<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia-msDesc-Transcription.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia.sch" type="application/xml"
schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="laon-bm-265">
   <teiHeader>
      <!-- Mordek stellt die Hs. in vermeintlich ursprünglicher Fassung dar! 
         Langfristig evtl. Anpassung bzw. Einarbeitung von msPart nötig. ## DS 22.03.2016 -->
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title type="main" xml:lang="ger">Laon, Bibliothèque municipale, 265</title>
            <title type="sub" xml:lang="ger">Beschreibung der Handschrift nach Mordek und
               Transkription von fol. 162r-164v</title>
            <title type="sub" xml:lang="eng">Manuscript description according to Mordek and
               transcription of fols. 162r-164v</title>
            <respStmt>
               <persName key="KU">
                  <forename>Karl</forename>
                  <surname>Ubl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Projektleitung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Project lead</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SK">
                  <forename>Sören</forename>
                  <surname>Kaschke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Transkription, Beschreibung und Auszeichnung nach TEI P5
                  Standard</resp>
               <resp xml:lang="eng">Transcription, description and text encoding according to the
                  TEI P5 standard</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="BM">
                  <forename>Britta</forename>
                  <surname>Mischke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="GB">
                  <forename>Grigorii</forename>
                  <surname>Borisov</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="FF">
                  <forename>Franz</forename>
                  <surname>Fischer</surname>
                  <affiliation>Cologne Center for eHumanities (CCeH), Universität zu
                     Köln</affiliation>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Datenmodellierung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Data Modelling</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="CR">
                  <forename>Clemens</forename>
                  <surname>Radl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Kodierung von Mordek, Bibliotheca in TEI, Vorbereitung für
                  Übergabe an Capitularia</resp>
               <resp xml:lang="eng">TEI encoding of Mordek, Bibliotheca, preparation of data</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DS">
                  <forename>Daniela</forename>
                  <surname>Schulz</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Technische Umsetzung, Generierung der
                  Handschriftenbeschreibungen aus Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="eng">technical support, generating of manuscript description
                  according to Mordek, Bibliotheca</resp>
            </respStmt>
            <funder>Akademie der Wissenschaften und Künste Nordrhein-Westfalen</funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>
               <persName>Karl Ubl</persName>
               <orgName xml:lang="ger">Historisches Institut, Lehrstuhl für Geschichte des
                  Mittelalters, Universität zu Köln</orgName>
               <orgName xml:lang="eng">History Department, Chair for Medieval History, Cologne
                  University</orgName>
               <address xml:lang="ger">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Köln</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Raum 4.108</addrLine>
                  <addrLine>0221-470 2717</addrLine>
                  <country>Deutschland</country>
               </address>
               <address xml:lang="eng">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Cologne</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Room 4.108</addrLine>
                  <addrLine>+49 221-470 2717</addrLine>
                  <country>Germany</country>
               </address>
            </publisher>
            <availability>
               <p xml:lang="ger">Die Inhalte sind frei zugänglich und nicht-kommerziell. Einige
                  Digitalisate und Texte sind aus rechtlichen Gründen jedoch Mitarbeitern
                  vorbehalten.</p>
               <p xml:lang="eng">Content is freely available on a non-commercial basis. Some digital
                  images and texts are only available to staff due to copyright issues.</p>
            </availability>
            <date when="2016-03-03">03.03.2016</date>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc>
               <msIdentifier>
                  <settlement>Laon</settlement>
                  <repository>Bibliothèque municipale</repository>
                  <idno>265</idno>
                  <msName/>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>N° 157</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="siglum">
                     <idno>La</idno>
                     <note/>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title type="main">Laon, Bibliothèque municipale, 265</title>
                  <origDate notAfter="0850" notBefore="0801">9. Jh., 1. Hälfte</origDate> (Mordek),
                     <origDate notAfter="0833" notBefore="0801">9. Jh., 1. Drittel für <locus>foll.
                        1-122</locus></origDate> und <origDate notAfter="0866" notBefore="0834">9.
                     Jh., 2. Drittel für <locus>foll. 123-191</locus></origDate> (Bischoff);
                     <origPlace
                     ref="http://www.geonames.org/6453527/laon.html http://d-nb.info/gnd/4111215-5 http://viaf.org/viaf/151286310"
                     > Laon</origPlace> (Mordek), <origPlace ref="http://d-nb.info/gnd/4118231-5"
                     >Saint-Amand für <locus>foll. 1-122</locus></origPlace> und <origPlace
                     ref="http://d-nb.info/gnd/4214099-7">Nordostfrankreich für <locus>foll.
                        123-191</locus></origPlace> (Bischoff) </head>
               <msContents>
                  <summary>
                     <p>Die ungewöhnliche, in Laon auch entstandene Hs. setzt sich aus zumindest
                        acht zeitgenössischen Teilen zusammen, in denen meist patristisches Material
                        und Predigten zusammengetragen sind (vgl. die Einzelanalyse bei Contreni, 
                        Cathedral School of Laon, S. 130 f.).<lb/>
                        Auch der hier interessierende Teil 7 bietet pastoral ausgerichtete,
                        wohl für die kirchliche Praxis gedachte Texte. Gegen Ende (ab fol. 162) ist
                        eine kleine Sammlung zum Thema Ehe eingerückt, die ihren Stoff unter anderem
                        aus den Beschlüssen von Compiègne und Verberie bezieht (die Kapitel weichen
                        im Wortlaut bisweilen stark vom sonst überlieferten Text der beiden
                        Kapitularien ab, dem der großen Sammlungen der Codd. <ref type="internal"
                           subtype="mss" target="vatikan-bav-pal-lat-582">Vatikan Pal. Lat.
                           582</ref> und <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="paris-bn-lat-9654">Paris Lat. 9654</ref> sowie <ref
                           type="internal" subtype="mss" target="muenchen-bsb-lat-3853">München Lat.
                           3853</ref> und <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="heiligenkreuz-sb-217">Heiligenkreuz 217</ref>); ich nenne dieses
                        kleine systematische Opusculum, das noch unter Pippin dem Jüngeren
                        entstanden sein könnte und auch in den Hss. <ref type="internal"
                           subtype="mss" target="paris-bn-lat-2796">Paris Lat. 2796</ref>, fol. 252v
                        und <ref type="internal" subtype="mss" target="vesoul-bm-79">Vesoul 79
                           (73)</ref>, fol. 53r-v, auszugsweise tradiert wird, Collectio
                        capitularium Laudunensis.</p>
