <mentioned>-re</mentioned> stand, würde das laut
               Boretius/Krause folgende <mentioned>ut</mentioned> fehlen.</note> per eam canonicus
            ordo absque <lb/>ambiguitate possit seruari <lb/>et quoniam ill<unclear>a</unclear>m
            sacer conuenit ita eam <lb/>laudibus <unclear>ex</unclear>t<unclear>u</unclear><gap
               unit="chars" quantity="4"/><unclear>t</unclear> usque ad <gap unit="chars"
               quantity="4"/>
            <lb/>iot<gap unit="chars" quantity="1"/> obs<gap unit="chars" quantity="4"/>nda<gap
               unit="chars" quantity="1"/> p<unclear>er</unclear>cens<gap unit="chars" quantity="4"/>
            <lb/>stat<gap unit="chars" quantity="2"/>mus <unclear>ut</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="3"/>m<gap unit="chars" quantity="5"/>
            <lb/>in eandem professione <gap unit="chars" quantity="8"/><!-- dt: es soll degentibus
               folgen, was vom Platz her vllt. schwierig wird. Gekürztes -bus anzunehmen, gap 8 also -->
            <lb/>indubitant<gap unit="chars" quantity="2"/><note type="editorial">Danach sind noch
               zwei Schäfte zu erkennen, bevor die Schrift gänzlich verblasst; entweder
                  <mentioned>u</mentioned> oder <mentioned>i</mentioned>..., jedenfalls kein
                  <mentioned>-er</mentioned>, wie zu erwarten wäre. Auch eine -er-Kürzung über dem
                  <mentioned>t</mentioned> ist nicht zu erkennen.</note>
            <gap unit="chars" quantity="14"/>s <lb/>omnibus si<gap unit="chars" quantity="2"/> a
               ca<gap unit="chars" quantity="11"/>
            <lb/>a sanctaemonialibus can<gap unit="chars" quantity="3"
               /><!-- dt: -onice passt hier ausgeschrieben nicht hin, daher könnte es gek. non sein,
                  ich meine über n den Kürzungsstrich zu erkennen. --><unclear>d</unclear>egent<unclear>ibus</unclear>
            <cb n="72v"/>
            <gap unit="chars" quantity="14"/>etir<note type="editorial">Eigentlich wäre
                  <mentioned>-etur</mentioned> zu erwarten; zwischen der noch erkennbaren et-Ligatur
               und dem Endungs-r steht aber offenbar nur ein Schaft.</note> . </ab>

         <ab corresp="BK.138_4_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-72v-1"><seg type="num" n="4">IIII </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-72v-2" corresp="BK.138_4"><seg type="initial"
               >S</seg><gap unit="chars" quantity="14"/>quid<note type="editorial">Für den bei
               Boretius/Krause gebotenen Text <mentioned>Statutum est ut quicquid</mentioned> ist
               nicht ausreichend Platz vorhanden, weshalb hier, wie in anderen Hss. auch, am
               Satzanfang vielleicht nur <mentioned>Statum ...</mentioned> gestanden haben
               könnte.</note> in tem<lb break="no"/>p<gap unit="chars" quantity="4"/>mp<gap
               unit="chars" quantity="7"/> a fidelibus eccle<lb break="no"/>się spo<gap unit="chars"
               quantity="6"/>l<gap unit="chars" quantity="3"/>m fuerit in di<lb break="no"/>tioribus
            locis duas par<gap unit="chars" quantity="1"/>es in <gap unit="chars" quantity="1"/>sus
            <lb/>pauperum ter<unclear>tiam</unclear> in stipendia ce<lb break="no"/>dere clericorum
            aut monachorum <lb/>in minoribus uero locis eque i<unclear>nter</unclear>
            <lb/>clerum et pauperes fore di<unclear>u</unclear>iden<lb break="no"/>dum nisi forte a
            datoribus ubi spe<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="5"/>t<gap unit="chars"
               quantity="2"/> d<gap unit="chars" quantity="1"/>nde s<gap unit="chars" quantity="1"
               />n<gap unit="chars" quantity="1"/> c<unclear>on</unclear>stitutum<note
               type="editorial">Kürzungsstrich über <mentioned>c(on)-</mentioned> nicht zu
               erkennen.</note> fuerit . <lb/></ab>

         <ab corresp="BK.138_5_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-72v-3"><seg type="num" n="5">V </seg></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-72v-4" corresp="BK.138_5"><seg type="initial"
               >M</seg><gap unit="chars" quantity="8"/>m siquidem causam <lb/> qu<gap unit="chars"
               quantity="16"/>nte ex parte <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="5"/>s<gap unit="chars" quantity="4"/>m<gap unit="chars"
               quantity="1"/>s et quomodo exe<!-- bm: eindeutig exe- vor lb! Am Or. geprüft.--><lb/>
            <gap unit="chars" quantity="9"/><unclear>eli</unclear>g<gap unit="chars" quantity="1"
            />ndi abbates licen<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="10"/>mus et qualiter <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="3"/>
            <unclear>o</unclear>p<gap unit="chars" quantity="5"/>nte <sic>quiet</sic> uiuere <cb
               n="73r"/> propositumquę suum indefe<gap unit="chars" quantity="3"/>
            <lb/>custodire <sic>ualer<unclear>er</unclear><gap unit="chars" quantity="1"
                  /><unclear>n</unclear>t</sic> ordinaue<lb break="no"/>rimus in alia
               sced<unclear>u</unclear>la diligenter <lb/> adnotari fecimus et ut apud <lb/>
            successores nostros ratum foret <lb/> et uiolabiliter conseruaretur <lb/> confirmauimus
            . </ab>

         <ab corresp="BK.138_6_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-73r-1"><seg type="num" n="6">VI </seg><del unit="chars"
               quantity="1"/><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-73r-2" corresp="BK.138_6"><seg type="initial"
               >D</seg>e seruorum uero ordinatione <lb/> qui passim ad gradus ecclesiasti<lb
               break="no"/>cus<!-- bm: Lesung des u (statt o) am Or. kontrolliert -->
               indiscre<unclear>t</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/> promouebantur <lb/>
            placuit omni<unclear>bus</unclear> cum s<unclear>a</unclear>cris cano<lb break="no"
            />nibus concordari debere <gap unit="chars" quantity="10"/><note type="editorial">Das
               bei Boretius/Krause folgende <mentioned>et statutum est</mentioned> könnte in dem
               verbleibenden Platz gestanden haben, wenn man Kürzungen annimmt (z. B. <mentioned>et
                  statutu. e.</mentioned>, ein Kürzungsstrich ist am Zeilenende noch erkennbar);
               auch ein <mentioned>et statum e.</mentioned> ist aber möglich.</note>
            <lb/>ut nullus episcop<gap unit="chars" quantity="3"/>m deinceps <lb/> eos ad sacros
            ordines promouer<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/><expan>presumant</expan> . <subst>
               <del>s</del>
               <add>N</add>
            </subst>isi prius <unclear>a</unclear> do<gap unit="chars" quantity="5"/>
            <lb/>propriis libe<gap unit="chars" quantity="3"/>tem <gap unit="chars" quantity="9"/>
            <lb/>fuerint et si quilibet <gap unit="chars" quantity="1"/>eruus <cb n="73v"/>
            <gap unit="chars" quantity="11"/> fugiens aut la<lb break="no"/><gap unit="chars"
               quantity="18"/> testibus munere <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="12"/>
            <unclear>corr</unclear>uptis aut quilibet<!-- bm: qui- = q mit übergeschriebenem i; am Or. geprüft -->
            <lb/><gap unit="chars" quantity="17"/>u<gap unit="chars" quantity="2"/> ad grados
               <lb/>ec<unclear>clesi</unclear>asticos perue<gap unit="chars" quantity="3"/>it
               decre<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="2"/>m est ut depona<gap unit="chars"
               quantity="3"/> et dominus eius <lb/><gap unit="chars" quantity="2"/>m r<gap
               unit="chars" quantity="1"/>cipiat . <gap unit="chars" quantity="5"/>o
            cuius<!-- bm: Lesart "cuius" statt "avus" am Or. geprüft --> uel <lb/><gap unit="chars"
               quantity="6"/>b alia patria in
            alia<!-- bm: Ein Kürzungsstrich für Endungs-m ist auch am Or. nicht zu erkennen -->
            migrans <lb/>in eadem prouin<unclear>ci</unclear>a consilium <!-- bm: Lesart "consilium" statt "filium" am Or. geprüft -->
            <lb/>genuerit et ipse filius ibidem <lb/><gap unit="chars" quantity="5"/>tus et ad
               grad<unclear>o</unclear>s ecclesi<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="10"
               /><unclear>tu</unclear>s fu<unclear>eri</unclear>t et utrum <lb/><gap unit="chars"
               quantity="10"/>g<gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>ra</unclear><gap
               unit="chars" quantity="1"/>erit et postea <lb/><gap unit="chars" quantity="7"/>
            <unclear>dominu</unclear>s illius legibus <lb/><gap unit="chars" quantity="15"/>
            sanccitum . est <lb/><gap unit="chars" quantity="19"/> libertatem <lb/><gap unit="chars"
               quantity="4"/>
            <unclear>uo</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>er</unclear>it
               <unclear>in</unclear> gradu suo permaneat <cb n="74r"/> Si uero eum ca<gap
               unit="chars" quantity="3"/>a s<gap unit="chars" quantity="9"/>
            <lb/>ad castris dom<gap unit="chars" quantity="3"/>c<gap unit="chars" quantity="11"/>
            <lb/>uolu<gap unit="chars" quantity="1"/>rit ut g<unclear>r</unclear><gap unit="chars"
               quantity="3"/>m <gap unit="chars" quantity="5"/>at q<gap unit="chars" quantity="3"/>
            <lb/>iuxta sac<gap unit="chars" quantity="2"/>s
            ordin<unclear>e</unclear>s<!-- bm: Lesart "ordines" statt "canones" am Or. geprüft -->
               u<gap unit="chars" quantity="2"/>is per<gap unit="chars" quantity="3"/>a <lb/>manens
            sacerdotii dignitatem <lb/>fungi non potest
            De<!-- bm: unziales D = Majuskel-D; am Or. geprüft --> rebus uero illorum <lb/>uel
               pecculia<gap unit="chars" quantity="2"/> qui a propriis domi<lb break="no"/>nis
               libertat<gap unit="chars" quantity="1"/> donantur ut ad gra<lb break="no"/>dos
               eccles<gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>st</unclear><gap unit="chars"
               quantity="3"/><unclear>s</unclear> iure promoue<lb break="no"/>antur stat<gap
               unit="chars" quantity="18"/><lb break="no"/>te dominor<gap unit="chars" quantity="16"/>
            <lb/>illis concedere <gap unit="chars" quantity="2"/> si<gap unit="chars" quantity="11"/>
            <lb/>uelint . Ceterum <gap unit="chars" quantity="2"/> p<gap unit="chars" quantity="7"
               /><lb break="no"/>nationem aliquid <gap unit="chars" quantity="5"/>s<gap unit="chars"
               quantity="6"/>
            <lb/>illud obserua<gap unit="chars" quantity="13"/><lb break="no"/>nibus de
               c<unclear>on</unclear>s<gap unit="chars" quantity="12"/>
            <lb/>habentibus co<gap unit="chars" quantity="12"/>
            <cb n="74v"/> D<gap unit="chars" quantity="3"/>clesiarum uero seruus com<lb break="no"
               /><gap unit="chars" quantity="2"/>ni
            <sic>sentia</sic><!-- bm: Lesart "sentia" statt "sententia" am Or. geprüft --> decretum
            est <gap unit="chars" quantity="1"/>t <lb/><gap unit="chars" quantity="2"/>chiepiscopi
            per singulas prouin<gap unit="chars" quantity="1"/>ias <lb/>constituti nostram
            auctoritatem <lb/>suffragane uero illorum exem<lb break="no"/>plar illius pene se
            habeant et <lb/>quandocumq<unclear>u</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/> de
            familia <lb/>
            <unclear>e</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>lesie utilis aliquis inuentus
            <lb/>ordinandum est in ambone ip<lb break="no"/>s<gap unit="chars" quantity="1"/>
            auctoritas coram populo <lb/>legatur et coram sacerdotibus <lb/>uel <gap unit="chars"
               quantity="3"/>am fidelibus laicis et ante <lb/>cor<unclear>nu</unclear> altaris sicut
            in nostra aucto<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="2"/>t<unclear>at</unclear>e
            continetur remota <lb/><gap unit="chars" quantity="5"/>bet caliditate libertatem
               <lb/><gap unit="chars" quantity="3"/>seq<unclear>uat</unclear>ur et
               t<unclear>u</unclear>nc demum <lb/><gap unit="chars" quantity="1"/>d gr<gap
               unit="chars" quantity="1"/>d<unclear>o</unclear>s ecclesiasticos promoueatur <cb
               n="75r"/> similiter quoque de his ag<gap unit="chars" quantity="4"/>
            <lb/>est quos <sic>laci</sic> de familia ecclesi<lb break="no"/>a<gap unit="chars"
               quantity="1"/>um <unclear>a</unclear>d sacros ordines promo<gap unit="chars"
               quantity="2"/><lb break="no"/>re uoluerint sed et de his quos
               <lb/>p<unclear>ro</unclear>positi canonicorum aut mo<lb break="no"/>nachorum
            ordinando expet<gap unit="chars" quantity="1"/><lb break="no"/>uerint eand<gap
               unit="chars" quantity="2"/> forma seruan<lb break="no"/>da est . </ab>

         <ab corresp="BK.138_7_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-75r-1"><seg type="num" n="7">VII </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-75r-2" corresp="BK.138_7"><seg type="initial"
               >S</seg>tatutum est ut nullus quilibet <lb/>ecclesiasticus ab his personis res
            <lb/>deinceps accipere <expan>presumet</expan> qua<lb break="no"/>rum liberi
            ad<!-- bm: Obwohl das Pergament unter d etwas dunkler ist, scheint hier nichts korr. worden
               zu sein (eig. würde man "aut" erwarten); am Or. geprüft --> propinqui ac
               <gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>con</unclear><lb break="no"/>sulta oblatione
            possent rerum <lb/>propriarum exheredari quod si a<lb break="no"/>liquis deinceps hoc
            facere te<gap unit="chars" quantity="2"/><lb break="no"/>tauerit ut et
               <unclear>a</unclear>ccepto<gap unit="chars" quantity="1"/> sinod<gap unit="chars"
               quantity="3"/><note type="editorial">Laut BK folgt <mentioned>vel
                  imperiali</mentioned>. Zwar ist der Text nach <mentioned>sinod-</mentioned> wegen
               Beschädigung des Pergaments unlesbar, aber der Platz reicht für die beiden
               zusätzlichen Wörter nicht aus.</note>
            <subst>
               <del/>
               <add>sen<lb break="no"/>t</add>
            </subst>entia<note type="editorial">korr. aus <mentioned>sen[†]entia</mentioned>; das
                  <mentioned>sen-</mentioned> außerhalb des Schriftspiegels am Ende der
               vorangehenden Zeile, so dass es wahrscheinlich im Zuge desselben Korrekturvorganges
               ergänzt wurde.</note> districte feriatur et res <cb n="75v"/>
            <gap unit="chars" quantity="12"/>s redeant . </ab>

         <ab corresp="BK.138_8_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-75v-1"><seg type="num" n="8">VIII </seg><lb/></ab>


         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-75v-2" corresp="BK.138_8"><seg type="initial"
               >S</seg><gap unit="chars" quantity="2"/>tutum <gap unit="chars" quantity="3"/><note
               type="editorial">In der durch eine Pergamentfalte entstandenen Textlücke ist Platz
               für ca. 3 Buchstaben. Für den nach BK an dieser Stelle folgenden Text <mentioned>est
                  etiam</mentioned> wäre damit nur in gekürzter Form ausreichend Platz
                  (<mentioned>e. et.</mentioned>?), oder aber nur für eines von beiden Worten,
               wahrscheinlich <mentioned>et</mentioned>.</note> u<add>t</add> nullus in ca<gap
               unit="chars" quantity="3"/>ica <lb/>a<gap unit="chars" quantity="1"/>t reg<gap
               unit="chars" quantity="1"/>lari professione <gap unit="chars" quantity="3"/>st<gap
               unit="chars" quantity="4"/>us <lb/>aliq<gap unit="chars" quantity="3"/>
            <unclear>t</unclear>on<gap unit="chars" quantity="2"/>rare propter
               <!-- bm: Hier müsste eigentlich "res" folgen, ist aber nicht vorhanden; geprüft am Or. -->adipis<lb
               break="no"/>cendas deinceps pers<gap unit="chars" quantity="1"/>adeat et <lb/>qui hoc
            facere temptauerit <lb/>sinodali uel <sic>inp<gap unit="chars" quantity="5"
                  /><unclear>i</unclear>a</sic> sententia <lb/><gap unit="chars" quantity="2"/>dis
            omnibus feriatur . </ab>

         <ab corresp="BK.138_9_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-75v-3"><seg type="num" n="9">VIIII </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-75v-4" corresp="BK.138_9"><seg type="initial"
               >S</seg><gap unit="chars" quantity="4"/>tum est ut sine auctori<lb break="no"
               />tat<unclear>e</unclear>m uel consensu episcoporum<note type="editorial">gek.
                  <mentioned>epscor</mentioned>, ein Kürzungsstrich ist allerdings nicht mehr
               erkennbar.</note>
            <expan>presbiteri</expan><!-- bm: prbtri., geprüft am Or. -->
            <lb/> in quibuslibet ecclesiis nec con<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="5"
            />antur nec expellantur <lb/>et si laici clericos probabilis uitę <lb/><gap unit="chars"
               quantity="2"/>
            <unclear>d</unclear>oct<unclear>r</unclear>ine episcopis consecrandus<!-- bm: d nicht mod, am Or. geprüft -->
            <lb/><gap unit="chars" quantity="3"/>sque in ecclesiis constituendus <lb/><gap
               unit="chars" quantity="5"/>erint null<unclear>a</unclear> qualibet occan<lb
               break="no"/><gap unit="chars" quantity="8"/><note type="editorial">Ob in der
               Textlücke nur die Endung <mentioned>-sione</mentioned> stand oder auch noch das laut
               BK folgende <mentioned>eos</mentioned>, ist unsicher.</note> reiciant </ab>

         <ab corresp="BK.138_10_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-75v-5"><seg type="num" n="10">X</seg>
            <cb n="76r"/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-76r-1" corresp="BK.138_10"><sic><seg
                  type="initial">S</seg>canccitum</sic> est <gap unit="chars" quantity="5"/>cuique ecclesie<!-- bm: kein e-caudata; am Or. geprüft -->
            <lb/> un<gap unit="chars" quantity="3"/>ansus integ<gap unit="chars" quantity="4"
               /><sic>sqe</sic> alio <lb/>s<gap unit="chars" quantity="7"/>
            <sic>adiribu</sic><gap unit="chars" quantity="4"/>
            <unclear>et</unclear>
            <expan>presbiteri</expan><!-- bm: gek. pbri.; am Or. geprüft -->
            <lb/>in ei<unclear>u</unclear>s constituti <gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>n
               d</unclear><gap unit="chars" quantity="5"/><unclear>mi</unclear><gap unit="chars"
               quantity="1"/>
            <lb/>neque de oblationibus fidelium <lb/>n<unclear>on</unclear><note type="editorial"
                  ><mentioned>n</mentioned>ohne erkennbaren Kürzungsstrich.</note> de domibus n<gap
               unit="chars" quantity="3"/>e de atriis uel or<lb break="no"
            />dinis<!-- bm: Lesart "ordinis" statt "[h]ortis" am Or. geprüft; am Rand rechts daneben
               steht nichts, es drückt sich nur die Kapitelzahl von der Rückseite durch. -->
            iuxta ecc<gap unit="chars" quantity="5"/>m positis neque <lb/>de
                  <expan>pre<unclear>s</unclear><gap unit="chars" quantity="3"/>pto</expan> manso
            aliquid ser<gap unit="chars" quantity="4"/><lb break="no"/>um p<gap unit="chars"
               quantity="3"/> ecclesiastico faciat et <lb/>si aliquid amplius habuerint <lb/>inde
            seniores <!-- bm: eig. "senioribus suis", aber das steht da nicht; am Or. geprüft -->
            debitum se<gap unit="chars" quantity="7"/>
            <lb/>inpendant </ab>

         <ab corresp="BK.138_11_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-76r-2"><seg type="num" n="11">XI </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-76r-3" corresp="BK.138_11"><seg type="initial"
               >S</seg>tatum est postqua<gap unit="chars" quantity="12"/><!-- bm: est postquam: gek. e. (mit etwas nach rechts verrutschtem Kürzungsstrich) p. (mit Semikolon-Kürze) -->
            <lb/>fuerit <!-- bm: eig. folgt "ut", fehlt hier aber; am Or. geprüft --> unaquaqu<gap
               unit="chars" quantity="6"/> s<gap unit="chars" quantity="2"/><!-- bm: da wenig Platz, Kürzung angenommen: "-e eccla. suu." -->
            <lb/>presbiterium<!-- bm: Lesart "presbiterium" statt "presbiterum" am Or. geprüft -->
            habeant u<gap unit="chars" quantity="4"/><note type="editorial">Laut BK müsste
                  <mentioned>-bi id fieri</mentioned> folgen, allerdings scheint in dem durch ein
               Pergamentloch beschädigten Rest der Zeile zumindest für das
                  <mentioned>fieri</mentioned> kein Platz mehr zu bleiben.</note>
            <lb/>facultas proui<gap unit="chars" quantity="2"/>nte epis<gap unit="chars"
               quantity="4"/>
            <lb/>permiserit . <cb n="76v"/></ab>

