<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia-msDesc-Transcription.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia.sch" type="application/xml"
schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="bonn-ub-s-402">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title type="main" xml:lang="ger">Bonn, Universitäts- und Landesbibliothek, S.
               402</title>
            <title type="sub" xml:lang="ger">Beschreibung der Handschrift nach Mordek und
               Transkription der S. 131-145, 182</title>
            <title type="sub" xml:lang="eng">Manuscript description according to Mordek and
               transcription of pp. 131-145, 182</title>
            <respStmt>
               <persName key="KU">
                  <forename>Karl</forename>
                  <surname>Ubl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Projektleitung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Project lead</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="BM">
                  <forename>Britta</forename>
                  <surname>Mischke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Transkription, Beschreibung und Auszeichnung nach TEI P5
                  Standard</resp>
               <resp xml:lang="eng">Transcription, description and text encoding according to the
                  TEI P5 standard</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="TJ">
                  <forename>Tobias</forename>
                  <surname>Jansen</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (S.
                  131-140)</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions (pp.
                  101-140)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SK">
                  <forename>Sören</forename>
                  <surname>Kaschke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription (S. 140-145, 182)</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription (pp. 140-145, 182)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DT">
                  <forename>Dominik</forename>
                  <surname>Trump</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen (S.
                  131-140)</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions (pp.
                  101-140)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="GB">
                  <forename>Grigorii</forename>
                  <surname>Borisov</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription (S. 140-145, 182)</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription (pp. 140-145, 182)</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="FF">
                  <forename>Franz</forename>
                  <surname>Fischer</surname>
                  <affiliation>Cologne Center for eHumanities (CCeH), Universität zu
                     Köln</affiliation>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Datenmodellierung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Data Modelling</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="CR">
                  <forename>Clemens</forename>
                  <surname>Radl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Kodierung von Mordek, Bibliotheca in TEI, Vorbereitung für
                  Übergabe an Capitularia</resp>
               <resp xml:lang="eng">TEI encoding of Mordek, Bibliotheca, preparation of data</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DS">
                  <forename>Daniela</forename>
                  <surname>Schulz</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Technische Umsetzung, Generierung der
                  Handschriftenbeschreibungen aus Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="eng">technical support, generating of manuscript description
                  according to Mordek, Bibliotheca</resp>
            </respStmt>
            <funder>Akademie der Wissenschaften und Künste Nordrhein-Westfalen</funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>
               <persName>Karl Ubl</persName>
               <orgName xml:lang="ger">Historisches Institut, Lehrstuhl für Geschichte des
                  Mittelalters, Universität zu Köln</orgName>
               <orgName xml:lang="eng">History Department, Chair for Medieval History, Cologne
                  University</orgName>
               <address xml:lang="ger">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Köln</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Raum 4.108</addrLine>
                  <addrLine>0221-470 2717</addrLine>
                  <country>Deutschland</country>
               </address>
               <address xml:lang="eng">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Cologne</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Room 4.108</addrLine>
                  <addrLine>+49 221-470 2717</addrLine>
                  <country>Germany</country>
               </address>
            </publisher>
            <availability>
               <p xml:lang="ger">Die Inhalte sind frei zugänglich und nicht-kommerziell. Einige
                  Digitalisate und Texte sind aus rechtlichen Gründen jedoch Mitarbeitern
                  vorbehalten.</p>
               <p xml:lang="eng">Content is freely available on a non-commercial basis. Some digital
                  images and texts are only available to staff due to copyright issues.</p>
            </availability>
            <date when="2015-06-22">18.02.2015</date>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc>
               <msIdentifier>
                  <settlement>Bonn</settlement>
                  <repository>Universitäts- und Landesbibliothek</repository>
                  <idno>S. 402</idno>
                  <msName/>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>96a</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="siglum">
                     <idno>Bo</idno>
                     <note/>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title type="main">Bonn, Universitäts- und Landesbibliothek, S. 402</title>
                  <origDate notBefore="1101" notAfter="1200">12. Jh.</origDate>
                  <origPlace
                     ref="http://www.geonames.org/2921044/federal-republic-of-germany.html http://d-nb.info/gnd/2028808-6 http://viaf.org/viaf/135446758"
                     > wohl Deutschland</origPlace>
               </head>
               <msContents>
                  <summary>
                     <p>Die Bonner Sammlung ist nahe verwandt mit der kleineren Hs. <ref
                           type="internal" subtype="mss" target="schaffhausen-sb-min-75"
                           >Schaffhausen Min. 75</ref>, soweit die Texte dort überliefert sind bzw.
                        sich dort erhalten haben (Ansegis-Worms-Block, Thegan), und mit dem
                        Kapitularienteil von Cod. <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="paris-bn-lat-4417">Paris Lat. 4417</ref> , der dieselben Wormser
                        Kapitularien (a. 829) tradiert wie die „Reimser Gruppe“ (siehe Cod. <ref
                           type="internal" subtype="mss" target="paris-bn-lat-10758">Paris Lat.
                           10758</ref>) und die Sammlung der Codd. <ref type="internal"
                           subtype="mss" target="vatikan-bav-pal-lat-582">Vatikan Pal. Lat.
                           582</ref> und <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="paris-bn-lat-9654">Paris Lat. 9654</ref>, ansonsten - was die
                        Abfolge einiger Stücke und Textvarianten betrifft - Parallelen auch zum
                        weitaus jüngeren Cod. <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="vatikan-bav-reg-lat-1036">Vatikan Reg. Lat. 1036</ref>.</p>
                  </summary>
                  <msItem n="1">
                     <p>
                        <locus>1-27</locus> Einhard, Vita Caroli Magni (MGH SS rer. Germ. [25], S.
                        1-41). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="2">
                     <p>
                        <locus>28-47</locus> Thegan, Gesta Hludowici imperatoris in einer stark
                        redigierten Sonderform (ed. G. H. Pertz, MGH SS 2 [Hannover 1829] S.
                        590-603, ohne Benutzung der Hs.; ed. E. Tremp, MGH SS Rer. Germ. [64]), S.