                  </summary>
                  <msItem n="1">
                     <p>
                        <locus>176r-180v</locus> Karolingischer Sermo <hi rend="italic">Necessarium
                           est enim unicuique homini</hi> (ed. W. Scherer, Eine lateinische
                        Musterpredigt aus der Zeit Karls des Großen, in: Zs. für deutsches Alterthum
                        12 [1865] S. 436-441 und, ohne Kenntnis Scherers zu Unrecht Bischof Niketas
                        von Remesiana als Verfasser annehmend, K. Gamber, Niceta von Remesiana,
                        Instructio ad competentes. Frühchristliche Katechesen aus Dacien [Textus
                        patristici et liturgici 1, Regensburg 1964] S. 177-181, beide ohne Cod. Laon
                        265). Weitere Überlieferungen: Kassel 4° Ms. theol. 24, München Lat. 6330,
                        Paris Lat. 14986, Wien 515. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="2">
                     <p>
                        <locus>180v-182r</locus>
                        <hi rend="italic">Pater noster. O quam magna est clementia dei - quae
                           promittit deus.</hi> Dieselbe Expositio orationis dominicae, die sich
                        auch in den Codd. Karlsruhe Aug. 18, foll. 10v-11r, Vatikan Reg. Lat. 849,
                        fol. 229r-v, <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="wolfenbuettel-hab-helmst-496a">Wolfenbüttel Helmst. 496a</ref>,
                        foll. 25v-27r, und Wolfenbüttel Weißenb. 91, foll. 150v-151v, erhalten hat.
                        Nach letzterem Codex gedruckt bei R. Schnurr, Katechetisches in
                        vulgärlateinischer und rheinfränkischer Sprache aus der Weissenburger
                        Handschrift 91 in Wolfenbüttel (phil. Diss. Greifswald 1894) S. 17 f. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="3">
                     <p>
                        <locus>182r-183v</locus><locus>168r-v</locus> Pseudo-Augustin, Sermo 242
                        (CPL Nr. 368; Migne, PL 39, Sp. 2191-2193), mit verändertem Schluß: <hi
                           rend="italic">...ac bonis actibus conseruetis non dubia mente praesumite
                           donante illo qui regnat cum patre et filio et spiritu sancto in sęcula
                           sęculorum, amen.</hi> Sermo 242 wird wie der vorhergehende Kommentar zum
                        Vaterunser auch tradiert in der Admonitio-generalis-Hs. <ref type="internal"
                           subtype="mss" target="wolfenbuettel-hab-helmst-496a">Wolfenbüttel Helmst.
                           496a</ref>. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="4">
                     <p>
                        <locus>168v-171v</locus> Isidor von Sevilla, De ecclesiasticis officiis, I,
                        17-18, ohne Rubriken (ed. Ch. M. Lawson, CCL 113 [1989] S. 19-23); I, 18, 11
                        mit der Überschrift: <hi rend="italic">De missa defunctorum.</hi>
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="5">
                     <p>
                        <locus>171v</locus> Konzil von Epao (a. 517), c. 30 (MGH Conc. 1, S. 26; CCL
                        148 A, S. 31 f.). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="6">
                     <p>
                        <locus>171v-174v</locus> Konzil von Tours (a. 567), c. 22 (21) (MGH Conc. 1,
                        S. 131-133; CCL 148 A, S. 188-191). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="7">
                     <p>
                        <locus>174v-175v</locus> Epitome Aegidii der Lex Romana Visigothorum, Pauli
                        Sent. IV, 10 über die sieben Verwandtschaftsgrade (ed. Hänel, S. 408);
                        verkürzte Redaktion. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="8">
                     <p>
                        <locus>175v</locus> Zwei Kanones über die Nottaufe: Stephan II. (a. 754), JE
                        2315, cc. 11 und 12 (Mansi 12, Sp. 561 B-C). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="9">
                     <p>
                        <locus>162r</locus>
                        <hi rend="italic">IIII</hi> (cc. 1-3 nicht numeriert) - <title
                           corresp="BK.15">Decretum Compendiense</title> (a. 757), cc. 1-4: <hi
                           rend="italic">Si in</hi> (<hi rend="italic">in</hi> nachgetragen) <hi
                           rend="italic">quarta generatione reperti fuerint - de uiris et de
                           feminis</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 15, S. 37 Z. 39 - S. 38 Z. 5).<lb/>
                        <title corresp="BK.16">Decretum Vermeriense</title> (a. 756), c. 1: <hi
                           rend="italic">In tercio genuculo separantur post penitentiam - non
                           damus</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 16, S. 40 Z. 8-11).<lb/>
                        <title corresp="BK.16">Decretum Vermeriense</title> (a. 756), c. 2, stark
                        redigiert und mit einer Anleihe aus c. 4 (<hi rend="italic">tamen
                           praedicanda est</hi>) abgeschlossen: <hi rend="italic">Si quis cum
                           filiastram suam manet, nec filiam nec matrem habeat nec aliam uxorem, nec
                           illa filiastra uirum. Illa autem mulier, mater illius filiastraem</hi>
                        (am Ende korr.), <hi rend="italic">si uoluerit, se continere faciat, si non
                           potest, agat, quod uult, tamen praedicanda est</hi> (vgl. MGH Capit. 1,
                        Nr. 16, S. 40 Z. 12-16, 21). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="10">
                     <p>
                        <locus>162r-v</locus>
                        <title corresp="BK.15">Decretum Compendiense</title> (a. 757), cc. 5-8: <hi
                           rend="italic">Mulier si sine comiatu uiri sui</hi> - <hi rend="italic">et
                           uiro et feminę</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 15, S. 38 Z. 6-16). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="11">
                     <p>
                        <locus>162v</locus>
                        <title corresp="BK.16">Decretum Vermeriense</title> (a. 756), c. 6,
                        umformuliert und stark verkürzt: <hi rend="italic">Si quis uir acciperit
                           mulierem pro ingenua et postea inseruita fuerit, si ei placet, potest
                           illam dimittere. Si ante hoc nesciuit, tamen praedicandus est. Si mulier
                           uoluerit, cui talia contingerit, et ingenua fuerit antea, similiter
                           potest facere</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 16, Teile von S. 40 Z. 28-36). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="12">
                     <p>
                        <locus>162v-163r</locus>
                        <title corresp="BK.16">Decretum Vermeriense</title> (a. 756), cc. 13, 7-9:
                           <hi rend="italic">Qui scit uxorem suam ancillam - potest accipere</hi>
                        (MGH Capit. 1, Nr. 16, S. 41 Z. 17 f., S. 40 Z. 37 - S. 41 Z. 8).<lb/> Nach
                        c. 8 eingeschoben, wohl ein kirchliches oder weltliches <title
                           corresp="Mordek.4">Capitulum post Decretum Vermeriense
                           conferendum</title> (a. 756/768?) (siehe Mordek 1995, Anhang I, Nr. 4):
                        <lb/>
                        <locus>-- 162v</locus> <hi rend="italic">Potest seruus honoratus, si dominus eius
                           uoluerit ei dare ancillam ad concubinam habere, postea aliam accipere, si
                           domino placet?</hi>
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="13">
                     <p>
                        <locus>163r-164r</locus>
                        <title corresp="BK.15">Decretum Compendiense</title> (a. 757), cc. 9, 11,