         <ab corresp="BK.138_12_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-76v-1"><seg
               type="num" n="12"
               >XI<unclear>I</unclear><!-- bm: in Texttinte; am Or. geprüft. Das zweite I kann man am Or. nicht 
                  mehr sehen, dasselbe gilt allerdings von den drei III bei XIII, und da die
                  auf dem Digitalisat doch recht sicher zu erkennen sind, habe ich mich hier
                  gegen den Autopsiebefund entschieden und das zweite I in unclear gesetzt,
                  da man es am Scan zumindest erahnen kann. -->
            </seg></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-76v-2" corresp="BK.138_12"><seg type="initial"
               >S</seg>ancitum est de uillis nouis <lb/>et ecclesiis in eisdem nouiter
               <lb/>constr<gap unit="chars" quantity="1"/>ctis ut decime<!-- bm: kein e-caudata -->
            <gap unit="chars" quantity="3"/>ps<gap unit="chars" quantity="1"/>s <lb/><gap
               unit="chars" quantity="1"/>ill<unclear>i</unclear>s ad <gap unit="chars" quantity="2"
               />des<note type="editorial">Laut BK müsste es <mentioned>ad easdem</mentioned>
               heißen, aber nach dem Loch im Pergament, das auf <mentioned>ad</mentioned> folgt,
               steht (bis auf das d, von dem man nur noch den Schaft erkennt, eindeutig)
                  <mentioned>-(d)es</mentioned>.</note> ecclesias con<lb break="no"/>ferantur .
            <lb/></ab>

         <ab corresp="BK.138_13_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-76v-3"><seg
               type="num" n="13">XIII </seg></ab>
         <!-- bm: In Texttinte; am Or. geprüft. -->

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-76v-4" corresp="BK.138_13"><seg type="initial"
               >D</seg>e sacris uasis ec<gap unit="chars" quantity="1"/>lesię quę in pig<lb
               break="no"/>nus <sic>an</sic> nonnullis in quibusdam <lb/><gap unit="chars"
               quantity="2"/>cis dari conperimus inibitum <lb/>est ne deinceps a quoquam fieri
               <lb/><expan>presumatur</expan> nisi solummodo ne<lb break="no"/>cessitate
            redimendorum capti<lb break="no"/>uorum conpellente . <lb/></ab>

         <ab corresp="BK.138_14_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-76v-5"><seg
               type="num" n="14">X<gap unit="chars" quantity="4"
               /><!-- bm: Auch am Or. ist nur X zu sehen. Texttinte.
                  Da die Nummerierung aber, soweit erkennbar, richtig weiterzählt, sind jeweils
                  gaps gesetzt und die richtige Zahl im @n angegeben. -->
            </seg></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-76v-6" corresp="BK.138_14"><seg type="initial"
               >D</seg>e ecclesiis sane destructis uel <lb/>de nonis et decimis siue de clau<lb
               break="no"/><gap unit="chars" quantity="4"/>s canonicorum qualiter con<lb break="no"
               /><gap unit="chars" quantity="3"
            />tuti<!-- bm: Lesart "constituti" statt "constitui" am Or. geprüft. --> et or<gap
               unit="chars" quantity="2"/>nari nobis pla<lb break="no"/>cuerit et aliis
               capitulis<note type="editorial">Zwischen <mentioned>capi-</mentioned> und
                  <mentioned>-tulis</mentioned> eine beschädigte Stelle im Pergament, die aber
               scheinbar keinen Textverlust verursacht hat.</note> subter <cb n="77r"/> adnotauimus
            . <lb/></ab>

         <ab corresp="BK.138_15_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-77r-1"><seg
               type="num" n="15"><gap unit="chars" quantity="2"
               /><!-- bm: Reste der Nummerierung lassen sich nahe der Bindung erahnen, evtl. "V".
                  Sicherheitshalber aber nur gap codiert. -->
            </seg></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-77r-2" corresp="BK.138_15"><seg type="initial"
               >S</seg>ed et de eclesiarum <sic>honere</sic> quo<lb break="no"/>modo deo adiuuante
            quantum in nos <lb/><!-- bm: eig. folgt "est", fehlt hier aber; am Or. geprüft -->
            uigeat similiter <gap unit="chars" quantity="2"/> subter adnota<lb break="no"/>tis
            capitolis insertum esse dinoscitur . </ab>

         <ab corresp="BK.138_16_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-77r-3"><seg type="num" n="16"><gap unit="chars" quantity="1"
               />VI<!-- bm: Die Nummerierung hier wieder rot -->
            </seg></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-77r-4" corresp="BK.138_16"><seg type="initial"
               >D</seg>e episcopis <gap unit="chars" quantity="2"/>ro in <rs type="place"
                  >longabar<unclear>tu</unclear>a</rs>
            <lb/>constitutis quia ad his quos or<lb break="no"/>dinabant sacramenta et
               mu<unclear>n</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>a</unclear>
            <lb/>contra diuinam et canonicam <lb/><sic>auctoritem</sic> accipere uel exigere
            <lb/>soliti erant modis omnibus ini<lb break="no"/>bitum est ne ulterius fiat quia
               <lb/><gap unit="chars" quantity="1"/>uxta sacros canones uterque
            <lb/><!-- bm: Laut BK folgt "a", das hier aber fehlt; am Or. geprüft. --> gradu proprio
            talia facientes de<unclear>i</unclear><lb break="no"
            />ci<!-- bm: eig. "decidi"; vor Zeilenwechsel: de-, dann noch etwas, das aber höchstens ein
               i sein kann, in der nächsten Zeile dann -ci. Am Or. geprüft (soweit das wegen der engen Bindung ging). -->
            debent </ab>

         <ab corresp="BK.138_17_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-77r-5"><seg
               type="num" n="17">XVII </seg><!-- bm: In Texttinte; am Or. geprüft. --><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-77r-6" corresp="BK.138_17"><seg type="initial"
               >S</seg>tatum est ab episcop<unclear>i</unclear>s<note type="editorial">gek.
                  <mentioned>epis.</mentioned>, das <mentioned>i</mentioned> jedoch nicht mehr
               erkennbar.</note> de <expan>presbiteris</expan>
            <gap unit="chars" quantity="3"/><lb break="no"/>minas secum indiscrete habitare <cb
               n="77v"/> promittunt et propter hoc mal<unclear>e</unclear>
            <lb/>opinionis suspicionem deno<lb break="no"/>tantur ut si deinceps amoniti <lb/>non se
               corr<unclear>exer</unclear>it<!-- bm: eig. -int; Kürzungszeichen für n aber nicht zu sehen; am Or. geprüft -->
            uelut contempto<lb break="no"/>res sacrorum canonum cano<lb break="no"/>nica inuectione
            feriantur . <lb/></ab>

         <ab corresp="BK.138_18_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-77v-1"><seg type="num" n="18">XVIII
            </seg><!-- bm: Ab hier Kapitelzahlen wieder rot (bis auf die korr. Zählung hiernach); am Or. geprüft. --></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-77v-2" corresp="BK.138_18"><seg type="initial"
               >D</seg>e presbiteris qui accipienda<!-- bm: Lesart -a statt -i am Or. geprüft -->
            <lb/><gap unit="chars" quantity="1"/>rismatis gratia ad ciuitates <lb/>in cena domini
            uenire sancitum est <lb/> ut de is qui longe positis
            sunt<!-- bm: die beiden aufeinanderfolgenden s nicht korr., nur dunkler erscheinende Tinte; am Or. geprüft -->
            de <lb/>octo uel de decim unus ab episcopo eliga<lb break="no"
               /><unclear>t</unclear>u<gap unit="chars" quantity="1"/> qui acceptum crisma sibi et
               <lb/>s<gap unit="chars" quantity="1"/>ciis diligenter perferant . Hii<!-- bm: Das zweite i nicht radiert, nur heller; am Or. geprüft -->
            <lb/><gap unit="chars" quantity="4"/> qui non longius a ciuitate<!-- bm: kein e-caudata; am Or. geprüft -->
            <lb/><!-- bm: Ab hier bis Ende von BK 138: Nur noch Kommentare/Zweifelsfälle geprüft, keine komplette
               Nachkollation am Or. mehr. Transkription also auf Basis des Digitalisats; wo etwas am Or. geprüft wurde, angemerkt. --><gap
               unit="chars" quantity="3"/>m q<gap unit="chars" quantity="2"/>ttuor aut quinque
               <lb/><gap unit="chars" quantity="2"/>libus habitant more solito <lb/>ad accipiendum
            crisma per se ueniant <cb n="78r"/> Discendi uero gratia alio non <choice>
               <abbr>XLme</abbr>
               <expan>quadragesime</expan>
            </choice>
            <lb/>tempore ad ciuitates conuocentur . <lb/></ab>

         <ab corresp="BK.138_19_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-78r-1"><seg
               type="num" n="18"><gap unit="chars" quantity="1"/>VIII</seg><note type="editorial">Am
               linken Rand nahe der Bindung sind Reste roter Tinte zu erkennen, darunter in
               Texttinte <mentioned>...VIII</mentioned>. Offenbar stand hier vorher eine andere
               Kapitelnummer, die zu <mentioned>[X]VIII</mentioned> korrigiert wurde. Damit wird BK
               138 c. 19 als (zweites) c. XVIII gezählt und die folgende Nummerierung ist jeweils um
               eins zu tief angesetzt. Der Beginn dieses Kapitels ist zudem nicht durch eine
               vergrößerte Anfangsinitiale hervorgehoben.</note>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-78r-2" corresp="BK.138_19">Ne uero episcopi
            occassionem <expan>predicandi</expan>
            <lb/>aut confirmandi oneris esse<gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/>populus a nobis ammoniti polli<gap unit="chars" quantity="2"/><lb break="no"/>ti
               sunt<note type="editorial">Unter dem gekürzten <mentioned>s(unt)</mentioned> ein
               Punkt, evtl. expungiert?</note> se deinceps hoc cauere uelle <lb/>et eo tempore suum
            ministerium <lb/>in quantum facultas dabatur <lb/>exequi quo <sic>erum</sic> profectio
               qu<gap unit="chars" quantity="2"/>tum <lb/>in illis erat<note type="editorial">Davor
               ein anradierter Schaft.</note> his quibus prod<unclear>esse</unclear><!-- bm/dt: -ee noch erahnbar, aber kein Kürzungsstrich mehr zu erkennen -->
            <lb/>possunt et debent non sit inpor<lb break="no"/>tuna uel onorosa . </ab>

         <ab corresp="BK.138_20_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-78r-3"><seg type="num" n="19">XVIIII </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-78r-4" corresp="BK.138_20"><seg type="initial"
               >N</seg>e pueri uero sine uolunta<gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/>parentum tonsorentur uel pu<lb break="no"/>elle uelentur modis <gap unit="chars"
               quantity="1"/>mnib<gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>s</unclear>
            <lb/>inhibitum est <gap unit="chars" quantity="2"/> qu<unclear>i h</unclear>oc fa<gap
               unit="chars" quantity="4"/>
            <lb/> contemptauerit multa<note type="editorial">Über dem <mentioned>a</mentioned> evtl.
               ein verblasster Kürzungsstrich für <mentioned>-am</mentioned>.</note> quę in
            <lb/>capitolis . <cb n="78v"/> legis mundane a nobis consti<lb break="no"/>tutis
            continetur persoluere coga<gap unit="chars" quantity="3"/>
            <lb/></ab>

         <ab corresp="BK.138_21_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-78v-1"><seg type="num" n="20">XX </seg></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-78v-2" corresp="BK.138_21"><seg type="initial"
               >D</seg>e feminis que ueros amittu<gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/>placet ne <unclear>s</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/> sicut actenus <gap
               unit="chars" quantity="2"/>dis<lb break="no"/>crete uelent sed u<gap unit="chars"
               quantity="1"/>
            <gap unit="chars" quantity="1"/>XX dies post <lb/>discessum uiri sui expectent <lb/>et
            post tricesimum diem per consi<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/>ium
            episcopi sui uel si episcopus absens fue<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="2"
            />t consilio aliorum <sic>legiosor<gap unit="chars" quantity="1"/></sic>
            <lb/>sacerdotum suorumqu<subst>
               <del>i</del>
               <add>ę</add>
            </subst><!-- bm: Das u ist am Or. zu erkennen. --> paren<lb break="no"/>tum atque
            amicorum id quod e<lb break="no"/>l<gap unit="chars" quantity="4"/>e debent eligant et
            quia <lb/><gap unit="chars" quantity="1"/> s<gap unit="chars" quantity="1"
               />c<unclear>r</unclear>o conuentu rogati ut hii <lb/>q<gap unit="chars" quantity="1"
            />i publicam gerebant peniten<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/>iam <space
               unit="chars" quantity="3"/><note type="editorial">Der Abstand zum folgenden Wort ist
               relativ groß; ob hier evtl. etwas getilgt oder absichtlich eine Lücke gelassen wurde,
               lässt sich allerdings aufgrund des schlechten Zustandes der Hs. nicht sicher
               sagen.</note> et femine qui uiros <lb/> amitte<unclear>b</unclear>ant <gap
               unit="chars" quantity="1"/>ram<note type="editorial">gek.
                  <mentioned>(n)ram</mentioned> für <mentioned>nostram</mentioned>, der erste
               Buchstabe fehlt jedoch wegen eines Pergamentschadens.</note> auctorita<lb break="no"
            />tem donec deliberent quid agant <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="2"/>erentur specialiter<!-- dt: nur diese zwei Wörter in der Zeile? komisch
            - bm: Ja, Platz wäre für mehr ... aber anhand des Scans lässt sich nichts richtig erkennen. - bm: Am
            Original geprüft: Federproben. -->
            <cb n="79r"/> pro his capitula fieri et legis munda<lb break="no"/>ne capitolis
            inserendo decre<lb break="no"/>uimus . </ab>

         <ab corresp="BK.138_22_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-79r-1"><seg type="num" n="21"
               >X<unclear>XI</unclear><!-- bm: -XI auf dem Scan nur zu erahnen; am Or. gar nichts zu sehen. -->
            </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-79r-2" corresp="BK.138_22"><seg type="initial"
               >D</seg>e raptis <gap unit="chars" quantity="1"/>ero et de raptor<gap unit="chars"
               quantity="1"/>b<unclear>us</unclear>
            <lb/>quamq<gap unit="chars" quantity="2"/>m specialiter decre<lb break="no"/>uissemus
            quid pati debeant <lb/>qui hoc nefas facere temptaue<lb break="no"/>rint quid tamen
            super his sacri <lb/>canones <expan>precipiant</expan> hic <gap unit="chars"
               quantity="4"
               /><!-- dt: ja, gap, aber viel Platz hier wieder - bm: Am Original prüfen. [Keine Notiz in den Unterlagen.] --><lb
               break="no"/>rendum necessarium duximus <lb/>quatenus omnibus pateat quan<lb
               break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/>um
            malum<!-- dt: u sieht auch so aus, als hätte es langen Schaft - bm: Evtl. korr. aus mallum? Am Original prüfen. [Keine Notiz in den Unterlagen.] -->
            sit et <gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>n</unclear> s<gap unit="chars"
               quantity="3"/><unclear>m</unclear>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="1"/>umanes
            <!-- bm: hier soll eig. "humana sed" stehen, aber hier "[.]umanes"; am Or. geprüft -->]
            etiam diui<unclear>na</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="3"/><unclear>to<lb break="no"/>ri</unclear>tate constricti
               <!-- bm: eig. "abhinc", aber hier: -->abh<unclear>i</unclear>c ho<unclear>c</unclear>
            <lb/> quod malum <gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>u</unclear><gap unit="chars"
               quantity="1"/>atur . </ab>

         <ab corresp="BK.138_23_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-79r-3"><seg type="num" n="22">XXII </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-79r-4" corresp="BK.138_23"><seg type="initial"
               >D</seg>e puellis ra<gap unit="chars" quantity="3"/>s necdum d<gap unit="chars"
               quantity="1"/>s<lb break="no"/>ponsatis <add>ita</add><metamark function="insertion"
            /> in concilio <rs type="place">calcidonensi</rs><!-- bm: [...]nsi unter der letzten Zeile -->
            <cb n="79v"/> ubi DCXXX patres adfuerun<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>capitulo
            <!-- bm: eig. "XXVII", aber hier (in der Lücke danach nichts mehr, am Or. geprüft): -->
            XXXVIII ita habetur eos <lb/>qui rapiunt puellas sub nomi<lb break="no"/>nes simul
            habitandi cooperan<lb break="no"/>tes et conibentes r<gap unit="chars" quantity="1"
               />p<gap unit="chars" quantity="1"/>oribus <lb/>decreuit sancta<note type="editorial"
               >gek. (?) <mentioned>sca</mentioned>; ein Kürzungsstrich ist allerdings nicht
               erkennbar.</note> sinodus <choice>
               <abbr>siqid</abbr>
               <expan>siquidem</expan>
            </choice> ec<lb break="no"
            />clesiis<!-- bm: Lesart "ecclesiis" statt "clerici sunt" am Or. geprüft dt: ja, am Scan auch eindeutig zu erkennen -->
            decidant gradu proprio <lb/>si uero <sic>lac</sic> anatematizantur <lb/> q<gap
               unit="chars" quantity="3"/><unclear>u</unclear>s uerbis aperte datur
               <lb/><sic>intellgi</sic> qualiter huius mali <lb/><gap unit="chars" quantity="1"
               /><unclear>u</unclear><gap unit="chars" quantity="3"/><unclear>r</unclear>es damnandi
            sunt quan<lb break="no"/>do <gap unit="chars" quantity="3"/>ti<gap unit="chars"
               quantity="2"/>pes et coniben<gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>e</unclear>s
               ta<gap unit="chars" quantity="1"/><lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="5"
            />temate feriuntur et q<gap unit="chars" quantity="3"/><lb/><gap unit="chars"
               quantity="4"/><unclear>a</unclear> canonicam auctoritatem <lb/><gap unit="chars"
               quantity="15"/><unclear>i</unclear>ma raptas <lb/><unclear>si</unclear>bi iure
               uin<gap unit="chars" quantity="4"/>re nullate<lb break="no"/><gap unit="chars"
               quantity="2"/>s p<gap unit="chars" quantity="1"/>ss<gap unit="chars" quantity="1"
               />n<gap unit="chars" quantity="1"/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_24_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-79v-1"><seg type="num" n="23">XXIII </seg>
            <cb n="80r"/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-80r-1" corresp="BK.138_24"><seg type="initial"
               >D</seg>esponsatis puellis et ab alias <lb/>raptas placuit erui et <gap unit="chars"
               quantity="1"/>i reddi <lb/>quib<unclear>us</unclear> ante fuerint dispons<gap
               unit="chars" quantity="1"/>te <lb/><unclear>et</unclear>iamsi eis a raptoribus uis
               inla<lb break="no"/>ta con<gap unit="chars" quantity="4"/>erit perinde statum est
            <lb/>a sacro conuentu ut raptor pu<lb break="no"/>blica<note type="editorial">Über
                  <mentioned>a</mentioned> evtl. ein verblasster Kürzungsstrich für
                  <mentioned>-am</mentioned>.</note> penitentie <sic>muletur</sic> . Rap<lb
               break="no"/>te uero si sponsus recipere <lb/>noluerit et ipsa
               eiusde<unclear>m</unclear><note type="editorial">Kürzungsstrich für
                  <mentioned>-m</mentioned> nicht erkennbar.</note> c<gap unit="chars" quantity="3"
            />ini <lb/>consentiens non fuit licentia <lb/>nubendi alii non negetur quod <lb/>si et
               <gap unit="chars" quantity="2"/>sa consensit sim<unclear>ili</unclear>s sen<lb
               break="no"/>tentia<note type="editorial">Über <mentioned>a</mentioned> evtl. ein
               verblasster Kürzungsstrich für <mentioned>-am</mentioned>.</note> subiaceat quod si
               p<gap unit="chars" quantity="3"/>
            <lb/>hęc se coniungere
               <expan>p<unclear>re</unclear>sumse<unclear>rint</unclear></expan><note
               type="editorial">Kürzungsstrich für <mentioned>p(re)-</mentioned> nicht zu
               erkennen.</note>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="1"/>terque anate<unclear>m</unclear><gap unit="chars"
               quantity="3"/>zent<unclear>ur</unclear> . </ab>

