<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia-msDesc-Transcription.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia.sch" type="application/xml"
schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="paris-bn-lat-4280a">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title type="main" xml:lang="ger">Paris, Bibliothèque nationale de France, Lat. 4280
               A</title>
            <title type="sub" xml:lang="ger">Beschreibung der Handschrift nach Mordek und
               Transkription der foll. 90v-97v</title>
            <title type="sub" xml:lang="eng">Manuscript description according to Mordek and
               transcription of fols 90v-97v</title>
            <respStmt>
               <persName key="KU">
                  <forename>Karl</forename>
                  <surname>Ubl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Projektleitung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Project lead</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DT">
                  <forename>Dominik</forename>
                  <surname>Trump</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Transkription (unter Rückgriff auf eine Transkription der cc.
                  1-4 von BK 139 von Semih Heinen im Rahmen des Oberseminars von Prof. Ubl im WiSe
                  2014/15), Beschreibung und Auszeichnung nach TEI P5 Standard</resp>
               <resp xml:lang="eng">Transcription (making use of a preliminary transcription of chs.
                  1-4 of BK 139 by Semih Heinen in a seminary by Prof. Ubl during winter semester
                  2014/15), description and text encoding according to the TEI P5 standard</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="BM">
                  <forename>Britta</forename>
                  <surname>Mischke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen; Ergänzungen
                  und Korrekturen nach Autopsie (foll. 90v-95v)</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions; additions and
                  corrections after personal inspection (fols 90v-95v)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="TJ">
                  <forename>Tobias</forename>
                  <surname>Jansen</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (foll.
                  92v-95v)</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions (fols
                  92v-95v)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SK">
                  <forename>Sören</forename>
                  <surname>Kaschke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (foll.
                  95v-97v)</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions (fols
                  95v-97v)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="FF">
                  <forename>Franz</forename>
                  <surname>Fischer</surname>
                  <affiliation>Cologne Center for eHumanities (CCeH), Universität zu
                     Köln</affiliation>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Datenmodellierung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Data Modelling</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="CR">
                  <forename>Clemens</forename>
                  <surname>Radl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Kodierung von Mordek, Bibliotheca in TEI, Vorbereitung für
                  Übergabe an Capitularia</resp>
               <resp xml:lang="eng">TEI encoding of Mordek, Bibliotheca, preparation of data</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DS">
                  <forename>Daniela</forename>
                  <surname>Schulz</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Technische Umsetzung, Generierung der
                  Handschriftenbeschreibungen aus Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="eng">technical support, generating of manuscript description
                  according to Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (foll.
                  90v-92v)</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions (fols
                  90v-92v)</resp>
            </respStmt>
            <funder>Akademie der Wissenschaften und Künste Nordrhein-Westfalen</funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>
               <persName>Karl Ubl</persName>
               <orgName xml:lang="ger">Historisches Institut, Lehrstuhl für Geschichte des
                  Mittelalters, Universität zu Köln</orgName>
               <orgName xml:lang="eng">History Department, Chair for Medieval History, Cologne
                  University</orgName>
               <address xml:lang="ger">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Köln</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Raum 4.108</addrLine>
                  <addrLine>0221-470 2717</addrLine>
                  <country>Deutschland</country>
               </address>
               <address xml:lang="eng">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Cologne</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Room 4.108</addrLine>
                  <addrLine>+49 221-470 2717</addrLine>
                  <country>Germany</country>
               </address>
            </publisher>
            <availability>
               <p xml:lang="ger">Die Inhalte sind frei zugänglich und nicht-kommerziell. Einige
                  Digitalisate und Texte sind aus rechtlichen Gründen jedoch Mitarbeitern
                  vorbehalten.</p>
               <p xml:lang="eng">Content is freely available on a non-commercial basis. Some digital
                  images and texts are only available to staff due to copyright issues.</p>
            </availability>
            <date when="2015-04-01">01.04.2015</date>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc>
               <msIdentifier>
                  <settlement>Paris</settlement>
                  <repository>Bibliothèque nationale de France</repository>
                  <idno>Lat. 4280 A</idno>
                  <msName/>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>Colbert 3029</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>Regius 4240 B</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="siglum">
                     <idno>P10</idno>
                     <note/>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <msPart n="foll. 1-101">
                  <msIdentifier>
                     <settlement>Paris</settlement>
                     <repository>Bibliothèque nationale de France</repository>
                     <idno>Lat. 4280 A, foll. 1-101</idno>
                  </msIdentifier>
                  <head>
                     <title type="main">Paris, Bibliothèque nationale de France, Lat. 4280 A</title>
                     <origDate notBefore="0881" notAfter="0900"> 9. Jh., Ende</origDate> (Mordek),
                        <origDate notBefore="0851" notAfter="0900">9. Jh., ca. (3./)4.
                        Viertel</origDate> (Bischoff); <origPlace
                        ref="http://www.geonames.org/2984114/reims.html http://d-nb.info/gnd/4103640-2 http://viaf.org/viaf/235513543"
                        > Reims</origPlace> (Mordek, Bischoff) </head>
                  <msContents>
                     <summary>
                        <p>Wie öfters zu beobachten, sind in eine breite und hier interessante
                           kirchenrechtliche Umgebung - allein aus Cod. Paris Lat. 4280 A kennen wir
                           schließlich den sog. Gallischen Cresconius - (gegen Ende) einige
                           Kapitularien eingerückt; sie rekrutieren sich, wie jene des Cod. <ref
                              type="internal" subtype="mss" target="paris-bn-lat-18238">Paris Lat.
                              18238</ref>, nur aus der Gesetzgebung Ludwigs des Frommen von Anfang
                           819.</p>
                     </summary>
                     <msItem n="1">
                        <p>
                           <locus>1r-3v</locus> Orosius, Historiarum adversum paganos libri VII,
                           Buch 1, 2, 1-105 (ed. C. <hi rend="smallcaps">Zangemeister, </hi>CSEL 5
                           [1882] S. 9 Z. 1 - S. 40 Z. 5). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="2">
                        <p>
                           <locus>3v-4v</locus> Laterculus provinciarum imperii Romani mit der
                           Notitia Galliarum anstelle der Diözese Gallien und ohne die Diözese
                           Britannien (MGH AA 9, S. 535-542, 579, 584-612; zur Hs. S. 512 und
                           besonders S. 570 f. Nr. 69); ähnlich die Codd. <ref type="internal"
                              subtype="mss" target="paris-bn-lat-2123a">Paris Lat. 2123 A</ref> und
                              <ref type="internal" subtype="mss" target="muenchen-lat-369">München
                              Lat. 369</ref>. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="3">
                        <p>
                           <locus>4v-6r</locus> Ordo de celebrando concilio, aus der Collectio
                           Hispana mit nachträglichen pseudoisidorischen Korrekturen (Form OFC der
                           Ed. Ch. Munier, L'<hi rend="italic">Ordo de celebrando concilio</hi>
                           wisigothique, in: Revue des sciences religieuses 37 [1963] S. 265-271,
                           wiederabgedruckt in: ders., Vie conciliaire et collections canoniques en
                           Occident IVe-XIIe siècles [London 1987] Nr. XIII; ed. H. Schneider, MGH
                           Ordines de celebrando concilio). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="4">
                        <p>
                           <locus>6r-13v</locus> Aus der Collectio Hispana werden unter der
                           Überschrift <hi rend="italic">HAEC CAPITULA PRIMUM RECITANDA SUNT</hi>
                           jene Texte vollständig zitiert, die laut vorausgehendem Ordo auf einem
                           Konzil zu verlesen waren: </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="5">
                        <p>3. Konzil von Toledo (a. 589), cc. 18 und 3 (ed. Martínez Díez -
                           Rodríguez, La Colección canónica Hispana 5, S. 125 f., 111); Capitula
                           Martini, c. 18 (ed. Barlow, Martini episcopi Bracarensis opera, S. 129);
                           Konzil von Chalkedon (a. 451), c. 19 (ed. Martínez Díez - Rodríguez, La
                           Colección canónica Hispana 3, S. 259); Konzil von Agde (a. 506), c. 35
                           (ed. Martínez Díez - Rodríguez, La Colección canónica Hispana 4, S. 135);
                           11. Konzil von Toledo (a. 675), c. 1 (Migne, PL 84, Sp. 457 f.; Vives,
                           Concilios visigóticos, S. 354 f.). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="6">
                        <p>Zwei in der Hispana unter das Konzil von Ephesus (a. 431) eingereihte
                           Briefe Kyrills von Alexandrien an Nestorius, fragmentarisch endend mit
                              <hi rend="italic">nec deposita</hi> (ed. Martínez Díez - Rodríguez, La
                           Colección canónica Hispana 3, S. 207 - S. 230 Z. 416); </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="7">
                        <p>Briefe Papst Leos I. an Flavian von Konstantinopel, JK 420 (ACO 2, 4, S.
                           4 f.) und JK 423 (ACO 2, 2, 1, S. 24-33). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="8">
                        <p>Fol. 13v großenteils unbeschrieben; am Rand von alter Hand die erklärende
                           Notiz: <hi rend="italic">Hic debent legi canones de unitate
                              officiorum.</hi>
                        </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="9">
                        <p>
                           <locus>14r</locus> Leer. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="10">
                        <p>
                           <locus>14v</locus> Das sonst als Einleitung zu einer Sonderform der
                           Dionysio-Hadriana überlieferte Stück I bei Seckel - Fuhrmann, Die erste
                           Zeile Pseudoisidors, S. 25 (= Isidor von Sevilla, Etymologiae, VI, 16
                           [ed. Lindsay]), mit der Rubrik <hi rend="italic">INCIPIT PRAEFATIO LIBRI
                              CANONUM</hi>; vgl. ebd. S. 35. Am Schluß: <hi rend="italic">EXPLICIT
                              PRAEFATIO</hi>. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="11">
                        <p>
                           <locus>14v- 15r</locus> Dionysius Exiguus, Vorrede zur zweiten Redaktion
                           seiner Konzilssammlung mit der Überschrift <hi rend="italic">ITEM ALIA
                           </hi>(ed. Maassen, Geschichte, S. 961 f. und F. Glorie, CCL 85 [1972] S.
                           39-42). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="12">
                        <p>
                           <locus>15r-17r</locus> Einleitungsstücke II-IV bei Seckel - Fuhrmann, Die
                           erste Zeile Pseudoisidors, S. 26-28. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="13">
                        <p>
                           <locus>17v-79r</locus> Sog. Gallischer Cresconius (vgl. Maassen,
                           Geschichte, S. 846 f.; Zechiel-Eckes, Cresconius, S. 226-240); nur hier
                           überliefert. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="14">
                        <p>
                           <locus>79r-80v</locus> Nikolaus I., JE 2810 (MGH Epp. 6, S. 645 f.) und
                           JE 2809 (MGH Epp. 6, S. 644 f.). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="15">
                        <p>
                           <locus>80v</locus> Isidor von Sevilla, Etymologiae, IX, 6, 28 (Teil der
                           Arbor consanguinitatis) und 29 (ed. Lindsay). Leo I., JK 425, c. 3,
                           kurzer Auszug und c. 4, Schlußteil (ACO 2, 4, S. 14 f.). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="16">
                        <p>
                           <locus>80v-81r</locus> Leo I., JK 427, Inskription und kurzer Auszug (ACO
                           2, 4, S. 15 f.). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="17">
                        <p>
                           <locus>81r</locus> Leo I., JK 459, Exzerpt (ACO 2, 4, S. 37 f.). <hi
                              rend="italic">EX EPISTOLA ISIDORI QUAM SCRIPSIT AD PROBAM. Quos enim
                              ad pristinos gradus - statum poterit</hi>: wohl stark modifizierter
                           Text von cc. 5-6 des Isidorbriefs an Massona von Mérida (Migne, PL 83,
                           Sp. 900). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="18">
                        <p>Leo I., JK 485, c. 2, Auszug (Migne, PL 54, Sp. 1011 C, 1012 A). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="19">
                        <p>
                           <locus>81v</locus> Brief von Klerus und Volk der Senser Kirche an die
                           Bischöfe der Kirchenprovinz Sens (a. 871) (ed. Sirmond, Concilia antiqua
                           Galliae 3, S. 394). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="20">
                        <p>
                           <locus>82r</locus> Gregor I., JE 1761, Mittelteil (MGH Epp. 2, S. 229 Z.
                           18-29). <hi rend="italic">CAPITULA DEFLORATA EX DECRETALIBUS SANCTORUM
                              PATRUM DE PERUASIONE ECCLESIASTICARUM RERUM ET DEBILITATIONE
                              MINISTRORUM DEI</hi> mit folgenden Texten: Pseudo-Anaklet (JK † 2, c.
                           14, Auszug; ed. Hinschius, Decretales Pseudo-Isidorianae, S. 73),
                           Pseudo-Lucius (JK 1123, c. 7, Auszug; ebd., S. 179) und <title
                              corresp="Benedictus.Levita">Benedicti Levitae capitularium
                              collectio</title> 2, 98, 1, 336 und 1, 181 (redigiert) (MGH LL 2, 2,
                           S. 78, 66 und 55). Die beiden ersten Exzerpte der kleinen Sammlung sind
                           Bestandteil der sog. Collectio de raptoribus (MGH Capit. 2, S. 288 f.),
                           die Hinkmar von Reims angelegt und öfters benutzt hat, vgl. Fuhrmann,
                           Einfluß und Verbreitung 1, S. 213. </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="21">
                        <p>Es folgen die sog. Symmachianischen Fälschungen (bis fol. 90r):
                              <locus>82r-84r</locus> Constitutum Silvestri (ed. Coustant, Epistolae
                           Romanorum Pontificum 1, Appendix, Sp. 43-52; Migne, PL 8, Sp. 830-840).
                        </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="23">
                        <p>
                           <locus>84r-85v</locus> Gesta Liberii (ed. Coustant, Epistolae Romanorum
                           Pontificum 1, Appendix, Sp. 89-94; Migne, PL 8, Sp. 1388-1393). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="24">
                        <p>
                           <locus>85v-88r</locus> Gesta de Xysti purgatione (ed. Coustant, Epistolae
                           Romanorum Pontificum 1, Appendix, Sp. 117-124). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="25">
                        <p>
                           <locus>88r-90r</locus> Sinuessanae synodi Gesta de Marcellino (ed.
                           Coustant, Epistolae Romanorum Pontificum 1, Appendix, Sp. 29-36; Migne,
                           PL 6, Sp. 11-20). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="26">
                        <p>
                           <locus>90v-92v</locus>
                           <hi rend="italic">I-XXVIIII - </hi>
                           <title corresp="BK.138">Capitulare ecclesiasticum</title> (a. 818/819):
                              <hi rend="italic">HĘC CAPITULA PROPRIE AD EPISCOPOS UEL AD ORDINES
                              QUOSQUE ECCLESIASTICOS PERTINENTIA QUĘ NON SOLUM OBSERUARE SED ETIAM
                              SIBI SUBIECTIS UEL PERDOCERE DEBENT. Quia iuxta sanctorum patrum
                              traditionem - inserenda censuimus</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 138, S. 275
                           Z. 34 - S. 280 Z. 3). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="27">
                        <p>
                           <locus>92v-95v</locus>
                           <hi rend="italic">I-XXI - </hi>
                           <title corresp="BK.139">Capitula legibus addenda</title> (a. 818/819):
                              <hi rend="italic">INCIPIUNT CAPITULA QUĘ LEGIBUS ADDENDA SUNT QUĘ ET
                              MISSI ET COMITES HABERE ET CETERIS NOTA FACERE DEBENT. PRIMO CAPITULO
                              DE HO&lt;NO&gt;RE ECCLESIARUM. Si quis aut ex leui causa - eis
                              complacuerit</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 139, S. 281 Z. 1 - S. 285 Z. 23).
                        </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="28">
                        <p>
                           <locus>95v-96v</locus>
                           <hi rend="italic">I-VII</hi> (c. 8 nicht numeriert) - <title
                              corresp="BK.140">Capitula per se scribenda</title> (a. 818/819): <hi
                              rend="italic">INCIPIUNT ALIA CAP. QUĘ PERSCRIBENDA</hi> (!) <hi
                              rend="italic">ET AB OMNIBUS OBSERUANDA SUNT. DE FORCAPIIS. Si mancipia
                              dominos suos fugerint - emendare studeat</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 140,
                           S. 287 Z. 6 - S. 288 Z. 19). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="29">
                        <p>
                           <locus>96v-97v</locus>
                           <title corresp="BK.141">Capitulare missorum</title> (a. 818/819): <hi
                              rend="italic">HĘ CAPITULA PRĘCIPUE AD LEGATIONEM MISSORUM NOSTRORUM OB
                              MEMORIĘ CAUSAM PERTINENTIA DE QUIBUS UIDELICET CAUSIS IPSI AGERE
                              DEBIANT. Legatio omnium missorum nostrorum hęc est - ad uall. md.
                              II</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 141, S. 289 Z. 1 - S. 291 Z. 37). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="30">
                        <p>
                           <locus>97v-101v</locus> Capitula Bischof Riculfs von Soissons (a. 889)
                           (Migne, PL 131, Sp. 15-24). Wegen Blattverlusts bleibt diese einzige
                           bekannte Überlieferung am Schluß fragmentarisch. </p>
                     </msItem>