                        17, 18, 13: <hi rend="italic">Homo francus accipit beneficium de seniore suo
                           - mulierem legitimam</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 15, S. 38 Z. 17-22, 27-29,
                        S. 39 Z. 1-10, S. 38 Z. 33-36). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="14" corresp="BK.16 BK.15">
                     <p>
                        <locus>164r</locus>
                        <title corresp="BK.16">Decretum Vermeriense</title> (a. 756), cc. 10-11: <hi
                           rend="italic">Si filius cum nouerca sua - stare potest</hi> (MGH Capit.
                        1, Nr. 16, S. 41 Z. 9-13).<lb/>
                        <title corresp="BK.15">Decretum Compendiense</title> (a. 757), c. 15: <hi
                           rend="italic">Si quis filiastram aut filiastrum suum - non accipiet</hi>
                        (MGH Capit. 1, Nr. 15, S. 38 Z. 39-41).<lb/>
                        <title corresp="BK.16">Decretum Vermeriense</title> (a. 756), c. 18: <hi
                           rend="italic">Qui cum consubrina uxoris suae - quod uult</hi> (MGH Capit.
                        1, Nr. 16, S. 41 Z. 26 f.).<lb/>
                        <title corresp="BK.15">Decretum Compendiense</title> (a. 757), c. 20: <hi
                           rend="italic">Si quis uir accipiat mulierem - caput est mulieris</hi>
                        (MGH Capit. 1, Nr. 15, S. 39 Z. 13-15).<lb/>
                        <title corresp="BK.16">Decretum Vermeriense</title> (a. 756), c. 5: <hi
                           rend="italic">Si quis mulier mortem uiri sui - dimittere si uoluerit</hi>
                        (MGH Capit. 1, Nr. 16, S. 40 Z. 25-27). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="15">
                     <p>
                        <locus>164r-v</locus> Paenitentiale Pseudo-Theodori Cantuariensis (Disc.
                        Umbr.), Buch 2, XII, 20-22 (mit Veränderungen) und Canones Gregorii cc.
                        176-177 (ed. Finsterwalder, Canones Theodori Cantuariensis, S. 328 f., 269).
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="16">
                     <p>
                        <locus>164v</locus>
                        <title corresp="BK.15">Decretum Compendiense</title> (a. 757), c. 16: <hi
                           rend="italic">Si quis uir dimiserit uxorem suam - mulier faciat</hi> (MGH
                        Capit. 1, Nr. 15, S. 38 Z. 42-45). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="17">
                     <p>
                        <locus>164v-167r</locus> Paenitentiale Pseudo-Theodori Cantuariensis (Disc.
                        Umbr.), Buch 2, XII, 1-37 (ed. Finsterwalder, Canones Theodori
                        Cantuariensis, S. 326-331). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="18">
                     <p>
                        <locus>167v</locus> Leer. </p>
                  </msItem>
               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc>
                        <support>
                           <material>Pergament</material>
                        </support>
                        <extent>192 foll. (am Anfang wohl jüngeres Pergamentblatt eingeklebt; nach
                           fol. 167 zwei Blätter ausgeschnitten; Blatt 192 hinten eingeklebt), die
                           weiteren Angaben zur Größe beziehen sich auf die Teile 1-6 und 8 (foll.
                           1-161, 184-191)
                           <dimensions type="leaf" unit="mm">
                              <height>235-240</height>
                              <width>130</width>
                           </dimensions>
                           <dimensions type="written" unit="mm">
                              <height>180-210</height>
                              <width>90-105</width>
                           </dimensions>
                        </extent>
                        <collation><formula>1 + 4 IV<hi rend="super">33</hi> + 2<hi rend="super"
                                 >35</hi> + IV<hi rend="super">43</hi> + (l+III)<hi rend="super"
                                 >50</hi> + 4 IV<hi rend="super">82</hi> + 5 IV<hi rend="super"
                                 >122</hi> + IV<hi rend="super">130</hi> + V<hi rend="super"
                                 >140</hi> + 2 IV<hi rend="super">156</hi> + (II+1)<hi rend="super"
                                 >161</hi> + (IV-2)<hi rend="super">167</hi> + 3 IV<hi rend="super"
                                 >191</hi> + 1<hi rend="super">192</hi>
                           </formula>
                           <catchwords>Kustoden: <hi rend="italic">I</hi> (9<hi rend="super"
                              >v</hi>), <hi rend="italic">II</hi> (17<hi rend="super">v</hi>),
                              erneut <hi rend="italic">I</hi> (43<hi rend="super">v</hi>), <hi
                                 rend="italic">III</hi> (58<hi rend="super">v</hi>) bis <hi
                                 rend="italic">V</hi> (74<hi rend="super">v</hi>), <hi rend="italic"
                                 >I</hi> (90<hi rend="super">v</hi>) bis <hi rend="italic">IIII</hi>
                                 (114<hi rend="super">v</hi>), <hi rend="italic">I</hi> (130<hi
                                 rend="super">v</hi>) bis <hi rend="italic">III</hi> (148<hi
                                 rend="super">v</hi>), dann zwei herzförmige Zeichen (175<hi
                                 rend="super">v</hi>, 183<hi rend="super">v</hi>)</catchwords>
                        </collation>
                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout writtenLines="21 30">21-30</layout>
                        <layout columns="1"/>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc>
                     <handNote>mehrere Hände; Inhaltsverzeichnis fol. 1v und zahlreiche über die Hs.
                        verstreute Notizen von der Hand des Laoner Magisters Martinus Hibernensis (†
                        875)</handNote>
                  </handDesc>
                  <scriptDesc>
                     <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                  </scriptDesc>
                  <decoDesc>
                     <p>Rubriken (Capitalis und Unziale) rot oder in hell- und dunkelbrauner bis
                        schwarzer Texttinte (Kapitularienteil alles in Texttinte)</p>
                  </decoDesc>
                  <bindingDesc>
                     <binding>
                        <p>brauner Halbledereinband mit blauem Pappdeckel</p>
                        <p/>
                     </binding>
                  </bindingDesc>
               </physDesc>
               <history>
                  <origin>
                     <p>
                        <origDate notBefore="0801" notAfter="0850">9. Jh., 1. Hälfte</origDate>
                        (Mordek), <origDate notBefore="0801" notAfter="0833">9. Jh., 1. Drittel für
                           <locus>foll. 1-122</locus></origDate> und <origDate notBefore="0834"
                              notAfter="0866">9. Jh., 2. Drittel für <locus>foll.
                           123-191</locus></origDate> (Bischoff); <origPlace
                           ref="http://www.geonames.org/6453527/laon.html http://d-nb.info/gnd/4111215-5 http://viaf.org/viaf/151286310"
                           >Laon</origPlace> (Mordek), <origPlace
                              ref="http://d-nb.info/gnd/4118231-5">Saint-Amand<locus> für foll.
                              1-122</locus></origPlace> und <origPlace
                                 ref="http://d-nb.info/gnd/4214099-7">Nordostfrankreich<locus> für foll.
                              123-191</locus></origPlace> (Bischoff)</p>
                  </origin>
                  <provenance>
                     <p>Notre-Dame, Laon (Besitzvermerk fol. 1v: <hi rend="italic">Hunc libellum
                           dederunt bernardus et adelelmus deo et sanctę marię laudunensis ecclesię.
                           Si quis abstulerit, offensionem dei et sanctę marię incurrat</hi>). Alte