         <ab corresp="BK.138_25_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-80r-2"><seg type="num" n="24"
                  >X<unclear>X</unclear>I<unclear>III</unclear>
            </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-80r-3" corresp="BK.138_25"><seg type="initial"
               >D</seg>e his uero q<gap unit="chars" quantity="5"/>ri uirginib<unclear>us</unclear>
            <lb/>se sociant i<gap unit="chars" quantity="2"/> in dec<gap unit="chars" quantity="2"
            />tis <cb n="80v"/>
            <rs type="person">pape gelasii</rs> capitulo XX continetur <lb/>uirginibus sacris tenere
            se qu<gap unit="chars" quantity="2"/><lb break="no"/>dam sociare cognouimus et post
            <lb/>dicatum deo propositum incesta <lb/>federa sacri legateq<gap unit="chars"
               quantity="2"/>e egerint <lb/>penitentia omni non <sic>recipia</sic><!-- bm: Dahinter folgt nichts mehr. dt: vllt. zu aut schon angesetzt, dann aber abgebrochen  -->
            <lb/>aut his certe uiaticum de <expan>seculo</expan>
            <lb/>transeuntibus si tamen penituerin<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>non negetur si uero de copula<lb break="no"/>tione
            sacrorum<!-- bm: Über o ein Fleck; am Or. geprüft --> uirgin[u]m<!-- dt: ja, gap --> tam
            <lb/>seuere feriunt<!-- bm: -ur-Kürzung nicht vorhanden --> quanto seue<lb break="no"
               /><unclear>r</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>s feriendi sunt qui eas rap<gap
               unit="chars" quantity="1"/>unt ide<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>s<gap unit="chars" quantity="1"/>c<gap unit="chars" quantity="3"
               />missu<unclear>m</unclear> est necesse est ut ab om<lb break="no"
               /><unclear>nibus</unclear> in christiana religione con<lb break="no"/>sistentibus
               <gap unit="chars" quantity="6"/> auctoritat<gap unit="chars" quantity="1"/>s
            <lb/>diuine uel hu<gap unit="chars" quantity="4"/> hoc malum
               <lb/><unclear>radic</unclear><gap unit="chars" quantity="5"/>mputetur . </ab>

         <ab corresp="BK.138_26_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-80v-1"><seg type="num" n="25">XXV </seg>
            <cb n="81r"/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-81r-1" corresp="BK.138_26"><seg type="initial"
               >N</seg><gap unit="chars" quantity="1"/> uero puelle indiscrete <lb/>uelentur placuit
               <del>a</del> nobis <lb/>etiam <del unit="chars" quantity="2"/> de sacris canonibus
               <lb/>qu<gap unit="chars" quantity="1"/>liter obseruandum sit hic <lb/>inferre<del
               unit="chars" quantity="2"/>
            <del unit="chars" quantity="1"/>e tempore uelendarum <lb/>puellarum in <rs type="place"
               >cartaginensi</rs> con<lb break="no"/>cilio capitulo
            XVII<!-- bm: Dahinter nichts mehr; am Or. geprüft --> continetur ut non an<lb break="no"
            />te XXV annos consecrentur item <lb/>in eodem concilio capitulo XVIII .
            <!-- bm: Lesart "XVIII." statt "XCIII" am Or. geprüft --> de <lb/>uirginibus uelandis
            ita continetur <lb/>item placuit ut quicumque episcoporum <lb/>necessitate
                  <sic><expan>prereditantis</expan></sic><!-- bm: Lesart "prereditantis" statt "periclitantis" am Or. geprüft -->
               pudi<lb break="no"/>citię uirginalis uel peti c<gap unit="chars" quantity="2"/> po<lb
               break="no"
            />tens<!-- bm: Der Kringel über e gehört noch zur Cauda des e darüber; am Or. geprüft -->
            uel raptor aliquis formida<lb break="no"/>t<subst>
               <del>o</del>
               <add>v</add>
            </subst>r uel si etiam aliquo mortis p<gap unit="chars" quantity="1"/><lb break="no"
            />riculoso sc<gap unit="chars" quantity="2"/>pulo conpuncta <lb/>fuerit ne non uelata
               moriat<unclear>ur</unclear>
            <cb n="81v"/> aut exigentibus parentibus aut his <lb/>at quorum curam <sic>petinet</sic>
               uela<lb break="no"/>uerit uirginem seu uelauerit <lb/>ante XXV <mod>a</mod>nnos
            ętatis non ei ob<lb break="no"/>sit concilium quod de i<unclear>st</unclear><gap
               unit="chars" quantity="1"/> annorum <lb/>numero constitutum est . Unde
            <lb/>colligitur quia iuxta priorem <lb/>sancionem uirginis XXV etatis <lb/>su<gap
               unit="chars" quantity="1"/>
            <gap unit="chars" quantity="1"/>nno rite <sic>conserande</sic> sunt . Quod si
                  <lb/><expan>p<unclear>re</unclear>missę</expan> necessitates ante id fieri
            <lb/>conpulerint nullum posite est episcopo <lb/><gap unit="chars" quantity="5"/>re
                  <expan>p<unclear>re</unclear>iudicium</expan> cons<gap unit="chars" quantity="1"
               />crand<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/></ab>

         <ab corresp="BK.138_27_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-81v-1"><seg type="num" n="26">XXVI </seg></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-81v-2" corresp="BK.138_27"><seg type="initial"
               >S</seg><gap unit="chars" quantity="9"/> ut nullus deincep<gap unit="chars"
               quantity="1"/>
            <lb/>quamlibet examinatione<!-- bm: eig- -m, aber Kürzungsstrich nicht vorhanden; am Or. geprüft -->
            <lb/>crucis facere <expan>pre<gap unit="chars" quantity="1"/>umat</expan> ne que
               christ<unclear>i</unclear>
            <lb/>passione glor<gap unit="chars" quantity="4"/>ata est cuiuslibet <lb/><gap
               unit="chars" quantity="2"/>meritate obtentu habeatur <cb n="82r"/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-82r-1"
            corresp="BK.138_28_inscriptio"><seg type="num" n="27">XXVII </seg><note type="editorial"
               >Die Kapitelzahl steht über dem Schriftspiegel am oberen Seitenrand und ist evtl.
               nachgetragen, evtl. auch in Texttinte (da auch die ursprünglich in roter Tinte
               geschriebenen Zahlen oft als braun erscheinen, lässt sich dies nicht mit Sicherheit
               sagen).</note></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-82r-2" corresp="BK.138_28"><seg type="initial"
               >E</seg>piscopus uero ut siue per se ut siue per ui<lb break="no"/>carios pab<gap
               unit="chars" quantity="1"/>lum uerbi diuini <lb/>sedulo populis adnuntietur quia ut<!-- bm: ut in Ligatur -->
            <lb/>ait <rs type="person">beatus gregorius</rs> . <sic>Irem</sic> contra <lb/>se
               occ<gap unit="chars" quantity="4"/> iudicis exit ad sacer<lb break="no"/>dos sine
               <expan>predicatione</expan> sonitu incedit <lb/>et ut clerum s<unclear>i</unclear>bi
            commissum in so<lb break="no"/>brietate et castitate nutrirent <lb/>diuinisque officiis
            inbuerent <lb/>que rite ad sanctos sacros ecc<gap unit="chars" quantity="2"/>sias<lb
               break="no"/>ticos ordines promoueri possent <lb/>et operam dent
               qu<unclear>a</unclear>tenus <expan>presbiterum</expan><!-- bm: bei BK "presbyteri", aber hier gek. prbm. -->
            <lb/>missalem et lectionari<gap unit="chars" quantity="6"/>
            <lb/>et ceteros liberos sibi necessar<gap unit="chars" quantity="2"/>s <lb/>bene
            correctos habeant et qu<gap unit="chars" quantity="1"/><lb break="no"/>liter ecclesias
               <gap unit="chars" quantity="2"/>structas sibi perti<lb break="no"/>nentes iuxta uires
               em<unclear>en</unclear>dent<note type="editorial">Ein Kürzungsstrich über
                  <mentioned>m</mentioned> für <mentioned>-en-</mentioned> ist nicht sicher
               erkennbar.</note> . <cb n="82v"/> qualiter etiam uiduas diligenter <lb/>instruunt
            quomodo etiam <lb/>secundum
            <sic>aposticam</sic><!-- bm: Ein Kürzungszeichen für -oli- = "apostolicam" sehe ich auch am Or. nicht. -->
               auctori<lb break="no"/>tatem conuersari debeant aedo<lb break="no"/>ceant et ut
               superstition<gap unit="chars" quantity="1"/>s quas quibus<lb break="no"/>dam locis in
               exe<gap unit="chars" quantity="3"/>is mortuorum <lb/>nonnulli faci<gap unit="chars"
               quantity="3"/> eradicent <lb/>et ut exemplo siu<unclear>e</unclear> innocentię
               <lb/>al<gap unit="chars" quantity="3"/> ad bene uiuendum prouocent <lb/>et cunctis
            ecclesiasticis negotiis <lb/>quantum dominus posse dederit <lb/>ope<gap unit="chars"
               quantity="1"/> ferre <choice>
               <abbr>mod</abbr>
               <expan>modis</expan>
            </choice> omnibus op<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="4"/>s . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-82v-1"
            corresp="BK.138_29_inscriptio"><seg type="num" n="28">XXVIII </seg><lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-82v-2" corresp="BK.138_29"><seg type="initial"
               >N</seg>on<gap unit="chars" quantity="5"/> uero capitula sicut de in<lb break="no"
            />cestis nuptiis necnon et de
               ec<!-- dt: Danach folgt nichts mehr? - bm: Offenbar nein; am Or. geprüft. --><lb
               break="no"/>clesiis qu<unclear>e</unclear> in<gap unit="chars" quantity="3"/>
            quoheredes <lb/><unclear>diuidu</unclear><gap unit="chars" quantity="6"/>
            <unclear>tali o</unclear>ccansione <cb n="83r"/> proprio <sic>honere</sic> carent siue
            de his <lb/>ecclesiis que nimium rebus proprii <lb/>sunt adtenuate uel certe de his
            <lb/>rebus que<!-- bm: u nicht korr.; am Or. geprüft --> nuper necessitate con<lb
               break="no"/>pellente <sic>an</sic> nonnullis e<gap unit="chars" quantity="1"/>clesiis
            sunt <lb/>ablate et qu<gap unit="chars" quantity="2"/> sunt alia siue in
            <lb/>ecclesiasticis <gap unit="chars" quantity="3"/>e in publicis rebus <lb/>emendatione
            digna que<!-- bm: kein e-caudata; am Or. geprüft --> pro tempo<lb break="no"/>ris
            breuitate efficere neq<gap unit="chars" quantity="5"/>us <lb/>in tantum
               <sic>diffendum</sic> illud dig<lb break="no"/>num iudicauimus
               done<unclear>c</unclear> domino <lb/>fauente consultus<note type="editorial"
                  ><mentioned>s</mentioned><hi rend="super">2</hi> evtl. expungiert, also korr. zu
                  <mentioned>consultu</mentioned>.</note><!-- bm: Sah am Or. eigentlich nicht danach aus, aber am Scan schon ... -->
            fidelium fa<lb break="no"/>cultas nobis<!-- bm: Nichts korr./übergeschrieben; am Or. geprüft. -->
            <sic>indeficiend<gap unit="chars" quantity="1"/></sic><!-- bm: sic statt "id efficiendi"; am Or. geprüft -->
            <gap unit="chars" quantity="1"/>b eo <lb/>tribuatur . Inuenta u<unclear>e</unclear>ro
               <unclear>u</unclear>t deo <lb/>opitulante effectum obti<gap unit="chars" quantity="5"/>
            <lb/>per tempora hi<unclear>c in</unclear>s<unclear>ere</unclear>nda sumus<!-- bm: Lesart "sumus" statt "censuimus" am Or. geprüft -->
            <lb/></ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.139"/>