                  </msContents>
                  <physDesc>
                     <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc>
                           <support>
                              <material>Pergament</material>
                           </support>
                           <extent>insg. 107 foll., hier: 1-101 <dimensions type="leaf" unit="mm">
                                 <height>245-250</height>
                                 <width>215-220</width>
                              </dimensions>
                              <dimensions type="written" unit="mm">
                                 <height>190-193</height>
                                 <width>160-175</width>
                              </dimensions>
                           </extent>
                           <collation>(einige Blätter fehlen)<formula>I<hi rend="super">1+12</hi> +
                                    I<hi rend="super">2+11</hi> + 2 II<hi rend="super">3 bis 10</hi>
                                 + IV<hi rend="super">20</hi> + l<hi rend="super">21</hi> +10 IV<hi
                                    rend="super">101</hi>
                              </formula><catchwords>Kustoden in römischen Zahlen: <hi rend="italic"
                                    >Q. I</hi> (12<hi rend="super">v</hi>) bis <hi rend="italic"
                                    >XI</hi> (93<hi rend="super">v</hi>).</catchwords>
                           </collation>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                           <layout writtenLines="29">29</layout>
                           <layout columns="1"/>
                        </layoutDesc>
                     </objectDesc>
                     <handDesc>
                        <handNote>mehrere Hände, die oft lagenweise schreiben</handNote>
                     </handDesc>
                     <scriptDesc>
                        <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                     </scriptDesc>
                     <decoDesc>
                        <p/>
                     </decoDesc>
                     <bindingDesc>
                        <binding>
                           <p>gerippter roter Ledereinband mit Goldlinien und Rückenaufdruck: <hi
                                 rend="italic">CODEX CANONUM</hi></p>
                           <p/>
                        </binding>
                     </bindingDesc>
                  </physDesc>
                  <history>
                     <origin>
                        <p>
                           <origDate notBefore="0881" notAfter="0900"> 9. Jh., Ende</origDate>
                           (Mordek), <origDate notBefore="0851" notAfter="0900">9. Jh., ca. (3./)4.
                              Viertel</origDate> (Bischoff); <origPlace
                              ref="http://www.geonames.org/2984114/reims.html http://d-nb.info/gnd/4103640-2 http://viaf.org/viaf/235513543"
                              > Reims</origPlace> (Mordek, Bischoff) </p>
                     </origin>
                     <provenance>
                        <p>Provenienz: Saint-Remi, Reims (Besitzvermerke foll. 1r, 66v und 107v;
                           Jacques-Auguste de Thou († 1617) (fol. 1r); <idno>Colbert 3029</idno>;
                              <idno>Regius 4240 B</idno></p>
                     </provenance>
                     <acquisition/>
                  </history>
                  <additional>
                     <surrogates/>
                     <listBibl>
                        
                        <listBibl type="cap">
                           <bibl corresp="#Wirbelauer_1993">Wirbelauer 1993, S. 198-199</bibl>
                           <bibl corresp="#Mordek_1995">Mordek 1995, S. 451-456</bibl>
                           <bibl corresp="#Pokorny_1996a">Pokorny 1996a, bes. S. 489-493</bibl>
                           <bibl corresp="#Schneider_H_1996">Schneider H 1996, S. 163-164, Nr.
                              61</bibl>
                           <bibl corresp="#Bischoff_2014">Bischoff 2014, S. 93, Nr. 4297</bibl>
                           <bibl><ref type="external"
                              target="https://db.innovatingknowledge.nl/#detail/M0259">Innovating
                              Knowledge Database</ref></bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl type="lit">
                           <bibl corresp="#Pertz_G_1835">Pertz G 1835, S. XXIV</bibl>
                           <bibl corresp="#Maassen_1866a">Maassen 1866a, S. 256-258</bibl>
                           <bibl corresp="#Delisle_1868-1881">Delisle 1868-1881, Bd. 2, S.
                              411</bibl>
                           <bibl corresp="#Maassen_1870">Maassen 1870, S. 261 f., 352, 403 f., 407
                              f., 413, 846 f.</bibl>
                           <bibl> W. Lippert, Die Verfasserschaft der Canonen gallischer Concilien
                              des V. und VI. Jahrhunderts, in: NA 14 (1889) S. 17</bibl>
                           <bibl corresp="#Boretius_1897">Boretius 1897, S. XXII</bibl>
                           <bibl corresp="#Perels_1912"> Perels 1912, S. 572 f.</bibl>
                           <bibl corresp="#Besta_1923">Besta 1923, S. 245 Anm. 1 (irrtümlich
                              „parigino 4280“)</bibl>
                           <bibl corresp="#Fournier_P_1931"> Fournier P 1931, S. 115 f., 211 Anm.
                              1</bibl>
                           <bibl corresp="#Carey_1938">Carey 1938, S. 45 f., 58</bibl>
                           <bibl corresp="#Dolezalek_1972">Dolezalek 1972, Bd. 2</bibl>
                           <bibl corresp="#Mordek_1975"> Mordek 1975, S. 255</bibl>
                           <bibl> G. Schmitz, Das Konzil von Trosly (909). Überlieferung und
                              Quellen, in: DA 33 (1977) S. 349 Anm. 32</bibl>
                           <bibl> G. Schmitz, Heriveus von Reims (900-922). Zur Geschichte des
                              Erzbistums Reims am Beginn des 10. Jahrhunderts, in: Francia 6 (1978)
                              S. 77 Anm. 73</bibl>
                           <bibl> I. Schröder, Die westfränkischen Synoden von 888 bis 987 und ihre
                              Überlieferung (MGH Hilfsmittel 3, München 1980) S. 159, 321</bibl>
                           <bibl> O. Guillot, La conversion des Normands peu après 911, in: Cahiers
                              de civilisation médiévale 24 (1981) S. 102 ff., 183 ff.</bibl>
                           <bibl corresp="#Zechiel-Eckes_1992"> Zechiel-Eckes 1992, S.
                              227-240</bibl>
                           <bibl corresp="#de_Sousa_Costa_1993">de Sousa Costa 1993, S. 169 u.
                              ö.</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl type="cat">
                           <bibl>Catalogus codicum manuscriptorum Bibliothecae Regiae 3, 3 (Paris
                              1744) S. 573</bibl>
                        </listBibl>
                     </listBibl>
                  </additional>
               </msPart>
               <msPart n="foll. 102-107">
                  <msIdentifier>
                     <settlement>Paris</settlement>
                     <repository>Bibliothèque nationale de France</repository>
                     <idno>Lat. 4280 A, foll. 102-107</idno>
                  </msIdentifier>
                  <head>
                     <title type="main">Paris, Bibliothèque nationale de France, Lat. 4280 A</title>
                     <origDate notBefore="0901" notAfter="0950">10. Jh., 1. Hälfte</origDate>
                     (Mordek), <origDate notBefore="0901" notAfter="0925">10. Jh., 1.
                        Viertel</origDate> (Bischoff); <origPlace
                        ref="http://www.geonames.org/2984114/reims.html http://d-nb.info/gnd/4103640-2 http://viaf.org/viaf/235513543"
                        > Reims</origPlace> (Mordek, Bischoff) </head>
                  <msContents>

                     <msItem n="31">
                        <p>
                           <locus>102r-106v</locus> Brief (mit Autoritätensammlung) Heriveus’ von
                           Reims für Wido von Rouen (Migne, PL 132, Sp. 661-674). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="32">
                        <p>
                           <locus>106v-107r</locus> Reskript Johannes’ X. an Heriveus von Reims, JL
                           3553 (ed. Zimmermann, Papsturkunden 1, Nr. 38, S. 66 f., Hss. und
                           Literatur S. 65 f.). </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="33">
                        <p>
                           <locus>107r-v</locus> Unter der Rubrik <hi rend="italic">Capitula</hi>
                           (korr. zu <hi rend="italic">Capitulo</hi>) <hi rend="italic">nicene
                              sinod</hi> sind folgende drei Bestimmungen subsumiert: </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="34">
                        <p>1. <hi rend="italic">Si quis apostolicę sedis institucionem uel decretum
                              - retenta sunt. </hi>
                        </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="35">
                        <p>2. <hi rend="italic">CPT. XIII. Presumptores uero et circa sanctorum
                              canonum decreta contumaces - ecclesię ext...</hi>
                        </p>
                     </msItem>
                     <msItem n="36">
                        <p>3. <hi rend="italic">CPT. XIIII. Ut nullus contra patrum pręcepta -
                              conculcacio est;</hi> in Kanon 3 ist Zosimus, JK 339, c. 1
                           aufgegriffen. </p>
                     </msItem>
                  </msContents>
                  <physDesc>
                     <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc>
                           <support>
                              <material>Pergament</material>
                           </support>
                           <extent>insg. 107 foll., hier: 102-107 <dimensions type="leaf" unit="mm">
                                 <height>245-250</height>
                                 <width>215-220</width>
                              </dimensions>
                              <dimensions type="written" unit="mm">
                                 <height>190-193</height>
                                 <width>160-175</width>
                              </dimensions>
                           </extent>
                           <collation><formula>I<hi rend="super">103</hi> + II<hi rend="super"
                                    >107</hi>
                              </formula>
                           </collation>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                           <layout writtenLines="29">29</layout>
                           <layout columns="1"/>
                        </layoutDesc>
                     </objectDesc>
                     <handDesc>
                        <handNote>mehrere Hände, die oft lagenweise schreiben</handNote>
                     </handDesc>
                     <scriptDesc>
                        <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                     </scriptDesc>
                     <decoDesc>
                        <p/>
                     </decoDesc>
                     <bindingDesc>
                        <binding>
                           <p>gerippter roter Ledereinband mit Goldlinien und Rückenaufdruck: <hi
                                 rend="italic">CODEX CANONUM</hi></p>
                           <p/>
                        </binding>
                     </bindingDesc>
                  </physDesc>
                  <history>
                     <origin>
                        <p>
                           <origDate notBefore="0901" notAfter="0950">10. Jh., 1. Hälfte</origDate>
                           (Mordek), <origDate notBefore="0901" notAfter="0925">10. Jh., 1.
                              Viertel</origDate> (Bischoff); <origPlace
                              ref="http://www.geonames.org/2984114/reims.html http://d-nb.info/gnd/4103640-2 http://viaf.org/viaf/235513543"
                              > Reims</origPlace> (Mordek, Bischoff) </p>
                     </origin>
                     <provenance>
                        <p>Provenienz: Saint-Remi, Reims (Besitzvermerke foll. 1r, 66v und 107v;
                           Jacques-Auguste de Thou († 1617) (fol. 1r); <idno>Colbert 3029</idno>;
                              <idno>Regius 4240 B</idno></p>
                     </provenance>
                     <acquisition/>
                  </history>
                  <additional>
                     <surrogates/>
                     <listBibl>
                        <listBibl type="cap">
                           <bibl corresp="#Mordek_1995">Mordek 1995, S. 451-456</bibl>
                           <bibl corresp="#Pokorny_1996a">Pokorny 1996a, bes. S. 489-493</bibl>
                           <bibl corresp="#Schneider_H_1996">Schneider H 1996, S. 163-164, Nr.
                              61</bibl>
                           <bibl corresp="#Bischoff_2014">Bischoff 2014, S. 93, Nr. 4297</bibl>
                           <bibl><ref type="external"
                              target="https://db.innovatingknowledge.nl/#detail/M0259">Innovating
                              Knowledge Database</ref></bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl type="lit">
                           <bibl corresp="#Pertz_1835">Pertz 1835, S. XXIV</bibl>
                           <bibl corresp="#Maassen_1866a">Maassen 1866a, S. 256-258</bibl>
                           <bibl corresp="#Delisle_1868-1881">Delisle 1868-1881, Bd. 2, S.
                              411</bibl>
                           <bibl corresp="#Maassen_1870">Maassen 1870, S. 261 f., 352, 403 f., 407
                              f., 413, 846 f.</bibl>
                           <bibl> W. Lippert, Die Verfasserschaft der Canonen gallischer Concilien
                              des V. und VI. Jahrhunderts, in: NA 14 (1889) S. 17</bibl>
                           <bibl corresp="#Boretius_1897">Boretius 1897, S. XXII</bibl>
                           <bibl corresp="#Perels_1912"> Perels 1912, S. 572 f.</bibl>
                           <bibl corresp="#Besta_1923">Besta 1923, S. 245 Anm. 1 (irrtümlich
                              „parigino 4280“)</bibl>
                           <bibl corresp="#Fournier_P_1931"> Fournier P 1931, S. 115 f., 211 Anm.
                              1</bibl>
                           <bibl corresp="#Carey_1938">Carey 1938, S. 45 f., 58</bibl>
                           <bibl corresp="#Dolezalek_1972">Dolezalek 1972, Bd. 2</bibl>
                           <bibl corresp="#Mordek_1975"> Mordek 1975, S. 255</bibl>
                           <bibl> G. Schmitz, Das Konzil von Trosly (909). Überlieferung und
                              Quellen, in: DA 33 (1977) S. 349 Anm. 32</bibl>
                           <bibl> G. Schmitz, Heriveus von Reims (900-922). Zur Geschichte des
                              Erzbistums Reims am Beginn des 10. Jahrhunderts, in: Francia 6 (1978)
                              S. 77 Anm. 73</bibl>
                           <bibl> I. Schröder, Die westfränkischen Synoden von 888 bis 987 und ihre
                              Überlieferung (MGH Hilfsmittel 3, München 1980) S. 159, 321</bibl>
                           <bibl> O. Guillot, La conversion des Normands peu après 911, in: Cahiers
                              de civilisation médiévale 24 (1981) S. 102 ff., 183 ff.</bibl>
                           <bibl corresp="#Zechiel-Eckes_1992"> Zechiel-Eckes 1992, S.
                              227-240</bibl>
                           <bibl corresp="#de_Sousa_Costa_1993">de Sousa Costa 1993, S. 169 u.
                              ö.</bibl>
                          
                        </listBibl>
                        <listBibl type="cat">
                           <bibl>Catalogus codicum manuscriptorum Bibliothecae Regiae 3, 3 (Paris
                              1744) S. 573</bibl>
                        </listBibl>
                     </listBibl>
                  </additional>
               </msPart>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <p>Transkriptionsvorlage: Ein s/w-Scan vom Mikrofilm. Unsichere Lesungen und Korrekturen
            sowie die Verwendung farbiger Tinte wurden bei einer Autopsie des Originals in der BNF
            am 26. April 2016 geprüft. Mittlerweile liegt ein hochauflösendes Farbdigitalisat
            vor.</p>


         <projectDesc>
            <p xml:lang="ger">Capitularia. Edition der fränkischen Herrschererlasse: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">Capitularia. Edition of the Frankish capitularies: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p xml:lang="ger">Die Transkription folgt den Richtlinien des Capitularia-Projektes:
                  <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">The transcription adheres to the guidelines of the Capitularia
               project: <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
         </editorialDecl>
      </encodingDesc>
      <revisionDesc>
         <change who="DS" when="2015-04-01">Datei erstellt aus Mordek-XML</change>
         <change who="DT" when="2017-11-14">Datei veröffentlicht (BK 138, 139, 140, 141)</change>
         <change who="AO" when="2020-12-11">Verortung und Datierung der Handschrift nach Bischoff
            1998/2004/2014 ergänzt</change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <facsimile>
      <graphic url="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033350t"/>
   </facsimile>
   <text>
      <front>
         <div type="content">
            <list>
               <item n="1">
                  <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-90v-1"/>HĘC CAPITULA PROPRIE AD
                  EPISCOPOS UEL AD ORDINES...<list>
                     <item n="1.2">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-90v-2"/>I</item>
                     <item n="1.3">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-90v-4"/>II</item>
                     <item n="1.4">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-90v-6"/>III</item>
                     <item n="1.5">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-90v-8"/>IIII</item>
                     <item n="1.6">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-90v-10"/>V</item>
                     <item n="1.7">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-90v-12"/>VI</item>
                     <item n="1.8">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91r-1"/>VII</item>
                     <item n="1.9">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91r-3"/>III</item>
                     <item n="1.10">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91r-5"/>VIIII</item>
                     <item n="1.11">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91r-7"/>X</item>
                     <item n="1.12">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-1"/>XI</item>
                     <item n="1.13">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-3"/>XII</item>
                     <item n="1.14">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-5"/>XIII</item>
                     <item n="1.15">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-7"/>XIIII</item>
                     <item n="1.16">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-9"/>XV</item>
                     <item n="1.17">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-11"/>XVI</item>
                     <item n="1.18">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-13"/>XVII</item>
                     <item n="1.19">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-15"/>XVIII</item>
                     <item n="1.20">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-17"/>XVIIII</item>
                     <item n="1.21">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-19"/>XX</item>
                     <item n="1.22">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-91v-21"/>XXI</item>
                     <item n="1.23">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92r-1"/>[..]II</item>
                     <item n="1.24">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92r-3"/>[..]III</item>
                     <item n="1.25">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92r-5"/>XIIII</item>
                     <item n="1.26">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92r-7"/>XXV</item>
                     <item n="1.27">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92r-9"/>[...]I</item>
                     <item n="1.28">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92v-1"/>XXVII</item>
                     <item n="1.29">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92v-3"/>XXVIII</item>
                     <item n="1.30">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92v-5"/>XXVIIII</item>
                  </list></item>