                        Signatur: <hi rend="italic">N° 157</hi> (fol. 1r oben).</p>
                  </provenance>
                  <acquisition/>
               </history>
               <additional>
                  <surrogates/>
                  <listBibl>
                     <listBibl type="lit">
                        <bibl corresp="#Lesne_1938">Lesne 1938, S. 607 Anm. 9</bibl>
                        <bibl>A. Boutemy, Notes de voyages sur quelques manuscrits de l'ancien
                           archidiocèse de Reims, in: Scriptorium 2 (1948) S. 124</bibl>
                        <bibl corresp="#Siegmund_1949">Siegmund 1949, S. 36</bibl>
                        <bibl corresp="#Lambert_1959-1970">Lambert 1959-1970, Bd. 1 A, Nr. 0, S.
                           194; Bd. 2, Nr. 215a, S. 151; Bd. 3 A, Nr. 342, S. 167, 171</bibl>
                        <bibl>J. J. Contreni, A propos de quelques manuscrits de l’école de Laon au
                           IXe siècle: découvertes et problèmes, in: Le Moyen Age 78 (1972) S. 7
                           Anm. 8</bibl>
                        <bibl>F. Glorie (Ed.), S. Hieronymi presbyteri opera 1, 5 (CCL 75a, Turnhout
                           1974) S. 760</bibl>
                        <bibl>G. Folliet, "Expositio de secreto gloriosae Incarnationis D.N.I.C.".
                           Histoire d'un texte attribué à saint Augustin, in: Corona Gratiarum 1
                           (Brugge - ’s-Gravenhage 1975) S. 355, 364</bibl>
                        <bibl corresp="#Contreni_1978">Contreni 1978, S. 96, 110 Anm. 51, S. 130-134
                           u. ö.</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="cat">
                        <bibl>Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques des
                           départements 1 (Quarto Series) (Paris 1849) S. 155-158 (F. Ravaisson)
                        </bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="cap">
                        <bibl corresp="#Mordek_1995">Mordek 1995, S. 200-205</bibl>
                        <bibl corresp="#Bischoff_2004">Bischoff 2004, S. 30, Nr. 2096</bibl>
                        <bibl corresp="#Ubl_2007">Ubl 2007, S. 428-430 u. ö.</bibl>
                        <bibl corresp="#Fried_2012">Fried 2012, S. 128</bibl>
                        <bibl corresp="#Trump_2017">Trump 2017</bibl>
                        <bibl corresp="#Dorofeeva_2025">Dorofeeva 2025, S. 384-386</bibl>
                        <bibl>Bibliotheca legum regni Francorum manuscripta, Karl Ubl (Hg.) unter
                           der Mitarbeit von Dominik Trump und Daniela Schulz, Köln 2012 ff. <ref
                              type="external" subtype="Bl" target="laon-bm-265"/>
                        </bibl>
                        <bibl resp="capit">
                           <ref type="internal" subtype="collom"
                              target="sammlung-des-monats-september-2023"/>
                           <ref type="internal" subtype="collom"
                              target="sammlung-des-monats-oktober-2023-die-collectio-capitularium-laudunensis-teil-2"/>
                  <!-- bm: Neu ergänzt; bitte nach Veröffentlichung kontrollieren, ob der Link angezeigt wird! -->
                        </bibl>
                     </listBibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <p>Transkriptionsvorlage: Gutes schwarz-weiß-Digitalisat auf ARCA</p>
         <projectDesc>
            <p xml:lang="ger">Capitularia. Edition der fränkischen Herrschererlasse: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">Capitularia. Edition of the Frankish capitularies: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p xml:lang="ger">Die Transkription folgt den Richtlinien des Capitularia-Projektes:
                  <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">The transcription adheres to the guidelines of the Capitularia
               project: <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
         </editorialDecl>
      </encodingDesc>
      <revisionDesc>
         <change who="DS" when="2016-03-01">Datei erstellt aus Mordek-XML</change>
         <change who="AO" when="2020-12-11">Verortung und Datierung der Handschrift nach Bischoff
            1998/2004/2014 ergänzt</change>
         <change who="SK" when="2026-02-09">Datei veröffentlicht (BK 15, 16; Mordek 4)</change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <facsimile>
      <graphic
         url="https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md526969zc59"/>
   </facsimile>
   <text>
      <front>
         <div type="content">
            <list>
               <item n="10">
                  <ptr target="#laon-bm-265-162r-1" type="internal"/>
                  [Liste ohne Rubrik]<list>
                     <item n="10.01">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162r-1"/>
                        (Si in quarta generatione reperti ...)</item>
                     <item n="10.02">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162r-2"/>
                        (Et eos qui unus in quarto ...)</item>
                     <item n="10.03">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162r-3"/>
                        IIII</item>
                     <item n="10.04">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162r-5"/>
                        (In tercio genuculo separantur ...)</item>
                     <item n="10.05">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162r-6"/>
                        (Mulier si sine comiatu uiri sui ...)</item>
                     <item n="10.06">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162r-7"/>
                        (ET si quis homo filiastram suam ...)</item>
                     <item n="10.07">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162v-1"/>
                        (Qui scit uxorem suam ancillam esse ...)</item>
                     <item n="10.08">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162v-2"/>
                        (Si seruus suam ancillam concubinam habuerit ...)</item>
                     <item n="10.09">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-162v-3"/>
                        (Potest seruus honoratus si dominus ...)</item>
                     <item n="10.10">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-163r-1"/>
                        (Homo francus accipit beneficium ...)</item>
                     <item n="10.11">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-163v-1"/>
                        (Si pater sponsam filii sui oppresserit ...)</item>
                     <item n="10.12">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-164r-1"/>
                        (Qui cum consubrina uxoris suae manet ...)</item>
                     <item n="10.13">
                        <ptr type="internal" target="#laon-bm-265-164v-1"/>
                        (Mulieri mortua licet uiro post mensem ...)</item>
                  </list>
               </item>
            </list>
         </div>
         <div type="mshist"/>
         <div type="scribe">
            <p>Der Schreiber verwendet eine routinierte karolingische Minuskel und macht nur sehr
               wenige Fehler.</p>
         </div>
         <div type="letters"/>
         <div type="abbreviations"/>
         <div type="punctuation"/>
         <div type="structure">
            <p>
               <locus>Fol. 162r-164v</locus> (BK 15, BK 16, Mordek 4): Die Liste beginnt auf neuer
               Lage ohne Rubrik, wobei der Beginn lediglich durch eine knapp zweizeilige S-Initiale 
               hervorgehoben wird. Gelegentlich finden sich weitere größere und kleinere Initialen, 
               die mit Kapitelanfängen zusammenfallen, aber im Wesentlichen bildet die Liste einen 
               einzigen Textblock: ohne Rubriken, mit lediglich drei deutlicher markierten Absätzen 
               und einer einzigen Kapitelzählung (vor BK 15 c. 4 als <mentioned>IIII</mentioned>).</p>
         </div>
         <div type="annotations"/>
         <div type="other"/>
      </front>
      <body>