         <!-- bm: Ab hier (BK 139) wieder komplett am Original nachkollationiert! -->

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-83r-1"
            corresp="BK.139_inscriptio"><choice>
               <abbr>INCIP</abbr>
               <expan>INCIPIUNT</expan>
            </choice> CAPITULA QUĘ LEGIBUS AD<lb break="no"/>DENDA SUNT <cb n="83v"/> QUĘ ET
               <sic>OASSI</sic>
            <unclear>ET</unclear> COM<gap quantity="1" unit="chars"/>TAS SI <unclear>ET</unclear>
            <lb/>CO<unclear>M</unclear>ITES HAB<gap quantity="2" unit="chars"/>E ET CETERIS <lb/>
            <unclear>N</unclear><gap quantity="3" unit="chars"/> FACE<unclear>R</unclear>E <gap
               quantity="1" unit="chars"/>EBENT </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-83v-1" corresp="BK.139_1_inscriptio">DE
            <lb/>HONORE ECCLESIARUM . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-83v-2" corresp="BK.139_1"><seg type="initial"
               >S</seg>i quis autem ex leui causa aut<!-- bm: ut-Ligatur wie oben bei BK.138_28 -->
            <lb/>sine causa hominem in eccle<lb break="no"/>sia interfecerit . d<gap quantity="3"
               unit="chars"/>ta conponat <lb/>Si uero foras rixati fuerint et <lb/>unus
                  <sic><add>ps</add>alterium</sic> in ecclesiam fu<lb break="no"/>gerit et ibi
            defendendo eum <lb/>interfecerit si <mod>h</mod>uius<note type="editorial"
                  ><mentioned>h</mentioned> korr., wohl aus <mentioned>c</mentioned>; der Schreiber
               schrieb offenbar zunächst <mentioned>sic</mentioned>.</note> facti testes
               <lb/>n<unclear>on</unclear> habuerit cum XII iuratoribus <lb/>l<gap quantity="4"
               unit="chars"/>imis per sacramentum adfir<lb break="no"/>met se
            <unclear>d</unclear>efendendo eum interfecisse <lb/>et p<unclear>ost</unclear>
            hęc<!-- DT: 
               Ich sehe zugegebenermaßen kein e. Eher ein o. Vllt. ist dies auch keine cauda? Vllt. auch e mod?
            - bm: hęc; am Original geprüft --> DC solidos ad partem ecclesię <lb/> quam
            illo homicidio pulluerat <lb/> et insuper bannum nostrum soluere <lb/> cogatur . <cb
               n="84r"/> his uero qui interfectus est <lb/>absque conpositione iaceat <lb/> ac
            deinde interfector secundum iudi<lb break="no"/>cium canonicum congruam <lb/>facinori
            quod admisit penitentiam <lb/>accipiat si prop<unclear>r</unclear>ius seruus hoc
            <lb/>commiserit . i<gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>di</unclear>cio aque
            feruentis <lb/>examinetur utrum hoc sponte <lb/>an se defendendo fecisset et si
            <lb/>manus eius exusta fuerit interfi<lb break="no"/>ciatur si
            autem<!-- bm: au. mit Kürzungsstrich; am Original geprüft --> non fuerit dominus
            <lb/>eius iuxta quod uuirgildus <unclear>e</unclear><gap quantity="2" unit="chars"/>s
            <lb/>est ad ecclesiam persoluat au<gap quantity="4" unit="chars"/>
            <lb/>si uoluerit eidem ecclesie tra<unclear>da</unclear>t <lb/>de ecclesiastico et
            fiscalino et <gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>e</unclear><lb break="no"
            />neficiario seruo uolumus <sic>u</sic> pro u<lb break="no"/>na uice <choice>
               <abbr>uuirgild</abbr>
               <expan>uuirgildus</expan>
            </choice> eius pro eo conponat<gap quantity="2" unit="chars"/>
            <cb n="84v"/> altera uice ipse seruus ad suppli<lb break="no"/>cium tradatur hereditas
            tamen <lb/>liberi hominis qui propter talem <lb/>facinus ad mortem fuerit iudi<lb
               break="no"/>catus ad <sic>legimos</sic> heredes illius <lb/>perueniat . si in atrio
            ecclesiae <lb/>cuius porta reliquiis sanctorum con<lb break="no"/>secrata est
            huiuscemodi homi<lb break="no"/>cidium perpetratum fuerit si<lb break="no"
               /><unclear>m</unclear>ili modo emendetur <add>uel</add> conponatur <lb/> si uero
               p<unclear>o</unclear><gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>t</unclear>a ecclesię
            non est consecrata <lb/>
            <gap quantity="2" unit="chars"/> modo conponatur quod in atrio
               <lb/><unclear>c</unclear><gap quantity="2" unit="chars"/>mittitur si conponi debet
               <lb/>qu<gap quantity="2" unit="chars"/>
            <unclear>in</unclear> munitate uiolata <expan>commit<lb break="no"/>titur</expan> * </ab>
         <ab corresp="BK.139_2_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-84v-1">
            <seg type="num" n="2">II</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-84v-2" corresp="BK.139_2"><sic><seg
                  type="initial">S</seg>anguis</sic> effusio in ecclesia<unclear>m</unclear> facta
            <lb/>cum fuste si <expan>presbiter</expan> fuerit triplo <cb n="85r"/> conponatur duas
            partes eidem pres<lb break="no"/>bitero tertia pro fredo ad ecclesiam <lb/>insuper
            bannus noster . Similiter de dia<lb break="no"/>cono <sic>iux</sic> conpositionem eius
            in tri<lb break="no"/>plo cum banno nostro conponatur . <lb/>De subdiacono similiter
            triplo <lb/>secundum suam conposicionem <lb/>et unusquisque ordinis <sic>clero</sic>
            secundum <lb/>suam conpositionem triplum <lb/>persoluatur et insuper bannus noster .
            <lb/>similiter et de iectus sine san<lb break="no"/>guinis effussionis de un<gap
               quantity="1" unit="chars"/><unclear>u</unclear>scu<lb break="no"/>iusque ordinis
               <sic>clero</sic> secund<unclear>u</unclear>m <lb/>suam conposicionem tri<subst>
               <del/>
               <add>p</add>
            </subst>lo<note type="editorial">korr. aus <mentioned>tril-</mentioned> oder dem Ansatz
               zu <mentioned>trib-</mentioned></note>
            <lb/>et bannus noster . et qui non habet <lb/>unde ecclesiam persoluat trad<gap
               quantity="2" unit="chars"/>
            <lb/>se in seruitium eidem ecclesię <cb n="85v"/> usque dum debitum totum persoluat
            <lb/></ab>
         <ab corresp="BK.139_3_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-85v-1">
            <seg type="num" n="3">III </seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-85v-2" corresp="BK.139_3"><seg type="initial"
               >V</seg>t quandocumque in mallum <lb/>ante comitem uenerint primo <lb/>eorum causa
            audiatur et definiatur <lb/>et si testes per se ad causas suas <lb/>querendas habere non
               potue<lb break="no"/>rint uel legem <choice>
               <abbr>nescier</abbr>
               <expan>nescierint</expan>
            </choice>
            <sic>comus</sic> illos <lb/>et illas adiuuet dando eis <sic>telem</sic>
            <lb/>hominem qui rationem eorum te<lb break="no"/>neat uel pro eis loquatur . <lb/></ab>
         <ab corresp="BK.139_4_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-85v-3">
            <seg type="num" n="4"><gap quantity="1" unit="chars"/>III</seg><note type="editorial"
               >Von der Nummerierung am Rand ist nur noch eine letzte <mentioned>I</mentioned>
               sicher zu erkennen. Davor die Reste von zwei weiteren Schäften (?), sowie ein
               Schrägstrich unklarer Funktion unter der Zahl. Wenn man davon ausgeht, dass der
               Schreiber die <mentioned>III</mentioned> nicht doppelt zählte (wofür die korrekt
               fortgeführte Zählung im folgenden keinen Anlass bietet), dann wird hier ursprünglich
               eine <mentioned>IIII</mentioned> gestanden haben.
               <!-- bm: Am Original sieht man eher noch weniger als auf dem Scan; auf den 2. Blick
                     "III" nur noch als als Einritzung der Feder im Pergament, nicht als Tintenspur. --></note>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-85v-4" corresp="BK.139_4"><seg type="initial"
               >Q</seg>ui uid<gap quantity="2" unit="chars"/><unclear>m</unclear> intra primos XXX
            <lb/> dies uiduitatis suę uel inuitam <lb/> uel uoluntatem sibi copulauerit <lb/> bannum
            nostrum in triplo conponat <lb/>id e<unclear>st</unclear> LX solidos et inuitam <gap
               quantity="1" unit="chars"/>am <choice>
               <abbr>dux</abbr>
               <expan>duxit</expan>
            </choice>
            <lb/>legem suam ei conponat illam <lb/>uero alterius non adtingat . <cb n="86r"/>
         </ab>
         <ab corresp="BK.139_5_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-86r-1">
            <seg type="num" n="5"><unclear>V</unclear></seg><note type="editorial">Die
               Kapitelzählung ist am rechten Seitenrand nur zu erahnen.</note>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-86r-2" corresp="BK.139_5 BK.139_6_inscriptio"
               ><milestone unit="span" corresp="BK.139_5" spanTo="#paris-bn-lat-4788-86r-2_1"/><seg
               type="initial">Q</seg>ui hominem publicam <sic>penite<lb break="no"/>tiam</sic>
            ingentem interfecerit bannum nostrum <lb/> in triplo conponat . et uuirgildum <lb/> eius
            proximos eius persoluat <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-86r-2_1"/><milestone
               unit="span" corresp="BK.139_6_inscriptio" spanTo="#paris-bn-lat-4788-86r-2_2"/>ut
            omnis ho<lb break="no"/>mo liber potestatem habeat ubicumque <lb/>uoluerit res suas dare
            pro salu<lb break="no"/>te anime suę . <lb/><anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-86r-2_2"
            /></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-86r-3" corresp="BK.139_6"><seg type="initial"
               >S</seg>i<note type="editorial">Der Text von BK 139 c. 6 beginnt hier in neuer Zeile
               und mit Anfangsinitiale wie die übrigen Kapitelanfänge, allerdings scheint die
               Kapitelnummer zu fehlen (oder ist restlos verblasst). Die zugehörige Rubrik
                  (<mentioned>ut omnis homo liber - anime suę</mentioned>) steht zudem am Ende des
               vorangehenden Kapitels und erscheint als Bestandteil von diesem.</note> quis res suas
            pro salute anime <lb/>suę uel aliquem uenerabilem <lb/>locum uel propinquo suo uel
            cuilibet <lb/>alteri tradere uolue<gap quantity="3" unit="chars"/> et eo <lb/>tempore
            intra ipsum comita<lb break="no"/>tum fuerit in quo res ille posite sunt <lb/>legitimam
            traditionem facere <lb/>studeat quodsi eodem tempore <lb/>quo illa<gap unit="chars"
               quantity="1"/> tradere uult extra ea<lb break="no"/>dem comitatum fuerit id est . <cb
               n="86v"/> siue in exercitu siue in palatio <lb/>siue in alio quolibet loco adhi<lb
               break="no"/>beat sibi uel de suis pagensibus <lb/>uel de aliis qui eadem legem ui<lb
               break="no"/>uant qua ipse uiuit testes ido<lb break="no"/>ne<subst>
               <del>u</del>
               <add>o</add>
            </subst>s uel si illos habere non po<lb break="no"/>tuerit tunc de aliis quales <lb/>ibi
            meliores inueniri possint <lb/>et coram eis rerum suarum <lb/>traditionem faciat et
               fide<lb break="no"/>iussore<gap quantity="1" unit="chars"/>
            <gap quantity="1" unit="chars"/>estiture donet qui ei <lb/> qui illam traditionem
               acci<lb break="no"/>pit uestituram faciat et post<lb break="no"/>quam hęc traditi<subst>
               <del>a</del>
               <add>o</add>
            </subst> ita fuerit <lb/>heres illius nullam de
               <expan><unclear>pre</unclear>dictis</expan>
            <lb/>rebus ualeat face<gap quantity="2" unit="chars"/> repetitio<lb break="no"/>nem
            insuper et ipse per se fidelem <cb n="87r"/> iussionem faciat eiusdem uesti<lb
               break="no"/>ture ne <add>h</add>eredi illa<note type="editorial"><mentioned>heredi
                  illa</mentioned> (<mentioned>h</mentioned> ergänzt). Theoretisch ist aber auch die
               Lesung <mentioned>hered ulla</mentioned> möglich.</note> occasione <lb/>maneat hanc
            traditionem in<lb break="no"/>mutandi sed potius necesitas <lb/>incumbat illam
            perficiendi . et <lb/>si nond<gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>m</unclear> res
            suas cum quohere<lb break="no"/>dibu<gap quantity="1" unit="chars"/>
            <gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>iui</unclear>sas habuit non ei hoc <lb/>sit
            inpedimentum sed quohere<lb break="no"/>des eius si sponte noluerit <lb/>aut per comitem
            aut <gap quantity="1" unit="chars"/> missum eius <lb/>distringatur ut
               <unclear>d</unclear><gap quantity="3" unit="chars"/>sionem <lb/>cum illo faciat ad
            quem defunc<lb break="no"/>tis . hereditatem suam uolu<gap quantity="2" unit="chars"/>
               per<lb break="no"/>uenire et si cu<add>i</add>libet<note type="editorial">i<hi
                  rend="super">1</hi> ergänzt</note> ęcclesie . <lb/>eam <gap quantity="3"
               unit="chars"/><unclear>d</unclear>ere rogauit coheres <lb/>eius eam <gap quantity="3"
               unit="chars"/>em <gap quantity="2" unit="chars"/>m ill<gap quantity="6" unit="chars"/>
            <lb/> de <expan>predicta</expan> hereditate habe<gap quantity="2" unit="chars"/>
            <cb n="87v"/> quam cum alio coher<gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>d</unclear>e
            suo <lb/>habere <sic>redebebat</sic> et o<mod>b</mod>seruetur <lb/>erga patrem et filium
            et ne<lb break="no"/>potem usque ad annos legitimos <lb/>postea <sic>ipses</sic> res ad
               inmunita<lb break="no"/>tem ipsius ecclesię redeant <lb/></ab>
         <ab corresp="BK.139_7_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-87v-1">
            <seg type="num" n="7">VII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-87v-2" corresp="BK.139_7"><seg type="initial"
               >Q</seg>uicumque homine<gap quantity="4" unit="chars"/> ex le<lb break="no"/>ui causa
                  <sic>au<note type="editorial">Ein Kürzungsstrich für für <mentioned>-t</mentioned>
                  ist auch am Original nicht (mehr?) zu erkennen.</note></sic> sine causa
               interfece<lb break="no"/>rit <choice>
               <abbr>uuirgild</abbr>
               <expan>uuirgildum</expan>
            </choice> eius <sic>hires</sic> ad quos ille <lb/>pertinet co<gap quantity="3"
               unit="chars"/>nat ipse uero propter <lb/>
            <gap quantity="3" unit="chars"/>em <gap quantity="7" unit="chars"/>onem in exilium
               mit<lb break="no"/><gap quantity="14" unit="chars"/>m nobis placue<lb break="no"
               /><gap quantity="12" unit="chars"/> suas n<unclear>on</unclear> amittat <lb/></ab>
         <ab corresp="BK.139_8_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-87v-3">
            <seg type="num" n="8">VI<unclear>II</unclear>
            </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-87v-4" corresp="BK.139_8"><seg type="initial"
               >I</seg>n conpositionem uuirgildi uo<lb break="no"/>lumus ut eam dentur . <gap
               quantity="3" unit="chars"/> in lege <lb/> continentur exce<gap quantity="5"
               unit="chars"/>cipitre <lb/>
            <gap quantity="6" unit="chars"/>a quia propter <gap quantity="3" unit="chars"
               /><unclear>a</unclear> aliquoties <cb n="88r"/> periur<gap quantity="2" unit="chars"
            />m committitur quan<lb break="no"/>do maioris <expan>pretii</expan> quam illa sunt esse
            <lb/>iurantur * </ab>
         <ab corresp="BK.139_9_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-88r-1">
            <seg type="num" n="9">V<unclear>II</unclear>II </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-88r-2" corresp="BK.139_9"><seg type="initial"
               >S</seg>i quis sponsam alienam rapu<lb break="no"/>erit aut tripla eius aut ei qui
               le<lb break="no"/>gib<unclear>u</unclear><gap quantity="3" unit="chars"/> defensor
            esset debet cum <lb/>sua <gap quantity="2" unit="chars"/><unclear>g</unclear><gap
               quantity="2" unit="chars"/> e<unclear>a</unclear>m reddat et quic<gap quantity="2"
               unit="chars"/>id <lb/>cum ea tulerit semotim unamquamque <lb/>rem secundum
               <unclear>r</unclear>egem reddat et si <lb/>hoc defensor eius <gap unit="chars"
               quantity="10"/><note type="editorial">In der durch ein Loch im Pergament und
               Verblassen der Tinte entstandenen Lücke ist Platz für das laut BK eigentlich folgende
                  <mentioned>perpetrari</mentioned>, allerdings deuten die noch erkennbaren
               Buchstabenreste auf eine andere Lesung hin:
                  <mentioned>n</mentioned>(?)...<mentioned>ui</mentioned>...(-<mentioned>erit</mentioned>?)
            </note> con<lb break="no"/>senserit et <add>i</add>de<unclear>o</unclear>
            <unclear>rap</unclear><gap quantity="3" unit="chars"/><unclear>e</unclear> nihil que<lb
               break="no"/>rere uoluerit c<unclear>omi</unclear>s singul<gap quantity="4"
               unit="chars"/>
            <lb/>
            <unclear>d</unclear><gap quantity="2" unit="chars"/>naquaque re freda nostra ab eo
            <lb/>exactare cipiat . spon<unclear>s</unclear>o uero <lb/>lege<gap quantity="4"
               unit="chars"/>m con<unclear>ponat</unclear> et ins<gap quantity="1" unit="chars"
               /><unclear>p</unclear><gap quantity="2" unit="chars"/>
            <lb/>bann<gap quantity="7" unit="chars"/> id est XL solidos <gap quantity="3"
               unit="chars"/>
            <lb break="no"/>uat uel <gap quantity="5" unit="chars"/>sentiam <gap unit="chars"
               quantity="7"/>
            <cb n="88v"/> comis eum aduenire faciat <lb/>et quanto tempore nobis pla<lb break="no"
            />cuerit in exilio maneat et illam <lb/>feminam ei habere non liceat * <lb/></ab>
         <ab corresp="BK.139_10_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-88v-1">
            <seg type="num" n="10">X</seg><note type="editorial">Links am (offenbar beschnittenen)
               Rand, schräg unter dem <mentioned>X</mentioned>, ein weiteres
                  <mentioned>X</mentioned> in derselben (oder ähnlichen) hellbraunen Tinte.</note>
         </ab>
         <ab type="text" rend="nota" xml:id="paris-bn-lat-4788-88v-2" corresp="BK.139_10"><seg
               type="initial">S</seg>i quis cum altero de <subst>
               <del/>
               <add>q</add>
            </subst>ualibet<note type="editorial"><mentioned>q</mentioned> korr. aus dem Ansatz zu
               einem Buchstaben mit Oberlänge, <mentioned>l</mentioned> oder
                  <mentioned>b</mentioned>?</note>
            <lb/>causa contentionem habuerit <lb/>
            <gap quantity="3" unit="chars"/>estes contra eum per <gap quantity="4" unit="chars"
            />cium <lb/>producti fuerint si ille falsos eos <lb/>suspicatur liceat ei alios quos
            <lb/>meliores <gap quantity="2" unit="chars"/>tuerit contra eos <lb/>
            <gap quantity="2" unit="chars"/>pon<gap quantity="5" unit="chars"/> ueracium testimo<lb
               break="no"/>nium f<gap quantity="3" unit="chars"/>orum testium supere<lb break="no"
            />tur Quodsi ambe partes test<unclear>i</unclear>um it<gap quantity="3" unit="chars"
               /><unclear>ter</unclear> se dissenserint <lb/>
            <gap quantity="4" unit="chars"/>ll<gap quantity="5" unit="chars"/>s <gap quantity="2"
               unit="chars"/>a p<gap quantity="3" unit="chars"/> alteri <lb/>
            <gap quantity="13" unit="chars"/>ig<gap quantity="3" unit="chars"/>
            <unclear>d</unclear>uo ex ip<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="4"/>d <gap
               unit="chars" quantity="3"/>
            <unclear>ex</unclear> utraq<unclear>ue</unclear> parte unus <cb n="89r"/> qui cum scutis
            et fustibus in campo <lb/>decertent utra pars falsitatem <lb/>utra ueritatem suo
            testimonio <lb/>sequatur et campioni qui uictus <lb/>fuerit propter periurium qd<note
               type="editorial">Sic Hs.; gemeint ist wohl <mentioned>quod</mentioned>, ein
               Kürzungsstrich ist aber auch am Original nicht erkennbar.</note>
            <sic>inte</sic> pug<lb break="no"/>nam commi<mod>s</mod>sit<note type="editorial"
                  ><mentioned>s</mentioned><hi rend="super">1</hi> korr.
            (?)</note><!-- DT: Oder c durch s ersetzt? - bm: Wenn, dann eher zu t angesetzt
               und ad hoc korrigiert ... bm: s1 mod ist sicherer; am Or. auch nicht zu entscheiden. -->
            dextra manus <lb/>amp<gap quantity="3" unit="chars"/>tur ceteri uero
               eiusd<unclear>em</unclear>
            <lb/>partibus testes quam falsi <choice>
               <abbr>apparuer</abbr>
               <expan>appa<lb break="no"/>ruerunt</expan>
            </choice> manus suas redimant cu<lb break="no"/>ius conpositionis d<gap quantity="2"
               unit="chars"/> partes ei contra <lb/>quem testati sunt dentur tertia pro fredo
            <lb/>soluatur et in seculari q<unclear>ui</unclear>dem <lb/>causa huiuscemodi testium
               di<lb break="no"/>uersitas campo comprobetur . In <lb/>eccles<gap quantity="4"
               unit="chars"/>icis autem causis ub<gap quantity="4" unit="chars"/>
            <lb/>parte sec<gap quantity="3" unit="chars"/>re de alter<gap quantity="5" unit="chars"/>
            <lb/>eccles<gap quantity="1" unit="chars"/>ast<gap quantity="2" unit="chars"/>um
               nego<gap quantity="3" unit="chars"/>m <unclear>e</unclear><gap quantity="2"
               unit="chars"/>
            <cb n="89v"/> idem modis obseruetur ubi uero <lb/>ex utraque parte ecclesiasticum
            <lb/>fuerit r<unclear>ec</unclear>tores <choice>
               <abbr>earde</abbr>
               <expan>earundem</expan>
            </choice> ecclesiarum <lb/>si se familiariter pacificare ue<lb break="no"/>lint
            licenciam habeant . Si autem <lb/>de <sic>hiuscemodi</sic> pacificatione <lb/>
            <gap quantity="2" unit="chars"/>ter eos conu<subst>
               <del>i</del>
               <add>e</add>
            </subst>nire non possit <lb/>aduocati eorum in mallo p<add>u</add>blico ad
               <lb/><expan>presentiam</expan> comitis ueniant et <lb/>
            <gap quantity="2" unit="chars"/>bi <sic>leg<unclear>imo</unclear>s</sic> terminos eorum
               conten<lb break="no"/>tionibus inponatur testes uero <lb/>de qualibet causa non
            aliunde que<lb break="no"/>r<gap quantity="1" unit="chars"/>ntur nisi de ipso comitatu
            in <lb/>
            <gap quantity="2" unit="chars"/>o res unde causa agitur posite sunt <lb/>
            <gap quantity="1" unit="chars"/> non est credibile ut uel <unclear>d</unclear>e testa<lb
               break="no"/><gap quantity="2" unit="chars"/> hominis <gap unit="chars" quantity="1"/>
            de pos<unclear>s</unclear><gap quantity="1" unit="chars"/>ssione <lb/>
            <gap quantity="3" unit="chars"/>libet per alios melius rei ueritas <cb n="90r"/>
            cognosci ualeat quam per illos qui ui<lb break="no"/>ciniore sunt<note type="editorial"
                  ><mentioned>uiciniore sunt</mentioned>: <mentioned>uiciniores</mentioned> mit
               Kürzungsstrich über dem <mentioned>s</mentioned>, ein <mentioned>s</mentioned> wurde
               also vom Schreiber vergessen; oder der Kürzungsstrich wurde erst von einem späteren
               Korrektor hinzugefügt, um das fehlende <mentioned>sunt</mentioned> zu
               ergänzen.</note> si tamen contentio que inter eos <!-- bm: Am Or. geprüft: "eos" in 
                  derselben Tinte, also höchstens ad hoc-Korrektur des Schreibers selbst, daher nicht als add getaggt. -->
            <lb/>exorta est in confinio duorum <lb/>comit<gap quantity="3" unit="chars"/>um fuerit
            liceat eis de . <lb/>uicina centena adiacentis comita<lb break="no"/>tus ad causam suam
            testes habere . <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-90r-1"
            corresp="BK.139_11_inscriptio">
            <seg type="num" n="11">XI
               <!-- bm: Die Zahl klein vor dem Initial-C, auf dem Scan im Schatten der Bindung; am Or. geprüft;
                  außerdem: Rubrik und Zahl in roter Tinte (jetzt dunkelbraun)! --></seg>
            . DE PROPRIO IN BANNUM M<unclear>I</unclear><gap quantity="2" unit="chars"
               /><unclear>O</unclear>
            <lb/></ab>
         <ab type="text" rend="nota" xml:id="paris-bn-lat-4788-90r-2" corresp="BK.139_11"><seg
               type="initial">C</seg>uiuscumque hominis proprietas <lb/>ob crimen aliquod hab eo
                  <expan>com<lb break="no"
            />missum</expan><!-- bm: Auf dem Scan sieht es nach co(m)- vor dem Zeilenwechsel so aus,
               als würde noch etwas folgen (verblasst oder radiert), das ist aber nur ein kleiner Riss;
               am Or. geprüft. --> in bannum fuerit missa <lb/>et ille rem cognita
               n<unclear>e</unclear> iustitiam <lb/>faciat uenire distu<gap quantity="1"
               unit="chars"/>eri<gap quantity="2" unit="chars"/>nnum<lb break="no"/>que ac diem in
            eo<!-- DT: Wirkt eher wie ein t. - bm: Nein; am Or. geprüft. --> banno <gap quantity="7"
               unit="chars"/> per<lb break="no"/>miserit ulterius <unclear>e</unclear>a<gap
               quantity="4" unit="chars"/>q<gap quantity="1" unit="chars"
               /><unclear>ira</unclear><gap quantity="1" unit="chars"/>
            <lb/>sed ipsa fisco nostro s<gap quantity="12" unit="chars"/>
            <lb/>uero quod <gap quantity="13" unit="chars"/>
            <lb/>soluere de<gap quantity="1" unit="chars"/>uit p<unclear>er</unclear> comite<gap
               quantity="1" unit="chars"/>
            <cb n="90v"/> hac ministros eius iuxta esti<lb break="no"/>mationem dandi de rebus mo<lb
               break="no"/>bilibus que in eadem proprietate . <lb/>inuente fuerint his quibus idem
            <lb/>debitor fuerit <sic>exoluatur</sic> quod<lb break="no"/>si rerum mobilium ibidem
               inuen<lb break="no"/><gap quantity="2" unit="chars"/>rum quantitatis
               <unclear>ad</unclear> conpo<lb break="no"/>sitionem non sufficerit de immo<lb
               break="no"/>bilibus suppleat<note type="editorial">Ein Kürzungsstrich für die
               grammatisch erforderliche Endung <mentioned>-ur</mentioned> ist auch am Original
               nicht (mehr?) zu erkennen.</note> et quod superauerit <lb/>sicut dictum est
            fiscus<!-- DT: Punkt? - bm: Nein; am Or. geprüft. --> noster possi<lb break="no"/><gap
               quantity="4" unit="chars"/> si nihil super conpositionem <lb/>
            <unclear>r</unclear><gap quantity="1" unit="chars"/>m<gap quantity="5" unit="chars"/>
            potuerit totum in il<lb break="no"/>l<unclear>um</unclear>
            <gap quantity="2" unit="chars"/>pe<unclear>n</unclear>datur . si autem homo <lb/>il<gap
               quantity="7" unit="chars"/>m con suis cohere<lb break="no"/><gap quantity="2"
               unit="chars"/><unclear>bu</unclear>s p<unclear>ro</unclear>prium suum diuisum <lb/>
            <gap quantity="12" unit="chars"/>et eos cum esset <sic>cum esset</sic>
            <!-- bm: Am Or. geprüft; das zweite "esset" verschwindet auf dem Scan im Schatten der Bindung. -->
            <lb/>
            <gap quantity="5" unit="chars"/>s <gap quantity="2" unit="chars"/>g<gap quantity="3"
               unit="chars"/>mam diuisionem <cb n="91r"/> faciat et tunc iam sicut dictum
               <add>est</add><metamark function="insertion"/> partem <lb/>eius fisco nostro addicat
            et conposi<lb break="no"/>tionem de ea iuxta modum supe<lb break="no"/>rius
               <expan>conprehensum</expan> his ad quos illa <lb/>legibus pertineat et soluat<note
               type="editorial">Über <mentioned>u</mentioned> ein senkrechter Strich unklarer
               Funktion.</note> quodsi non <lb/>de alia re sed de ipsa proprietate que <lb/>in
            bannum missa <space quantity="3" unit="chars"
            /><!-- bm: Scheint wirklich eine freigebliebene Lücke zu sein; am Or. geprüft. --> ac
            per hoc in <gap quantity="1" unit="chars"/>ostra<note type="editorial">Zu erkennen ist
                  <mentioned>-ra</mentioned> mit Kürzungsstrich.</note>
            <lb/><sic>potestem</sic> redacta est fuerit in<gap quantity="3" unit="chars"/>pellatus
            comis in cuius minis<gap quantity="2" unit="chars"/><lb break="no"/>rio eam esse
            constiterit hoc a <gap quantity="3" unit="chars"/><lb break="no"/>titiam nostram
            perferre curet <gap quantity="4" unit="chars"/>s <lb/>eandem proprie<gap quantity="1"
               unit="chars"/>ate<gap quantity="1" unit="chars"/> q<gap quantity="7" unit="chars"
               /><lb break="no"/>dum supradictum <unclear>m</unclear><gap quantity="1" unit="chars"
               /><unclear>d</unclear><gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>m</unclear>
            <gap quantity="8" unit="chars"/><lb break="no"/>nicum redacta est per p<gap quantity="2"
               unit="chars"/>p<gap quantity="5" unit="chars"/>
            <lb/>auctoritatem in h<gap quantity="3" unit="chars"/>s <gap quantity="5" unit="chars"
               /><lb break="no"/>tatem homi<unclear>ni</unclear>s qui <gap quantity="2" unit="chars"
            />m q<gap quantity="4" unit="chars"/><lb break="no"/>bat si sua <unclear>debet
               f</unclear><gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>ciam</unclear><gap quantity="7"
               unit="chars"/><note type="editorial">Die Kopie von BK 139 wird hier unterbrochen von
               BK 141 und setzt auf <locus>fol. 97v</locus> wieder ein; siehe dazu die Vorbemerkung
               oben.</note>
            <cb n="91v"/></ab>