                        206-277 (Rezension B2). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="3">
                     <p>
                        <locus>47-131</locus>
                        <title corresp="BK.183">Ansegisi abbatis capitularium collectio</title>,
                        Praefatio, Buch 1-4 und Appendix 2, cc. 1-3, 7-8, 16-17, 27, 34-36, 38 (MGH
                        Capit. 1, S. 394-449), mit der Überschrift: <hi rend="italic">INCIPIT
                           PROLOGUS SALICĘ LEGIS LIBRI PRIMI.</hi> Zusatz wie in den Codd.
                        Schaffhausen Min. 75 und Paris Lat. 4417: </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="4">
                     <p>
                        <locus>64</locus> (direkt anschließend an Ansegis 1, 77) Gelasius I., JK
                        637. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="5">
                     <p>
                        <locus>131</locus>
                        <title corresp="BK.184">Constitutio de synodis anno 829 in regno Francorum
                           habendis</title> (a. 828): <hi rend="italic">CAP. A PIO LVDHEVVICO
                           EDITVM. Anno sexto decimo regnante domno luthouvico - in octauis
                           paschę</hi> (MGH Capit. 2, Nr. 184, S. 2 Z. 9 f., S. 2 Z. 19 - S. 3 Z. 5;
                        also mit dem Schlußabsatz, obwohl in MGH Capit. 2, S. 3 Anm. o nicht
                        vermerkt). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="6">
                     <p>
                        <locus>131-132</locus>
                        <hi rend="italic">I-VI</hi> - <title corresp="BK.186">Capitula ab episcopis
                           in placito tractanda</title> (a. 829): <hi rend="italic">HEC CAP. AB
                           EPISCOPIS TRACT. SUNT. De decimis quę ad capellam dominicam - noticiam
                           deferant</hi> (MGH Capit. 2, Nr. 186, S. 6 Z. 40 - S. 7 Z. 14); c. 7
                           (<title corresp="BK.186">Capitulum de expeditione exercitali</title>),
                        das nach Form und Inhalt einem sonst unbekannten Kapitular Ludwigs des
                        Frommen (a. 828/829) entstammen dürfte, ist unter <hi rend="italic">VI</hi>
                        subsumiert. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="7">
                     <p>
                        <locus>132-134</locus>
                        <hi rend="italic">VII-XVII</hi> - <title corresp="BK.191">Capitulare
                           Wormatiense</title> (a. 829): <hi rend="italic">De his qui sine consensu
                           episcopi presbiteros - ad palatium venire compellatur</hi> (MGH Capit. 2,
                        Nr. 191, S. 12 Z. 17 - S. 14 Z. 13); c. 9 zweigeteilt (neues Kapitel ab <hi
                           rend="italic">Ut de frugibus).</hi>
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="8">
                     <p>
                        <locus>134-137</locus>
                        <hi rend="italic">XVIII-XXXII</hi> - <title corresp="BK.192">Capitulare
                           missorum Wormatiense</title> (a. 829): <hi rend="italic">De beneficiis
                           destructis hoc obseruetur - ministerium amittat</hi> (MGH Capit. 2, Nr.
                        192, S. 14 Z. 35 - S. 17 Z. 9). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="9">
                     <p>
                        <locus>137-140</locus>
                        <hi rend="italic">XXXIII-XXXVIIII - </hi>
                        <title corresp="BK.193">Capitulare pro lege habendum Wormatiense</title> (a.
                        829): <hi rend="italic">De homicidiis in ęcclesiis uel in atriis earum
                           commissis - maius dampnum non adcrescat ex hoc</hi> (MGH Capit. 2, Nr.
                        193, S. 18 Z. 2 - S. 20 Z. 11); cc. 7 und 8 unter <hi rend="italic"
                           >XXXVIIII</hi> subsumiert, doch c. 8 durch kleine Initiale in neuer Zeile
                        abgesetzt. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="10">
                     <p>
                        <locus>140</locus>
                        <hi rend="italic">XL</hi> - <title corresp="BK.189">Tractoria de coniectu
                           missis dando</title> (a. 829):<hi rend="italic"> Volumus ut tale
                           coniectum missi nostri accipiant - in octaVIS PENTECOSTEN</hi> (das
                        letzte Wort ist sehr breit geschrieben und füllt fast eine ganze Zeile) (MGH
                        Capit. 2, Nr. 189, S. 11 Z. 4-10). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="11">
                     <p>
                        <locus>140-142</locus>
                        <hi rend="italic">II-VIII</hi> und <hi rend="italic">Cap. primum - XII</hi>
                        - <title corresp="BK.3">Pactus Childeberti I et Chlotharii I</title> (a.
                        511/558): <hi rend="italic">PACTUM CHILDEBERTI REGIS PRO TENORE PACIS.
                           CHildeberti et Clotharii emissum ut quia malorum insania conualuerat -
                           periculum subiacere cognoscat</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 3, S. 4 Anm. a (wie
                        Cod. Vatikan Reg. Lat. 1036), S. 4 Z. 32 - S. 6 Z. 6, S. 6 Z. 11 - S. 7 Z. 1
                        und S. 7 Z. 15-19 [ohne Benutzung der Hs.]; K. A. Eckhardt, Pactus legis
                        Salicae 112, S. 386-408); cc. 11 und 16 des separat numerierten <hi
                           rend="italic">DECRETUM CLOTARII REGIS</hi> fehlen, cc. 10 und 15 sind
                        gekürzt, cc. 9, 12 und 14 zweigeteilt, c. 10 dreigeteilt, cc. 17 und 18
                        zusammengefaßt. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="12">
                     <p>
                        <locus>142-145</locus>
                        <hi rend="italic">II-XII</hi> - <title corresp="BK.20a">Capitulare
                           Haristallense</title> (a. 779) in der Forma communis: <hi rend="italic"
                           >INCIPIUNT DECRETA DOMNI KAROLI REGIS FRANCORUM. ANNO feliciter XI regni
                           domni nostri karoli gloriosissimi regis facto capitulare in mense martio
                           - consenserunt decretum. De metropolitanis ut suffraganei episcopi eis
                           secundum decretum canonum - emendauerit moriatur</hi> (MGH Capit. 1, Nr.