               <item n="2">
                  <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92v-7"/>INCIPIUNT CAPITULA QUĘ
                  LEGIBUS ADDENDA SUNT... <list>
                     <item n="2.1">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-92v-8"/>I DE HORE
                        ECCLESIARUM</item>
                     <item n="2.2">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-93r-1"/>II DE INIURIIS
                        SACERDOTUM IN ECCLESIA FACTIS</item>
                     <item n="2.3">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-93r-3"/>II DE UIDUIS ET
                        PUPILLIS ET PAUPERIBUS</item>
                     <item n="2.4">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-93r-5"/>IIII DE RAPTU
                        UIDUARUM</item>
                     <item n="2.5">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-93r-7"/>V DE HOMINE PUBLICA
                        POENITENTIA AGENTE INTERFECTO</item>
                     <item n="2.6">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-93r-9"/>VI UT OMNIS LIBER
                        HOMO POTESTATEM HABEAT UBICUMQUE UOLUERIT RES SUAS DARE PRO SALUTE ANIME
                        SUE</item>
                     <item n="2.7">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-93v-2"/>VII DE HOMICIDIIS
                        PROHIBENDIS</item>
                     <item n="2.8">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-93v-4"/>QUID IN
                        COMPOSITIONE UUIRGILDI DARI NON DEBEAT</item>
                     <item n="2.9">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-93v-6"/>VIIII DE RAPTU
                        ALIENARUM SPONSARUM</item>
                     <item n="2.10">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-94r-1"/>X DE FALSIS
                        TESTIBUS CONUINCENDIS</item>
                     <item n="2.11">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-94r-3"/>DE PROPRIO IN
                        BANNUM MISSO</item>
                     <item n="2.12">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-94v-1"/>XII DE
                        MANNIRE</item>
                     <item n="2.13">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-94v-3"/>XIII DE FAIDIS
                        CONERCENDIS</item>
                     <item n="2.14">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95r-1"/>XIIII UBI
                        SACRAMENTA IURANDA SINT</item>
                     <item n="2.15">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95r-3"/>XV DE HIS QUI DE
                        FURTO ACCUSSATUS FUERIT</item>
                     <item n="2.16">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95r-5"/>VI DE DISPECTUM
                        LITTERARUM DOMINICARUM</item>
                     <item n="2.17">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95r-7"/>VII DE INIUSTIS
                        TELONEIS ET CONSUETUDINIBUS</item>
                     <item n="2.18">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95v-1"/>XVIII DE HIS QUI
                        BONOS DENARIOS ACCIPERE NOLUNT</item>
                     <item n="2.19">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95v-3"/>XVIIII DE
                        ADULTERATORIBUS MONETAE</item>
                     <item n="2.20">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95v-5"/>XX DE PROPRIO
                        DOMINICO SINE IUSSIONE ILLIUS REDDITO</item>
                     <item n="2.21">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95v-7"/>XXI DE PUERIS
                        INUITIS PARENTIBUS DETONSIS AUT PUELLIS UELATIS</item>
                  </list></item>

               <item n="3">
                  <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95v-9"/>INCIPIUNT ALIA CAPITULA
                  QUĘ PERSCRIBENDA ET AB OMNIBUS OBSERUANDA SUNT <list>
                     <item n="3.1">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95v-11"/>I DE
                        FORCAPIIS</item>
                     <item n="3.2">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95v-11"/>II DE TERRA
                        TRIBVTARIA</item>
                     <item n="3.3">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-95v-13"/>III DE BENEFICIIS
                        DESTRUCTIS</item>
                     <item n="3.4">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-96r-1"/>IV DE TERRA
                        CENSALI</item>
                     <item n="3.5">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-96r-3"/>V DE NONIS ET
                        DECIMIS</item>
                     <item n="3.6">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-96r-5"/>VI DE MANCIPIIS IN
                        UILLAS DOMINICAS CONFUGIENTIBUS</item>
                     <item n="3.7">
                        <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-96r-7"/>VII DE FORESTIBUS
                        NOUITER INSTITUTIS</item>
                  </list></item>
               <item n="4">
                  <ptr type="internal" target="#paris-bn-lat-4280a-96v-1"/>HĘ CAPITULA PRĘCIPUE AD
                  LEGATIONEM MISSORUM NOSTRORUM...</item>
            </list>
         </div>

         <div type="scribe">
            <p><locus>Foll. 90v-97v</locus>: Der Schreiber verwendet eine gut lesbare, wenn auch
               etwas flüchtigere, karolingische Minuskel, wohingegen die Rubriken in Capitalis
               rustica verfasst sind. Zwar ist an manchen Stellen ein Wechsel der Tintenfarbe und
               der Strichstärke zu erkennen, da aber die Buchstabenformen insgesamt relativ konstant
               bleiben, müssen keine Schreiberwechsel vorliegen. Wenn es unterschiedliche Schreiber
               sind, dann unterscheiden sich die Schriften allerdings nur in sehr geringem Ausmaß.
               Es kann aber auch nur ein Wechsel des Schreibgerätes stattgefunden haben.</p>
         </div>
         <div type="letters">
            <p><locus>Foll. 90v-97v</locus>:</p>
            <p>Einzelbuchstaben: Das a in <mentioned>minora</mentioned> (<locus>fol. 95r, Z.
                  4</locus>) wird mit cc-a wiedergegeben, was ansonsten aber nicht mehr zu finden
               ist, da regelmäßig doppelstöckiges a verwendet wird. Majuskel-N findet ebenso
               Verwendung (am Wortbeginn vor allem bei Verneinungen) wie unziales D, das neben
               aufrechtem d steht.</p>
            <p>Ligaturen: Die et-Ligatur kann zwei verschiedene Formen annehmen: Zum einen ist der
               diagonal abgehende Schaft mit einer nach links zeigenden Spore versehen, zum anderen
               erscheint der Schaft als nach rechts gebogene Linie. Eine ex-Ligatur, die der
               et-Ligatur entspricht, bei der aber zusätzlich ein diagonaler Strich den abgehenden
               Schaft kreuzt, findet sich bei <mentioned>ex utraque parte</mentioned> auf
                  <locus>fol. 96v, Z. 14</locus>. Die häufigste Ligatur ist - neben weiteren
               gängigen - die von NT. Hinzu kommt eine US-Ligatur in den Rubriken (so in der Rubrik
               von c. 17 [<mentioned>CONSUETUDINIBUS</mentioned>, <locus>fol. 95r</locus>]).</p>
         </div>
         <div type="abbreviations">
            <p><locus>Foll. 90v-97v</locus>: Der Schreiber greift häufiger auf Kürzungen zurück,
               wobei er im gesamten Text nur gängige verwendet. Das Wort
                  <mentioned>comes</mentioned> wird öfter mit <mentioned>com</mentioned> abgekürzt.
               Die Abkürzung von <mentioned>esse</mentioned> wird mit dem gängigen doppelten ee
               wiedergegeben, allerdings befindet sich der Abkürzungsstrich nur über dem zweiten e.
               Die e-caudata findet regelmäßig Verwendung. Das Wort
                  <mentioned>committitur</mentioned> wird einmal so ausgeschrieben, sodass alle
               abgekürzten Formen ebenfalls so aufgelöst wurden. Das Pronomen
                  <mentioned>noster</mentioned> wird in manchen Fällen mit
                  <mentioned>nrt</mentioned> abgekürzt (<locus>fol. 93r, Z. 18</locus> und
                  <locus>fol. 94r, Z. 6</locus>). Da das Wort <mentioned>presbiteri</mentioned>
               einmal so ausgeschrieben wurde (<locus>fol. 92v, Z. 10</locus>), wurde es bei den
               gekürzten Formen immer mit i aufgelöst. Bei der Kürzung von
                  <mentioned>prae</mentioned> wird an den Bogen des p eine cauda angehängt, um
               anzudeuten, dass das Wort mit e-caudata aufzulösen ist. Genauso verhält es sich mit
               gekürztem <mentioned>quae</mentioned> (<mentioned>q</mentioned>). Es findet sich auch
               seltener die insulare est-Sigle.</p>
         </div>
         <div type="punctuation">
            <p><locus>Foll. 90v-97v</locus>: Eine ganze Reihe von Interpunktionszeichen werden von
               beiden Schreibern benutzt. Es finden sich <mentioned>distinctiones
               mediae</mentioned>, <mentioned>punctus versus</mentioned>,
                  <mentioned>periodi</mentioned> und <mentioned>punctus elevati</mentioned>. Sätze
               werden meist mit <mentioned>distinctiones mediae</mentioned>, <mentioned>punctus
                  versus</mentioned> oder <mentioned>periodi</mentioned> getrennt. In den Sätzen
               selbst kommen sehr häufig <mentioned>distinctiones mediae</mentioned> und
                  <mentioned>punctus elevati</mentioned> zum Einsatz.</p>
         </div>
         <div type="structure">
            <p><locus>Foll. 90v-92v</locus>: Das Capitulare ecclesiasticum (BK 138, hier ohne
               Inscriptio) ist von <mentioned>I</mentioned> (einzige Nummer mit rahmendem
               Paragraphenzeichen) bis <mentioned>XXVIIII</mentioned> korrekt durchnummeriert.
               Initialen sind nicht zu finden. Ein neues Kapitel wurde stets in einer neuen Zeile
               begonnen, was die Übersichtlichkeit verstärkt. Ein Kuriosum ist, dass die korrekten
               Kapitelnummern <mentioned>XI</mentioned> bis <mentioned>XIIII</mentioned> durch die
               gleichen Nummern ersetzt wurden, sich dabei aber nur leicht die Position am
               Seitenrand änderte, vielleicht, weil sie vorher zu nah am Schriftspiegel standen.</p>
            <p><locus>Foll. 92v-95v</locus>: Die Kapitel von BK 139 sind durchgängig mit einer
               Rubrik versehen. Anfangsinitialen fehlen, lediglich ab <locus>fol. 95r</locus> sind
               die Anfangsmajuskeln der Kapitel etwas größer gestaltet. Es gibt keine farbliche
               Gestaltung, wie Mordek 1995, S. 451 feststellt. Beim achten Kapitel wurde die
               Kapitelnummer vergessen, aber danach richtig weitergezählt (<locus>fol. 93v</locus>).
               Innerhalb des 16. Kapitels (<locus>fol. 94r</locus>) trennt ein Absatz das Kapitel in
               zwei Teile. Eine eigene Nummerierung ist nicht zu erkennen. Der freie Platz in der
               Zeile, wo der Absatz gemacht wurde, könnte für eine Rubrik freigelassen worden sein,
               ehe dann auffiel, dass der folgende Text zum gleichen Kapitel gehörte. Die
               Kapitelnummern <mentioned>XVIII</mentioned> und <mentioned>XVIIII</mentioned>
                  (<locus>fol. 95v</locus>) sind von Paragraphenzeichen gerahmt, die vorher nicht zu
               finden sind, was für eine nachträgliche bzw. von einem anderen Schreiber vorgenommene
               Nummerierung spricht. <!-- sk: oder könnte das dann eine Form der Annotation
               (rend=nota) sein? dt: wer weiß, ich würde es dafür aber für zu wenig halten -->
               Die Kapitelnummern <mentioned>XX</mentioned> und <mentioned>XXI</mentioned>
                  (<locus>fol. 95v</locus>) sind nur schwach am Rand nachgetragen, auch dies wohl
               nachträglich. Dieselbe Hand führte auch die Nummerierung der anschließenden
               Kapitelliste (BK 140, ab <locus>fol. 95v</locus>) aus.</p>
            <p><locus>Foll. 95v-97v</locus>: BK 140 wird nach der einleitenden Rubrik von
                  <mentioned>I</mentioned> bis <mentioned>VII</mentioned> durchgezählt. C. 8 wird
               unmittelbar an c. 7 angehangen und nicht eigens gezählt. Das Incipit und die
               Überschriften zu den einzelnen Kapiteln sind in Capitalis rustica verfasst.</p>
            <p>Das direkt daran anschließende BK 141 wird ebenfalls durch ein in Capitalis rustica
               verfasstes Incipit eingeleitet, die Kapitel sind aber allesamt unnummeriert und ohne
               Rubriken und folgen hintereinander weg, ohne dass signifikantere Einschnitte zu
               erkennen wären.</p>

         </div>
         <div type="annotations">
            <p>Fol. <locus>90v</locus>: Eine klar als neuzeitlich zu erkennende Hand ergänzte nur
               auf dieser Seite fehlenden Text in schon vom Schreiber gelassene Lücken, was
               eventuell auf unlesbare Stellen in der Vorlage hindeuten könnte, und nahm an wenigen
               Stellen Korrekturen vor. In der Transkription erscheint diese Hand als "andere Hand".
               Folgende Wortverbindungen wurden in die Lücken ergänzt: <mentioned>conferre
                  optamus</mentioned> (<locus>Z. 6</locus>), <mentioned>filiorum et</mentioned>
                  (<locus>Z. 7</locus>), [diuisio]<mentioned>nem</mentioned> (<locus>Z. 9</locus>;
               dazu im Folgenden das Wort <mentioned>abiecturam</mentioned> zu <mentioned>aut
                  iacturam</mentioned> korrigiert), <mentioned>diuersis</mentioned> (<locus>Z.
                  15</locus>) <mentioned>imperii</mentioned> (<locus>Z. 21</locus>) und
                  <mentioned>aut monachorum</mentioned> (<locus>Z. 22</locus>).</p>
         </div>
         <div type="other">
            <p><locus>Foll. 90v-97v</locus>: Das Pergament ist vor allem an den innen liegenden
               Rändern beschädigt bzw. ausgefranst, wodurch sich manche Buchstaben und insbesondere
               einige Kapitelnummern schlecht oder gar nicht erkennen lassen. Wohl zur Verstärkung
               sind auf den Seiten teilweise dünne Pergamentstreifen aufgeklebt worden.</p>
         </div>

      </front>
      <body>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.138"/>