         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="162r"/>
         <lb n="1"/>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.15"/>

         <ab type="text" corresp="BK.15_1 BK.15_2" xml:id="laon-bm-265-162r-1">
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_1" spanTo="#laon-bm-265-162r-1_1"/>
            <seg type="initial">S</seg>i <add>in</add><metamark function="insertion"/> quarta
            generatione reperti fuerint coniuncti non sepa<lb break="no"/><unclear>r</unclear>amus
            eos ; <anchor xml:id="laon-bm-265-162r-1_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_2" spanTo="#laon-bm-265-162r-1_2"/> In tercia uero
            si inuenti fuerint separamus ; ; <lb/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-162r-1_2"/>
         </ab>

         <ab type="text" corresp="BK.15_3" xml:id="laon-bm-265-162r-2">
            <seg type="initial">E</seg>t eos qui unus in quarto alius in tercio loco sibi pertinent
            <lb/> et coniuncti inueniuntur separamus eos ; </ab>
         <ab type="meta-text" corresp="BK.15_4_inscriptio" xml:id="laon-bm-265-162r-3">
            <seg type="num" n="4">IIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" corresp="BK.15_4" xml:id="laon-bm-265-162r-4"> Si duo in tercio <lb/> loco
            sibi pertinent siue uir siue femina aut unus in tercio aut <lb/> alter in quarto uno
            mortuo non licet alterum accipere uxo<lb break="no"/>rem eius et si inuenti fuerint
            coniuncti separamus eos , una lex <lb/> est de uiris et de feminis ;.
         </ab>