                        20, S. 47 Anm. a, S. 47 Z. 16 - S. 51 Z. 26); cc. 1-10 gezählt als <hi
                           rend="italic">II-XI</hi>, cc. 11-23 unnumeriert; dazwischen wie in Cod.
                        Vatikan Reg. Lat. 1036 eingeschoben: </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="13">
                     <p>
                        <locus>143-144</locus>
                        <hi rend="italic">XII</hi> - <title corresp="BK.105">Capitula
                           Italica</title> Karls des Großen, c. 2, ohne Rubrik: <hi rend="italic">De
                           latronibus qui in custodiam missi sunt - qui ecclesiam infregerit
                           moriatur</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 105, S. 216 Z. 5-7, nur nach dem
                        Reginensis ediert; sinnvolle Variante der Bonner Hs.: <hi rend="italic"
                           >precium accipiat</hi> statt <hi rend="italic">precium pendat</hi>). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="14">
                     <p>
                        <locus>145- 146</locus>
                        <hi rend="italic">INCIPIT ORIGO FRANCORUM</hi>: Origo Francorum Bonnensis
                        (MGH SS rer. Merov. 7, S. 528, nach dieser Hs.; tradiert, wie die folgende
                        Lex Salica, auch in den Codd. Vatikan Reg. Lat. 1036, Reg. Lat. 1728 und
                        Ottob. Lat. 3081 [15. Jh.]). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="15">
                     <p>
                        <locus>146-182</locus> Lex Salica (Karolina emendata), Langer Prolog (ed. K.
                        A. Eckhardt, Lex Salica. 100 Titel-Text, S. 82-90), Titelverzeichnis, Kurzer
                        Prolog und Text mit Titel 2-71 (MGH LL nat. Germ. 4, 1, S. 5-15, S. 2 f. und
                        S. 21-235; Sigle K65; zur Hs. S. XXIV); anschließend, als gehöre es noch zur
                        Lex Salica: </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="16">
                     <p>
                        <locus>182</locus>
                        <title corresp="BK.40">Capitulare missorum</title> (a. 803), c. 19: <hi
                           rend="italic">Vt populus interrogetur de capitulis quę in lege nouiter
                           addita sunt - in ipsis capitulis faciant</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 40, S.
                        116 Z. 14-16). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="17">
                     <p>Nach freier Zeile, mit Initiale: </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="18">
                     <p>
                        <locus>182-186</locus> Exzerpte aus Regino von Prüm, Libri duo de
                        synodalibus causis et disciplinis ecclesiasticis: 2, 247-256 (mit
                        Auslassungen), 258, 260, 262 (nicht 261); 2, 6-9; 1, 329 und 330 (ed.
                        Wasserschleben, S. 310-316, 216-218, 155 f.). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="19">
                     <p>
                        <locus>187</locus> Neuzeitliche Inhaltsangaben; darüber (14./15. Jh.): <hi
                           rend="italic">set ab ore etiam redire concedat</hi>. </p>
                  </msItem>
               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc>
                        <support>
                           <material>Pergament</material>
                        </support>
                        <extent>94 foll. (paginiert 1-187; erste, nicht gezählte Seite ohne Text)
                              <note type="corr">Nach moderner Neufoliierung nun foll. 1r-94v; fol.
                              1r bis auf wenige, nicht mehr lesbare Schriftreste leer.</note>
                           <dimensions type="leaf" unit="mm">
                              <height>240</height>
                              <width>136-138</width>
                           </dimensions>
                           <dimensions type="written" unit="mm">
                              <height>192</height>
                              <width>101-105</width>
                           </dimensions>
                        </extent>
                        <collation>
                           <formula>11 IV<hi rend="super">175</hi> + 2<hi rend="super">179</hi> +
                                 II<hi rend="super">187</hi>
                           </formula>
                           <catchwords>Kustoden: <hi rend="italic">A</hi> (15) bis <hi rend="italic"
                                 >L</hi> (175) am Ende der Lagen, <hi rend="italic">M</hi> (176) am
                              Anfang der Schlußblätter</catchwords>
                        </collation>
                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout writtenLines="31">31</layout>
                        <layout columns="1"/>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc>
                     <handNote/>
                  </handDesc>
                  <scriptDesc>
                     <scriptNote>Gotische Minuskel</scriptNote>
                  </scriptDesc>
                  <decoDesc>
                     <p>Text in brauner Tinte, Korrekturen dunkler. Rote Rubriken, Initialen und
                        Zahlen, einige Anfangsbuchstaben mit Akanthusblättern verziert.</p>
                  </decoDesc>
                  <bindingDesc>
                     <binding>
                        <p/>
                     </binding>
                  </bindingDesc>
               </physDesc>
               <history>
                  <origin>
                     <p>
                        <origDate notBefore="1101" notAfter="1200">12. Jh.</origDate>; <origPlace
                           ref="http://www.geonames.org/2921044/federal-republic-of-germany.html http://d-nb.info/gnd/2028808-6 http://viaf.org/viaf/135446758"
                           > wohl Deutschland</origPlace></p>
                  </origin>
                  <provenance>
                     <p>Nach der im Spiegel des Vorderdeckels eingeklebten Notiz war die Hs. <hi
                           rend="italic">Ein Geschenk des Herrn Predigers Richter zu Rees</hi>
                        (preuß. Herzogtum Kleve) <hi rend="italic">an Herrn D. und Profess.