         <cb n="90v"/>
         <lb n="1"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-1" corresp="BK.138_inscriptio">HĘC
            CAPITULA PROPRIE AD EPISCOPOS UEL AD ORDINES QUOSQUE ECCLESIASTICOS PER<lb break="no"
            />TINENTIA . QUĘ NON SOLUM OBSERUARE ! SED ETIAM SIBI SUBIECTIS UEL <lb/>
            <space quantity="10" unit="chars"
            /><!-- bm: Auf diese Lücke hat Herr Ubl aufmerksam gemacht; sie ist im Unterschied
               zu den folgenden Lücken jedoch nicht von Hand X ausgefüllt worden. -->
            PERDOCERE DEBENT ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_1_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-2"> .
               <seg type="num" n="1">I</seg> . </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-3" corresp="BK.138_1"
            >Quia<!-- DT: Hier und im Folgenden nicht als initial getaggt, da bei BK 139 
               (direkt im Anschluss) auch nicht --> iuxta sanctorum patrum traditionem
            nouimus res ecclesię uota esse fidelium . precia peccatorum . <lb/>et patrimonia
            pauperum cuique non solum habita conseruare . uerum etiam multa deo opitulante <lb/>
            <add hand="X" place="inspace">conferre optamus</add> . Tamen ut ab ecclesiasticis de non
            diuidendis rebus illius suspitionem dudum <lb/> concoeptam<note type="editorial">Bei
                  <mentioned>o</mentioned><hi rend="super">2</hi> sind Spuren einer Rasur zu
               erkennen, die aber anscheinend nicht ganz ausgeführt wurde.</note> penitus
            ammoueremus ! statuimus ut neque nostris neque <add hand="X" place="inspace">filiorum
               et</add> deo dispensante successorum <lb/>nostrorum temporibus qui nostram uel
            progenitorum nostrorum uoluntatem uel exemplum imitare uoluerint ! <lb/> nullam penitus
               diuisio<add hand="X" place="inspace">nem</add>
            <subst>
               <del>abie</del>
               <add hand="X">aut ia</add>
            </subst>cturam patiatur ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_2_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-4"> .
               <seg type="num" n="2">II</seg> . </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-5" corresp="BK.138_2">Sacrorum canonum non
            ignari . ut in dei nomine sancta ecclesia suo liberius potiretur honore . assensum
            <lb/>ordini ecclesiastico prębuimus . ut scilicet episcopi per electionem cleri et
            populi secundum statuta canonum <lb/> de propria diocesi remota personarum et <subst>
               <del>num</del>
               <add hand="X">mun</add>
            </subst>erum acceptione . ob uitę meritum et sapientię donum <lb/>eligantur . ut exemplo
            et uerbo sibi subiectis usquequaque prodesse ualeant ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_3_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-6"><seg
               type="num" n="3">III</seg> . </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-7" corresp="BK.138_3">Quia uero canonica
            professio a multis partim ignorantia partim desidia dehonestabatur ! opere <lb/> precium
            duximus deo annuente apud sacrum conuentum . ut ex dictis sanctorum patrum uelut ex <add
               hand="X" place="inspace">diuersis</add>
            <lb/> partis quosdam uernantes flosculos carpendo ! in unum regulam canonicorum et
            canonicarum <lb/>congerere . et canonicis uel sancti<subst>
               <del>s</del>
               <add>m</add>
            </subst>onialibus seruandam contradere . ut per eam canonicus ordo <lb/>absque
            ambiguitate posset seruari ; et <choice>
               <abbr>qm</abbr>
               <expan>quoniam</expan>
            </choice> illam sacer conuentus ita <subst>
               <del>eam</del>
               <add hand="X">etiam</add>
            </subst> laudibus extulit . ut usque <lb/>ad unum iota obseruandam
               percensere<add>t</add> statuimus . ut ab omnibus in eadem professione degentibus
            indubitanter <lb/>teneatur . et modis omnibus siue a canonicis siue a sanctimonialibus
            canonice degentibus deinceps obseruetur ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_4_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-8"><seg
               type="num" n="4">IIII</seg> . </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-9" corresp="BK.138_4">Statutum est ut
            quicquid tempore <add hand="X" place="inspace">imperii</add> nostri a fidelibus ecclesię
            sponte conlatum fuerit in dicioribus locis duas <lb/> partes in usus pauperum . tertiam
            ! in stipendia cedere clericorum <add hand="X" place="inspace">aut monachorum</add> in
            minoribus uero <lb/> locis ! ęque inter clerum et pauperes fore diuidendum . nisi forte
            a datoribus ubi specialiter dandę sint <lb/>constitutum fuerit ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_5_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-10"><seg
               type="num" n="5">V</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-11" corresp="BK.138_5">Monachorum siquidem
            causam qualiter deo opitulante ex parte disposuerimus . et quomodo ex se ipsis sibi
            <lb/>eligendi abbates licentiam dederimus ! et qualiter deo opitulante quieti uiuere .
            propositumque suum <lb/> indefesse custodire ualerent ordinauerimus ! in alia scedula
            diligenter adnotari fecimus . et ut <lb/>apud succe<subst>
               <del/>
               <add>s</add>
            </subst>sores<note type="editorial">korr. <mentioned>aus
                  succe</mentioned>†<mentioned>sores</mentioned>; <mentioned>s</mentioned><hi
                  rend="super">1</hi> wurde wohl aus dem Bogenansatz eines o oder c
               korrigiert</note> nostros ratum foret . et inuiolabiliter cor
            seruaretur<!-- DT: corseruaretur auch möglich mit sic, hier "das Herz bewahren" -->
            confirmauimus ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_6_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-12"><seg
               type="num" n="6">VI</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-90v-13" corresp="BK.138_6">De seruorum uero
            ordinatione qui passim ad gradus ecclesiasticos Indiscrete promouebantur ! placu<cb
               n="91r" break="no"/>it omnibus cum sacris canonibus concordari debere ! et statutum
            est ut nullus episcoporum deinceps eos ad sacros or<lb break="no"/>dines promouere
            pręsumat . nisi prius a dominis <subst>
               <del>s<gap/>s</del>
               <add>propriis</add>
            </subst> libertatem consecuti fuerint . et si quilibet ser<lb break="no"
            />uus<!-- DT: u1 mod? - bm: Scheint mit dunklerer Tinte nachgezogen, aber nicht korr. DT: Ok! -->
            dominum suum fugiens . aut latitans . aut adhibitis testibus munere conductis uel
            corruptis aut qualibet <lb/> calliditate uel fraude ad gradus ecclesiasticos peruenerit
            ! decretum est ut deponatur . et dominus eius eum <lb/> recipiat ; Si uero auus uel
            pater ab alia patria in aliam migrans . in eadem prouincia filium genuerit . <lb/> et
            ipse filius ibidem educatus . et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit . et utrum
            seruus sit ignorauerit . <lb/> et postea
            ueniens<!-- DT: Am Original was zu erkennen? - bm: Ja, ue- (deutlich), also gap weg. DT: Ok! -->
            dominus illius legibus eum adquisiuerit . sancitum est . ut si dominus eius illi
            libertatem dare uoluerit ! <lb/>in gradu suo permaneat ; Si uero catena seruitutis eum a
            castris dominicis extra<add>h</add>ere<note type="editorial"><mentioned>h</mentioned>
               ergänzt. Hier wurde kein Minuskel-<mentioned>h</mentioned> ergänzt, sondern der
               Spiritus asper für <mentioned>h</mentioned>, der in der insularen Schrift verbreitet
               war und auf Einflüsse der griechischen Schrift zurückgeht (vgl. Bischoff 2009, S.
               118).</note> uoluerit ut gra<lb break="no"/>dum amittat ! quia iuxta sacros ordines
            uilis persona manens . sacerdocii dignitatem fungi non potest ; <lb/>De rebus uero
            illorum uel peculiare . qui a propriis dominis libertate donantur . ut ad gradus
            ecclesiasticos <lb/>iure promoueantur ! statutum est ut in potestate dominorum consistat
            . utrum illis concedere . an sibi uindi<lb break="no"/>care uelint ; Ceterum si post
            ordinationem aliquid adquisiuerit ! illud obseruetur quod in canonibus de consecra<lb
               break="no"/>tis nihil habentibus constitutum est ; De ecclesiarum uero seruis
               <expan>communi</expan> sententia decretum est . ut archiepiscopi . <lb/>per singulas
            prouincias constituti . nostram auctoritatem . suffraganei uero illorum ! exemplar
            illius penes se ha<lb break="no"/>beant . et <expan>quandocumque</expan> de familia
            ecclesię utilis inuentus aliquis ordinandus est . in ambone ipsa auctoritas <lb/>coram
            omni populo legatur . et coram sacerdotibus uel coram fidelibus laicis . et ante cornu
            altaris . sicut in <lb/>nostra auctoritate continetur . remota qualibet calliditate .
            libertatem consequatur . et tunc demum <lb/>ad gradus ecclesiasticos promoueatur ;
            Similiter quoque de his agendum est quos laici de familia eccle<lb break="no"/>siarum ad
            sacros ordines promouere uoluerint ; Sed et his quos prępositi canonicorum aut mo<lb
               break="no"/>nachorum ordinandos expetiuerint . eadem forma seruanda est ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_7_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91r-1"><seg
               type="num" n="7">VII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91r-2" corresp="BK.138_7">Statutum est . ut
            nullus quilibet ecclesiasticus ab his personis res deinceps accipere pręsumat . quorum
            liberi <lb/>aut propinqui hac inconsulta oblatione pensent rerum propriarum exheredari ;
            Quod si aliquis dein<lb break="no"/>ceps hoc agere temptauerit . ut acceptor sinodali
            sententia districte feriatur ! et res ad exheredatos redeant ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_8_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91r-3"><seg
               type="num" n="8"><gap quantity="1" unit="chars"/>III</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91r-4" corresp="BK.138_8">Statutum est etiam ut
            nullus in canonica aut regulari professione constitutus aliquem tonsorare propter res
            <lb/>adipiscendas deinceps persuadeat . et qui hoc facere temptauerit ! sinodali uel
            imperiali sententia modis omnibus feriatur * <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_9_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91r-5"><seg
               type="num" n="9"><unclear>V</unclear>IIII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91r-6" corresp="BK.138_9">Statutum est ut sine
               auctoritate<del>m</del><note type="editorial">korr. aus
                  <mentioned>auctoritatem</mentioned>. Der Kürzungsstrich über
                  <mentioned>e</mentioned> wurde getilgt.</note> uel consensu episcoporum
               <expan>presbiteri</expan> in quibuslibet ecclesiis nec constituantur ! nec ex<lb
               break="no"/>pellantur ; et si laici clericos probabilis uitę et doctrinę episcopis
            consecrandos . suisque in ecclesiis constituen<lb break="no"/>dos obtulerint . nulla
            quęlibet occasione eos reiciant ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_10_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91r-7"><seg
               type="num" n="10"
               ><unclear>X</unclear><!-- DT: Sieht man die Zahl im Original besser? 
                     bm: Nein; s.o. DT: Habe unclear genommen --></seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91r-8" corresp="BK.138_10">Statutum est ut
               un<add>i</add>usquisque ecclesię unus mansus integer attribuatur . absque aliquo
            seruitio . et <expan>presbiteri</expan> in eis <cb n="91v"
            />constituti<!-- DT: con am Original besser zu erkennen? - bm: Ja, deutlich (überklebt). DT: Ok! -->
            non de decimis neque de oblationibus fidelium . non de domibus neque de atriis . uel
            ortis iux<lb break="no"
            />ta<!-- DT: Sieht man -ta am Original besser? - bm: Ja, deutlich (überklebt). DT: Ok! -->
            ecclesiam positis . neque de pręscripto manso aliquod seruitium pręter ecclesiasticum
            faciant . et si <lb/>aliquid .
            <!-- DT: a am Original besser erkennbar? d mod? - bm: a erkennbar. Hinter d ein Punkt, aber nicht mod. DT: Ok, Punkt gesetzt! -->
               amplius<note type="editorial">Ein Bogen verbindet <mentioned>am</mentioned> und
                  <mentioned>plius</mentioned>. Entweder geschah dies aufgrund der Falte im
               Pergament, die durch das Wort läuft, oder der Schreiber wollte erst
                  <mentioned>quidam</mentioned> schreiben. Um die Trennung der Worte deutlich zu
               machen, wurde wohl nachträglich hinter <mentioned>aliquid</mentioned> ein Punkt
               gesetzt.
               <!-- bm: Wahrscheinlich beides - daher auch der nachträglich (?) gesetzte Punkt vor am-. DT: Erwähnt! --></note>
            habuerint . inde senioribus suis debitum seruitium impendant ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_11_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-1"><seg
               type="num" n="11"><subst>
                  <del>XI</del>
                  <add>XI</add>
               </subst><!-- DT: Bevor ich hier was kodiere, vllt. am Original prüfen, ob ab hier bis XIIII subst zu setzen ist.
                  Mir kommt es so vor, als ob die korrekten Zahlen komischerweise durch die korrekten Zahlen ersetzt wurden.
               - bm: Oder auf dem Pergamentstück, das zur Reparatur verwendet wurde, ergänzt? - bm: Tatsächlich: die korrekten
               Zahlen wurden durch die korrekten Zahlen ersetzt (bis XIIII); evtl. weil diese zunächst zu nah am Schriftspiegel standen?
               Meine Hypothese (Ergänzung nachträglich auf dem darübergeklebten Pergament) stimmt hingegen nicht. DT: Ok, gut! Setze dann subst --></seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-2" corresp="BK.138_11">Statutum est postquam
            hoc impletum fuerit ut unaquaque ecclesia suum <expan>presbiterum</expan> habeat ubi id
            fieri facultas pro<lb break="no"/>uidente episcopo permiserit ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_12_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-3"><seg
               type="num" n="12"><subst>
                  <del>XII</del>
                  <add>XII</add>
               </subst></seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-4" corresp="BK.138_12">Sancitum est de
            uillis nouis et ecclesiis in ei<subst>
               <del/>
               <add>s</add>
            </subst>dem<!-- DT: Was stand da vorher? ur-Kürze? - bm: Ich würde eher sagen, irgendwas
               mit Bogenansatz und normalem Kürzungsstrich. Evtl. angesetzt zu eidem, Bauch des d schon
               ausgeführt, vor dem Schaft schon mal den Kürzungsstrich gesetzt. Aber zu spekulativ, daher leeres del lassen. DT: Ok! -->
            nouiter constructis . ut decimę de ipsis uillis ad easdem ecclesias <add>conferantur ;
               </add><metamark function="insertion"/>
            <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_13_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-5"><seg
               type="num" n="13"><subst>
                  <del>XIII</del>
                  <add>XIII</add>
               </subst></seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-6" corresp="BK.138_13">De sacris uasis
            ecclesię quę in pi<subst>
               <del>n</del>
               <add>g</add>
            </subst>nus<!-- DT: g mod? - bm: korr. aus n DT: Ok, subst genommen --> a nonnul<subst>
               <del>u</del>
               <add>l</add>
            </subst>is<!-- DT: Hat der Punkt unter l2 eine Funktion? War li mal ein u? 
               - bm: Kann sein, dass u zunächst expungiert werden sollte und dann doch
               zu li verbessert wurde. DT: Habe subst gesetzt  --> in quibusdam locis
            dari <expan>comperimus</expan> ! inhibitum est ne deinceps a quo<lb break="no"/>quam
            fieri pręsumatur . nisi solummodo necessitate redimendorum captiuorum
               <expan>compellentur</expan> ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_14_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-7"><seg
               type="num" n="14"><subst>
                  <del>XIIII</del>
                  <add>XIIII</add>
               </subst></seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-8" corresp="BK.138_14">De ecclesiis sane
            destructis uel de donis et decimis siue de claustris canonicorum qualiter constitui
            <lb/>et ordinare nobis placuerit ! aliis capitulis subter <add>ad</add><metamark
               function="insertion"/>notauimus ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_15_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-9"><seg
               type="num" n="15">XV</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-10" corresp="BK.138_15">Sed et de ecclesi<subst>
               <del>is</del>
               <add>a</add>
            </subst>rum honore quomodo deo adiuuante quantum in nos est uigeat ! similiter in subter
               adnota<lb break="no"/>tis capitulis insertam esse dinoscitur ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_16_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-11"><seg
               type="num" n="16">XVI</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-12" corresp="BK.138_16">De episcopis uero in
               <rs type="place">langobardia</rs> constitutis qui ab his quos ordinabant
               sacramenta<note type="editorial">In die <mentioned>NT</mentioned>-Ligatur am Ende des
               Wortes wurde das <mentioned>a</mentioned>
            integriert.</note><!-- DT: Was genau ist am Schluss des Wortes los? a in NT-Ligatur integriert? - bm: Ja; obwohl
            das a eher nach oc aussieht. Aber das ging wohl nicht anders wegen des t-Schaftes dazwischen. DT: Habe mal eine note gemacht -->
            et munera contra diuinam et ca<lb break="no"/>nonicam auctoritatem accipere uel exigere
            soliti erant modis omnibus inhibitum est ne ulterius fiat . quia iuxta <lb/>sacros
            ordines uterque a gradu proprio talia facientes decidi debent ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_17_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-13"><seg
               type="num" n="17">XVII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-14" corresp="BK.138_17">Statutum est ab
            episcopis de <expan>presbiteris</expan> qui feminas secum indiscrete habitare permittunt
            . et propter hoc male opinionis <lb/>suspitione denotantur . ut si deinceps admoniti non
            se correxerint uelut contemptores sacrorum canonum <lb/>canonica inuectione feriantur ;
            <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_18_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-15"><seg
               type="num" n="18">XVIII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-16" corresp="BK.138_18">De
               <expan>presbiteris</expan> qui accipiendi chrismatis gratia ad ciuitates in cena
            domini <sic>ueniti</sic> soliti erant ! sancitum est ut de his <lb/>qui longe positi
            sunt de octo uel decem unus ab episcopo eligatur . qui acceptum
            chrisma<!-- bm: Hier übrigens ein a wie an den Stellen, an denen wir dachten, es sei aus o korr.! (fol. 92r: quamquam und 94v: ipso, s.u.)  -->
            sibi et sociis diligenter perferat ; <lb/>Hi uero qui non longius a ciuitate quam
            quattuor aut quinque milibus habitant ! more solito ad acci<lb break="no"/>piendum
            chrisma perueniant ; Discendi uero gratia ! alio non quadragesimę tempore ad ciuitates
            conuocentur ,<!-- DT: Semikolon oder nur Komma? Sieht man am Original mehr? - bm: Nein, den Punkt sieht man nicht (mehr).
            Die Form des Kommas sieht aber trotzdem eher nach Semikolon aus. DT: Ok, aber dann trotzdem nur Komma -->
            <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_19_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-17"><seg
               type="num" n="19">XVIIII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-18" corresp="BK.138_19">Ne uero episcopus
            occasione prędicandi . aut confirmandi oneri essent populis ! a nobis admoniti polliciti
            sunt . <lb/>sed deinceps hoc cauere uelle et eo tempore suum ministerium in quantum
            facultas dabatur exequi quo <lb/>eorum profectio quantum in illis erat . his quibus
            prodesse possunt et debent non sit importuna uel onerosa ; <lb/>
         </ab>