         <!-- bm: Den Einschub von BK 141 habe ich in Paris wegen Zeitknappheit ausgelassen. Das folgende
         ist daher nur mithilfe des Digitalisates transkribiert worden. -->

         <milestone unit="capitulare" n="BK.141"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-1"
            corresp="BK.141_inscriptio_1"><gap unit="chars" quantity="1"/>E<gap unit="chars"
               quantity="3"/>L<note type="editorial">Zu erkennen ist <mentioned>L</mentioned> mit
               Kürzungsstrich durch den Schaft; evtl. das Ende von
               <mentioned>CAPITULA</mentioned>?</note>
            <!-- bm: von "capitula" nur ein l mit Kürzungsstrich erkennbar; evt. "CPL"? dt: Also, e von hec kann man erkennen, sunt ist weg, das
            dürfte aber auch gekürzt gewesen sein. Was Du als s siehst, halte ich für den Rest des c von hec. CPL kann sein, könnte vllt. auch nur CL sein, da wenig Platz, also großzügig gap -->
            <expan>p<unclear>re</unclear>cipuę</expan> ad le<gap unit="chars" quantity="1"
               />ation<unclear>em</unclear>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="3"/><unclear>ORUM</unclear>
               NOSTRO<unclear>RUM</unclear>
            <!-- bm: Das folgende offenbar sehr rund und raumgreifend --> O<gap unit="chars"
               quantity="2"/><unclear>EMOR</unclear>IE <unclear>C</unclear><gap unit="chars"
               quantity="2"/><lb break="no"
               /><!-- bm: lb hier irgendwo dt: ich vermute, dass in dieser Zeile nur SA steht, S zu erahnen -->S<gap
               unit="chars" quantity="1"/>
            <unclear>PERTIN</unclear><gap unit="chars" quantity="3"/>I<gap unit="chars" quantity="1"/><!-- dt: PTINNI 
               zu erahnen - bm: Ich sehe nur P[ER]TIN-, am Ende jedenfalls kein -A -->
            <unclear>D</unclear><gap unit="chars" quantity="4"/><unclear>IBUS U</unclear>IDE<gap
               unit="chars" quantity="2"/><lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"
               /><unclear>ET</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="6"/>
            <unclear>IPS<add>I</add></unclear>
            <gap unit="chars" quantity="3"/> D<gap unit="chars" quantity="1"
            />BE<unclear>A</unclear>NT . <lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2"
            corresp="BK.141_inscriptio_2 BK.141_1 BK.141_2 BK.141_3 BK.141_4 BK.141_5 BK.141_6 BK.141_7 BK.141_8 BK.141_9 BK.141_10 BK.141_11 BK.141_12 BK.141_13 BK.141_14 BK.141_15 BK.141_16              BK.141_17 BK.141_18 BK.141_19 BK.141_20 BK.141_21 BK.141_22 BK.141_23 BK.141_24 BK.141_25              BK.141_26 BK.141_27 BK.141_28 BK.141_29">
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_inscriptio_2" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_1"/>
            <seg type="initial">L</seg>egatio missorum nostrorum<note type="editorial">gek.
                  <mentioned>nrorum</mentioned> ohne erkennbaren Kürzungsstrich</note> hęc <gap
               unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_1" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_2"/> primo ut
            sicut iam in aliis missis <lb/><gap unit="chars" quantity="3"/>unctum fu<unclear>erit
               iustitia</unclear>m fac<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/>ant de rebus
            et libertatibus in<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/>iuste ablatis et si
            episcopus aut abba<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="2"/>t uicar<unclear>iu</unclear>s aut aduocatus
               <lb/><gap unit="chars" quantity="3"/>s quis<gap unit="chars" quantity="3"
               /><unclear>et</unclear><!-- das quis- ist noch erahnbar, davor steht aber eindeutig ein Wort, das auf -s endet??? dt: Ja, genau, könnte gar -us sein, aber keine Ahnung, 
               was das zu bedeuten hat. --> de plebe hoc fe<lb break="no"/><gap
               unit="chars" quantity="12"
            />s<!-- dt: ein s von fecisse auch erkennbar, -entus meine ich zu erahnen, aber gap hier sicherer -->
            fuerit statim <lb/><gap unit="chars" quantity="10"/>r . si uero uel comes uel <lb/><gap
               unit="chars" quantity="6"/>ominicus uel alter <lb/><gap unit="chars" quantity="9"
            />atinus hoc perpetra<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="9"/>m<!-- dt: ja, gap, nostrum gek. wohl -->
            <unclear>p</unclear>otestatem redi<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="9"
               /><unclear>igenter</unclear> inuestigata <cb n="92r"/> et descripta ad nostrum
            iudicium <lb/>reseruetur <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_2" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_3"/> uolumus
            autem ut de his <lb/><unclear>l</unclear>ibertatibus et rebus reddendis que <lb/>in
            nostra uestitura sunt p<unclear>rim</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/> per
            obtimos <lb/>quosque inquiratur et si per illos <lb/>inueniri non possit tunc per eos .
            <lb/>qui in illa uici<gap unit="chars" quantity="2"
            /><!-- dt: ja, gap, könnte mir auch vorstellen, dass da nur -na steht --> meliores sunt
            et s<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>nec per illos r<unclear>ei uerit</unclear>as inueniri p<gap unit="chars"
               quantity="2"/><lb break="no"/>est tunc liceat <gap unit="chars" quantity="7"/>tibus
               e<gap unit="chars" quantity="1"/> u<lb break="no"/>traque parte te<gap unit="chars"
               quantity="6"/>hibere <lb/>et si discordau<gap unit="chars" quantity="5"/> s<gap
               unit="chars" quantity="4"/><unclear>dum</unclear>
            <lb/>constitutionem <gap unit="chars" quantity="14"/><lb break="no"/>ta examinent<gap
               unit="chars" quantity="2"/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_3"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_3" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_4"/>
            <gap unit="chars" quantity="12"/>
            <lb/>et uiduis et pupillis <gap unit="chars" quantity="9"/><lb break="no"/>pressis ut
               adiuuent<gap unit="chars" quantity="8"/><lb break="no"/>uentur <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_4"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_4" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_5"/>de
               inius<gap unit="chars" quantity="1"/>tis<note type="editorial">Zwischen den beiden
               gut zu erkennenden Buchstaben <mentioned>s</mentioned><hi rend="super">1</hi> und
                  <mentioned>t</mentioned> ist eine Lücke, in der ein weiterer Buchstabe entweder
               radiert wurde oder verblasst ist; <mentioned>s</mentioned><hi rend="super">1</hi>
               könnte zudem korrigiert worden sein, da die Tinte auf dem Scan dunkler
               erscheint.</note> o<gap unit="chars" quantity="5"/><lb break="no"/>onibus et cons<gap
               unit="chars" quantity="11"/>
            <cb n="92v"/> nouiter iniustis <choice>
               <abbr>sic</abbr>
               <expan>sicut</expan>
            </choice> sunt tributa <lb/>et tolonei in media uia ubi ne<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>aqua nec palus nec pons nec a<lb break="no"/>liquid tale fuerit unde iuste
            <lb/>census exegi possit uel ubi nau<gap unit="chars" quantity="2"/><lb/> subtus pontus
            transire solent <lb/>siue in medio flumine ubi nu<gap unit="chars" quantity="1"/><lb
               break="no"/>lum est obstaculum ut auferant<unclear>ur</unclear>
            <lb/>antique autem ad nostram adnotiti<gap unit="chars" quantity="1"/><note
               type="editorial">Über <mentioned>ad-</mentioned> befindet sich ein Punkt; evtl.
               expungiert?</note>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="1"/>deferantur . <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_5"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_5" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_6"/> De
            honore eccle<lb break="no"/>s<gap unit="chars" quantity="2"/>rum super omnia eis
            exhibeatur <lb/>s<gap unit="chars" quantity="2"/>ut nuper a nobis cum consensu
               <lb/>om<unclear>ni</unclear>um fidelium nostrorum con<lb break="no"/><gap
               unit="chars" quantity="5"/>tum est ut hoc missi nostri <lb/><gap unit="chars"
               quantity="4"/>bus in sua legatione con<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="5"
               /><unclear>t</unclear>is notum effeciant <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_6"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_6" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_7"/> de
               <lb/><gap unit="chars" quantity="4"/>s <unclear>et</unclear> decimis ut secundum <cb
               n="93r"/> iussionem nostram dentur <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_7"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_7" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_8"/>de locis
               <lb/><unclear>d</unclear>andis ad claustra canonicorum <lb/>facienda si <add>d</add>e
               e<mod>i</mod>usdem ecclesia rebus <lb/>fuerit reddatur ibi si de alterius . <lb/>uel
            liberorum hominum commu<lb break="no"/>tetur si de fisco nostro fuerit nostra <lb/><gap
               unit="chars" quantity="1"/>ibertate concedatur . <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_8"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_8" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_9"/> De
               obser<lb break="no"/>uatione <expan>preceptorum</expan> nostrorum et in<lb break="no"
            />munitatum ut ita obseruentur . <lb/> sicut a nobis et ab
               antecessor<unclear>ibus</unclear>
            <lb/>nostris
            constit<unclear>um</unclear><!-- bm: eig. "constitutum", aber danach sieht es nicht aus.
               dt: ja, sic, da steht constitum - bm: Da es nicht ganz sicher ist (-tu mit Nasalstrich
               wäre auch möglich), habe ich es in unclear gesetzt; dann ohne sic. -->
            est . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_9"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_9" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_10"/> De his
               <gap unit="chars" quantity="1"
            /><!-- gek. q.? - jedenfalls nur Platz für einen Buchstaben --> p<unclear>er</unclear>
            <lb/>occassionem inm<gap unit="chars" quantity="5"/><unclear>tis ius</unclear><lb
               break="no"/>titiam facere renn<unclear>u</unclear>unt <unclear>ut</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="2"/><!-- dt: ut erkennt man, den Rest nicht, ob ist bestimmt
               in der nächsten Zeile, für hoc wäre wenig Platz --><lb/>
            <gap unit="chars" quantity="1"/>seruetur quod a nobis con<unclear>st</unclear><gap
               unit="chars" quantity="7"/>
            <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_10"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_10" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_11"/> De
            locis iamdudum s<unclear>acri</unclear>s <lb/><gap unit="chars" quantity="2"/> nunc
            <!-- bm: eig. folgt "spurcitia", erkennbar aber nur: --> expur<unclear>ti</unclear>tia
               <unclear>f</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>d</unclear><gap
               unit="chars" quantity="4"/>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="2"/> iu<mod>xt</mod>a possibilit<gap unit="chars"
               quantity="10"/><!-- dt: ja, mit dem cb schwierig, vermute mal, dass anti- noch 93r steht -->
            <cb n="93v"/>
            <!-- bm: cb irgendwo hier; in der ersten Zeile von fol. 93v offenbar etwas radiert; prüfen!
            [Keine Notiz in den Unterlagen.] -->
            <del unit="chars" quantity="10"/> reformantur <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_11"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_11" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_12"/> de
            beneficiis<!-- dt: zwischen b und e ein Bogen, c oder was Ähnliches? - bm: Am Or. prüfen.
            [Keine Notiz in den Unterlagen.] --> nostris que destruc<lb break="no"/>ta
            inueniuntur hoc impleatur <lb/>quod<note type="editorial"><mentioned>qd</mentioned> ohne
               erkennbares Kürzungszeichen.</note> a nobis nuper constitutum est <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_12"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_12" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_13"/> de
            noua moneta et de falsa mo<lb break="no"/>neta et de dispectu litterarum <lb/>nostrarum
            . et de latronibus coer<lb break="no"/>cendis uel puniendis et de faidis
               <lb/>pacand<unclear>i</unclear>s de homicidiis prohib<gap unit="chars" quantity="1"
               /><lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="4"/> de periuriis et <add>de</add>
            falsis testibus <lb/><unclear>co</unclear>npesc<unclear>en</unclear>dis de his
               omnibus<note type="editorial">Über <mentioned>o</mentioned> ein kurzer, senkrechter
               Strich; evtl. ein Schaftansatz?</note> uel <lb/><unclear>c</unclear><gap unit="chars"
               quantity="6"/> his similibus hoc quod <lb/><gap unit="chars" quantity="6"/>nstituimus
            omnibus <lb/><gap unit="chars" quantity="8"/>tur et in futurum <lb/><gap unit="chars"
               quantity="7"/>tur . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_13"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_13" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_14"/>hoc
            uoluimus <lb/><gap unit="chars" quantity="4"/>ss<gap unit="chars" quantity="1"/>
               nostr<gap unit="chars" quantity="1"/> obseruent ut qu<lb break="no"/><gap
               unit="chars" quantity="6"/> de his causis uel singill<gap unit="chars" quantity="1"
               /><lb break="no"/>tim <cb n="94r"/> emendare potuerint emendent
            <lb/><!-- bm: eig. folgt "et", aber hier nicht zu sehen -->ea que non emendauerint
            diligenter <lb/>scriptis notent et hoc sic pergere <lb/>curent quatenus iuste
                  <expan>reprehen<lb break="no"/>dendi</expan> a quoq<gap unit="chars" quantity="2"
               /><unclear>m</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="2"/>ll<gap unit="chars" quantity="1"/>tenus <lb/>possint
               <unclear>et</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="3"/>
            <unclear>face</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/>e debent <lb/>aut possunt <gap
               unit="chars" quantity="2"/>ll<gap unit="chars" quantity="4"/>us <expan>prete<gap
                  unit="chars" quantity="1"/><lb break="no"/>mittant</expan> imm<unclear>o</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="7"/> ne quod <lb/>absit aut gratia <gap unit="chars"
               quantity="8"/> aut ho<lb break="no"/>noris aut timoris siu<gap unit="chars"
               quantity="8"/><lb break="no"/>sa illud quod ag<unclear>e</unclear><gap unit="chars"
               quantity="8"/>
            <lb/>ommittant<!-- bm: Über m1 ein Strich; irgendeine Bedeutung? dt: denke nicht --> et
               su<gap unit="chars" quantity="3"/>p<gap unit="chars" quantity="8"/><lb break="no"
            />ant ut hoc quod per s<gap unit="chars" quantity="13"/><lb break="no"/>sunt nobis
               notu<unclear>m</unclear> fa<gap unit="chars" quantity="11"/><lb break="no"/>modis
                  <expan>preuidean<gap unit="chars" quantity="1"/></expan>
            <gap unit="chars" quantity="2"/> p<unclear>er</unclear> s<gap unit="chars" quantity="6"/>
            <lb/>capitula tam uerb<gap unit="chars" quantity="2"/>
            <unclear>q</unclear><gap unit="chars" quantity="8"/><lb break="no"/>tis de omnibus
               qu<gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>ll</unclear><gap unit="chars" quantity="2"
            /> per<gap unit="chars" quantity="10"/>
            <cb n="94v"/> rationem reddere ualeant <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_14"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_14" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_15"/> de
            placitis siquidem quos <lb/>liberi homines obseruare <lb/>debent <add>uel</add>
            constitutio <rs type="person">genitori<gap unit="chars" quantity="1"/>
               <lb/>nostri</rs> p<subst>
               <del>u</del>
               <add>e</add>
            </subst>nitus obseruanda at<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>tenenda est ut per uidelicet in a<unclear>n</unclear><lb break="no"/>no tria
            solummodo generali<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>placita obs<unclear>e</unclear>ruant et nullu<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>eo<gap unit="chars" quantity="2"/>mplius placita obserua<lb break="no"/>r<gap
               unit="chars" quantity="2"/>onp<unclear>e</unclear>ll<gap unit="chars" quantity="2"/>
            nisi forte quil<gap unit="chars" quantity="1"/><lb break="no"/><gap unit="chars"
               quantity="14"/>s fuerit <lb/><gap unit="chars" quantity="11"
            /><unclear>usa</unclear>uerit aut <lb/><gap unit="chars" quantity="13"/> perhibendum
               <lb/><gap unit="chars" quantity="11"/>it . Ad cetera <lb/><gap unit="chars"
               quantity="11"/>enarii ten<gap unit="chars" quantity="3"/>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="11"/>ire iubeatur <lb/><gap unit="chars" quantity="2"
            />si <gap unit="chars" quantity="9"/>igat . <cb n="95r"/> aut iudicat aut testificatur
               <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_15"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_15" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_16"/> ut de
            <lb/>debito quod opus nostrum fuerit reuuat<lb break="no"/>diatum talis consideratio
            fiat ut <lb/>his qui ignoranter peccauit non totum secundum <lb/>legem conponere cogatur
            sed quod <lb/>possibile uisum fuerit his uero <lb/>qui tantum mala uoluntate pecca<lb
               break="no"/>uit totam legem conpositionis cogatur <lb/>exoluere <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_16"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_16" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_17"/> ut
            nullus ad palatium <lb/>uel in ostem pergens uel de pala<gap quantity="3" unit="chars"/>
               uel<note type="editorial">Danach wäre bis zum Zeilenende noch Platz für ca. 2-3
               Buchstaben, aber aufgrund des starken Abriebs lässt sich nicht mehr sagen, ob
               wirklich noch etwas folgte.</note>
            <lb/>de oste rediens<!-- bm: unter e1 ein Strich; Bedeutung? dt: glaube nicht -->
               tributu<note type="editorial">Ein Kürzungsstrich für <mentioned>-m</mentioned> ist
               auf dem Digitalisat nicht zu erkennen.</note> quod <sic>trac<lb break="no"
               />taturas</sic> uocant soluere c<gap quantity="1" unit="chars"/>gatur . <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_17"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_17" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_18"/> Ut
            pontes publici qui per bannu<unclear>m</unclear>
            <lb/>fieri solebant anno <expan>pres<unclear>ente</unclear></expan> in <gap quantity="4"
               unit="chars"/>
            <lb/>loco restaurentur . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_18"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_18" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_19"/> Ut
               cler<gap unit="chars" quantity="2"/>i <gap unit="chars" quantity="2"/><note
               type="editorial">Der Rest der Zeile ist wiederum wegen Abrieb unleserlich; für das
               bei Boretius/Krause folgende <mentioned>et monachi</mentioned> wäre aber nicht mehr
               ausreichend Platz, höchstens für <mentioned>et</mentioned>.</note>
            <lb/>serui fugitiui ad loca su<gap unit="chars" quantity="7"/>
            <lb/>iubeantur . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_19"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_19" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_20"/> Ut
            nullus episcopus <gap unit="chars" quantity="4"/><note type="editorial">Auch hier ist
               für das bei Boretius/Krause folgende <mentioned>nec abbas</mentioned> eigentlich
               nicht mehr ausreichend Platz vorhanden, es sei denn, der Text ging deutlich über den
               Zeilenspiegel hinaus.</note>
            <cb n="95v"/> nec comis nec abbatissam cente<lb break="no"/>narium comis aduocatum
            habeat <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_20"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_20" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_21"/>
               u<mod>t</mod> uicarii et centenarii qui fures et <lb/>latrones uel celauerint uel
               <sic>deferint</sic>
            <lb/>secundum sententiam sibi dictam diiudi<lb break="no"/>centur <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_21"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_21" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_22"/> ut
            comites et uicarii et cente<lb break="no"/>narii de
               const<unclear>ituti</unclear>on<unclear>e</unclear> legis ammone<lb break="no"
               /><unclear>antur</unclear><note type="editorial">mit redundantem Kürzungsstrich über
                  <mentioned>a</mentioned><hi rend="super">1</hi></note> q<unclear>ua
            i</unclear>ubetur <unclear>ut propter</unclear><!-- bm: für "propter" offenbar nur ein gekürztes p -->
            <gap unit="chars" quantity="1"/>ustitia<unclear>m</unclear> peruertenda<gap unit="chars"
               quantity="1"/>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="5"/>a <gap unit="chars" quantity="5"/>p<gap
               unit="chars" quantity="2"/>nt <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_22"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_22" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_23"/> De
            forestibus nostris <lb/><gap unit="chars" quantity="8"/>
            <unclear>f</unclear><gap unit="chars" quantity="4"/><unclear>nt</unclear> diligentissime
               in<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="12"/>do salui sint et defen<lb
               break="no"/><gap unit="chars" quantity="12"/><unclear>bus</unclear> denuntient . Ne
               <lb/><gap unit="chars" quantity="15"/>ter instituant et u<gap unit="chars"
               quantity="2"/>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="14"/>tas si nostra iussione <lb/><gap unit="chars"
               quantity="10"/> dimittere <expan>precipiant</expan>
            <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_23"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_23" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_24"/>
            <gap unit="chars" quantity="8"/>q<unclear>ue</unclear> missi nostri au<note
               type="editorial">Ein Kürzungsstrich für <mentioned>aut</mentioned> ist auf dem
               Digitalisat nicht zu erkennen.</note> episcopum <lb/><gap unit="chars" quantity="10"
            /> aut aliam quamlibet <cb n="96r"/> quocumque honore <expan>predictum</expan><note
               type="editorial">Das <mentioned>p</mentioned> wurde mit zwei Kürzungsstrichen
               versehen; sowohl mit einem Strich durch den Schaft für <mentioned>per-</mentioned>
               als auch mit dem übergeschriebenen Strich für <mentioned>pre-</mentioned>.</note>
               inue<lb break="no"/>nerit qui iustitiam facere uel <mod>n</mod>oluit <lb/>uel
            prohibuit de ipsius rebus uiuant <lb/> quamdiu in eo loco iustitias face<lb break="no"
            />re debent <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_24"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_24" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_25"/> ut
               ill<gap unit="chars" quantity="3"/> comitis ministe<lb break="no"/>rio qui bene
            iustitias factas habet <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>idem</expan>
            </choice> missi d<unclear>iu</unclear>tius <gap unit="chars" quantity="1"/>on morentur
            <lb/>neque illu<unclear>c</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="2"/>lt<gap unit="chars" quantity="5"/>nem conuenire
            <lb/>faciant sed <unclear>ibi</unclear> m<gap unit="chars" quantity="10"/>t ubi
            <lb/>iustitia uel m<gap unit="chars" quantity="3"/>s <gap unit="chars" quantity="3"
               />g<gap unit="chars" quantity="1"/>eg<gap unit="chars" quantity="5"/>
            <lb/>facta est <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_25"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_25" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_26"/> ut
               <unclear>ill</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>s <gap unit="chars"
               quantity="6"/>s <gap unit="chars" quantity="7"/><lb break="no"/>rio ibidem missi
               n<gap unit="chars" quantity="13"/>
            <lb/> non teneant quod in al<gap unit="chars" quantity="8"/>s<gap unit="chars"
               quantity="6"/>
            <lb/> directus est done<unclear>c</unclear> ips<gap unit="chars" quantity="7"/>
            <lb/> reuersus ut caus<gap unit="chars" quantity="1"/> q<gap unit="chars" quantity="7"/>
            <lb/> coram comite non <unclear>f</unclear><gap unit="chars" quantity="12"/>
            <lb/> reclamat propter su<gap unit="chars" quantity="12"/>
            <cb n="96v"/> aut contumatiam comite inde <lb/>appellare noluit iterum co<mod>mi</mod>ti
            <lb/> commandetur . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_26"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_26" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_27"/> Ut
            missi nostri qui uel <lb/>episcopi uel abbates uel comites sunt . quam<lb break="no"
            />diu prope suum beneficium fuerint <lb/>nihil de aliorum coniectu accipiant .
            <lb/>Postquam uero longe inde recesse<lb break="no"/>rint tunc accipiant secundum quod
            in <lb/>sua t<gap unit="chars" quantity="2"/>ctoria continetur . <sic>Uas</sic> uer<gap
               unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>nostri et ministeriales qui missi sunt ubi<lb break="no"/>cumque uenerint coniectum
               accipi<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/>n<unclear>t</unclear>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_27"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_27" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_28"/>
            <unclear>U</unclear>t uasi nostri et uasi episcoporum <lb/><gap unit="chars"
               quantity="5"/>um <gap unit="chars" quantity="1"/>bbatissarum et comi<lb break="no"
               /><gap unit="chars" quantity="8"/>no <expan>presente</expan> in oste non fu<lb
               break="no"/><gap unit="chars" quantity="3"/>nt <unclear>h</unclear><gap unit="chars"
               quantity="3"/><unclear>b</unclear>anno reuadiant <lb/><gap unit="chars" quantity="7"
            />s his qui propter necesaria<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/><gap unit="chars" quantity="3"/>sas et a <rs type="person">domno ac genitor<gap
                  unit="chars" quantity="1"/> nostro <cb n="97r"/> karalo</rs> constituitas<note
               type="editorial">Unter <mentioned>i</mentioned><hi rend="super">2</hi> ist auf dem
               Digitalisat ein Schatten zu erkennen; evtl. eine Expungierung?</note> domi dimissi
            <lb/>fuerunt . Idem qui a comite propter <lb/>pacem conseruandam et propter coniugem
            <lb/>ac domum eius custodiendam et ab <lb/>episcopo uel abbate uel abbatissa
               <sic>similter</sic> propter <lb/>pacem conseruandam propter <sic>stuges</sic>
            <lb/>colligendas et familiam constringen<lb break="no"/>dam et missos recipiendos
               dimis<lb break="no"/>si fuerunt <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_28"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_28" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_29"/> et
            omnis episcopus abbas aut comis <lb/>excepta infirmitatem uel nostr<gap unit="chars"
               quantity="1"/> iussio<lb break="no"/>ne nullam ex<gap unit="chars" quantity="10"/>
               h<gap unit="chars" quantity="4"/>t <lb/>qui ad placitum misso<gap unit="chars"
               quantity="13"/>t <lb/>aut talem uica<unclear>rium s</unclear><gap unit="chars"
               quantity="9"/>
            <lb/>qui in omni causa pro <gap unit="chars" quantity="15"/><lb break="no"/>dere possit
               <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_29"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_29" spanTo="#paris-bn-lat-4788-91v-2_30"/> De
               d<gap unit="chars" quantity="1"/>sp<gap unit="chars" quantity="17"/>
            <lb/>qualiter unusqu<unclear>is</unclear><gap unit="chars" quantity="12"/>
            <lb/>qualitatem dandu<unclear>m uel ac</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>p<gap
               unit="chars" quantity="3"/>d<gap unit="chars" quantity="2"/> s<gap unit="chars"
               quantity="2"/>
            <cb n="97v"/> uidelicet episcopo panes XL <choice>
               <abbr>fring</abbr>
               <expan>friskingas</expan>
            </choice> III <lb/>de potu <choice>
               <abbr>mod</abbr>
               <expan>modii</expan>
            </choice> III porcello I pullos <lb/>III <gap unit="chars" quantity="1"/>ua XV annona ad
            caballos <lb/><choice>
               <abbr>mod</abbr>
               <expan>modii</expan>
            </choice> IIII abbati comiti atque minis<lb break="no"/>teriali nostri un<gap
               unit="chars" quantity="3"/>ique detur panes XXX <lb/><choice>
               <abbr>frig</abbr>
               <expan>friskingas</expan>
            </choice> II de potum <choice>
               <abbr>mod</abbr>
               <expan>modii</expan>
            </choice> . II . purcello I . <lb/>pull<gap unit="chars" quantity="1"/>s III . oua XV
            annona ad ca<lb break="no"/>ballos <choice>
               <abbr>mod</abbr>
               <expan>modii</expan>
            </choice> . III . Uas<gap unit="chars" quantity="1"/>llo nostro panes
               <lb/>XV<unclear>I</unclear>
            <choice>
               <abbr>frig</abbr>
               <expan>friskinga</expan>
            </choice> . I . po<gap unit="chars" quantity="1"/>c<gap unit="chars" quantity="1"/>llo I
            . de potu <choice>
               <abbr>mod</abbr>
               <expan>modius</expan>
            </choice> . <gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>p<gap unit="chars" quantity="4"/>s II oua <gap unit="chars" quantity="1"/> annona
            ad cabal<lb break="no"/>los <gap unit="chars" quantity="3"/> II . <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-91v-2_30"/>
         </ab>