         <milestone unit="capitulare" n="BK.16"/>

         <ab type="text" corresp="BK.16_1 BK.16_2" xml:id="laon-bm-265-162r-5">
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_1" spanTo="#laon-bm-265-162r-5_1"/>
            <seg type="initial">I</seg>n tercio genuculo separantur post <lb/> penitentiam . actam .
            si ita uoluerint liceat aliis se coniungere . <lb/> In quarto si inuenti fuerint non
            separantur et si factum non . <lb/> fuerit licentiam non damus ;
            Si quis cum filiastram manet <lb/> nec filiam nec matrem . habeat nec aliam uxorem nec
            illa filiastra . <lb/> uirum ; <anchor xml:id="laon-bm-265-162r-5_1"/>
            
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_2" spanTo="#laon-bm-265-162r-5_2"/> Illa autem
            mul<mod>ier</mod> . mater
            illius filiastr<mod>aem</mod> si uolu<lb break="no"/>erit
            recontinere faciat si non potest agat quod uult tamen prae<lb break="no"/>dicanda est ;
            <anchor xml:id="laon-bm-265-162r-5_2"/>
         </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.15"/>         

         <ab type="text" corresp="BK.15_5" xml:id="laon-bm-265-162r-6">
            <seg type="initial">M</seg>ulier si sine comiatu uiri sui uelum in caput <lb/> miserit
            si uiro placet recipiat eam iterum ad coniugium ;. <lb/>
         </ab>

         <ab type="text" corresp="BK.15_6 BK.15_7 BK.15_8 BK.16_6" xml:id="laon-bm-265-162r-7">
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_6" spanTo="#laon-bm-265-162r-7_1"/>
            <seg type="initial">ET</seg> si quis homo filiastram
            suam . <rs>francam</rs> . contra uolunta<lb break="no"/>tem ipsius et matris et 
            parent<subst>
               <del>i</del>
               <add>e</add>
            </subst>s dederit uiro ingenuo aut <lb/> ecclesiastico uel seruo et illa noluerit habere
            ipsum . et reli<lb break="no"/>querit eum potestatem habent parentes illius dare illi
            alium <lb/> maritum et s<unclear>i</unclear> <unclear>i</unclear>am
            maritum . habet non separetur . quod postea acc<subst>
               <del>i</del>
               <add>e</add>
            </subst>pit <cb n="162v"/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-162r-7_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_7" spanTo="#laon-bm-265-162r-7_2"/> Si
               <rs>francus</rs> homo acceperit muliere et sperat quod ingenua <lb/> sit et postea
            inuenit quod non est ingenua dimittat eam si uult . <lb/> accipiat aliam . similiter et
            femina ingenua ; 
            <anchor xml:id="laon-bm-265-162r-7_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_8" spanTo="#laon-bm-265-162r-7_3"/> Si femina
            <lb/> ingenua accepit seruum et sciens quod seruus esset habeat eum . <lb/> una lex est
            et uiro et feminę ; <anchor xml:id="laon-bm-265-162r-7_3"/>
            
            <milestone unit="capitulare" n="BK.16"/>
            
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_6" spanTo="#laon-bm-265-162r-7_4"/> Si quis
               <mod>u</mod>ir acciperit mulier <lb/> pro ingenua et postea inseruita fuerit si ei
            placet potest . <lb/> illam dimittere si ante hoc ne sciuit tamen praedicandus est .
            <lb/> Si mulier uoluerit cui talia contingerit et ingenua fuerit <lb/> antea similiter
            potest facere ; <anchor xml:id="laon-bm-265-162r-7_4"/>
         </ab>

         <ab type="text" corresp="BK.16_13" xml:id="laon-bm-265-162v-1">
            <seg type="initial">Q</seg>ui scit uxorem suam . <lb/> ancillam esse et accipit eam
            uoluntariae postea semper <lb/> permaneat cum ea ; </ab>