         <ab corresp="BK.138_20_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-19"><seg
               type="num" n="20">XX</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-20" corresp="BK.138_20">Ne pueri uero sine
            uoluntate parentum tonseretur uel puellę uelentur ! modis omnibus inhibitum est ; Et qui
            <lb/>hoc facere temptauerit multa que in capitulis legis mundanę a nobis constitutis
            continetur persoluere cogatur<!-- DT: -tur nicht wirklich zu erkennen, am Original? - bm: Ja. DT: Ok!
               - DT: Folgt Satzzeichen? - bm: evtl. Semikolon, aber nur zu erahnen. DT: Ok, ich setze dann keines erstmal -->
            <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_21_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-21"><seg
               type="num" n="21">XXI</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-91v-22" corresp="BK.138_21">De feminis quę uiros
            amittunt
            .<!-- DT: Am Original was zu sehen? - bm: Ja, t; also kein gap. Folgt Punkt. DT: Ok! -->
            placet ne se sicut hactenus indiscrete uelent . sed aut XXX<hi rend="super">a</hi> dies
            post de<lb break="no"/>cessum uiri sui expectent . et post tricesimum diem per consilium
            episcopi sui . uel si episcopus absens fuerit . consilio <cb n="92r"/>aliorum
            religiosorum sacerdotum suorumque parentum atque amicorum id quod eligere debent eligant
            . et quia a sacro <lb/>conuentu rogati . ut hi qui publicam gerebant poenitentiam . et
            feminę quę uiros amittebant . nostra auctoritate <lb/>donec deliberent quid agant
            tuerentur . specialiter pro his capitula fieri et legis mundanę capitulis inserenda
            decreuimus ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_22_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-1"><seg
               type="num" n="22"><gap quantity="2" unit="chars"/>II</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-2" corresp="BK.138_22">De raptis uero et
               <add>de</add> raptoribus
            quamquam<!-- DT: Hier könnte man subst quos zu quam nehmen. Das o wurde zu a und der Strich hinzugefügt? Das s dann zu specialiter gerechnet
            - bm: Für quos steht das s zu weit weg; a aus o korr. vielleicht, die a-Form ist aber eig. nicht ungewöhnlich für den Schreiber; vgl. auch 
            unten bei 139 c. 11 ("sed ipsa/o fisco"). Daher kein subst/nichts codieren. DT: Ok! -->
            specialiter decreuissemus quid pati debeant qui hoc nefas deinceps facere
            <lb/>temptauerint . quid tamen super his sacri canones pręcipiant hic inserendum
            necessarium duximus . quatinus omnibus <lb/>pateat . quantum malum sit . et non solum
            humanam
            /<!-- DT: Oder ist im Original noch was zu erkennen, was es mit dem Strich auf sich hat? - bm: Nein. Aber wahrscheinlich nur Punkt vergessen für ! statt /?
            DT. Kann gut sein, aber dennoch muss ich dann / lassen --> sed etiam diuinam
            auctoritatem constricti . abhinc hoc malum caueatur ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_23_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-3"><seg
               type="num" n="23"><gap unit="chars" quantity="2"/>III</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-4" corresp="BK.138_23">De puellis raptis
            necdum desponsatis ita in concilio <rs type="place">calcidonensi</rs> ubi DCXXX patres
            affuerunt<!-- DT: f1 mod? - bm: Nein. Expan wegen der gekürzten Endung? DT: nein, würde ich wegen rt nicht machen. Eindeutig, denke ich -->
            capitulo <subst>
               <del>XXXVIII</del>
               <add>XXVII</add>
            </subst>
            <lb/>ita habetur * Eos qui rapiunt puellas sub nomine simul habitandi cooperantes et
            conibentes raptoribus / decre<lb break="no"/>uit sancta sinodus . siquidem clerici sunt
            ! decidant gradu proprio ; Si uero laici ! anathematizentur ; Quibus uer<lb break="no"
            />bis aperte datur intellegi ! qualiter huius mali auctores damnandi sunt ; quando
            participes et conibentes tan<lb break="no"/>to et anathema feriuntur . et quod iuxta
            canonicam auctoritatem ad coniugia legittima raptas sibi iure uin<lb break="no"/>dicare
            nullatenus possunt ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_24_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-5"><seg
               type="num" n="24"><gap unit="chars" quantity="1"/>XIIII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-6" corresp="BK.138_24">De desponsatis
            puellis et ab aliis raptis . ita in concilio <rs type="place">acyritano</rs> capitulo X
            legitur ; desponsatas puellas et post <lb/>ab aliis raptas . placuit erui . et eis reddi
            quibus ante fuerint desponsate . etiamsi e<subst>
               <del/>
               <add>i</add>
            </subst>s a raptoribus uis illata
            <lb/>constiterit<!-- DT: Ist das darüber ein getilgter Strich? Wahrscheinlich ; für ! gesetzt, dann Strich getilgt.
            - bm: Ja, wahrscheinlich. --> ; proinde statutum est a sacro conuentu ! ut
            raptor publica poenitentia mul<add>c</add>tetur ; Raptę uero <lb/>si sponsus recipere
            noluerit . et ipsa eiusdem crimini consentiens non fuit ! licentiam nubendi alii non
            <lb/>negetur . Quod si et illa consensit ! simili sententia subiaceat ; Quod si post hęc
            iungere pręsumpserint ! uterque anathematizentur ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_25_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-7"><seg
               type="num" n="25">XXV</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-8" corresp="BK.138_25">De his uero qui
            sacris uirginibus se sociant . ita in decretis <rs type="person">papę gelasii</rs> .
            capitulo XX continetur . Uirginibus sacris <lb/>temere se quos sociare cognouimus . et
            post dicatum deo propositum incesta federa sacrilega miscere . quos <lb/>protinus ęquum
            a sancta <expan>communione</expan> detrudi . et nisi publicam probatamque egerint
            poenitentiam omnino non recipi .
            <lb/>aut<!-- DT: Erkennt man das u im Original? - bm: Ja. DT: Ok! --> his certe uiaticum
            de sęculo transeuntibus si tamen poenituerint ! non negetur ; Si uero de copulaci<lb
               break="no"/>one sacrarum uirginum tam seuere feriuntur . quanto seuerius feriendi
            sunt . qui eas rapiunt ! ideo sicut pręmis<lb break="no"/>sum est . necesse est ut ab
            omnibus in christiana religione consistentibus ! rigore auctoritatis diuinę uel huma<lb
               break="no"/>nę ! hoc malum radicitus amputetur ; <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-9" corresp="BK.138_26_inscriptio"><seg
               type="num" n="26"><gap unit="chars" quantity="3"/>I</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92r-10" corresp="BK.138_26">Ne uero puellę
            indiscrete uelentur . placuit nobis etiam de sacris canonibus qualiter obseruandum sit .
            <lb/>hic inferre de tempore uelandarum puellarum in <rs type="place">cartaginensi</rs>
            concilio capitulo XVI continetur * ut non ante <lb/>XXV annos consecrentur ; item
            placuit ut <expan>quicumque</expan> episcoporum necessitate periclitantis pudicitię
               uirgina<lb break="no"/>li uel petitor potens uel raptor aliquis formidatur . uel si
            etiam aliquo mortis periculoso scrupulo <lb/><sic>conpucta</sic> fuerit . ne non uelata mori<subst>
               <del/>
               <add>a</add>
            </subst>tur<!-- DT: Oder subst? o? Erkennt man was am Original? - bm: a korr. aus e (?) DT: Ok, habe, da unsicher, leeres del genommen -->
            . aut exigentibus parentibus aut his ad quorum curam pertinet <cb n="92v"/>uelauerit
            uirginem seu uelauit ante XXV annos ętatis non ei obsit concilium quod de isto annorum
            <lb/>numero constitutum est ; Unde colligitur quia iuxta priorem sanctionem uirgines XXV
            ętatis suę <sic>an<lb break="no"/>nositate</sic> consecrande sint ; Quod si pręmissę
            necessitates ante id fieri <expan>compulerint</expan> ! nullum poss<subst>
               <del/>
               <add>it episcopo</add>
            </subst><!-- DT: Stelle am Original prüfen! Muss was kodiert werden? Auf Rasur? - bm: Ja, "-it episcopo" ziemlich sicher auf Rasur! DT: Ok! -->
            <lb/>afferre pręiudicium consecranti ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_27_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-1"><seg
               type="num" n="27">XXVII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-2" corresp="BK.138_27">Sancitum est ut
            nullus deinceps quamlibet examinationem crucis facere pręsumat . ne que christi passione
            <lb/>quę glorificata est cuiuslibet temeritate obtemptui habeatur ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_28_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-3"><seg
               type="num" n="28">XXVIII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-4" corresp="BK.138_28">Episcopos uero ut
            siue per se siue per uicarios pabulum uerbi diuini sedule populis adnuntietur . quia ut
            ait <lb/><rs type="person">beatus gregorius</rs> iram contra se occulti iudicis excitat
            sacerdos . si <subst>
               <del>n</del>
               <add>si</add>
            </subst>ne prędicationis sonitu ince<lb break="no"/>dit . et ut clerum sibi
               <expan>commissum</expan> in sobrietate et castitate nutrirent
            *<!-- DT: Ich denke, das Komma wurde getilgt - bm: Ja. --> diuinisque officiis inbuerent
            <lb/>quę rite ad sacrossanctos ecclesiasticos ordines promoueri possent . et ut operam
            dent . quatinus presbite<lb break="no"/>ri missalem et lectionarium siue <subst>
               <del/>
               <add>cetero</add>
            </subst>s<!-- DT: Seht ihr am Original mehr? - bm: Nein, nur DASS radiert wurde: cetero- auf Rasur. -->
            libellos sibi necessarios bene correctos habeant . et qua<lb break="no"/>liter ecclesias
            destructas sibi pertinentes iuxta uires emendent . qualiter etiam uiduas diligenter .
            <lb/>instruant . quomodo etiam secundum apostolicam auctoritatem conuersari debeant
            edoceant . et ut super<lb break="no"/>stitiones quas quibusdam locis in exequiis
            mortuorum nonnulli faciunt eradicent . et ut exemplo suę in<lb break="no"/>nocentię
            alios ad bene uiuendum prouocent . et cunctis <subst>
               <del>negotiis ecclesiasticis</del>
               <add>ecclesiasticis negotiis</add>
            </subst><!-- DT: Striche haben keine Funktion, denke ich - bm: Doch! Wortumstellung: 
               ecclesiasticis negotiis (I - II)! Also die Reihenfolge umkehren, und eine note dazusetzen. DT: subst genommen, reicht so! -->
            in quantum dominus iuuaue<lb break="no"/>rit
            totis<!-- DT: Wieder so ein Strich. Alles mal am Original prüfen. - bm: Strich vorhanden, auch nicht
               nachgetragen oder so. Hier aber offenbar keine Wortumstellung damit angezeigt. Hm. -->
            uiribus consulere satagant diligenter admonuimus . et ut liberius exequi ualeant ! nos
            in <lb/>quantum dominus annuerit . opem ferre modis omnibus optamus ; <lb/>
         </ab>