         <!-- bm: Ab hier wieder am Original kollationiert. -->

         <milestone unit="capitulare" n="BK.139_1"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-97v-1"
            corresp="BK.139_12_inscriptio">DE MANIRE <seg type="num" n="13">XIII </seg><lb/></ab>
         <ab type="text" rend="nota" xml:id="paris-bn-lat-4788-97v-2" corresp="BK.139_12"><seg
               type="initial">S</seg><gap quantity="1" unit="chars"/> q<unclear>ui</unclear>s
               d<unclear>e s</unclear><gap quantity="4" unit="chars"/> suo id est de liber<lb
               break="no"/><gap quantity="4" unit="chars"/> uel <gap quantity="6" unit="chars"
            />ditate conpellendus <lb/><gap quantity="14" unit="chars"/>stitutionem <lb/>
            <gap quantity="9" unit="chars"/> D<gap quantity="2" unit="chars"
            /><unclear>et</unclear>eris uero causis <lb/>
            <gap quantity="7" unit="chars"/>s <gap quantity="3" unit="chars"/>ionem est redditurus <lb/>
            <gap quantity="10" unit="chars"/> sed per comitem baniatur <cb n="98r"/> et si per unam
            et alteram comitis ad<lb break="no"/>monitionem aliquis ad mallum ue<lb break="no"/>nire
               nolu<add>er</add>it r<unclear>eb</unclear>us eius in bannum <lb/>missis uenire et
            iustitiam facere <lb/>conpellatur <lb/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-98r-1"
            corresp="BK.139_13_inscriptio">DE FAIDIS COERCENDIS <seg type="num" n="14">XIIII
            </seg><lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-98r-2" corresp="BK.139_13"><seg type="initial"
               >S</seg>i quis aliqua necessitate co<unclear>g</unclear>ente <lb/>homicidium
            commissis <choice>
               <abbr>c[.]m</abbr>
               <expan>comis</expan>
            </choice> in <lb/>cuius ministe<unclear>ri</unclear>o res perpet<unclear>ua</unclear>
            est et <lb/>conpositionem soluere et f<gap quantity="3" unit="chars"
               /><unclear>am</unclear> per sa<lb break="no"/>cramentum pacificare f<gap quantity="5"
               unit="chars"/> Quod<lb break="no"/>si una pars
            <!-- bm: Unter dem Schulterstrich des r ein kleines Loch im Pergament, keine Tilgung o.ä.,
               daher nichts angemerkt. Am Or. geprüft. --> ei hoc<gap quantity="9"
               unit="chars"/>oluerit <lb/>id est aut ille qu<gap quantity="13" unit="chars"/>mmi<lb
               break="no"/>sit aut his qui conp<gap quantity="14" unit="chars"/><lb break="no"/>pere
            debet faci<unclear>at</unclear>
            <gap quantity="5" unit="chars"/>
            <unclear>q</unclear><gap quantity="7" unit="chars"/><lb break="no"/>max fuerit ad
               <expan>presentiam</expan> nostram <gap quantity="2" unit="chars"/>
            <lb break="no"/>nire aut eum ad tempus <gap quantity="6" unit="chars"/><note
               type="editorial">Für den laut BK folgenden Passus <mentioned>quod nobis
                  placuerit</mentioned> verbleibt am Zeilenende nicht genügend Platz; zu erkennen
               sind ca. 6 verblasste Buchstaben.</note>
            <cb n="98v"/> in exilio mittamus donec ibi casti<lb break="no"/>getur ut comiti
               su<mod>o</mod> inobediens esse <lb/><sic>ulte</sic> non audeatur et maius dam<lb
               break="no"/>num inde non adcrescat . <lb/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-98v-1"
            corresp="BK.139_14_inscriptio">UBI SACRAMENTA IURANDI SINT <seg type="num" n="15">XV
            </seg><lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-98v-2" corresp="BK.139_14"><seg type="initial"
               >U</seg>bi antiquitus consuetudo fuit <lb/>de libertate con sacramenta iurentur<note
               type="editorial">Offenbar liegt hier ein Augensprung des Kopisten vor, da nach
                  <mentioned>sacramenta</mentioned> laut BK der Passus folgt: <mentioned>adhramire
                  vel iurare, ibi mallum habeatur et ibi sacramenta iurentur</mentioned> etc. </note>
            <lb/>mallus tamen neque in ecclesia neque<!-- bm: über gek. q ein Fleck, keine Korrektur; am Or. geprüft. -->
            <lb/>in atria eius habeatur . Minora uero <lb/>placita comis sue in suam potesta<lb
               break="no"/>tem uel ubi inpetrare potuerit ha<lb break="no"/><unclear>b</unclear><gap
               quantity="2" unit="chars"/>t . Uolumus itaque ut domus <lb/><gap quantity="11"
               unit="chars"/>cum ubi mall<gap quantity="1" unit="chars"/>m te<lb break="no"/><gap
               quantity="10" unit="chars"/><unclear>on</unclear>stituatur ut propter <lb/>
            <gap quantity="14" unit="chars"/> pluuiam publica <lb/>
            <gap quantity="13" unit="chars"/>maneat . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-98v-3"
            corresp="BK.139_15_inscriptio"><seg type="num" n="16">XVI </seg><lb/>DE
               HI<unclear>S</unclear> QUI FURTU accusati fuerint <cb n="99r"/></ab>
         <ab type="text" rend="nota" xml:id="paris-bn-lat-4788-99r-1" corresp="BK.139_15"><seg
               type="initial">S</seg>i liber homo de furtu <sic>acasat</sic> fuerit <lb/>et res
            proprias habuerit in mallo ad <lb/><expan>presentiam</expan> comitis esse adhramiaet
               <lb/>si<note type="editorial">Vor <mentioned>si</mentioned> am Rand Reste von roter
               Tinte.
               <!-- bm: Am Or. geprüft. Habe aber keine Vermutung, was es gewesen sein könnte;
                  die Kapitelzählung steht ja schon vorher auf der vorangehenden Seite. -->
            </note> res non habet fideiussores donet <lb/>qui eum adhrammire et in placitum
            <lb/>aduci faciant et liceat ei prima <lb/>uice se secundum legem idonia<lb break="no"
            />re si potuerit aut s<add>i</add> alia uice duo <lb/>uel tres eum de furtu
            accussauerint <lb/>liceat ei contra unum ex his cum scu<lb break="no"/>to et fuste in
            campo contendere <lb/>quod si seruus de furt<gap quantity="5" unit="chars"/>s<gap
               quantity="3" unit="chars"/>s <lb/>fuer<gap quantity="2" unit="chars"/> dominus
               ei<unclear>us</unclear>
            <!-- DT: Soll das in der Zeile noch ein zu groß geratenes e sein? - bm: Keine Ahnung (am Or. nichts gesehen). -->
            <gap quantity="12" unit="chars"/>
            <lb/>aut eum sacramentum<gap quantity="11" unit="chars"/>
            <lb/><mod>ta</mod>le furtum per<add>p<unclear>e</unclear></add>tr<gap quantity="10"
               unit="chars"/>
            <lb/>propter quod ad supl<gap quantity="13" unit="chars"/>
            <lb/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-99r-2"
            corresp="BK.139_16_inscriptio">DE DISPECTU LITTERARUM DOMINICARUM <lb/><seg type="num"
               n="17"><unclear>X</unclear>VII </seg>
            <cb n="99v"/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-99v-1" corresp="BK.139_16"><seg type="initial"
               >S</seg>i quis litteras nostras<note type="editorial">Über der gängigen Kürzung
                  <mentioned>nras</mentioned> wurde offenbar der Kürzungsstrich vergessen.</note>
            dispexerit id est <!-- bm: id : = id est; am Or. geprüft -->
            <lb/>tractoriam que propter missos recipi<lb break="no"/>endos dirgitur<note
               type="editorial">Sic. Hs. Zwar ist die Schrift bei <mentioned>-rg-</mentioned> stark
               verblasst, aber es scheint sich kein i dazwischen zu befinden.</note> aut honores
            quas <lb/> habet amittat a<unclear>u</unclear><gap quantity="1" unit="chars"/> in eo
            loco ubi <lb/><expan>predictus</expan> missus cipere<note type="editorial"
                  ><mentioned>missuscipere</mentioned> ohne Wortabstand zusammengeschrieben, so dass
               unklar ist, ob die Endung des ersten Wortes (<mentioned>missus</mentioned>) oder der
               Anfang des zweiten (<mentioned>suscipere</mentioned>) vergessen wurde.</note> debuit
            <lb/> tamdiu resideat et de suis rebus <lb/>le<unclear>g</unclear><gap quantity="2"
               unit="chars"/><unclear>i</unclear>ones ill<unclear>uc</unclear> uenientes suscipi<lb
               break="no"/>a<gap quantity="3" unit="chars"/>ousque <gap quantity="5" unit="chars"/>
               n<gap quantity="2" unit="chars"/> satisfactum ha<lb break="no"
            />b<unclear>e</unclear>at qui uero <unclear>epistolam</unclear><!-- bm: epla... gek. -->
            nostram <expan>quecum<lb break="no"/>q<unclear>ue</unclear></expan>
            <gap quantity="4" unit="chars"/> dispexer<unclear>i</unclear>t <unclear>iu</unclear>ssu
            nostro ad pla<lb break="no"/><gap quantity="16" unit="chars"/>ta uoluntatem <lb/><gap
               quantity="17" unit="chars"/> sue et <unclear>ca</unclear>stiga<lb break="no"/><gap
               quantity="18" unit="chars"/> homo <gap quantity="2" unit="chars"
               /><unclear>b</unclear>er uel <!-- bm: Nach uel nichts mehr; am Original geprüft -->
            <gap quantity="14" unit="chars"/>is hoc fecerit <lb/>
            <gap quantity="14" unit="chars"/>que habuerit <lb/>
            <gap quantity="14" unit="chars"/>itt<unclear>a</unclear>t et si seruus <lb/>
            <gap quantity="16" unit="chars"/>u<unclear>m</unclear> uapulet et ca<lb break="no"/>put
            eius tondeatur . <cb n="100r"/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-100r-1"
            corresp="BK.139_17_inscriptio">
            <!-- bm: Hier ist keine Kapitelzählung zu sehen, weder am Ende der Überschrift noch vorher
               im Schatten der Bindung (sofern überprüfbar aufgrund der engen Bindung); am Or. geprüft. -->
            <gap quantity="2" unit="chars"/><unclear>DE</unclear>
            <sic>NITIDIS</sic> TELON<unclear>E</unclear>IS ET C<unclear>ON</unclear>SUETUDIN<gap
               unit="chars" quantity="1"/><note type="editorial">In der Zeile folgen (bis auf einen
               fast völlig verblassten) keine weiteren Buchstaben mehr, obwohl Platz vorhanden wäre.
               Ein evtl. vorhandener Kürzungsstrich für eine Endung ist auch am Original ebensowenig
               zu erkennen wie eine Kapitelzählung.</note>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-100r-2" corresp="BK.139_17"><seg type="initial"
               >U</seg>t ubi <choice>
               <abbr>tempr</abbr>
               <expan>tempore</expan>
            </choice> aui nostri domni <rs type="person">pipi<lb break="no"/>ni</rs> consuetudo fuit
            teloneum dare <lb/>ibi et in futur<gap quantity="1" unit="chars"/>m detur nam ubi
            nouiter <lb/>inceptum est ulterius<note type="editorial"><mentioned>est
                  ulterius</mentioned> evtl. auf Rasur?</note> non agatur <lb/>et ubi necesse non
            est fluuium ali<lb break="no"/>quem ponte <gap quantity="10" unit="chars"/> uel ubi <gap
               quantity="3" unit="chars"/>es <lb/>per mediam <unclear>a</unclear><gap quantity="9"
               unit="chars"/>b <gap quantity="3" unit="chars"/>tem <lb/>higerit<note
               type="editorial">Sic Hs. anstelle von <mentioned>ierit</mentioned>. Eine ähnliche
               Lesart (<mentioned>gerit</mentioned>) bietet eine Ansegis-Hs. (Vatikan Pal. lat. 973,
               2. Hälfte 9. Jh.), siehe Ansegis 4,29 (MGH Capit. N.S. 1 <ref type="external"
                  target="http://www.mgh.de/dmgh/resolving/MGH_Capit._N._S._1_S._640">S. 640</ref>,
               Z. 8).</note> et <gap quantity="11" unit="chars"/>opinq<gap quantity="2" unit="chars"
               />ue<lb break="no"/>rit neque ibidem <gap quantity="19" unit="chars"/><lb break="no"
            />dandum fuer<gap quantity="22" unit="chars"/>
            <lb/>et n<unclear>e</unclear><gap quantity="4" unit="chars"/><unclear>at</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="16"/>
            <lb/>
            <gap quantity="8" unit="chars"/>pon<unclear>t</unclear>
            <gap quantity="21" unit="chars"/>
            <lb/>et qui ulterius<gap quantity="28" unit="chars"/><lb break="no"/>citum s<gap
               quantity="23" unit="chars"/>
            <lb/>exacta<unclear>uer</unclear>it <gap quantity="19" unit="chars"/>
            <lb break="no"/>neum re<gap quantity="3" unit="chars"/><unclear>t</unclear> et b<gap
               unit="chars" quantity="23"/>
            <cb n="100v"/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-100v-1"
            corresp="BK.139_18_inscriptio">DE HIS QUI
            <!-- bm: q mit übergeschriebenem i; am Or. geprüft --> BONOS D<unclear>E</unclear>NARIOS
            <lb/>ACCIPERE NOLUNT <seg type="num" n="19">XVIIII </seg><lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-100v-2" corresp="BK.139_18"><seg type="initial"
               >Q</seg>uicumque liber homo denarium <lb/>
            <add><choice>
                  <abbr>mer</abbr>
                  <expan>merum</expan>
               </choice></add><note type="editorial">Gekürztes <mentioned>mer.</mentioned>
               ergänzt.</note> et <sic>bepensant</sic><gap quantity="1" unit="chars"/> recipere
               nolu<lb break="no"/>it bannum nostrum id est LX solidos <choice>
               <abbr>conpo</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice>
            <lb/>si uero serui et ecclesiastici aut comi<lb break="no"/>tum aut uassalorum nostrorum
            hoc fa<lb break="no"/>ce<gap quantity="2" unit="chars"/>
            <expan>presumpserint</expan> LX <unclear>ic</unclear>tus uapulant
               <lb/>au<unclear>t</unclear>
            <gap quantity="2" unit="chars"/> magister eorum <gap quantity="1" unit="chars"/>duocatus
            qui liber <lb/> est <gap quantity="1" unit="chars"/>os uel comiti uel misso nostro
            iussus <expan>pre</expan><lb break="no"/>sentar<gap quantity="14" unit="chars"/>um
            bannum LX <abbr>sol</abbr><note type="editorial">Laut BK müsste es heißen
                  <mentioned>solidorum conponat</mentioned>, da jedoch nach dem gekürzten
                  <mentioned>sol.</mentioned> hier nichts mehr folgt und der Satzbau aufgrund der
               vielen unleserlichen Textlücken nicht sicher zu rekonstruieren ist, wurde die
               Abkürzung nicht aufgelöst.</note>
         </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-100v-3"
            corresp="BK.139_19_inscriptio"><seg type="num" n="20">XX</seg><note type="editorial">Die
               Kapitelzahl steht nicht, wie zu erwarten, am Ende der Überschriftenzeile, sondern
               links ausgerückt vor dem Schriftspiegel auf Höhe von <locus>Z. 13</locus>.</note>
               D<unclear>E</unclear>
            <unclear>AD</unclear><gap quantity="2" unit="chars"/><unclear>T</unclear><gap
               quantity="7" unit="chars"/><unclear>BUS</unclear>
            <unclear>M</unclear>ONETE<lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-100v-4" corresp="BK.139_19">
            <unclear><seg type="initial">D</seg><note type="editorial">Die erste Zeile des
                  Kapiteltextes ist größtenteils unlesbar. Die noch zu erahnenden Umrisse der
                  Anfangsinitiale lassen auf einen kreisförmigen Buchstabenkörper schließen, also
                  vermutlich Q oder (unziales) D.</note></unclear><gap quantity="20" unit="chars"
               />per<gap quantity="2" unit="chars"/>ssis<gap quantity="2" unit="chars"/>
            <lb/>
            <gap quantity="16" unit="chars"/>manus eius amputetur <lb/>
            <gap quantity="19" unit="chars"/> est LX solidos con<lb break="no"/><gap quantity="16"
               unit="chars"/> LX ictus accipiat . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-100v-5"
            corresp="BK.139_20_inscriptio">D<unclear>E</unclear> PROPRIO <sic>DOMINCO</sic> SINE
                  <sic>IUSSI<cb break="no" n="101r"/>SIONE</sic> ILLIUS REDITO <seg type="num"
               n="21">XXI </seg><lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-101r-1" corresp="BK.139_20"><seg type="initial"
               >S</seg>i quis proprium nostrum quod in uesti<lb break="no"/>tura <rs type="person"
               >genitoris nostri<del unit="chars" quantity="1"/></rs><note type="editorial">Hinter
                  <mentioned>nostri</mentioned> evtl. ein <mentioned>-s</mentioned> getilgt.</note>
               fui<gap quantity="1" unit="chars"/> alicui que<lb break="no"/>renti sine nostra <gap
               quantity="2" unit="chars"/>ssionem reddiderit <lb/>aliud tantum nobis de suo proprio
            cum <lb/>sua lege conponat et q<unclear>ui</unclear>cumque illud <lb/>scienter per malum
            ingenium adquir<gap quantity="1" unit="chars"/>re <lb/>temptauerit pro infidele
               teneat<gap quantity="3" unit="chars"/>
            <gap quantity="1" unit="chars"/>uia<note type="editorial">Das <mentioned>q</mentioned>
               ist aufgrund eines Loches im Pergament nicht mehr vorhanden, aber das Kürzungszeichen
               für die Endung <mentioned>-uia</mentioned> ist noch klar erkennbar.</note> sa<lb
               break="no"/><gap quantity="1" unit="chars"/>ramentum fide<gap quantity="4"
               unit="chars"/>tis quod promis<gap quantity="3" unit="chars"/> ir<lb break="no"/>ritum
            fecit et ideo secundum nostram <lb/>uoluntatem et potestatem diiudicandum est <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4788-101r-2" corresp="BK.139_21_inscriptio"
               >D<unclear>E</unclear> PUER<gap quantity="1" unit="chars"/><unclear>S</unclear>
            INUITIS PARENTIBUS <lb/>DETONSIS AUT PUELLIS UE<gap quantity="2" unit="chars"/>TIS <seg
               type="num" n="22">XXII
            </seg><!-- DT: Folgt danach noch was? - bm: Vergessen zu prüfen. Ich glaube aber eher daran,
               dass etwas von den "XX" auf der gegenüberliegenden Seite abgefärbt hat. --><lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-101r-3" corresp="BK.139_21"><seg type="initial"
               >S</seg>i quis p<unclear>uer</unclear><gap quantity="18" unit="chars"/>
            <lb/> tetonderit <gap quantity="16" unit="chars"/>
            <lb/>legem suam <gap quantity="16" unit="chars"/>
            <lb/>aut ipso puer<gap quantity="15" unit="chars"/>
            <cb n="101v"/>
            <!--  sk: ab hier 2. NK anhand der neuen MSI-Scans   --> potestatis sunt aut illi in
            cuius <sic>postea<lb break="no"/>te</sic> fuerint ille uero potestatem habe<lb
               break="no"/>ant capiti sui aut in tali habitu per<lb break="no"/>maneant qualis eis
            conplacuerit <lb/>
         </ab>