                           Berg</hi> (Johann Peter Berg [1737-1800], seit 1762 Professor in Bremen,
                        seit 1763 in Duisburg; vgl. Allgemeine Deutsche Biographie 2 [1875] S. 364);
                        Universitätsbibliothek Duisburg, 1818 von der Universitätsbibliothek Bonn
                        übernommen. Alte Signatur: 96a.</p>
                  </provenance>
                  <acquisition/>
               </history>
               <additional>
                  <surrogates/>
                  <listBibl>
                     <listBibl type="cap">
                        <bibl corresp="#Mordek_1995">Mordek 1995, S. 81-85</bibl>
                        <bibl corresp="#Tremp_1995">Tremp 1995, S. 35-37</bibl>
                        <bibl corresp="#Kery_1999">Kéry 1999, S. 93</bibl>
                        <bibl corresp="#Tischler_2001">Tischler 2001, S. 1576-1581, 1584-1592</bibl>
                        <bibl corresp="#Geiß_2015">Geiß 2015, S. XXXV-XXXVIII, LXI, 189 f. und
                           370</bibl>
                        <bibl corresp="#Coumert_2023">Coumert 2023, S. 16, 28, 66, 68, 85, 120-122,
                           173, 181, 378, 402</bibl>
                        <bibl>Bibliotheca legum regni Francorum manuscripta, Karl Ubl (Hg.) unter
                           der Mitarbeit von Dominik Trump und Daniela Schulz, Köln 2012 ff. <ref
                              subtype="Bl" target="bonn-ub-s-402" type="external"/></bibl>

                        <bibl resp="capit"><ref type="internal" subtype="mom"
                              target="handschrift-des-monats-bonn-s-402"/></bibl>

                     </listBibl>
                     <listBibl type="lit">
                        <bibl> A. W. Heffter, Bericht über einen für die teutsche Geschichte und
                           teutsches Recht wichtigen, noch unbenutzten Codex Mstus der hiesigen
                           Universitäts-Bibliothek, in: Rheinisches Museum für Jurisprudenz 1 (1827)
                           S. 158-164</bibl>
                        <bibl corresp="#Pardessus_1843"> Pardessus 1843, S. XLII f. </bibl>
                        <bibl corresp="#Krause_V_1891"> Krause V 1891, S. 424 </bibl>
                        <bibl corresp="#Boretius_1897">Boretius 1897, S. XIII </bibl>
                        <bibl corresp="#Besta_1923"> Besta 1923, S. 245 Anm. 1 (irrtümlich „bernense
                           404“)</bibl>
                        <bibl corresp="#Christ_1937"> Christ 1937, S. 311 Anm. 4, S. 314 </bibl>
                        <bibl> P. Otto - P. Reiche - K. Lelbach u. a., Rheinische Handschriften der
                           Universitätsbibliothek Bonn. Erich von Rath zum sechzigsten Geburtstag
                           (Bonn 1941) S. 12</bibl>
                        <bibl corresp="#Eckhardt_K_1954"> Eckhardt K 1954, S. 35 f.</bibl>
                        <bibl corresp="#Dolezalek_1972"> Dolezalek 1972, Bd. 1</bibl>
                        <bibl>H.-G. Oomen - I. Oomen, Zur Überlieferungsgeschichte von Thegans Vita
                           Hludowici Imperatoris, in: K. Hauck - H. Mordek (Hg.),
                           Geschichtsschreibung und geistiges Leben im Mittelalter. Festschrift für
                           Heinz Löwe zum 65. Geburtstag (Köln - Wien 1978) S. 163, 171 Anm.
                           24</bibl>
                        <bibl corresp="#Schmitz_G_1980"> Schmitz G 1980, S. 1 f., 5-15</bibl>
                        <bibl corresp="#Mordek_1988"> Mordek 1988, S. 75 Anm. 27, S. 79 Anm.
                           52</bibl>
                        <bibl corresp="#Tremp_1988">Tremp 1988, S. 158 f., 190-193</bibl>
                        <bibl corresp="#McKitterick_1989"> McKitterick 1989, S. 53 Tab. 1</bibl>
                        <bibl>Handschriftencensus Rheinland, hg. von G. Gattermann, bearb. von H.
                           Finger, M. Riethmüller u. a. (Schriften der Universitäts- und
                           Landesbibliothek Düsseldorf 18 [Wiesbaden 1993]) Nr. 197, S. 147
                           f.</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="cat">
                        <bibl>A. Klette - I. Staender, Chirographorum in bibliotheca academica
                           Bonnensi servatorum catalogus 2 (Bonn 1858-1876) S. 118</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="abb">
                        <bibl corresp="#Schmitz_G_1980"> Schmitz G 1980, Abb. 1, 2 und 3 nach S. 2
                           (pp. 1, 47 und 97, Ausschnitte)</bibl>
                     </listBibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <p>Transkriptionsvorlage: Die Transkription wurde anhand des in der Bonner ULB aufbewahrten
            Sicherungsfilms (s/w) der Hs. erstellt, die Nachkollationen konnten auf ein von der Hill
            Monastic Library angefertigtes, qualitativ besseres s/w-Digitalisat zurückgreifen.
            Unsichere Lesungen und Korrekturen sowie die Verwendung farbiger Tinte wurden bei einer
            Autopsie des Originals am 10.06.2026 in der ULB Bonn geprüft. </p>
         <projectDesc>
            <p xml:lang="ger">Capitularia. Edition der fränkischen Herrschererlasse: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">Capitularia. Edition of the Frankish capitularies: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p xml:lang="ger">Die Transkription folgt den Richtlinien des Capitularia-Projektes:
                  <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/doc/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">The transcription adheres to the guidelines of the Capitularia
               project: <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/doc/"/>
            </p>
         </editorialDecl>
      </encodingDesc>
      <revisionDesc>
         <change who="DS" when="2015-06-22">Datei erstellt aus Mordek-XML</change>
         <change who="BM" when="2016-03-01">Datei veröffentlicht (BK 184, 186, 189, 191, 192,
            193)</change>
         <change who="BM" when="2026-06-11">Transkriptionen ergänzt (BK 3, 20a, 40, 105); Ergebnisse
            der Autopsie des Originals eingearbeitet</change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <facsimile>
      <graphic url="http://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275294"/>
      <!-- bm: Der Link wird jetzt zum Handschriftenportal umgeleitet, wo aber kein Digitalisat mehr zur Verfügung gestellt wird.