         <ab corresp="BK.138_29_inscriptio" type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-5"><seg
               type="num" n="29">XXVIIII</seg>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-6" corresp="BK.138_29">Nonnulli uero
            capitula sicut de incestis nuptiis . necnon et de ecclesiis quę inter coheredes
            diuidentur . <lb/>et tali occasione proprio honore carent . siue de his ecclesiis quę
            nimium rebus propriis sunt attenua<lb break="no"/>te . uel certe de his rebus quę nuper
            necessitate <expan>compellente</expan> a nonnullis ecclesiis sunt ablate . et si qua
            <lb/>sunt alia siue in ecclesiasticis siue in publicis rebus emendatione digna quę pro
            temporis breuitate effi<lb break="no"/>cere nequiuimus ! in tantum differendum illud
            dignum iudicauimus . donec domino fauente consultu <lb/>fidelium facultas nobis id
            efficiendi ab eo tribuatur ; inuenta uero ut deo opitulante effectum <lb/>obtineant !
            tempora hic inserenda censuimus ; </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.139"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-7" corresp="BK.139_inscriptio"
            >INCIPIUNT CAPITULA QUĘ LEGIBUS ADDENDA SUNT . <lb/>QUĘ ET MISSI ET COMITES HABERE ET
            CETERIS NOTA FACERE DEBENT . </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-8" corresp="BK.139_1_inscriptio">
            <seg type="num" n="1">PRIMO</seg>
            <seg type="numDenom">CAPITULO</seg>
            <lb/>DE <sic>HORE<note type="editorial">Ein Abkürzungsstrich ist nicht zu
                  erkennen.</note></sic><!-- bm: Auch am Original nicht. --> ECCLESIARUM ; <lb/><seg
               type="num" n="1"> I</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-92v-9" corresp="BK.139_1">Si quis aut ex leui
            causa aut sine causa homin<subst>
               <del>u</del>
               <add>e</add>
            </subst>m in ecclesia interfecerit ! de uita <expan>componat</expan> ; Si uero foris
            <lb/>rixati fuerint et unus alterum in ecclesiam fugerit . et ibi se defendendo eum
            interfecerit ! <lb/>si huius facti testes non habuerit ! cum XIIII<hi rend="super"
               >cim</hi> coniuratoribus legittimis per sacramentum affirmet <cb n="93r"/>se
            defendendo eum interfecisse . et post hęc DC solidos ad partem ecclesię quam illo
            homicidio polluerat . <lb/>et insuper bannum nostrum soluere cogatur ; is uero qui
            interfectus est ! absque <expan>compositione</expan> iaceat ; Ac dein<lb break="no"/>de
            interfector secundum iudicium canonicum . congruam facinori quod amisit poenitentiam
            accipiat ; <lb/>Si proprius seruus hoc <expan>commiserit</expan> ! iudicio aquę
            feruentis examinetur utrum hoc sponte <lb/>an se defendendo fecisset ; Et si manus eius
            exusta fuerit ! interficiatur ; Si autem non fuerit ! <lb/>dominus eius iuxta quod
            uuirgildus illius est ad ecclesiam persoluat . aut eum si uoluerit eidem ecclesię
            <lb/>tradat ; De ecclesiastico et fiscalino et beneficiario seruo uolumus ut pro una
            uice ! uuirgildus <lb/>pro eo <expan>componatur</expan> ; Altera uice ! ipse seruus ad
            supplicium tradatur ; Hereditas uero liberi ho<lb break="no"/>minis qui propter tale
            facinus ad mortem fuerit iudicatus ! ad legitimos heredes illius perueniet ; <lb/>Si in
            atrium ecclesię cuius porta reliquiis sanctorum consecrata est huiuscemodi homicidium
            perpetratum <lb/>fuerit ! simili modo emendetur uel <expan>componatur</expan> ; Si uero
            porta ecclesię non est consecrata ! <lb/>eo modo <expan>componatur</expan> quod in atrio
               <expan>committitur</expan> ! sicut <expan>componi</expan> debet quod i<subst>
               <del/>
               <add>nmunitate</add>
            </subst><!-- bm: -nmunitate auf Rasur! DT: Ok! --> uiolata com<lb break="no"
               />m<unclear>i</unclear>ttitur ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-1" corresp="BK.139_2_inscriptio">DE
            INIURIIS SACERDOTUM IN ECCLESIA FACTIS <lb/><seg type="num" n="2">II</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-2" corresp="BK.139_2">Sanguinis effusio in
            ecclesia facta cum fuste si <choice>
               <abbr>prbit</abbr>
               <expan>presbiter</expan>
            </choice> fuerit ! triplo <expan>componatur</expan> ; Duas partes eidem
               <lb/><expan>presbitero</expan> . tertiam pro fredo ad ecclesiam insuper bannus noster
            ; Similiter de diacono iuxta <expan>compositio<lb break="no"/>nem</expan> eius in triplo
            cum banno nostro <expan>componatur</expan> ; De subdiacono similiter triplo secundum
            suam <expan>compositio<lb break="no"/>nem</expan> . et de uniuscuiusque ordinis clerico
            ! secundum suam <expan>compositionem</expan> triplum persoluatur . et insuper
            <lb/>bannus noster ; Similiter et de ictu sine sanguinis effusione . de uniuscuiusque
            ordinis clerico <lb/>secundum suam <expan>compositionem</expan> triplo
               <expan>componatur</expan> . et bannus noster ; Et qui non habet unde <subst>
               <del>persoluat ad ecclesiam</del>
               <add>ad <lb/>ecclesiam persoluat</add>
            </subst><!-- bm: Ja, kommt aber öfters vor. Hier weg und in die Vorbemerkung? DT: Bei nochmaliger Betrachtung
               ist es wie oben: Wortstellung verändert! Von persoluat ad ecclesiam zu ad ecclesiam persoluat (wie BK) -->
            ! tradat se in seruitium eidem ecclesię . usque dum totum debitum persoluat ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-3" corresp="BK.139_3_inscriptio">DE
            UIDUIS ET PU<lb break="no"/>PILLIS ET PAUPERIBUS ;
               <!-- bm: Ab hier bis zum Ende der Seite Federwechsel/neuer Zuschnitt der Feder? Ist ab fol. 93v wieder 
                  wie vorher. Handwechsel würde ich aber nicht sagen. --><lb/><seg
               type="num" n="3">
               II<!-- bm: Ja; ich sehe am Original noch nicht mal die beiden II wegen der engen Bindung! DT: Ok, aber auf Scan zu sehen --></seg><note
               type="editorial">Es sind nur noch zwei <mentioned>I</mentioned> zu erkennen. Da die
               Zählung aber richtig weitergeht, dürfte das fehlende <mentioned>I</mentioned> durch
               das schadhafte Pergament nicht zu lesen sein.</note>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-4" corresp="BK.139_3">Ut
               <expan>quandocumque</expan> in mallum ante comitem uenerint ! primo eorum causa
            audiatur et diffiniatur . et si <lb/>testes per se ad causas quęrendas habere non
            potuerint uel legem nescierint ! comes illos uel <lb/>illas adiuuet . dando
               e<mod>i</mod>s talem hominem . qui rationem eorum teneat . uel pro eis loquatur ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-5" corresp="BK.139_4_inscriptio">DE
            RAPTU UIDUARUM <lb/><seg type="num" n="4"> IIII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-6" corresp="BK.139_4">Qui uiduam intra
            primos XXX dies uiduitatis suę . uel inuitam uel uolentem sibi copulaue<lb break="no"
            />rit ! bannum nostrum id est LX solidos in triplo <expan>componat</expan> . et si
            inuitam eam duxit ! legem suam ei <expan>componat</expan> . <lb/>illam uero ! ulterius
            non attingat ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-7" corresp="BK.139_5_inscriptio">DE
            HOMINE PUBLICA POENITENTIA AGENTE INTERFECTO <lb/><seg type="num" n="5"> V</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-8" corresp="BK.139_5">Qui hominem publicam
            poenitentiam agentem interfecerit ! bannum nostrum in triplo <expan>componat</expan> .
            et uuir<lb break="no"/>gildum eius proximis eius persoluat ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93r-9" corresp="BK.139_6_inscriptio">UT
            OMNIS LIBER HOMO POTESTATEM HABEAT <expan>UBICUMQUE</expan> UOLUERIT <cb n="93v"/>RES
            SUAS DARE PRO SALUTE ANIME SUE * <lb/><seg type="num" n="6"> VI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93v-1" corresp="BK.139_6">Si quis res suas pro
            salute animę su<subst>
               <del/>
               <add>ę</add>
            </subst><!-- bm: ę auf Rasur, also subst mit leerem del DT: Ok! --> uel ad aliquem
            uenerabilem locum <lb/>uel propinquo suo uel cuilibet alteri tradere uoluerit ; et eo
            tempore intra ipsum <lb/>comitatum fuerit in quo res ille positi sunt legitimam
            traditionem facere studeat <lb/>Quodsi eodem tempore quo illas res tradere uult extra
            eundem comitatum fuer<unclear>it</unclear>
            <lb/>id est siue in exercitu siue in palatio siue in alio quolibet loco adhibeat sibi
            uel <lb/>de suis pagensibus uel de aliis qui eadem lege uiuant qua ipse uiuit testes
               ido<lb break="no"/>neos uel si illos habere non potuerit tunc de aliis quales ibi
            meliores inuenire <lb/>possint et coram eis rerum suarum traditionem faciat et
            fideiussores uestiture do<lb break="no"/>net qui ei qui illam traditionem accipit
            uestituram faciat * Et postquam hęc tra<unclear>di</unclear><lb break="no"/>tio ita
            facta fuerit heres illius nullam de prędictis rebus ualeat facere repetitio<lb
               break="no"/>nem * insuper et ipse per se fidemiussionem faciat eiusdem uestiturę ne
            heredem ull<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>occasio remaneat * hanc traditionem immutandi sed potius necessitas incubat
               illa<note type="editorial">Ein eventueller Kürzungsstrich für
                  -<mentioned>m</mentioned> ist aufgrund der des Pergamentschadens nicht zu
               erkennen.</note><!-- bm: Auch am Original nicht. DT: Ok! -->
            <lb/>perficiendi et si nondum res suas cum quoeredibus suis diuisas habuit non ei hoc
            sit im<lb break="no"/>pedimento sed quoheres eius
            <del>s</del><!-- bm: Sieht nur nach einem getilgten s aus. DT: Ok, del gesetzt. --> si
            sponte noluerit aut per <sic>comita</sic> aut per missu<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>eius distringatur ut diuisionem cum illo faciat ad quem defunctus hereditatem suam
               <lb/>uolu<mod>it</mod> peruenire . Et si cuilibet eclesia eam tradere rogauit
            quoheres eius eam <lb/>legem cum illa eclesia de prędicta hereditate habeat quam cum
            alio quoherede s<unclear>u</unclear><gap unit="chars" quantity="1"/>
            <lb/>habere debebat Et hoc obseruetur erga patrem et filium et nepotem usque ad annos
            <lb/>legitimos * Postea ipsę res ad immunitatem ipsius eclesiae redeant * <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93v-2" corresp="BK.139_7_inscriptio"><seg
               type="num" n="7">VII </seg>DE HOMICIDIIS PROHIBENDIS <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93v-3" corresp="BK.139_7">Quicumque hominem aut
            ex leui causa aut sine causa interfecerit uuirgildum eius <lb/>ad quos ille pertinet
               <expan>componat</expan> * ipsi uero propter talem presumptionem in exilium mittatur
            <lb/>ad quantum tempus nobis placuerit res tamen suas non amittat ; <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93v-4" corresp="BK.139_8_inscriptio">QUID
            IN COMPOSITIONE UUIRGILDI DARI NON DEBEAT <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93v-5" corresp="BK.139_8">In
               <expan>compositione</expan> uuirgildi uolumus ut ea dentur quę in lęge continentur
            excepto <lb/>accipitre et spata quia propter illa duo aliquoties periurium
               <expan>committitur</expan> quando <lb/>maioris pręcia quam illa sunt esse iurantur *
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93v-6" corresp="BK.139_9_inscriptio"><seg
               type="num" n="9">VIIII</seg> DE RAPTU ALIENARUM SPONSARUM * </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-93v-7" corresp="BK.139_9">Si quis sponsam
            alienam rapuerit aut <cb n="94r"/>patri eius aut ei qui legibus eius defensor esse debet
            cum sua lege eam reddat et quicquid cum <lb/>ea tulerit semotim unamquamque rem secundum
            legem reddat et si hoc defensor eius perpetrari consen<lb break="no"/>sit et <choice>
               <abbr>ido</abbr>
               <expan>ideo</expan>
            </choice> raptori nichil querere uoluerit <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comes</expan>
            </choice> singulariter de unaquaque re freda nostra ab eo <lb/>exactare faciat sponso
            uero legem suam <expan>componat</expan> * et insuper <sic>bannu</sic> nostrum id est LX
            solidos <lb/>soluat uel in pręsentiam nostram <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comes</expan>
            </choice> eum aduenire faciat et quanto tempore nobis <lb/>placuerit in exilio maneat et
            illam feminam ei habere non liceat * <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-94r-1" corresp="BK.139_10_inscriptio">DE
            FALSIS TESTIBUS CONUINCENDIS <lb/><seg type="num" n="10">X</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-94r-2" corresp="BK.139_10">Si quis cum altero de
            qualibet causa contentionem habuerit et testes contra eum per iudicium <lb/>producti
            fuerint si ille falsos eos esse suspicatur liceat ei alios testes quos meliores potu<lb
               break="no"/>erit contra eos obponere ut ueratium testimonio falsorum testium
            peruersitas superetur <lb/>Quodsi ambę partes testimonium ita inter se dissenserint ut
            nullatenus una pars altera cre<lb break="no"/>dere uelit eligantur duo ex ipsis id est
            ex utraque parte unus qui cum scutis et fustibus in campo <lb/>decertent utra pars
            falsitatem utra ueritatem suo testimonio sequatur et campioni qui uictus fu<lb
               break="no"/>erit propter periurium quod ante pugnam <expan>commiserit</expan> dextra
            manus amputetur ; Ceteri uero <lb/>eiusdem partis testes quia falsi <choice>
               <abbr>apparuer</abbr>
               <expan>apparuerunt</expan>
            </choice> manus suas redimant ; Cuius <expan>compositionis</expan> duę <lb/>partes ei
            contra quem testati sunt dentur tertia pro fredo soluatur Et in seculari quidem causa
            <lb/>huiuscemodi testi<subst>
               <del/>
               <add>um diuersi</add>
            </subst>tas<!-- bm: Ausmaß der Rasur am Original geprüft. --> campo
               <expan>comprobetur</expan> * in ecclesiasti<mod>ces</mod><note type="editorial">Statt
               richtig <mentioned>ecclesiasticis</mentioned> hat der Schreiber
                  <mentioned>ecclesiatice</mentioned> geschrieben, wobei -<mentioned>ce</mentioned>
               wohl korrigiert wurde. Das <mentioned>s</mentioned> wurde dann mit etwas Abstand
               nachgetragen, wirkt aber unverbunden, weil dem Schreiber wohl noch einfiel, dass er
               es <mentioned>causis</mentioned> angleichen muss.</note> . autem causis ubi de u<lb
               break="no"/>na parte sęculare de altera uero eclesiasticum negotium est idem modus
            obseruetur ; Ubi uero <lb/>ex utraque parte ecclesiasticum fuerit . rectores earundem
            ecclesiarum si se familiariter <lb/>pacificare uelint licenciam habeant si autem de
            huiuscemodi pacificatione inter eos con<lb break="no"/>uenire non possit aduocati eorum
            in mallo publico ad pręsentiam comitis ueniant et ibi <lb/>legitimus terminus eorum
            contentionibus imponatur * Testes uero de qualibet causa non ali<lb break="no"/>unde
            querantur nisi de ipso comitatu in quo res unde causa agitur positę sunt * Quia non est
               cre<lb break="no"/>dibile ut uel de statu hominis uel de possessione cuiuslibet per
            alio melius regi ueritas <lb/>co<subst>
               <del>n</del>
               <add>g</add>
            </subst>nosci ualeat * quam per <subst>
               <del/>
               <add>illos qui</add>
            </subst><!-- bm: Ausmaß der Rasur am Original geprüft. -->
            uiciniores<!-- bm: ui- nicht mod DT: Ok! --> sunt si tamen contentio quae inter eos
            exorta<!-- bm: o in Falte, aber am Original sichtbar. --> est <lb/>in confinio duorum
               comita<mod>t</mod>uum fuerit liceat eis de uicina centena adiacendis comitatus ad
            <lb/>causam su<mod>a</mod>m testes habere<!-- bm: ha- nicht mod DT: Ok! --> ; <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-94r-3" corresp="BK.139_11_inscriptio"><gap
               unit="chars" quantity="2"/> DE PROPRIO IN BANNUM MISSO * <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-94r-4" corresp="BK.139_11"
               ><expan>Cuiuscumque</expan> hominis proprietas ob crimen aliquod ab eo
               <expan>commissum</expan> in bannum fuerit missa et ille <cb n="94v"/>re cognita ne
            iusticiam faciat uenire distulerit annumque ac diem in eo banno illam esse per<lb
               break="no"/>miserit ulterius eam non adquirat sed
            ipsa<!-- bm: Eher a? Wie oben bei 138 c. 22 ("quamquam"). DT: Ja, zu a geändert -->
            fisco nostro societur * Debitum uero quod is cuius ea fuit sol<lb break="no"/>uere
            debuit per comitem ac ministros eius iuxta <sic>stimationem<note type="editorial">Der
                  gleiche Fehler findet sich in Paris Lat. 4628.</note></sic> damni de rebus
            mobilibus <lb/>quę in eadem proprietate inuentę fuerint his quibus idem debitor fuit
            exsoluatur * Quodsi re<lb break="no"/>rum ibidem inuentarum quantitas ad
               <expan>compositionem</expan> non <subst>
               <del/>
               <add>s</add>
            </subst>uffecerit<!-- bm: korr. aus f: nicht sicher; besser: leeres del DT: Ok! --> de
            immobilibus subpleatur * <lb/>et quod superfuerint sicut dictum est fiscus noster
            possideat sin ibi super compositionem <lb/>remanere potuerit totum in illam expendatur *
            Si autem homo ille nondum cum suis cohe<lb break="no"/>redibus proprium suum diuisum
            habuit conuocet eos <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comes</expan>
            </choice> et cum eis legitimam diuisio<lb break="no"/>nem faciat et tunc sicut iam
            dictum est partim eius fisco nostro addicat et <expan>compositionem</expan>
            <lb/>de ea iuxta modum superius comprehensum his ad quos illa legibus pertinet ex<lb
               break="no"/>soluat * Quodsi non de alia re sed ipsa proprietate quę in bannum missa
            fuit ac per <lb/>hoc in nostr<mod>a</mod>m potestatem redacta est fuerat interpellatus <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comes</expan>
            </choice> in cuius <sic>misterio</sic> eam <lb/>esse constiterit hoc ad noticiam nostram
            perferre curet ut nos eandem proprietatem quę <lb/>secundum supradictum modum in nostrum
            dominium redacta est per pręcepti nostri au<lb break="no"/>toritatem in ius et
            potestatem hominis qui eam querebat si sua esse debet faciamus <lb/>peruenire * <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-94v-1" corresp="BK.139_12_inscriptio">DE
            MANNIRE <lb/><seg type="num" n="12">XII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-94v-2" corresp="BK.139_12">Si quis de statu suo
            id est de libertate uel de hereditate <sic><expan>compellendus</expan></sic> est iuxta
               le<lb break="no"/>gis constitutionem manniatus<note type="editorial">Statt der
               passenderen <mentioned>ur</mentioned>-Kürze verwendet der Schreiber hier die
                  <mentioned>us</mentioned>-Kürze.</note> * De ceteris uero causis unde quis
            rationem est redditu<lb break="no"/>rus non <sic>m<mod>a</mod>nnitur</sic> sed per
            comitem banniatur Et si post unam et alteram comitis ad<lb break="no"/>monit<subst>
               <del/>
               <add>ionem ali</add>
            </subst>quis<!-- bm: Ausmaß der Rasur am Original geprüft. --> ad mallum uenire uoluerit
            rebus eius in bannum missis uenire <lb/>et iusticiam facere <expan>compellatur</expan> ;
            <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-94v-3" corresp="BK.139_13_inscriptio">DE
            FAIDIS <sic>CONERCENDIS</sic>
            <lb/><seg type="num" n="13">XIII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-94v-4" corresp="BK.139_13">Si quis aliqua
            necessitate cogente homicidium <expan>commisit</expan>
            <choice>
               <abbr>com</abbr>
               <expan>comes</expan>
            </choice> in cuius ministerio <lb/>res perpetrata est et <expan>compositionem</expan>
            soluere et faidam per sacram<subst>
               <del/>
               <add>entum pacificari</add>
            </subst><!-- bm: Ausmaß der Rasur am Original geprüft. -->
            <lb/> faciat quodsi una pars ei ad hoc consentire noluerit idem aut ille qui ho<subst>
               <del/>
               <add>c homici</add>
            </subst><lb break="no"/>dium<!-- bm: Ausmaß der Rasur am Original geprüft. --> aut is
            qui <expan>compositionem</expan> suscipere debet faciat illum qui ei contumax
               fueri<unclear>t</unclear>
            <lb/>ad pręsentiam nostram uenire ut eum ad tempus quod nobis placuerit in exilio mit<lb
               break="no"/>tamus donec ibi castigetur ut comiti suo inobediens esse ulterius non
            audeat * <cb n="95r"/>et maius damnum inde non adcrescat * </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95r-1" corresp="BK.139_14_inscriptio">UBI
            SACRAMENTA IURANDA SINT * <lb/><seg type="num" n="14">XIIII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95r-2" corresp="BK.139_14">Ubi antiquitus
            consuetudo fuit de libertate sacramentum abramire uel iura<lb break="no"/>re ubi mallum
            habebatur et ibi sacramenta iurantur mallus tamen neque in eclesia <lb/>neque in atrio
            eius habebatur minora uero placita comes siue in atria sua potes<lb break="no"/>tatem
            uel ubi impetrare potuerit habeat uolumus utique ut domus a comite in <lb/>loco ubi
            mallum tenere debet construatur ut propter calorem solis et pluuiam <sic>p<subst>
                  <add>u</add>
                  <del/>
               </subst>l<lb break="no"/>lica</sic> utilitas non remaneat ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95r-3" corresp="BK.139_15_inscriptio">DE
            HIS QUI DE FURTO ACCUSSATUS FUERIT <lb/>
            <seg type="num" n="15">XV</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95r-4" corresp="BK.139_15">Si liber homo de
            furto accussatus fuerit et res proprias in mallo habuerit ad <lb/>pręsentiam comitis se
            adramiat et si res non habet fideiussores <sic>do</sic> qui eum adhra<lb break="no"
            />mire et in placitum adduci faciant et liceat ei prima uice per sacramentum <lb/>se
            secundum legem idoneare . si potuerit<del quantity="1" unit="chars"/> ad si alia uice
            duo uel tres eum de furto <lb/>accussauerint liceat ei contra unum ex his cum scuto et
            fuste in campo contendere <lb/>quodsi seruus de furte accussatus fuerit dominus eius pro
            eo emendet aut eum sacra<lb break="no"/>mento excusset nisi tale furtum perpetratum
            habeat propter quod ad supplicium tra<lb break="no"/>di debeat * </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95r-5" corresp="BK.139_16_inscriptio">DE
            DISPECTUM LITTERARUM DOMINICARUM <lb/>
            <seg type="num" n="16"><gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>VI</unclear></seg><note
               type="editorial">Durch die Beschädigung des Pergaments lässt sich die Kapitelnummer
               kaum erkennen. <mentioned>X</mentioned> ist gar nicht zu erkennen,
                  <mentioned>VI</mentioned> nur sehr schwach. Es kann sich aber nur um
                  <mentioned>XVI</mentioned> als Kapitelnummer
            handeln.</note><!-- bm: Prüfen und ggf. gap ergänzen! - bm: Am Original sieht man gar nichts. 
               DT: Am Scan I und vage V erkennbar, gap ergänzt --></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95r-6" corresp="BK.139_16">Si quis litteras
            nostras dispexerit id est tractoriam quę propter missos recipiendos di<lb break="no"
            />rigitur aut honores quos habet amittat aut in uno loco ubi prędictos missos
            <lb/>suscipere debuit tamdiu resideat et de suis rebus legationes illuc uenientes
            <lb/>suscipiat quousque animo nostro satisfactum habeat ; <lb/>Qui uero epistolam
            nostram <expan>quocumque</expan> modo dispexerit iussu nostro ad placitum ueniat <lb/>et
            iuxta uoluntatem nostram congruam stulticiae suae castigationem accipiat * <lb/>
            <handShift new="B"/>et si homo liber uel ministerialis comitis hoc fecerit ! honorem
               <expan>qualemcumque</expan> habuerit . siue <lb/>beneficium amittat ; Et si seruus
            fuerit ! nudus ad palum uapuletur . et caput eius tondeatur ; <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95r-7" corresp="BK.139_17_inscriptio">DE
            INIUSTIS TELONEIS ET CONSUETUDINIBUS <lb/>
            <seg type="num" n="17"><gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>VII</unclear></seg><note
               type="editorial"><mentioned>VII</mentioned> ist nur noch schwach zu erkennen,
                  <mentioned>X</mentioned> gar nicht. Dennoch muss es die
                  <mentioned>XVII</mentioned> als Kapitelnummer
            sein.</note><!-- bm: Prüfen und ggf. gap ergänzen! - bm: Am Original sieht man gar nichts. 
               DT: VII zu erkennen, gap ergänzt --></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95r-8" corresp="BK.139_17">Ut ubi tempore aui
            nostri domni <rs type="person">pipini</rs> consuetudo fuit ! teloneum dare ibi et in
            futurum <lb/>detur ; Nam ubi nouiter incoeptum est ! ulterius non agatur . et ubi
            necesse non est fluuium aliquem <lb/>ponte transmeare . uel ubi nauis per mediam aquam
            aut sub pontem ierit . et ad ripam non <lb/>adpropinquauerit . neque ibidem aliquid
            emptum uel uenundatum fuerit ! ulterius teloneum <lb/>non detur . et nemo cogat aliquem
            ad pontem ire ubi iuxta pontem aquam transire potest ; <cb n="95v"/>et qui ulterius in
            talibus locis uel de his qui ad palatium seu in hostem pergunt teloneum exactauerit !
            <lb/>cum sua lege ipsum teloneum reddat . et bannum nostrum id est LX solidos
               <expan>componat</expan> ; <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-1" corresp="BK.139_18_inscriptio">DE
            HIS QUI BONOS DENARIOS ACCIPERE NOLUNT <lb/><seg type="num" n="18">XVIII</seg></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-2" corresp="BK.139_18"
               ><expan>Quicumque</expan> liber homo denarium merum et bene pensantem recipere
            noluerit ! bannum nostrum <lb/>id est LX solidos <expan>componat</expan> ; si uero serui
            et ecclesiastici . aut comitum aut ua<add>s</add><mod>s</mod>alorum<note
               type="editorial"><mentioned>s</mentioned><hi rend="super">1</hi> ergänzt,
                  <mentioned>s</mentioned><hi rend="super">2</hi> korr.(?)</note> nostrorum hoc
               fa<lb break="no"/>cere <expan>pręsumpserint</expan> . LX ictibus accipia<add>n</add>t
            . aut si magist<mod>er</mod> eorum uel aduocatus <subst>
               <del/>
               <add>qui liber est eos</add>
            </subst><!-- bm: Ausmaß der Rasur am Original geprüft. -->
            <lb/>noluerit comiti uel misso nostro iussus <expan>pręsentare</expan><expan>
               prędictum</expan> bannum LX solidorum <expan>componet</expan> ; <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-3" corresp="BK.139_19_inscriptio"><seg
               type="num" n="19">XVIIII</seg> DE ADULTERATORIBUS MONETAE <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-4" corresp="BK.139_19">De falsa moneta !
            iubemus ut qui eam percussisse <expan>comprobatus</expan> fuerit ! manus ei amputetur ;
            et qui hoc con<lb break="no"/>sensit . si liber est . LX solidos <expan>componat</expan>
            ; si seruus est ! LX ictibus accipiat ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-5" corresp="BK.139_20_inscriptio"><seg
               type="num" n="20">XX </seg>DE PROPRIO DOMI<lb break="no"/>NICO SINE IUSSIONE ILLIUS
            REDDITO * <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-6" corresp="BK.139_20">Si quis proprium
            nostrum quod in uestitura <rs type="person">genitoris nostri</rs> fuit alicui quęrenti
            sine nostra iussione red<lb break="no"/>diderit ! aliud tantum nobis de sua proprietate
            cum sua lege <expan>componat</expan> . et <expan>quicumque</expan> illud scien<lb
               break="no"/>ter <subst>
               <del/>
               <add>per malum</add>
            </subst><!-- bm: Ausmaß der Rasur am Original geprüft! --> ingenium adquirere
            temptauerit . pro infidele teneatur . quia sacramentum fideli<lb break="no"/>tatis quod
            nobis promisit ! irritum fecit ; et ideo secundum nostram uoluntatem et potestatem <choice>
               <abbr>diiudicand</abbr>
               <expan>diiu<lb break="no"/>dicandus</expan>
            </choice> est ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-7" corresp="BK.139_21_inscriptio"><seg
               type="num" n="21">XXI </seg>DE PUERIS INUITIS PARENTIBUS DETONSIS AUT PUELLIS UELATIS
            * <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-8" corresp="BK.139_21">Si quis puerum
            inuitis p<mod>a</mod>rentibus totonderit . aut puellam uelauerit ! legem suam in triplo
               <lb/><expan>componat</expan> . aut ipsi puero uel puellę si iam suę potestatis sunt .
            aut illi in cuius potestate <lb/>fuerint . illi uero potestatem habeant capitis sui . ut
            in tali habitu permaneant ! qualis e<note type="editorial">Der Schreiber wollte wohl das
               folgende <mentioned>eis</mentioned> trennen, entschied sich dann aber dagegen und
               schrieb <mentioned>eis</mentioned> in die neue Zeile. Das <mentioned>e</mentioned>
               blieb dann stehen.</note>
            <lb/>eis <expan>complacuerit</expan> ; </ab>