         <!-- bm: Neue Transkription zur Nachkollation; am Original geprüft.
         Zur Verwendung farbiger Tinte: Rubriken und Kapitelnummern rot, Initialen in Texttinte.
         NEU: An den MSI-Aufnahmen nachkollationiert! Auf den Bildern ist der Seitenrand in
         Richtung Bindung teilweise nicht vollständig sichtbar. Wo in der Transkription
         an diesen Stellen dennoch Lesungen ohne unclear o. Ä. stehen, ergibt sich das 
         aus den Autopsie-Unterlagen von 2016. -->

         <milestone unit="capitulare" n="BK.140"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-101v-1"
            corresp="BK.140_inscriptio BK.140_1_inscriptio">
            <milestone unit="span" corresp="BK.140_inscriptio" spanTo="#paris-bn-lat-4788-101v-1_1"/>
            <choice>
               <abbr>INCIP</abbr>
               <expan>INCIPIUNT</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>CAP</abbr>
               <expan>CAPITULA</expan>
            </choice>
            ALIA<!-- NEU bm: Offenes a. Das verwendet der Schreiber manchmal im normalen Fließtext. 
               U würde zum einen wenig Sinn machen (erst recht ohne Kürzungsstrich), zum anderen
               sieht das U bei OMNIBUS doch anders aus. --> QUE PER SE SCRI<lb
               break="no"/>BENDA ET AB OMNIBUS OBSER<lb break="no"/>UANDA SUNT <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-101v-1_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.140_1_inscriptio"
               spanTo="#paris-bn-lat-4788-101v-1_2"/>DE FORCAPIIS <lb/>
            <seg type="num" n="1">I</seg>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4788-101v-1_2"/>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-101v-2" corresp="BK.140_1">
            <seg type="initial">S</seg><gap unit="chars" quantity="1"/> mancipia dominos suos
               fuge<lb break="no"/>rint in alienam potestatem ut propter <lb/> hoc nullum
               <expan>premium</expan> accipiant ille in <lb/> cuius potestate fuerint inuenta pro eo
            <lb/> quod ea uel reddiderit uel foras eicerit et non solum <lb/> ho<unclear>c</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="2"/>d etiam nec red<unclear>d</unclear>ere ne<mod>c</mod>
            foras eice<lb break="no"/>re uoluerit et <gap unit="chars" quantity="4"/>timo domino ea
               contra<lb break="no"/>dixerit et ille de post<gap unit="chars" quantity="1"/>a
            effugerint secundum<!-- NEU bm: gek. scdm. -->
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="2"/>gem eam soluere cogatur . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-101v-3"
            corresp="BK.140_2_inscriptio"><gap unit="chars" quantity="2"/> DE TERRA TRIBUTARIA<note
               type="editorial">Eine evtl. vorhandene Kapitelzählung ist nicht zu erkennen. Sie
               könnte sowohl vor der Rubrik gestanden haben als auch erst auf <locus>fol.
                  102r</locus> folgen, aber dort aufgrund der engen Bindung nicht mehr sichtbar
               sein.</note>
            <cb n="102r"/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-102r-1" corresp="BK.140_2">
            <seg type="initial">Q</seg>uicumque terram tributariam unde <lb/> tributum ad partem
            nostram exire solebat uel <lb/> ad ecclesiam uel cuilibet alteri tradiderit <lb/> his
            qui eam susciperit tributum quod inde <lb/> soluebatur omni modo ad partem nostram
               trans<lb break="no"/>soluat nisi forte<unclear>m</unclear> natalem firmitatem de
            partem <lb/> dominica habeat per quam ipsum tributum sibi perdo<lb break="no"/>natum
            possit os<unclear>te</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>ere <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-102r-2"
            corresp="BK.140_3_inscriptio">
            <unclear>DE</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="22"/>S . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-102r-3" corresp="BK.140_3"><seg type="initial"
               >Q</seg>uicumque suum beneficium occa<lb break="no"/>sione proprii de<gap
               unit="chars" quantity="5"/>m habuerit <gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="2"
            />tra<!-- dt: also irgendwie kann das hier nicht stimmen, oder? Mir kommt es so vor, als müsste "et intra"
               in der einen Zeile stehen, dann "annum" in der nächsten, passt da echt noch "tra" vor das "annum"? Schaut 
               auf dem Normal-Farbscan der Seite, wo man den Falz sieht, nicht so aus. Wenn Du es am Original so gesehen
               hast, dann natürlich ok
               bm: Ja, in den Autopsieunterlagen von 2016 steht, dass der Zeilenwechsel nach et kommt, -tra vor der 
               nächsten Zeile steht, in- nicht mehr erkennbar war. --> annum
               postqua<unclear>m . </unclear>
            <gap unit="chars" quantity="5"/><unclear>mite</unclear> uel <gap unit="chars"
               quantity="4"/>sorum<!-- bm: missorum statt misso nostro auch in Mp -->
            <lb/> notum factum <gap unit="chars" quantity="6"/> il<gap unit="chars" quantity="2"
               /><unclear>d</unclear> em<unclear>en</unclear><gap unit="chars" quantity="1"
               /><unclear>atum</unclear>
            <lb/> non habuerit ips<gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>eneficium</unclear>
            amittat <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-102r-4"
            corresp="BK.140_4_inscriptio">DE TERRA <gap unit="chars" quantity="4"/>ALI <!-- NEU bm: Zwischen
               dem I und der IIII steht noch etwas, das ich zunächst für ein S gehalten habe;
               jetzt glaube ich aber, dass es doch wohl nur ein Paragraphenzeichen ist 
               (auf dem violetten Bild sichtbar). -->
            <seg type="num" n="4">IIII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-102r-5" corresp="BK.140_4"><seg type="initial"
               >S</seg>i quis terram censalem habuerit quam <unclear>an</unclear><gap unit="chars"
               quantity="2"/><lb break="no"/>cessoris sui uel aliquam ecclesiam uel <gap
               unit="chars" quantity="1"/>d u<gap unit="chars" quantity="2"/>lam <cb n="102v"/>
            nostram dederunt nullatenus eam <lb/> tenere potest . Nisi ille uoluerit ad <lb/> cuius
            potestatem uel illa ecclesia uel illa uilla <lb/> pertinet nisi forte filius aut nepotus
               <unclear>ei</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/> sit qui eam tradidit et ei eadem terra ad te<lb break="no"/>nendum placita sit sed
            in hac re con<lb break="no"/>siderandum est utrum ille qui hanc <lb/> ten<gap
               unit="chars" quantity="2"/> diues in pau<gap unit="chars" quantity="6"/> et utrum
            aliud <lb/> beneficium habeat <gap unit="chars" quantity="3"/>iam proprium et q<gap
               unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/> neutrum habet erga hunc mise<unclear>ri</unclear><lb break="no"/><gap unit="chars"
               quantity="3"/>diter agend<unclear>um est</unclear> ne ex toto dis<lb break="no"
               />poli<unclear>ent</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/> in eg<gap unit="chars"
               quantity="1"/>statem indicat <lb/> ut a<gap unit="chars" quantity="1"/>t
               ta<unclear>l</unclear>em ce<gap unit="chars" quantity="1"/>sum inde persol<lb
               break="no"/>uat qualis <gap unit="chars" quantity="2"/> fuer<gap unit="chars"
               quantity="2"/>
            <sic>constitus</sic> uel ad por<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"
               /><unclear>i</unclear>onem aliquam inde in <sic>beficium</sic>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="2"/>cipiat unde se sustentare ualeat . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-102v-1"
            corresp="BK.140_5_inscriptio">DE NONIS ET DECIMIS <seg type="num" n="5">V</seg>
            <cb n="103r"/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-103r-1" corresp="BK.140_5">
            <seg type="initial">C</seg>onsideratum est ut de frugibus terre <lb/> et animalium
            nutrimine persoluantur <lb/> opere uero uel restauratione ecclesiarum <lb/> comis et
               episcopus<note type="editorial">Gek. <mentioned>ps</mentioned>, d.h. das
                  <mentioned>e</mentioned> wurde vergessen; wohl, weil direkt vorher
                  <mentioned>et</mentioned> (in Ligatur) steht.</note> et abbas una cum
               <sic>missu</sic> nostro <lb/> quem ipsi sibi ad hoc heligerint considera<lb
               break="no"/>tionem fatiant ut unusquisque eorum tantum <lb/> inde accipiat ad
            operandum <gap unit="chars" quantity="2"/>
            <unclear>r</unclear>estau<lb break="no"/>randum quant<unclear>um</unclear> de ipsis
            rebus ecclesiarum <lb/> habere cognoscitur . similiter et uassi <lb/> nostri aut in
               <expan>commune</expan> tantum operis ac<lb break="no"/>cipiant tantum rerum
            ecclesiasticarum <lb/> habent uel unusquisque per se iu<unclear>x</unclear><gap
               unit="chars" quantity="1"/>a quan<lb break="no"/>titatem quam ipse tenet aut si inter <lb/>
            <sic>seos</sic> conuenerint ut opere fac<unclear>i</unclear><gap unit="chars"
               quantity="2"/><lb break="no"/>do argentum donent iuxta <unclear>e</unclear><gap
               unit="chars" quantity="3"/><lb break="no"/>mationem operis in argento persoluant <cb
               n="103v"/> cum quo <expan>pretio</expan> rector ecclesie ad <expan>pre<lb break="no"
               />dictam</expan> restaurationem <sic>operios</sic> con<lb break="no"/>ducere et
            materiam emere possit <lb/> et qui nonas et decimas dare neglex<lb break="no"/>erit
            primum quidem illas cum le<lb break="no"/>ge sua restituat insuper et bannum <lb/>
            nostrum soluat ut ita castigatur caue<lb break="no"/>at ne <sic>sepe</sic>
            <sic>pius</sic> ite<gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>a</unclear>ndo benefici<lb
               break="no"/>um amittat . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-103v-1"
            corresp="BK.140_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI</seg> DE MANCIPIIS <lb/> IN UILLAS DOMINICAS CONFUGIENT <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-103v-2" corresp="BK.140_6">
            <seg type="initial">S</seg>i cuiuslibet mancipia in uillam <lb/> nostram confugerint
            auctor eiusdem <lb/> uille querenti do<gap unit="chars" quantity="1"/>ino ea non
               contradica<unclear>t</unclear>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="1"/>ed statim ea foras de eadem uilla ei<lb break="no"/>ciat
            et si se <sic>pultat</sic> ad <add>ea</add> repetenda <lb/> iustitiam habere putat et
            secundum . <cb n="104r"/> legem adquirat si uero tempore <lb/> domni <rs type="person"
               >karoli</rs> genitoris nostri in uillam <lb/> illam confugerunt . et dominus ea <lb/>
            querit auctor eiusdem uille ante <lb/> legitime <sic>contenat</sic> ad querenti domino
            <lb/> reddat et auctor propter uestituram <lb/> domni <rs type="person">karoli</rs>
            genitoris nostri eadem <lb/> mancipia c<gap unit="chars" quantity="2"/>tradicere non
            audeat <lb/> si illius propria <unclear>es</unclear>se noscuntur * <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="paris-bn-lat-4788-104r-1"
            corresp="BK.140_7_inscriptio">DE FORESTIBUS NOUITER INSTITUTIS
            <lb/><!-- NEU bm: Eine Kapitelzahl (VII?) ist weder am Original noch auf den MSI-Bildern zu sehen. -->
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-104r-2" corresp="BK.140_7 BK.140_8">
            <milestone unit="span" corresp="BK.140_7" spanTo="#paris-bn-lat-4788-104r-2_1"/>
            <seg type="initial">U</seg><gap unit="chars" quantity="4"/>cumqu<gap unit="chars"
               quantity="1"/> illas habet dimittat <lb/> nisi forte inditio ostendere possit <lb/>
            quod per iussionem siue permissionem <lb/> domni <rs type="person">karoli</rs> genitoris
            nostri eas ins<unclear>ti</unclear>tuisset propter illas que ad nostrum opus <lb/>
            pertinet . Unde nos decernere uolumus <cb n="104v"/> quicquid nobis placuerit * <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-104r-2_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.140_8" spanTo="#paris-bn-lat-4788-104r-2_2"/> uolumus
            <lb/> ut missi nostri per singulas ciuitates una <lb/> cum episcopo et <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comite</expan>
            </choice> missos uel nostros ho<lb break="no"/>mines ibidem <expan>commanentes</expan>
            eligantur <lb/> quorum cure sit pontes et diuersa <lb/> loca emendaret eos qui illos
               emen<lb break="no"/>dare debent et nostra iussione admo<lb break="no"/>nere ut
               unusquis<gap unit="chars" quantity="2"/>e iuxta suam <lb/> possibilitatem et
            quantitatem eos <lb/> emendare stud<unclear>ea</unclear>t <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4788-104r-2_2"/>
         </ab>

         <!-- bm: Im folgenden bis fol. 113v "Omelia Augustini". 
            Auf fol. 110v ist die Rubrik "[De] falsis testibus" zu lesen. -->

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="114r"/>
         <lb n="1"/>

         <!-- NEU bm: Die folgenden Transkriptionen von BK 146 und 147 wurden auf Basis der MSI-Bilder unter
            Hinzuziehung der Kollationsunterlagen von 2016 erstellt. -->

         <milestone unit="capitulare" n="BK.146"/>

         <ab corresp="BK.146_1_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-114r-1"><seg type="num" n="1">I</seg>
            <seg type="numDenom"> CAPITULUM</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-114r-2" corresp="BK.146_1">
            <sic><seg type="initial">U</seg>unusquisque</sic>
            <lb/> ministerialis palatinus diligent<gap unit="chars" quantity="1"/>s<lb break="no"
            />sima inquisitione discutiat <lb/> primo homines suos et postea <lb/> pares suos si
            aliquem inter eos <lb/> uel apud uos igrotum h<gap unit="chars" quantity="1"
               /><unclear>minem</unclear>
            <lb/> uel meretricem latitan<gap unit="chars" quantity="2"/>m <lb/> inuenire possit et
            si inuentu<unclear>s</unclear>
            <lb/> homo aliquis uel aliqu<gap unit="chars" quantity="1"/> femina<note
               type="editorial">Über -a evtl. ein Kürzungsstrich (-<mentioned>am</mentioned>?), auf
               den Digitalisaten nicht sicher zu erkennen.</note>
            <lb/> huiusmod<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <unclear>f</unclear>uerit <unclear>cu</unclear>stodiatu<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/> ne fugere <gap unit="chars" quantity="1"/>ossit usque dum nobis<!-- bm: nob. mit Kürzungsstrich durch den Schaft des b. -->
            <lb/> adnu<unclear>ntie</unclear>tur <gap unit="chars" quantity="2"/>lle homo qui <lb/>
            talem homine<unclear>m</unclear> uel <gap unit="chars" quantity="1"/>alem femin<gap
               unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/> secu<unclear>m</unclear> habui<unclear>t</unclear> si s<gap unit="chars"
               quantity="1"/> em<gap unit="chars" quantity="1"/>ndare no<lb break="no"/>lueri<gap
               unit="chars" quantity="4"/><unclear>alatio nostro obser</unclear><gap unit="chars"
               quantity="1"/><unclear>etur</unclear>
            <lb/> Similiter uolumus <unclear>ut faciant</unclear>
            <choice>
               <abbr><gap unit="chars" quantity="5"/>terial</abbr>
               <expan><gap unit="chars" quantity="5"/><lb break="no"/>teriales</expan>
            </choice> dilec<unclear>te</unclear> coniug<gap unit="chars" quantity="1"/>s
               <unclear>nostre</unclear>
            <lb/> uel <unclear>fi</unclear><gap unit="chars" quantity="13"/>
            <cb n="114v"/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.146_2_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-114v-1"><seg type="num" n="2">II </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-114v-2" corresp="BK.146_2">
            <seg type="initial">V</seg>t <rs type="person">ratbertus</rs> auctor per suum <lb/>
            ministerium id est per domos <lb/> seruorum nostrorum<note type="editorial"
                  ><mentioned>nrorum</mentioned> ohne Kürzungsstrich</note> tam in <rs type="place"
               >aquis</rs>
            <lb/> quam in proximis uillulis nostris<note type="editorial"
                  ><mentioned>nris</mentioned> ohne Kürzungsstrich</note>
            <lb/> ad <rs type="place">aquis</rs> pertinentibus similem <lb/> inquisitionem faciat .
               <rs type="person">petrus</rs> ue<lb break="no"/>ro et <rs type="person">gunzo</rs>
            per scruas et alias <lb/> mansiones actorum nostrorum <lb/> similiter faciant . Et <rs
               type="person">ernaldus</rs>
            <lb/> per mansiones omnium negotia<lb break="no"/>torum siue in mercato siue aliubi
            <lb/> residenti<unclear>um</unclear> tam cristianorum <lb/> quam et <gap unit="chars"
               quantity="2"/>deorum * Mansionari<lb break="no"/>us <unclear>autem faci</unclear>at
            simili modo cum suis <lb/> i<gap unit="chars" quantity="2"/>ioribus per mansion<gap
               unit="chars" quantity="3"/>piscoporum <lb/> et abbatorum et comitum qui actores <lb/>
            non sunt et <sic>uassarum</sic> nostrorum eo tempore <cb n="115r"/> quando illis
            seniores in ipsis <lb/> mansionibus <gap unit="chars" quantity="2"/>n sunt . </ab>