      Nach Auskunft von Tobias Jansen (05/2026) werden die mittelalterlichen Hss. der ULB Bonn aber nach und nach digitalisiert
      und dann sowohl in deren digitalen Sammlungen wie auch auf dem Handschriftenportal zur Verfügung gestellt, so dass ich
      den Link einfach mal stehen lassen würde. -->
   </facsimile>
   <text>
      <front>
         <div type="content">
            <list>
               <item n="1">
                  <ptr target="#bonn-ub-s-402-131-1" type="internal"/>Capitulare A pio Lvdhevvico
                  Editvm</item>
               <item n="2">
                  <ptr target="#bonn-ub-s-402-131-3" type="internal"/>Hec capitula ab episcopis
                  Tractanda Sunt<list>
                     <item n="2.1">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-131-4" type="internal"/>I</item>
                     <item n="2.2">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-1" type="internal"/>II</item>
                     <item n="2.3">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-3" type="internal"/>III</item>
                     <item n="2.4">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-5" type="internal"/>IIII</item>
                     <item n="2.5">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-7" type="internal"/>V</item>
                     <item n="2.6">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-9" type="internal"/>VI</item>
                     <item n="2.7">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-11" type="internal"/>VII</item>
                     <item n="2.8">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-13" type="internal"/>VIII</item>
                     <item n="2.9">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-15" type="internal"/>VIIII</item>
                     <item n="2.10">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-132-17" type="internal"/>X</item>
                     <item n="2.11">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-133-1" type="internal"/>XI</item>
                     <item n="2.12">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-133-3" type="internal"/>XII</item>
                     <item n="2.13">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-133-5" type="internal"/>XIII</item>
                     <item n="2.14">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-134-1" type="internal"/>XIIII</item>
                     <item n="2.15">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-134-3" type="internal"/>XV</item>
                     <item n="2.16">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-134-5" type="internal"/>XVI</item>
                     <item n="2.17">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-134-7" type="internal"/>XVII</item>
                     <item n="2.18">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-134-9" type="internal"/>XVIII</item>
                     <item n="2.19">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-135-1" type="internal"/>XVIIII</item>
                     <item n="2.20">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-135-3" type="internal"/>XX</item>
                     <item n="2.21">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-135-5" type="internal"/>XXI</item>
                     <item n="2.22">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-135-7" type="internal"/>XXII</item>
                     <item n="2.23">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-135-9" type="internal"/>XXIII</item>
                     <item n="2.24">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-135-11" type="internal"/>XXIIII</item>
                     <item n="2.25">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-135-13" type="internal"/>XXV</item>
                     <item n="2.26">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-136-1" type="internal"/>XXVI</item>
                     <item n="2.27">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-136-3" type="internal"/>XXVII</item>
                     <item n="2.28">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-136-5" type="internal"/>XXVIII</item>
                     <item n="2.29">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-136-7" type="internal"/>XXVIIII</item>
                     <item n="2.30">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-136-9" type="internal"/>XXX</item>
                     <item n="2.31">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-137-1" type="internal"/>XXXI</item>
                     <item n="2.32">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-137-3" type="internal"/>XXXII</item>
                     <item n="2.33">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-137-5" type="internal"/>XXXIII</item>
                     <item n="2.34">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-138-1" type="internal"/>XXXIIII</item>
                     <item n="2.35">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-138-3" type="internal"/>XXXV</item>
                     <item n="2.36">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-138-5" type="internal"/>XXXVI</item>
                     <item n="2.37">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-139-1" type="internal"/>XXXVII</item>
                     <item n="2.38">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-139-3" type="internal"/>XXXVIII</item>
                     <item n="2.39">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-139-5" type="internal"/>XXXVIIII</item>
                     <item n="2.40">
                        <ptr target="#bonn-ub-s-402-140-1" type="internal"/>XL</item>
                  </list></item>

               <item n="3">
                  <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-140-3"/>Pactum childeberti regis pro
                  tenore pacis<list>
                     <item n="3.1">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-140-4"/>(CHildeberti et
                        Clotharii emissum ...)</item>
                     <item n="3.2">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-140-5"/>II</item>
                     <item n="3.3">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-141-1"/>III</item>
                     <item n="3.4">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-141-3"/>IIII</item>
                     <item n="3.5">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-141-5"/>V</item>
                     <item n="3.6">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-141-7"/>VI</item>
                     <item n="3.7">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-141-9"/>VII</item>
                     <item n="3.8">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-141-11"/>VIII</item>
                  </list></item>
               <item n="4">
                  <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-141-13"/>Decretum clotarii regis<list>
                     <item n="4.1">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-141-14"/>primum Capitulum</item>
                     <item n="4.2">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-1"/>II</item>
                     <item n="4.3">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-3"/>III</item>
                     <item n="4.4">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-5"/>IIII</item>
                     <item n="4.5">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-7"/>V</item>
                     <item n="4.6">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-9"/>VI</item>
                     <item n="4.7">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-11"/>VII</item>
                     <item n="4.8">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-13"/>VIII</item>
                     <item n="4.9">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-15"/>VIIII</item>
                     <item n="4.10">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-17"/>X</item>
                     <item n="4.11">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-19"/>XI</item>
                     <item n="4.12">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-21"/>XII</item>
                  </list></item>
               <item n="5">
                  <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-23"/>INcipiunt decreta domni
                  karoli regis francorum<list>
                     <item n="5.1">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-142-24"/>(ANNO feliciter XI
                        regni domni nostri ...)</item>
                     <item n="5.2">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-1"/>II</item>
                     <item n="5.3">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-3"/>III</item>
                     <item n="5.4">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-5"/>IIII</item>
                     <item n="5.5">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-7"/>V</item>
                     <item n="5.6">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-9"/>VI</item>
                     <item n="5.7">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-11"/>VII</item>
                     <item n="5.8">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-13"/>VIII</item>
                     <item n="5.9">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-15"/>VIIII</item>
                     <item n="5.10">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-17"/>X</item>
                     <item n="5.11">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-19"/>XI</item>
                     <item n="5.12">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-143-21"/>XII</item>
                     <item n="5.13">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-1"/> (De uindicta et iuditio
                        ...) </item>
                     <item n="5.14">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-2"/>(apitula vero que benę
                        memorię ...) </item>
                     <item n="5.15">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-3"/> (De rebus vero
                        ęcclesiarum ...) </item>
                     <item n="5.16">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-4"/> (De truste faciendum
                        ...) </item>
                     <item n="5.17">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-5"/> (De cerareis et
                        tabulariis ...) </item>
                     <item n="5.18">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-6"/> (De sacramentis
                        gildonię ...) </item>
                     <item n="5.19">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-7"/> (De iterantibus ...) </item>
                     <item n="5.20">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-8"/> (De theloneis ...) </item>
                     <item n="5.21">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-9"/> (De mancipiis ...) </item>
                     <item n="5.22">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-10"/> (De bruniis ...) </item>
                     <item n="5.23">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-11"/> (Si comes in suo
                        ministerio ...) </item>
                     <item n="5.24">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-12"/> (Si quis pro faida
                        ...) </item>
                     <item n="5.25">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-13"/> (Simili modo ...) </item>
                     <item n="5.26">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-144-14"/> (De latronibus ...)