         <milestone unit="capitulare" n="BK.140"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-9"
            corresp="BK.140_inscriptio BK.140_1_inscriptio">
            <milestone unit="span" corresp="BK.140_inscriptio" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-95v-9_1"
            /> INCIPIUNT ALIA <choice>
               <abbr>CAP</abbr>
               <expan>CAPITULA</expan>
            </choice> QUĘ PERSCRIBE<subst>
               <del>T†</del>
               <add>ND</add>
            </subst>A ET AB OMNIBUS OBSERUANDA SUNT <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-9_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.140_1_inscriptio"
               spanTo="#paris-bn-lat-4280a-95v-9_2"/> DE FORCAPIIS <lb/>
            <seg type="num" n="1">I</seg> . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-9_2"/>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-10" corresp="BK.140_1">Si mancipia dominos
            suos fugerint in alienam potestatem ! ut propter hoc nullum pręmium accipiat <lb/> ille
            in cuius potestate fuerint inuenta pro eo quod ea uel reddiderit uel foras eiecerit . et
            non so<lb break="no"/>lum hoc ! sed etiam si ea nec reddere nec foras eicere uoluerit .
            et legittimo domino ea contra<lb break="no"/>dixerit . et illa <sic>in</sic> postea
            effugerint . secundum legem ea soluere coga<del>n</del>tur ; </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-11" corresp="BK.140_2_inscriptio"><seg
               type="num" n="2">II</seg> DE TERRA TRIBVTARIA
            <lb/><!-- dt: habe mich entschieden, ab hier die Kapitelnummern immer vor die Überschrift zu setzen -->
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-12" corresp="BK.140_2"
               ><expan>Quicumque</expan> terram tributariam unde tributum ad <del quantity="2"
               unit="chars"/> nostram partem <add>ex</add><metamark function="insertion"/>ire
            solebat . uel ad ecclesiam . uel cuilibet <lb/> alteri tradiderit . is qui eam
            susceperit . tributum quod inde soluebatur . omni modo ad partem nostram persoluat .
            <lb/> nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat . per quam ipsum tributum
            sibi perdonatum possit osten<lb break="no"/>dere ; </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-13" corresp="BK.140_3_inscriptio"><seg
               type="num" n="3">III</seg> . DE BENEFICIIS DESTRUCTIS * <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-95v-14" corresp="BK.140_3"
               ><expan>Quicumque</expan> suum beneficium occ<mod>a</mod>sione proprii desertum
            habuerit . et intra annum postquam ei a comite uel <cb n="96r"/> misso nostro notum
            factum fuerit . illum emendatum non habuerit ! ipsum beneficium amittat ; </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-1" corresp="BK.140_4_inscriptio"><seg
               type="num" n="4">IV</seg> DE TERRA CENSALI * <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-2" corresp="BK.140_4">Si quis terram
            censalem habuerit quam antecessores sui uel ad aliquam ecclesiam uel ad uillam nostram
            dederunt ! <lb/> nullatenus eam secundum legem tenere potest . nisi ille uoluerit ad
            cuius potestatem uel <subst>
               <del>l</del>
               <add>i</add>
            </subst>lla ecclesia uel uilla <lb/> pertinet . nisi forte filius aut nepos eius sit qui
            eam tradidit . et ei ad tenendum eadem terra placita sit ; <lb/> Sed in hac re
            considerandum est . utrum ille qui hanc tenet diues an pauper sit ! et utrum aliud be<lb
               break="no"/>neficium habeat uel etiam proprium . et qui horum neutrum habet . erga
            hunc misericorditer agendum est <lb/> ne ex toto <subst>
               <del/>
               <add>dispoliatus in</add>
            </subst> ęgestatem incidat . ut aut talem censum inde persoluat qualis ei fuerit <lb/>
            constitutus . uel portionem aliquam inde in beneficium accipiat . unde se sustentare
            ualeat ; <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-3" corresp="BK.140_5_inscriptio"><seg
               type="num" n="5">V</seg> DE NONIS ET DECIMIS . </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-4" corresp="BK.140_5">Consideratum est ut de
            frugibus terrę et animalium nutrimine <lb/> persoluantur . De opere uero uel
            restauratione ecclesiarum comes et episcopus siue abbas una cum misso <lb/> nostro quem
            ipsi sibi ad hoc elegeri<add>n</add>t considerationem faciant ; Ut unusquisque eorum
            tantum inde accipi<lb break="no"/>at ad operandum ! et restaurandum ! quantum ipse de
            rebus ecclesiarum habere cognoscitur ; Similiter <lb/> et uassi nostri aut in
               <expan>commune</expan> tant<subst>
               <del>i</del>
               <add>vm</add>
            </subst> operis accipiant ! quantum rerum ecclesiasticarum habent . <lb/> uel unusquisq<subst>
               <del><gap unit="chars" quantity="1"/>q<gap/></del>
               <add>ue per se iux</add>
            </subst>ta quantitatem quam ipse tenet . aut si inter eos conuenerit . ut pro opere
               fa<lb break="no"/>ciendo argentum donent iuxta ęstimationem operis in argento soluant
            . cum quo pretio <lb/> rector ecclesię ad prędictam restaurationem operarios conducere .
            et materiam emere <lb/> possit . et qui nonas et decimas dare neglexerit ! primum quidem
            eas cum lege sua restituat . <lb/> insuper et bannum nostrum soluat . ut ita castigatus
            caueat ! ne sępius iterando beneficium <lb/> amittat ; </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-5" corresp="BK.140_6_inscriptio"><seg
               type="num" n="6">VI</seg> DE MANCIPIIS IN UILLAS DOMINICAS CONFUGIENTIBUS * <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-6" corresp="BK.140_6">Si cuiuslibet mancipia
            in uillam nostram confugerint . actor eiusdem uillę querenti domino <lb/> ea non
            contradicat . sed statim ea foris de eadem uilla eiciat . et si se putat ad ea
               repeten<lb break="no"/>da iustitiam habere ! repetat . et secundum legem adquirat ;
            Si uero tempore <rs type="person">domni karoli <lb/> genitoris nostri</rs> in uillam
            illam confugerunt . et dominus ea quęrit ! actor eiusdem uillę <lb/> aut ea legitime
            contineat . aut quęrenti domino reddat . et actor propter uesti<lb break="no"/>turam <rs
               type="person">domni karoli genitoris nostri</rs> eadem mancipia contradicere non
            audeat . <lb/> si illius propria esse noscuntur ; </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-7" corresp="BK.140_7_inscriptio"><seg
               type="num" n="7">VII</seg> . DE FORESTIBUS NOUITER INSTITUTIS * <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-8" corresp="BK.140_7 BK.140_8"><milestone
               unit="span" corresp="BK.140_7" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96r-8_1"/>Ut quicumque
            illas habet . dimittat . nisi forte indicio ueraci ostendere possit <lb/> quod per
            iussionem siue permissionem <rs type="person">domni karoli genitoris nostri</rs> eas
            instituisset . <lb/> pręter illas quę ad nostrum opus pertinent . unde nos decernere
            uolumus quicquid nobis placuerit ; <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-8_1"/>
            <cb n="96v"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.140_8" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96r-8_2"/>Uolumus
            ut missi nostri per singulas ciuitates una cum episcopo et comite missos uel nostros
            homines ibidem <lb/>
            <expan>comma<gap unit="chars" quantity="2"/>ntes</expan> eligant . quorum curę
               <add>sit</add><metamark function="insertion"/> per diuersa loca pontes emendare . et
            illos qui eos emen<lb break="no"/>dare debent . ex nostra iussione admonere . ut
            unusquisque iuxta suam possibilitatem et quan<lb break="no"/>titatem eos emendare
            studeat ; <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96r-8_2"/>
         </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.141"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-1" corresp="BK.141_inscriptio_1">HĘ
            CAPITULA PRĘCIPUE AD LEGATIONEM MIS<lb break="no"/>SORUM NOSTRORUM OB MEMORIĘ CAUSAM
            PERTINENTIA DE QUIBUS UIDELICET CAUSIS <lb/> IPSI AGERE
            <sic>DEBIANT</sic><!-- dt: sic kann eigentlich auch weg --> ; <lb/>
         </ab>