         <ab type="text" corresp="BK.16_7 BK.16_8" xml:id="laon-bm-265-162v-2">
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_7" spanTo="#laon-bm-265-162v-2_1"/>
            <seg type="initial">S</seg>i seruus suam . ancillam . concub<unclear>i</unclear><lb
               break="no"/>nam<!-- sk: ggf. Original prüfen (i in Falz?) --> habuerit <sic>sita</sic>
            placet potest illam dimissam . comparem . <lb/> suam . ancillam domini sui . accipere
            sed melius est suam tenere . <lb/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-162v-2_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_8" spanTo="#laon-bm-265-162v-2_2"/> Si seruus <subst>
               <del/>
               <add>libertatae<unclear>m</unclear></add>
            </subst><!-- sk: ggf. Original prüfen  -->
            a domino suo accepta postea cum <lb/> ancilla domini sui . adulterium perpetrauerit si
            dominus eius
            <lb/> uult uellit nollit ipsam habeat quod si ipsam dimiserit <lb/> et aliam duxerit
            cogatur omnino ut posteriorem dimit<lb break="no"/>tat et ipsam cum qua prius .
            adulteratus est accipiat aut . <lb/> illa uiuentae nullam aliam habeatur . 
            <anchor xml:id="laon-bm-265-162v-2_2"/>
         </ab>


         <milestone unit="capitulare" n="Mordek.4"/>

         <ab type="text" corresp="Mordek.4 BK.16_9" xml:id="laon-bm-265-162v-3">
            <milestone unit="span" corresp="Mordek.4" spanTo="#laon-bm-265-162v-3_1"/>
            <seg type="initial">P</seg>otest seruus hono<lb break="no"/>ratus si dominus eius
            uoluerit ei dare ancillam . ad con<lb break="no"/>cubinam . habere postea aliam accipere
            si domino placet . <cb n="163r"/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-162v-3_1"/>
            
            <milestone unit="capitulare" n="BK.16"/>
            
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_9" spanTo="#laon-bm-265-162v-3_2"/> Si quis
               necess<mod>it</mod>atae ineuitabile cogentae in alium ducatum <lb/> uel prouinciam .
            fugerit . aut seniore cui fide dimit<lb break="no"/>tere non potuerit et uxores cum
            ualet et potest amore <lb/> parentum . aut rebus suis eum sequi noluerit ipsa omni .
            <lb/> tempore quamdiu uir eius uiuit innupta permaneat <lb/> Nam ille uir qui
            necessitate cogentae in alium locum fugi<lb break="no"/>uit si se abstinere non potest
            aliam uxorem . cum peni<lb break="no"/>tentiam . potest accipere ; <anchor
               xml:id="laon-bm-265-162v-3_2"/>
         </ab>


         <milestone unit="capitulare" n="BK.15"/>

         <ab type="text" corresp="BK.15_9 BK.15_11 BK.15_17 BK.15_18" xml:id="laon-bm-265-163r-1">
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_9" spanTo="#laon-bm-265-163r-1_1"/>
            <seg type="initial">H</seg>omo <rs>francus</rs> accipit bene<lb break="no"/>ficium . de
            seniore suo et duxit secum s<subst><del>e</del><add>uum</add></subst> uasallum et
            postea <lb/> fuit ibi mortuus ipse senior et dimisit i<mod>b</mod>i ipsum suum <lb/>
            uasallum . et post eum . accipit alius homo ipsum <lb/> beneficium . et pro hoc quod
            melius potuisset habere <lb/> ipsum uasallum dedit ei mulierem de ipsum beneficium . et
            <lb/> ipse uasallus . habuit ipsam mulierem . aliquanto tempore <lb/> et dimisit eam .
            reuersus est ad parentes seniores . sui . <lb/> defuncti . accepit ibi uxorem . et habet
            eam . definitum est . <lb/> qu<subst>
               <del>am</del>
               <add>od</add>
            </subst> ipsam . quam postea accepit ipsam habeat ; <lb/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-163r-1_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_11" spanTo="#laon-bm-265-163r-1_2"/> Si quis homo
            habet mulierem . legitimam . frater eius .
            <lb/> adulterauerit cum ea ille frater uel ill<subst>
               <del>e</del>
               <add>a</add>
            </subst> femina qui ad<lb break="no"/>ulterium <sic>qui adulterium</sic> perpetrauerunt
               inter<subst><del>u</del><add>i</add></subst>m quod <lb/> uiuant
            numquam habeant amplius coniugium . ille cuius <cb n="163v"/> uxor
            fuit si uult potestatem habet uxorem accipere aliam ; <lb/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-163r-1_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_17" spanTo="#laon-bm-265-163r-1_3"/> Si quis cum
            matre et filia in adulterium mansit nescient<subst><del>e</del><add>ę</add></subst> 
            <lb/> matre quod cum filia sua . mansisset ; Similiter et filia . <lb/> nesciuit quod
            cum matre sua mansisset et postea ille uir <lb/> si acciperit mulier<subst>
               <del>i</del>
               <add>e</add>
            </subst>m . dimittat eam . usque in diem <lb/> mortis suae non habeat uxorem . et illa
            mulier quam <lb/> reliquerit accipiat uirum . et illa mater et filia <lb/> cum quasi in
            adulterium . mansit ambas nescientes <lb/> quod cum matre et filia mansisset habeant
            uiros . Nam <lb/> si in noticia illarum . uenerit hoc scelus dimittant <lb/> maritos et
            agant penitentiam . et . illarum mariti <lb/> posteriores accipiant mulieres ; <anchor
               xml:id="laon-bm-265-163r-1_3"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_18" spanTo="#laon-bm-265-163r-1_4"/> Similiter et
            de duabus <lb/> sororibus qui cum unam in a<mod>d</mod>ulterium .
            mansit <lb/> et aliam in publico accepit non habeat mulierem . usque <lb/> in diem
            mortis suae et ille duae sorores si non sci<lb break="no"/>erunt habeant maritos et si
            in notitia eis uenit <lb/> superiora forma seruentur <choice>
               <abbr>geor</abbr>
               <expan>georgius</expan>
            </choice> . <choice>
               <abbr>sen</abbr>
               <expan>consensit</expan>
            </choice>
            <!-- sk: so nach BK, wobei consensit für einfaches "sen" schon etwas weit hergeholt ist. 
            Andere Vorschläge? 
            - bm: Ich glaube, das ist die einzige sinnvolle Auflösung in diesem Kontext. 
            - sk: Cappelli S. 348 bietet "sen = sententiis", was hier nicht völlig abwegig ist,
                  aber bei Cappelli dem 15. Jh. zugeordent wird... ### 
            -->
            . ;. ;. <lb/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-163r-1_4"/>
         </ab>