                     </item>
                  </list>
                  <list>
                     <item n="6">
                        <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-182-1"/>[Als Anhang zur Lex Salica]<list>
                           <item n="6.1">
                              <ptr type="internal" target="#bonn-ub-s-402-182-1"/> (Vt populus
                              interrogetur ...) </item>
                        </list></item>
                  </list>
               </item>
            </list>
         </div>
         <div type="mshist"/>
         <div type="scribe">
            <p>Der hier transkribierte Teil der Hs. wurde von einer Hand in gotischer Minuskel
               geschrieben.</p>
            <p>Bei Worttrennungen am Zeilenende setzt der Schreiber dünne Schrägstriche als
               Trennungszeichen; gelegentlich finden sich diese aber auch nach einem Wort, das durch
               den Zeilenwechsel gar nicht getrennt wird. <mentioned>Fideiussores</mentioned> wird
               grundsätzlich <mentioned>fidei iussores</mentioned> geschrieben.</p>
            <p>Ein zeitgleicher Korrektor, der im gesamten Codex tätig war, nahm einige Korrekturen
               in dunkelbrauner Tinte vor (vgl. Tischler 2001 S. 1579 Anm. 682); z. B. <locus>S.
                  133</locus>: zuvor ergänztes <mentioned>an</mentioned> über
                  <mentioned>nona</mentioned> wieder gestrichen; <locus>S. 140</locus>:
                  <mentioned>dein.</mentioned> ergänzt; <locus>S. 144</locus>:
                  <mentioned>defecerit</mentioned> korrigiert zu
                  <mentioned>deinterfecerit</mentioned>. An anderen Stellen korrigierte er auch
               falsche Kapitelzählungen (<locus>S. 106</locus>) oder falsch ausgeführte (<locus>S.
                  103</locus>) bzw. fehlende Initialen (<locus>S. 139</locus>). Offenbar verglich er
               andere Vorlagen, was man etwa im Teil mit der Sammlung des Ansegis an den in Notizen
               auf dem Seitenrand stehenden Ergänzungen ganzer Textpassagen erkennen kann (z. B.
                  <locus>S. 117</locus> bei Ans. 4, 16 oder auf <locus>S. 125</locus>, wo das
               fehlende Kapitel Ans. 4, 50 am Rand nachgetragen wurde). Im Text von BK 3 c. 12
               ergänzte er offenbar das Wort <mentioned>placitum</mentioned> in einer
               freigebliebenen Lücke (<locus>S. 142 Z. 9</locus>).</p>
         </div>
         <div type="letters">
            <p>Einzelbuchstaben: gerades d überwiegt, gelegentlich findet sich auch unziales D am
               Wortbeginn (z. B. <locus>p. 132, 133</locus>). I-longa wird in der Regel am Wortende
               bei Vokalverdoppelung benutzt. Majuskel-R steht gerne am Wortende in Verbindung mit
               –ur.</p>
            <p>Ligaturen: Es finden sich zahlreiche Ligaturen, u. a. ct, et, or, rt, st; et
               erscheint gleichzeitig auch als tironische Note in Form einer 7.</p>
            <p>Besonderheiten: Für die Auszeichnungsschrift werden Capitalis- und Unzialbuchstaben
               verwendet.</p>
         </div>
         <div type="abbreviations">
            <p>Die Schrift weist zahlreiche Abkürzungen auf, die sich hauptsächlich auf die
               herkömmlichen Kürzungen für per-, pro-, -us, -ur, vero, vel, esse etc. beschränken.
               Für <mentioned>latro</mentioned> wird die Kürzung lat. mit über t übergeschriebenem o
               verwendet. Für Kürzungen mit q(ue) wird oft ein in das Mittelband eingepasstes
               Majuskel-Q eingesetzt (z. B. <locus>S. 131, Z. 21</locus> und <locus>S. 132, Z.
                  1</locus>: gek. Qe. = que).</p>
            <p>Das auf <locus>S. 135, Z. 28</locus> gekürzte <mentioned>cap.</mentioned> wurde
               ausnahmsweise mit <mentioned>capitulari</mentioned> (statt, wie sonst üblich, mit
                  <mentioned>capitulo</mentioned>) aufgelöst, da sich eine parallele Stelle in
               ausgeschriebener Form findet (<mentioned>in capitulari priori</mentioned>, <locus>S.
                  137, Z. 17 f.</locus>); allerdings wird in einem ähnlichen Kontext auf <locus>S.