         <ab type="text" xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2"
            corresp="BK.141_inscriptio_2 BK.141_1 BK.141_2 BK.141_3 BK.141_4 BK.141_5 BK.141_6 BK.141_7 BK.141_8 BK.141_9 BK.141_10 BK.141_11 BK.141_12 BK.141_13 BK.141_14 BK.141_15 BK.141_16 BK.141_17 BK.141_18 BK.141_19 BK.141_20 BK.141_21 BK.141_22 BK.141_23 BK.141_24 BK.141_25 BK.141_26 BK.141_27 BK.141_28 BK.141_29">
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_inscriptio_2"
               spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_1"/>Legatio<note type="editorial">Am linken
               Seitenrand auf Höhe des Kapitelanfangs wurde etwas radiert, es ist aber nicht mehr zu
               erkennen, worum es sich handelte.</note> omnium missorum nostrorum hęc est . <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_1" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_2"/>primo ut
            sicut iam aliis missis iniunctum fuit iusticiam faciant <lb/> de rebus et libertatibus
            iniuste ablatis . et si episcopus aut abbas aut uicarius aut aduocatus aut quislibet de
               ple<lb break="no"/>be hęc fecisse inuentus fuerit ! statim restituatur ; Si uero uel
            comes uel auctor dominicus uel alter <lb/> missus palatinus hoc perpetrauit et in
            nostram potestatem redegit . res diligenter inuestigata et des<lb break="no"/>cripta ad
            nostrum iudicium reseruetur ; <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_2" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_3"/> Uolumus
            autem ut de his libertatibus et rebus reddendis <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>que</expan>
            </choice> in <lb/> nostra uestitura sunt ! primo per obtimos quosque inquiratur . et si
            per illos inueniri non possit ! tunc per eo<unclear>s</unclear>
            <lb/> qui post illos in illa uicinia meliores sunt . et si nec per illos rei ueritas
            inueniri potest . tunc lic<gap quantity="1" unit="chars"/><lb break="no"/>at
            litigantibus ex utraque parte testes adhibere . et si discordauerint . secundum
            constitutionem a <lb/> nobis promulgatam examinentur . <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_3"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_3" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_4"/> De
            pauperibus uiduis et pupillis iniuste oppressis ! ut adiuue<gap unit="chars"
               quantity="4"/>
            <lb/> et releuentur . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_4"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_4" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_5"/> De
            iniustis occasionibus et consuetudinibus nouiter institutis ! sicut sunt tributa et
               telo<lb break="no"/>nei in media uia ubi nec aqua nec palus nec pons . nec aliquid
            tale fuerit . unde iuste census <lb/> exigi possit . uel ubi naues subtus pontes
            transire solent . siue in medio flumine ubi nullum est <lb/> obstaculum . ut auferantur
            ; Antiquę autem ! ad nostram notitiam deferantur ; <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_5"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_5" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_6"/> De
            honore ecclesiarum . <lb/> ut per omnia eis exhibeatur . sicut nuper a nobis cum
            consensu omnium fidelium nostrorum constitutum est ; et ut hoc <lb/> missi nostri
            omnibus in sua legatione constitutis notum efficiant ; <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_6"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_6" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_7"/> De
            nonis et decimis ut <lb/> secundum iussionem nostram dentur ; <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_7"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_7" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_8"/> De
            locis dandis ad claustra canonicorum facienda <lb/> si de eiusdem ecclesię rebus fuerit
            ! reddatur ibi . si de alterius ecclesię uel liberorum ho<lb break="no"/>minum !
               <expan>commutetur</expan> ; Si autem de fisco nostro fuerit ! nostra liberalitate
            concedatur ; <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_8"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_8" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_9"/> De
               obser<lb break="no"/>uatione pręceptorum nostrorum et immunitatum . ut ita
            obseruentur . sicut a nobis et ab antecessoribus nos<lb break="no"/>tris constitutum est
            ; <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_9"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_9" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_10"/> De his
            qui per occasionem immunitatis iustitiam facere rennuunt ! ut hoc <lb/> obseruetur quod
            a nobis constitutum est ; <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_10"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_10" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_11"/> De
            locis iamdudum sacris . et nunc spurticia fedatis . ut iux<lb break="no"/>ta
            possibilitatem ! in antiquum st<mod>a</mod>tum reformentur ; <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_11"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_11" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_12"/> De
            beneficiis nostris quę destructa <lb/> inueniuntur . hoc impleatur ! quod a nobis nuper
            constitutum est ; <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_12"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_12" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_13"/> De
            noua moneta et de falsa <cb n="97r"/> moneta . et de despectu litterarum nostrarum et de
            latronibus coercendis uel puniendis . et de faidis <lb/> pacandis ; De homicidiis
            prohibendis . de periuriis et falsis testibus <expan>compescendis</expan> ; De his
            omnibus uel <lb/> ceteris <add>his</add> similibus hoc quod modo constituimus omnibus
            adnuntietur . et in futurum obseruetur . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_13"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_13" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_14"/> hoc
            uolumus ut <lb/>
            <sic>nissi</sic> nostri obseruent ut quicquid de his causis uel simul uel singillatim
            emendare potuerint emendent . <lb/> et ea quę emendauerint ! diligenter scriptis notent
            * et hoc sic perage<mod>r</mod>e curent . quatinus iuste a quo<lb break="no"/>quam
            nullatenus repręhendi possint * et quę facere debent aut possunt . nullatenus
            prętermittant . immo <lb/> caueant ne quod absit aut gracia alicuius aut honoris aut
            timoris siue odii causa illud <lb/> quod agere debent omittant * et summopere studeant *
            ut hoc quod ipse efficere non possunt . <lb/> nobis notum faciant . et omnimodis
            pręuideant . ut per singula capitula tam uerbis quam scriptis <lb/> de omnibus quę illic
            peregerint nobis rationem reddere ualeant * <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_14"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_14" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_15"/> De
            placitis siquidem quos li<lb break="no"/>beri homines obseruare debent . constitutio <rs
               type="person">genitoris nostri</rs> penitus obseruanda atque te<lb break="no"/>nenda
            est . ut uidelicet in anno tria solummodo generalia placita obseruent . et nullus <lb/>
            eos amplius placita obseruare <expan>compellat</expan> . nisi forte quilibet aut
            accusatus fuerit . aut <lb/> alium accusauerit . aut ad testimonium perhibendum uocatus
            fuerit . ad cetera uero quę <lb/> centenarii tenent . non alius uenire iubeatur . nisi
            qui aut litigat . aut iudicat aut testificatur ; <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_15"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_15" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_16"/> Ut
               <add>de</add><metamark function="insertion"/> debit<subst>
               <del>um</del>
               <add>o</add>
            </subst> quod ad opus nostrum fuerit reuuadiatum ! talis consideratio fiat . ut is qui
            ignoranter peccauit ! <lb/> non totum secundum legem <expan>componere</expan> cogatur .
            sed iuxta quod possibile uisum fuerit . is uero qui tantum mala <lb/> uoluntate peccauit
            ! totam legis <expan>compositionem</expan> cogatur exsoluere ; <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_16"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_16" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_17"/> Ut
            nullus ad palatium uel in hostem pergens . uel de palatio uel de hoste rediens .
            tributum quod tras<lb break="no"/>turas uocant soluere cogatur * <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_17"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_17" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_18"/> Ut
            pontes publici qui per bannum fieri solebant . anno <lb/> pręsenti in omni loco
            restaurentur * <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_18"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_18" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_19"/> Ut
            clerici et monachi et serui fugitiui ad loca sua redire iubeantur * <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_19"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_19" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_20"/> Ut
            nullus episcopus nec abbas nec comes nec abbatissa centenarium comitis aduocatum habeat
            . <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_20"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_20" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_21"/> Ut
            uicarii uel centenarii qui fures et latrones uel celauerint . uel defenderint . secundum
            datam sibi <lb/> sententiam diiudicentur . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_21"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_21" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_22"/> Ut
            comites et uicarii et centenarii de constitutione legis admo<lb break="no"/>neantur .
            qua iubetur ut propter iustitiam peruertendam munera non
            accipiant<!-- bm: -nt mod? - sk: ja, wirkt 
            verdächtig / Korr. möglich dt: wirkt auf mich nicht so, lasse es ohne --> *
               <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_22"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_22" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_23"/> De
            forestibus nostris <lb/> ut <expan>ubicumque</expan> fuerint diligentissime inquirant
            quomodo saluę sint et defensę . et ut comitibus de<lb break="no"/>nuntient . ne ullam
            forestem nouiter instituant . et ubi nouiter institutas sine nostra iussione in<lb
               break="no"/>uenerint . dimittere pręcipiant ; <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_23"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_23" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_24"/> Ut
               <expan>ubicumque</expan> ipsi missi aut <choice>
               <abbr>eps</abbr>
               <expan>episcopus</expan>
            </choice> aut abbatem aut quemlibet <expan>que<lb break="no"/>cumque</expan> honore
            pręditum inuenerint . qui iustitiam facere uel noluit uel prohibuit de ipsius rebus
               <sic>iuuant</sic>
            <cb n="97v"/> quamdiu in eo loco iustitias facere debent . <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_24"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_24" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_25"/> Ut in
            illius comitis ministerio qui bene iustitias factas habet . <lb/> idem missi nostri
            diutius non morentur . neque illuc multitudinem conuenire faciant . sed ibi moras <lb/>
            faciant . ubi iustitia uel minus . uel negligenter facta est ; <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_25"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_25" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_26"/> ut in
            illius comitis ministerio . idem mis<lb break="no"/>si nostri placitum non teneant . qui
            in aliquod missaticum directus est . donec ipse fuerit reuersus ; Ut cau<lb break="no"
            />sa quę adhuc coram comite non fuit . et is qui se reclamat propter suam stultitiam aut
            contumatiam comitem . <lb/> inde apellare <subst>
               <del>n</del>
               <add>u</add>
            </subst>oluit<!-- dt: oder ist das nur verwischt? - bm: Ja, das ist unklar ... vielleicht doch 
            "noluit" mit note, dass evtl. zu uoluit korr. wurde? 
            sk: knifflig; da sonst auf der Seite drumherum nirgends etwas anderes verwischt ist, und das 
            schon recht exakt nur den Teil des n betrifft, dessen Tilgung ein u ergibt, würde ich schon 
            eher von Korr. ausgehen; aber note dürfte in jedem Fall hilfreich sein dt: ich finde, dass es anhand des neuen Digitalisats sehr eindeutig ist, dass
            hier von n zu u korrigiert wurde, ich lasse es daher so stehen --> . iterum
            comiti <expan>commendetur</expan> . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_26"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_26" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_27"/> ut
            missi nostri qui uel episcopi uel abbates uel comites <lb/> sunt ! quamdiu prope suum
            beneficium fuerint . nihil de aliorum coniectum accipiant * Postquam uero inde lon<lb
               break="no"/>ge recesserint . tunc accipiant . secundum quod in sua tracturia
            continetur . Uassi uero nostri et ministe<lb break="no"/>riales qui missi sunt .
               <expan>ubicumque</expan> fuerint coniectum accipiant * <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_27"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_27" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_28"/> Ut
            uassi nostri et uassi episcoporum abbatum abba<lb break="no"/>tissarum et comitum qui
               <date>anno pręsenti</date> in hoste non fuerunt<!-- sk: eigentlich ein Strich
            zuviel - oder sollte das der sehr verunglückte untere Teil eines "!" aus der vorigen
            Zeile sein? dt: keine Ahnung, würde es aber geflissentlich ignorieren wollen, da insg. relativ irrelevant -->
            . heribannum reuuadient . exceptis his qui <lb/> propter necessarias causas . et a <rs
               type="person">domno ac genitore nostro karolo</rs> constitutas domi dimissi fuerint .
            <lb/> id qui a comite propter pacem conseruandam et propter coniugem ac domum eius
            conseruandam . et ab episcopo <lb/> uel abbate uel abbatissa similiter propter pacem
            conseruandam . et propter fruges colligendas . et <lb/> familiam constringendam . et
            missos recipiendos dimissi fuerunt . <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_28"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_28" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_29"/> Ut
            omnis episcopus aut abbas et <lb/> comes excepta infirmitate uel nostra iussione nullam
            excusationem
            habeat<!-- bm: folgt Punkt? - sk: gut möglich dt: zu unsicher, ich lasse es so --> quin
            ad placit<unclear>u</unclear>m <lb/> missorum nostrorum ueniat . aut talem uicarium suum
            mittat . qui in omni causa pro illo reddere rationem <lb/> possit ; <anchor
               xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_29"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.141_29" spanTo="#paris-bn-lat-4280a-96v-2_30"/> De
            dispensa missorum nostrorum qualiter unusquisque iuxta suam qualitatem dandum uel
               acci<lb break="no"/>piendum sit . uidelicet episcopo panes XL . friskingas tres . de
            potu . <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modii</expan>
            </choice> tres . purcellum <lb/> unum . <choice>
               <abbr>pull</abbr>
               <expan>pulli</expan>
               <!-- sk: so bei BK, aber wenn die gleiche
               -ll-Kürze am Wortende bei cauall- zu Akkusativ (-os) aufgelöst wird,
               evtl. konsistenter, hier genauso zu verfahren dt: nein, ll mit Strich kann Vieles sein, würde das hier so lassen -->
            </choice> tres . oua XV . annonam ad <choice>
               <abbr>cauall</abbr>
               <expan>cauallos</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modii</expan>
            </choice><!-- dt: oder modius/-o wegen quartus/-o? s.u. jetzt --> IIII<hi rend="super"
               >o</hi><!-- bm: Ich sehe darin eher ein o 
               als eine us-Kürzung. Wüsste aber auch nicht, wie man das auflösen sollte
               ("quarto"???). Dennoch: einfach o in das hi? 
            sk: verstehen tu ich es auch nicht, aber einfach "o" wäre mir ebenfalls lieber;
            dann können die Nutzer sich selbst einen Reim zu machen versuchen dt: ok, o übernommen, aber ich denke, dass es vielleicht einfach eine 
            zu weit geschlosse us-Kürze sein könnte --> . Abbati comiti uel
               minister<gap quantity="1" unit="chars"/><lb break="no"/>ali dominico . panes . XXX<hi
               rend="super">a</hi> . friskingas . duas . de potu ! <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modii</expan>
            </choice> duos . <choice>
               <abbr>purcell</abbr>
               <expan>purcellum</expan>
            </choice> . I . <choice>
               <abbr>pull</abbr>
               <expan>pulli</expan>
               <!-- sk: s.o. dt: s.o. -->
            </choice> III <lb/> oua . XV . annonam ad <choice>
               <abbr>cauall</abbr>
               <expan>cauallos</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modii</expan>
               <!-- sk: s.o. dt: s.o. -->
            </choice> III . Uasallo nostro quotidie panes X . friskingam . I . <lb/> de potu . <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modius</expan>
               <!-- sk: s.o., ggf. modium? dt: eher nicht -->
            </choice> I . . <choice>
               <abbr>purcell</abbr>
               <expan>purcellum</expan>
            </choice> . I . <choice>
               <abbr>pull</abbr>
               <expan>pulli</expan>
               <!-- sk. s.o. dt: s.o. -->
            </choice> II . oua X . <choice>
               <abbr>annon</abbr>
               <expan>annona</expan>
            </choice> ad <abbr>uall</abbr><note type="editorial">Die Kürzung kann nicht korrekt zu
               dem erwartbaren <mentioned>cauallos</mentioned> aufgelöst werden, da dafür die
               entsprechende Anfangssilbe fehlt. Denkbar wäre höchstens eine ungewöhnliche Kürzung
               für <mentioned>uasallos</mentioned>.</note>
            <choice>
               <abbr>md</abbr>
               <expan>modii</expan>
               <!-- sk: s.o. dt: s.o. -->
            </choice> II . <lb/>
            <anchor xml:id="paris-bn-lat-4280a-96v-2_30"/>
         </ab>
      </body>
   </text>
</TEI>