         <ab type="text" corresp="BK.15_13 BK.16_10 BK.16_11 BK.15_15" xml:id="laon-bm-265-163v-1">
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_13" spanTo="#laon-bm-265-163v-1_1"/>
            <seg type="initial">S</seg>i pater sponsam filii sui oppresserit et postea <lb/> ipsa
            filium eius acceperit . pater uero postea non . <lb/> habeat
            uxorem et ipsa mulier non habeat mari<lb break="no"/>tum . quia non dixit
               <add>quod</add><metamark function="insertion"/> pater eius cum ipsa mansisset . <cb
               n="164r"/> filius uero eius qui nesciens fecit accipiat mulierem . <lb/> legitimam ;
               <anchor xml:id="laon-bm-265-163v-1_1"/>
            <milestone unit="capitulare" n="BK.16"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_10" spanTo="#laon-bm-265-163v-1_2"/> Si filius cum
            nouerca sua uxorem patris <lb/> sui dormierit nec illa nec ille possunt ad
               con<mod>i</mod>ugium <lb/> peruenire sed ille uir si uult potest uxorem habere <lb/>
               se<mod>d</mod> melius est abstinere ; <anchor xml:id="laon-bm-265-163v-1_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_11" spanTo="#laon-bm-265-163v-1_3"/> Si quis cum
            filiastra sua dor<lb break="no"/>mierit simil<subst>
               <del>i</del>
               <add>e</add>
            </subst> sententia stare potest et qui cum sorore <lb/> uxoris suae simili modo stare
            potest . <anchor xml:id="laon-bm-265-163v-1_3"/>
            <milestone unit="capitulare" n="BK.15"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_15" spanTo="#laon-bm-265-163v-1_4"/> Si quis
            filiastram <lb/> aut filiastrum suum ante episcopi confirmatione tenu<lb break="no"
            />erit separetur ab uxore sua et alteram non accipiat <lb/> Similiter et femina alterum
            non accipiet ; ; ;. <lb/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-163v-1_4"/>
         </ab>


         <milestone unit="capitulare" n="BK.16"/>

         <ab type="text" corresp="BK.16_18 BK.15_20 BK.16_5" xml:id="laon-bm-265-164r-1">
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_18" spanTo="#laon-bm-265-164r-1_2"/>
            <seg type="initial">Q</seg>ui cum consubrina uxoris suae manet suam ca<lb break="no"
            />reat et aliam non habeat illa quam h<mod>a</mod>buit faciat . <lb/> quod uult .
               <anchor xml:id="laon-bm-265-164r-1_1"/>
            
            <milestone unit="capitulare" n="BK.15"/>
            
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_20" spanTo="#laon-bm-265-164r-1_2"/> Si quis uir
            accipiat mul<subst><del>r</del><add>ierem</add></subst> et habuit <lb/> ipsam
            . aliquanto tempore et ipsa femina dicit quod <lb/> non mansisset cum ea . et ille uir
            dicit quod sic fecisset . <lb/> in ueritate uiri consistet quia caput est mulieris . <lb/>
            <anchor xml:id="laon-bm-265-164r-1_2"/>
            
            <milestone unit="capitulare" n="BK.16"/>
            
            <milestone unit="span" corresp="BK.16_5" spanTo="#laon-bm-265-164r-1_3"/> Si quis mulier
            mortem uiri sui . aput homines . <lb/> consiliauerit et ipse uir si se defendendo .
            euaserit <lb/> potest postea mulierem . illam . dimittere si uoluerit
               <anchor xml:id="laon-bm-265-164r-1_3"/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="164v"/>
         <lb n="5"/>

         <ab type="text" corresp="Canones.Gregorii_176-177 BK.15_16" xml:id="laon-bm-265-164v-1">
            <milestone unit="span" corresp="Canones.Gregorii_176-177" spanTo="#laon-bm-265-164v-1_2"/>
            <seg type="initial">M</seg>ulieri mortua licet uiro post mensem alteram . <lb/> accipere
            mortuo uiro post annum licet mulieri uirum <lb/> tollere dicamus . <choice>
               <abbr>an</abbr>
               <expan>annum</expan>
            </choice> . I . peniteat . trigamus . VII . <lb/>
            <choice>
               <abbr>ann</abbr>
               <expan>annos</expan>
            </choice> peniteat . <anchor xml:id="laon-bm-265-164v-1_1"/>
            
            <milestone unit="capitulare" n="BK.15"/>
            
            <milestone unit="span" corresp="BK.15_16" spanTo="#laon-bm-265-164v-1_2"/> Si quis uir
            dimiserit uxorem suam . <lb/> et dederit ei comiatu . pro relegionis causa infra <lb/> 
            monasterium deo seruire aut foras monasterio . <lb/> dederit ei licentiam uelare sicut
            diximus propter <lb/> deum uir illius accipiat <del unit="chars" quantity="1"/> mulierem
            legitimam . <lb/> similiter et mulier faciat ;. ;. ;. ;. .
            <anchor xml:id="laon-bm-265-164v-1_2"/>
         </ab>



      </body>
   </text>
</TEI>