                  134, Z. 30</locus> auch einmal <mentioned>in capitulo priori</mentioned>
               ausgeschrieben. Auch <mentioned>Cap.</mentioned> in der Überschrift zu BK 184 auf
                  <locus>S. 131, Z. 5</locus> wurde analog mit <mentioned>Capitulare</mentioned>
               aufgelöst.</p>
         </div>
         <div type="punctuation">
            <p>Als Interpunktionszeichen wird die media distinctio verwendet. Gelegentlich wird
               alleinstehendes a mit einem dünnen Schrägstrich überschrieben (z. B. <locus>S. 133,
                  Z. 26</locus>), der keine erkennbare Funktion hat (evtl. ein
               Betonungszeichen?).</p>
         </div>
         <div type="structure">
            <p><locus>S. 131-140:</locus>Die Zusammenstellung des mit den Wormser Versammlungen von
               829 zusammenhängenden Materials wird durch die Einberufung zu den Synoden (BK 184)
               eröffnet, die eine eigene Überschrift in rot (<mentioned>Cap[itulare] A pio
                  Lvdhevvico Editv[m]</mentioned>) aufweist und mit einer sich über drei Zeilen
               erstreckenden, reich ornamental verzierten Anfangsinitiale in roter Tinte eingeleitet
               wird. Die folgenden Kapitellisten (BK 186, 191-193, 189) sind in einer einzigen Liste
               mit 40 Kapiteln zusammengefaßt, die nicht weiter untergliedert und unter der
               (eigentlich nur BK 186 zuzuordnenden) Überschrift <mentioned>Hec cap[itula] ab
                  epis[copis] Tract[anda] S[un]t</mentioned> (ebenfalls in roter Tinte) subsumiert
               werden. Die einzelnen Kapitel werden von vergrößerten, aber nur die Höhe einer Zeile
               umfassenden Initialen und vorangestellten römischen Ziffern in roter Tinte
               eingeleitet, wobei die Kapitelzahlen in der Regel in der Zeile, manchmal aber auch
               etwas ausgerückt am Rand stehen können (z. B. <locus>S. 134 Z. 1, S. 135 Z. 2,
                  23</locus>). Gelegentlich grenzen rote Paragraphenzeichen eine Kapitelzahl vom
               umgebenden Text ab, so auf <locus>S. 131, vorletzte Zeile</locus>, oder <locus>S.
                  134, Z. 2</locus>.</p>
            <p>Eine leichte Abweichung vom geschilderten Gliederungsschema findet sich zweimal: Bei
               c. XXXVII (= BK 193 c. 5) reicht die einleitende Initiale über zwei Zeilen, und der
               Text des Kapitels ist nochmals untergliedert, indem die Anfangsmajuskel des
               Ansegis-Zitates (Ansegis 4, 55) deutlich als Versalie in den Rand ausgerückt ist; im
               gleichen Kapitel fehlt das erste der beiden Ansegis-Zitate (Ansegis 3, 40). Eine
               ebenso gestaltete Versalie markiert den Beginn von BK 193 c. 8 auf <locus>S. 140 Z.
                  7</locus>, das nicht als eigenes Kapitel gezählt wird, sondern in c. XXXVIIII (=
               BK 193 c. 7) integriert ist. Beide Versalien sind zudem in dunklerer/schwarzer Tinte
               (anstatt roter Auszeichnungsstinte oder dunkelbrauner Texttinte) ausgeführt, also
               evtl. nachgetragen.</p>
            <p>Die letzte Zeile der Kapitelsammlung (<locus>S. 140</locus>, Z. 24:<mentioned> -VIS
                  PENTECOSTEN.</mentioned>) wird durch weit auseinanderstehende Majuskeln (mit
               sporadisch dazwischen gesetzten Punkten) optisch hervorgehoben.</p>

            <p><locus>S. 140-142:</locus> Der Pactus pro tenore pacis (BK 3) ist auf zwei separat
               gezählte Listen für die Teile Childeberts und Chlothars aufgeteilt. Die erste Liste
               beginnt mit der Rubrik <mentioned>Pactum childeberti regis pro tenore
                  pacis</mentioned> in roter Tinte <!-- bm: Am Original geprüft! --> und enthält BK
               3 c. 1-8, gezählt als <mentioned>II-VIII</mentioned> (bei c. 1 wurde die Kapitelzahl
               weggelassen). Mit der roten Rubrik <mentioned>Decretum clotarii regis</mentioned>
               setzt die Zählung ab c. 9 neu ein (<mentioned>Cap. primum -
               XII</mentioned>)<!-- bm: Decretum - primum in roter Tinte; am Original geprüft! -->.
               Das Gliederungsschema entspricht dem oben beschriebenen, allerdings wird ab <locus>S.
                  142</locus> (beginnend mit BK 3 c. 9) die Kapitelzählung durchgängig in den
               Seitenrand ausgerückt.</p>
            <p><locus>S. 142-145:</locus> BK 20a wird mit der roten Rubrik <mentioned>INcipiunt
                  decreta domni karoli regis francorum</mentioned> eröffnet. Die Liste enthält c.
               1-10 gezählt als <mentioned>II-XI</mentioned> und c. 11-23 ohne Kapitelzählung. Die
               Zählung setzt mit dem als erstes Kapitel gezählten Prolog ein, die Kapitelzahl I
               wurde jedoch nicht hingeschrieben. Als <mentioned>XII</mentioned> nach BK 20a c. 11
               ist BK 105 c. 2 eingeschoben. Danach, ab <locus>S. 144</locus>, wurde die
               Kapitelzählung (die auf <locus>S. 143</locus>, wie schon auf der vorangehenden Seite,
               ausgerückt auf dem Seitenrand steht) nicht mehr fortgeführt. Bei c. 12 wurde zudem
               vergessen, die Anfangsinitiale auszuführen (<locus>S. 144 Z. 8</locus>).</p>
            <p><locus>S. 182:</locus> Am Ende der Kopie der Lex Salica (<locus>S. 146-182</locus>)
               wurde BK 40 c. 19 (ohne Rubrik oder Zählung, aber mit rot
               <!-- bm: Am Original geprüft! --> hervorgehobener Anfangsinitiale) angeschlossen, als
               wäre es ein Bestandteil der Lex Salica.</p>

         </div>
         <div type="annotations">
            <p>Ein neuzeitlicher Benutzer unterstrich verschiedene Passagen (z. B. einzelne
               Ortsnamen aus BK 184 auf <locus>S. 131</locus>) und notierte am unteren Rand von
                  <locus>S. 131</locus>: <mentioned>Nim.</mentioned> (oder
                  <mentioned>Vim.</mentioned>?) <mentioned>Luthuvici</mentioned> (korr. aus
                  <mentioned>Lotharii</mentioned>?) <mentioned>tempore
                  q</mentioned>(<mentioned>uod</mentioned>?)(es folgt gestrichenes
                  <mentioned>pt</mentioned>) <mentioned>ex verbis subvirgulatis l. 33. h. q(ua)m
                  m(a)x(im)e c. hoc p(re)s(ens?)</mentioned>
                  ...[<mentioned>ed</mentioned>?]<mentioned>ente</mentioned>. </p>
            <p>Auf <locus>fol. 136, auf Höhe von Z. 9</locus> (Beginn von c. XXVI = BK 192 c. 9)
               findet sich eine kreuzförmige Markierung in Blei.</p>
         </div>
         <div type="other"/>
      </front>
      <body>

         <cb n="131"/>
         <lb n="5"/>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.184"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-131-1"
            corresp="BK.184_inscriptio"><choice>
               <abbr>Cap</abbr>
               <expan>Capitulare</expan>
            </choice> . A pio <rs type="person">Lvdhe<lb break="no"/>vvico</rs> Editvm . </ab>
         <ab type="text" rend="nota" xml:id="bonn-ub-s-402-131-2" corresp="BK.184_a BK.184_b"
               ><milestone unit="span" corresp="BK.184_a" spanTo="#bonn-ub-s-402-131-2_1"
                  /><date><seg type="initial" rend="coloured">A</seg>nno sexto decimo regnante domno <lb/><rs
                  type="person">luthouvico</rs></date> . conuentus episcoporum debet fieri in .