         <ab corresp="BK.146_3_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-115r-1"><seg type="num" n="3">III </seg><lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-115r-2" corresp="BK.146_3">
            <seg type="initial">V</seg>olumus atque iu<unclear>b</unclear>emus ut nul<lb break="no"
            />lus de his qui nobis in nostro palatio <lb/> deseruiunt aliquem hominem <lb/> propter
            furtum aut aliquem homi<lb break="no"/>cidium uel adulterium uel aliud <lb/> aliquod
            crimen ab ipso perpetratum <lb/> et propter hoc ad palatium nostrum <lb/> uenientem
            atque ibi latitare <lb/> uolentem recip<unclear>e</unclear>re <expan>presumat</expan> Et
            <lb/> si liber homo hanc nostram iussionem <lb/> transgressus fuerit et
            h<add>u</add>iusmodi <lb/> hominem recip<add>er</add><metamark function="insertion"/>it
            sciat se eundem <lb/> homin<unclear>em</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="3"/><note type="editorial">Nach Pertz und Boretius müsste
               hier <mentioned>qui</mentioned> stehen; Baluze konnte gar nichts mehr lesen.</note>
            apud eum <unclear>inuent</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/> fuerit in collo suo por<unclear>ta</unclear><gap unit="chars" quantity="1"
               /><unclear>e</unclear>
            <lb/> debere . primum circa pala<unclear>c</unclear><gap unit="chars" quantity="3"/>
            <cb n="115v"/> d<unclear>e</unclear>inde ad cipp<gap unit="chars" quantity="1"/>m i<gap
               unit="chars" quantity="1"/> quem idem <lb/> malefa<gap unit="chars" quantity="4"/>
            <gap unit="chars" quantity="5"/>ndus est . <lb/> Si au<gap unit="chars" quantity="3"/>
               se<gap unit="chars" quantity="2"/>us fuerit qui hanc <lb/> nostram<note
               type="editorial"><mentioned>nram</mentioned> ohne Kürzungsstrich</note> iussionem
               <sic>seuerare</sic> contemp<lb break="no"/>serit similiter illum malum<lb break="no"
            />factorem in collo suo usque <lb/> ad cippum deportet . et ipse postea <lb/> in
            marcatum adducatur et ibi <lb/> secundum merita sua flagelle<lb break="no"/>tur
            Similiter de gadalibus et <lb/> meretricibus uolumus ut apud <lb/> quemcumque
               <unclear>inuen</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>
            <unclear>f</unclear>uerint <lb/>
            <!-- NEU bm: Für das Folgende am besten das grün-violette Bild mit dem Ausschnitt
               des "Flecks" auf fol. 115v und die Gesamtaufnahme der Seite, die fast ganz weiß erscheint bis auf
               den "Fleck" im Ordner mit den Originalaufnahmen (also nicht im Ordner "Reprocessing"). -->
            <gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>b ei</unclear>s porte<unclear>ntu</unclear>r
               <gap unit="chars" quantity="2"/>qu<gap unit="chars" quantity="1"/> ad mer<lb
               break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>at</unclear><gap unit="chars"
               quantity="2"/> ubi ipsa flagell<gap unit="chars" quantity="1"/>nda est <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="14"/>
            <unclear>fece</unclear>rit<note type="editorial">Bei Baluze, Pertz und Boretius statt
                  <mentioned>ipsa flagell</mentioned>[.]<mentioned>nda est ...</mentioned>
                  [<mentioned>fece</mentioned>]<mentioned>rit</mentioned>: <mentioned>ipsae
                  flagellendae sunt, vel, si noluerit</mentioned>. Der Platz zwischen
                  <mentioned>flagellenda est</mentioned> und
                  [<mentioned>fece</mentioned>]<mentioned>rit</mentioned> reicht jedoch für ca. 14
               Buchstaben.</note> uolu<lb break="no"/>mus ut <unclear>s</unclear><gap unit="chars"
               quantity="1"/><unclear>mul</unclear> cum illa <gap unit="chars" quantity="2"/> eo<lb
               break="no"/><gap unit="chars" quantity="2"/>m lo<gap unit="chars" quantity="1"/>o
            uapuletur <cb n="116r"/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.146_4_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-116r-1"><seg type="num" n="4">IIII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-116r-2" corresp="BK.146_4">
            <seg type="initial">Q</seg>uicumque homines <gap unit="chars" quantity="2"/>xantes <lb/>
            in palati<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <gap unit="chars" quantity="5"/>erit et eos <lb/> pacificare po<gap unit="chars"
               quantity="1"/>uerit et n<gap unit="chars" quantity="2"/>uerit <lb/>
            <sic>s<mod>i</mod>at</sic> d<unclear>a</unclear>mnu<unclear>m</unclear> quod inter eos
               fac<lb break="no"/>tum fuerit <gap unit="chars" quantity="1"/>articipem esse debe<lb
               break="no"/>re . <gap unit="chars" quantity="1"/>d<note type="editorial">Gekürztes
                  <mentioned>d</mentioned>. Vermutlich stand an der Stelle des vorangehendes Lochs
               ein <mentioned>q</mentioned>, also <mentioned>quod</mentioned> wie bei Baluze, Pertz
               und Boretius.</note> s<gap unit="chars" quantity="1"/> ri<gap unit="chars"
               quantity="2"/>ntes uiderit <lb/> et eos pacificare non potuerit <lb/> et qui sint
            illi qui inter se rixan<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/>ur cognoscere
            noluerit ut hoc <lb/> indicare p<gap unit="chars" quantity="1"/>ssit similiter uolu<lb
               break="no"/>mus ut d<gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>num quod</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="3"/><unclear>er eo</unclear>s <lb/> commisum
               <unclear>fuerit</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="6"/>osi<lb break="no"/>tione com<unclear>m</unclear><gap
               unit="chars" quantity="2"/>io<gap unit="chars" quantity="3"/> habea<gap unit="chars"
               quantity="1"/>
            <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.146_5_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-116r-3"><seg type="num" n="5">V </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-116r-4" corresp="BK.146_5">
            <seg type="initial">Q</seg>uicumque h<gap unit="chars" quantity="3"
               /><unclear>n</unclear>em unde<lb break="no"/>cumque <gap unit="chars" quantity="1"/>d
               palati<gap unit="chars" quantity="1"/>m <gap unit="chars" quantity="3"/>
            <lb/> uenientem <gap unit="chars" quantity="4"/>erit <gap unit="chars" quantity="6"/><lb
               break="no"/>duxerit <gap unit="chars" quantity="1"/>ac <gap unit="chars"
               quantity="26"/><note type="editorial">Statt [.]<mentioned>ac</mentioned> bei Baluze,
               Pertz und Boretius <mentioned>nec</mentioned>, es soll folgen: <mentioned>expellere
                  curaverit damnum quod</mentioned>. Diese Lesung lässt sich auch mit Hilfe der
               Multispektralaufnahmen nicht mehr verifizieren. Der in derselben Zeile verbleibende
               Platz reicht für ca. 15 Buchstaben, was nicht ausreichend wäre; allerdings setzt der
               Schreiber auch an anderer Stelle den Text unter der letzten Zeile fort.</note>
            <cb n="116v"/> hab eo fuerit in palatio nostro fac<lb break="no"/>tum aut <gap
               unit="chars" quantity="3"/> sentet<note type="editorial">Nach Pertz und Boretius
               folgt nach <mentioned>aut</mentioned>: <mentioned>eum praesentet</mentioned>, was
               nicht mehr verifiziert werden kann. Nach <mentioned>aut</mentioned> Platz für ca. 3
               Buchstaben, unmittelbar vor <mentioned>sentet</mentioned> scheint kein Buchstabe mehr
               zu stehen.</note> aut si <lb/>
            <expan>prese<unclear>n</unclear>tare</expan> non potuerit dam<lb break="no"/>num quod
               ips<unclear>e</unclear> fecerat pro ipso <lb/> conponat * </ab>

         <ab corresp="BK.146_6_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-116v-1"><seg type="num" n="6">VI </seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-116v-2" corresp="BK.146_6">
            <seg type="initial">U</seg>t comites <unclear>p</unclear><gap unit="chars" quantity="1"
               />lat<gap unit="chars" quantity="2"/> cu<gap unit="chars" quantity="2"/>m et<note
               type="editorial">Nach Pertz und Boretius folgt nach <mentioned>comites</mentioned>:
                  <mentioned>palatini omnem</mentioned>. Die auf den MSI-Aufnahmen noch erkennbaren
               Buchstaben bestätigen diese Lesung nicht; wahrscheinlicher ist <mentioned>palatii
                  curam et</mentioned>; vgl. auch die in c. 7 verwendete Formulierung
                  <mentioned>curam et providentiam</mentioned>.</note>
            <lb/> diligentiam adhibeant ut cla<lb break="no"/>matores postquam <choice>
               <abbr>indicul</abbr>
               <expan>indiculum</expan>
            </choice>
            <lb/> ab eis acceperint in palatio <unclear>n</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/> non <unclear>r</unclear>emaneant * </ab>

         <ab corresp="BK.146_7_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-116v-3"><seg type="num" n="7">VII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-116v-4" corresp="BK.146_7">
            <seg type="initial">U</seg>t super mendicos et pauperes <lb/> magistri constituatur<note
               type="editorial">Nach Pertz und Boretius <mentioned>constituantur</mentioned>, ein n
               oder eine Kürzung sind aber nicht zu erkennen.</note> qui de is <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="9"/>am et prouid<gap unit="chars" quantity="1"/>ntia<note
               type="editorial">Nach Pertz und Boretius <mentioned>providentiam</mentioned>, aber
               weder ein Endungs-m noch ein Kürzungsstrich erkennbar.</note>
            <lb/> hab<gap unit="chars" quantity="2"/>t <unclear>ut</unclear> s<gap unit="chars"
               quantity="2"/><unclear>i</unclear><note type="editorial">Nach Pertz und Boretius nach
                  <mentioned>prouidentia</mentioned>: <mentioned>habeant ut ...ores</mentioned>, die
               noch erkennbaren Buchstabenreste sprechen aber gegen diese Lesung.</note> et
               <sic>similatores</sic>
            <lb/> inter eos <gap unit="chars" quantity="1"/>atitare<note type="editorial">Nach Pertz
               und Boretius nach <mentioned>eos</mentioned>: <mentioned>se celare</mentioned>, was
               nicht zutrifft. Zu erkennen ist <mentioned>-atitare</mentioned>, wahrscheinlich
                  <mentioned>latitare</mentioned>.</note> non possint . <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.146_8_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-116v-5"><seg type="num" n="8">VIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-116v-6" corresp="BK.146_8">
            <seg type="initial">U</seg>t omni ebdomada per diem <lb/> sabbati nobis <choice>
               <abbr>ministerial</abbr>
               <expan>ministeriales</expan>
            </choice> nostri <cb n="117r"/> indicent qui de hac inquisitio<lb break="no"/>ne factum
            habeant et hoc quod <lb/> nobis indica<gap unit="chars" quantity="6"/> si<gap
               unit="chars" quantity="1"/> diligen<unclear>ter</unclear>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="1"/>c
            ueraciter<!-- NEU bm: Hier weicht die Schrift dem Pergamentloch aus! Das muss also schon 
               vor der Beschriftung da gewesen sein, wenn auch nicht so groß wie heute. -->
               ha<lb break="no"/><gap unit="chars" quantity="1"/>eant i<gap unit="chars"
               quantity="2"/>uisitum <lb/> et inuestiga<lb break="no"/><gap unit="chars"
               quantity="2"/>m ut si nobis placu<lb break="no"/>erit in manu nostra ualeant <gap
               unit="chars" quantity="2"/><lb break="no"/><unclear>fi</unclear>rmare quod non aliud
            nobis <unclear>n</unclear>isi <lb/> ueritatem indicassent <lb/>
         </ab>


         <milestone unit="capitulare" n="BK.147"/>

         <ab corresp="BK.147_1_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-117r-1">
            <seg type="num" n="1">I</seg>
            <seg type="numDenom">
               <choice>
                  <abbr>capl</abbr>
                  <expan>capitulum</expan>
               </choice></seg> . </ab>
         <ab corresp="BK.147_1" type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-117r-2">
            h<unclear>a</unclear>c a<gap unit="chars" quantity="11"/> singulis <lb/> locis obseruari
               deb<unclear>e</unclear><gap unit="chars" quantity="10"/>
            <lb/> ciuita<gap unit="chars" quantity="3"/> illius mo<gap unit="chars" quantity="3"/>a
               pu<gap unit="chars" quantity="5"/>
            <lb/> sub custodia comitis <gap unit="chars" quantity="4"/>
            <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.147_2_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-117r-3">
            <seg type="num" n="2"><unclear>II</unclear>
            </seg>
            <seg type="numDenom">
               <choice>
                  <abbr>capTL</abbr>
                  <expan>capitulum</expan>
               </choice></seg>
         </ab>
         <ab corresp="BK.147_2" type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-117r-4"> Ut mon<gap
               unit="chars" quantity="4"/><unclear>ii</unclear> ips<gap unit="chars" quantity="11"/>
            <lb/> loco alia n<unclear>e</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>nfra nec extra
            illam <lb/> ciuitatem nisi con<unclear>stitu</unclear><gap unit="chars" quantity="2"/>
            eis loco <unclear>m</unclear><gap unit="chars" quantity="7"/><note type="editorial">Nach
               Pertz folgt nach <mentioned>loco</mentioned>: <mentioned>monetam facere
                  non</mentioned>. Bei dem <mentioned>non</mentioned> handelt es sich wahrscheinlich
               um eine Konjektur von Pertz, da das Wort (nach Angabe von Boretius 1883 S. 299 Anm.
               a) nicht in Pertz' Unterlagen stand, weshalb es Boretius nicht in seinen Editionstext
               aufnahm. Das Wort <mentioned>m(onetam)</mentioned> stand offenbar am Ende der letzten
               Zeile, unter dem Schriftspiegel ist noch der Anfang von
                  <mentioned>presum(ant)</mentioned> erkennbar. Davor befindet sich ein Loch im
               Pergament, das den Verlust weiterer Schrift bedingt haben könnte. Allerdings dürfte
               der Platz kaum für <mentioned>facere non</mentioned> gereicht haben, allenfalls für
                  <mentioned>facere</mentioned> (was die Konjektur des <mentioned>non</mentioned>
               durch Pertz wiederum wahrscheinlicher macht). Da sich an den Rändern des Ausrisses
               aber keine Tintenreste mehr erkennen lassen, ist es sehr unwahrscheinlich, dass hier
               jemals ein weiteres Wort stand.</note>
            <lb/>
            <expan>presum<gap unit="chars" quantity="3"/></expan>
            <cb n="117v"/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.147_3_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-117v-1">
            <seg type="num" n="3">III </seg>
         </ab>
         <ab corresp="BK.147_3" type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-117v-2">
            <seg type="initial">S</seg>i inuentus quisquam fuerit aut ex ip<lb break="no"/><gap
               unit="chars" quantity="7"/><unclear>lia</unclear> q<unclear>ue</unclear>libe<gap
               unit="chars" quantity="1"/><note type="editorial">Ein Kürzungszeichen über
                  <mentioned>q</mentioned> ist nicht mehr zu erkennen. Grammatisch gefordert ist
                  <mentioned>que</mentioned>-.</note> persona in ipso pago <lb/> m<gap unit="chars"
               quantity="9"/>iens cum omn<gap unit="chars" quantity="1"/>m <lb/> su<gap unit="chars"
               quantity="1"/><unclear>st</unclear><gap unit="chars" quantity="4"/>am eius ex <lb/>
               tot<gap unit="chars" quantity="5"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>pro</unclear><gap unit="chars" quantity="2"
               /><unclear>a</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="4"/>
            <lb/> opus accip<gap unit="chars" quantity="3"/> nihil <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="26"/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.147_4_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-117v-3">
            <seg type="num" n="4">IIII </seg>
         </ab>
         <ab corresp="BK.147_4" type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-117v-4">
            <seg type="initial"><gap unit="chars" quantity="1"/>T</seg>
            <gap unit="chars" quantity="4"/><unclear>u</unclear>s fals<gap unit="chars" quantity="9"
               /><unclear>bat</unclear><gap unit="chars" quantity="3"/>
            <lb/> no<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <gap unit="chars" quantity="7"/>t id<gap unit="chars" quantity="1"/>o
               <unclear>u</unclear><gap unit="chars" quantity="6"/>
            <unclear>ut</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="5"/>
            <lb/> ho<unclear>c</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="23"/><lb/>
            <gap unit="chars" quantity="26"/><lb/><gap unit="chars" quantity="26"/><lb/><gap
               unit="chars" quantity="10"/>
            <unclear>hoc</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="3"/>
            <unclear>f</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>l</unclear><gap
               unit="chars" quantity="7"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="16"/> pro<gap unit="chars" quantity="2"/>a<gap unit="chars"
               quantity="6"/><lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.147_5_inscriptio" type="meta-text" rend="coloured"
            xml:id="paris-bn-lat-4788-117v-5">
            <seg type="num" n="5"><unclear>V</unclear></seg>
         </ab>

         <ab corresp="BK.147_5" type="text" xml:id="paris-bn-lat-4788-117v-6">
            <seg type="initial"><unclear>U</unclear></seg>
            <gap unit="chars" quantity="10"/><unclear>t</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="2"/>
            <unclear>n</unclear>ihil <gap unit="chars" quantity="2"/>upiscib<gap unit="chars"
               quantity="1"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="18"/> corium in dorso <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="19"/>apite <gap unit="chars" quantity="2"/>
            <cb n="118r"/> scribatur ei in facie falsat<unclear>o</unclear>r monete <lb/>
            <unclear>in</unclear> ceteris uero co<gap unit="chars" quantity="1"/>itatibus ubi <gap
               unit="chars" quantity="3"/>
            <lb/><unclear>um</unclear><note type="editorial">Nach Pertz und Boretius folgt nach
                  <mentioned>ubi</mentioned>: <mentioned>concessum</mentioned>. Diese Lesung kann
               nicht verifiziert werden und ist zudem unwahrscheinlich, da der erste Buchstabe des
               auf <mentioned>-um</mentioned> endenden und größtenteils nicht mehr erhaltenen Wortes
               einen Schaft- und keinen Bogenansatz hatte, wie es für ein c zu erwarten wäre.</note>
            non est m<gap unit="chars" quantity="1"/>netam <gap unit="chars" quantity="5"
               /><unclear>e</unclear> si<gap unit="chars" quantity="2"/>li ratio<lb break="no"/><gap
               unit="chars" quantity="3"/>om<gap unit="chars" quantity="7"/>s monetarior<gap
               unit="chars" quantity="2"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="12"/> ipse <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comis</expan>
            </choice>
            <gap unit="chars" quantity="2"/>c non solum <lb/><gap unit="chars" quantity="12"
               />dcu<gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>q</unclear><note type="editorial">Ein
               eventuelles Kürzungszeichen (für beispielsweise <mentioned>que</mentioned>) ist nicht
               mehr erkennbar.</note> facienti <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="8"/>t ad solicitud<unclear>inem</unclear>
            <unclear>com</unclear>e<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="7"/>ptineat <unclear>ut</unclear>
            <unclear>i</unclear>ps<unclear>e</unclear> per pares <lb/><gap unit="chars" quantity="2"
            />os uel ne<unclear>g</unclear>otiator<unclear>es</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>uc</unclear> illucq<gap unit="chars"
               quantity="1"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="1"/>iscurrentes <unclear>in</unclear>qui<gap unit="chars"
               quantity="10"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>i</unclear>que <gap unit="chars" quantity="20"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="26"/>
            <lb/>
            <gap unit="chars" quantity="1"/> dnr <gap unit="chars" quantity="3"/> ferat <gap
               unit="chars" quantity="13"/>
            <lb/> deor<gap unit="chars" quantity="4"/> auct<unclear>o</unclear><gap unit="chars"
               quantity="11"/><lb break="no"/>tię subiacer<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <gap unit="chars" quantity="14"/><lb/> statut<gap unit="chars" quantity="2"/>n <gap
               unit="chars" quantity="17"/>
            <lb/>
            <expan>presum</expan><gap unit="chars" quantity="1"/>t </ab>

      </body>
   </text>
</TEI>