               IIII<hi rend="super">or</hi> . locis . <lb/><choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice>
            <rs type="place">Maguntiaco</rs> . in quo isti archiepiscopi cum suis suf<lb break="no"
            />fraganeis conuenire debent . <rs type="person">Audgarius</rs> . <rs type="person"
               >Hatheboldus</rs> . <rs type="person">Hetto</rs> . <lb/>
            <rs type="person">Bernoinus</rs> . In <sic><rs type="place">parasiaco</rs></sic> . <rs
               type="person">Ebbo</rs> . <rs type="person">Ragnoardus</rs> . <rs type="person"
               >Lantramnus</rs> . archi<lb break="no"/>episcopus <rs type="place">senonis</rs> qui
            fuerit cum eorum suffraganeis . In <rs type="place">lugduno</rs> . <lb/>
            <rs type="person">Agobardus</rs> . <rs type="person">Bernardus</rs>
            <rs type="person">Andreas</rs> . <rs type="person">Benedictus</rs> cum suis suffraga<lb
               break="no"/>neis . In <rs type="place">tolosa</rs> . <rs type="person">Notho</rs> .
               <rs type="person">Bartholomeus</rs> . <rs type="person">Adelhelmus</rs> . <rs
               type="person">Aiulfus</rs> . <lb/>cum suis suffraganeis . In his conuentibus querere
            . tractare et in<lb break="no"/>uestigare . et inuenire cum dei adiutorio debent de
            causis <lb/>ad religionem christianam et ad eorum curam pertinentibus . et quid a
            <lb/>principibus uel reliquo populo uel ita ut diuina auctoritas docet <lb/>aut aliter
            teneatur . uel quid exinde ex parte uel ex toto dimissvm <lb/>sit ut non teneatur .
            Deinde quid in ipsorum qui pastores populi consti<lb break="no"/>tuti sunt morum
            conuersatione et actibus inueniri possit . quod diui<lb break="no"/>nę regulę uel
            auctoritati non concordet . simulque inuenire <expan>Que</expan>
            <lb/>occasiones in utroque ordine id effecerint ut a recto tramite <lb/>deuiassent . et
            quicquid ab eis de his causis inuentum fuerit . <lb/>tam sollerti cura custodiatur . ut
            nullatenus ad aliorum noti<lb break="no"/>ciam peruenire permittant ante episcopos
            constitutum Et ideo unus <lb/>notarius inter omnes eligatur . et quicquid ipsi
            inuenerint subti<lb break="no"/>liter describat . et sub iuramento constrictus fideliter
            conseruet . <anchor xml:id="bonn-ub-s-402-131-2_1"/><lb/><milestone unit="span"
               corresp="BK.184_b" spanTo="#bonn-ub-s-402-131-2_2"/>Volumus etiam ipsorum conuentum
            fieri in <date>octauis pentecosten</date>
            <lb/>Missi vero nostri suam incipiant legationem peragere in <date>octa<lb break="no"
               />uis paschę</date> . <anchor xml:id="bonn-ub-s-402-131-2_2"/></ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.186"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured nota" xml:id="bonn-ub-s-402-131-3"
            corresp="BK.186_inscriptio"> Hec <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitula</expan>
            </choice> ab episcopis <choice>
               <abbr>Tract</abbr>
               <expan>Tractanda</expan>
            </choice> . Sunt </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-131-4"
            corresp="BK.186_1_inscriptio"> . <seg type="num" n="1">I</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-131-5" corresp="BK.186_1"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e decimis quę ad capellam dominicam dantur . et homines <cb
               n="132"/>qui eas habent in suos usus conuertunt . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-1"
            corresp="BK.186_2_inscriptio">
            <seg type="num" n="2">II</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-2" corresp="BK.186_2"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e feminis <expan>Que</expan> in quibus<lb break="no"/>dam
            locis inrationabiliter sanctum uelum sibi <choice>
               <abbr>inpont</abbr>
               <expan>inponunt</expan>
            </choice> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-3"
            corresp="BK.186_3_inscriptio">
            <seg type="num" n="3">III</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-4" corresp="BK.186_3"><seg type="initial"
               rend="coloured">S</seg>imiliter <lb/>de monasteriolis puellarum in legatione <rs
               type="person">audgarii</rs> in quibus nullus <lb/>ordo bonę conuersationis tenetur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-5"
            corresp="BK.186_4_inscriptio">
            <seg type="num" n="4">IIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-6" corresp="BK.186_4"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e monasteriolis etiam diuersis <lb/>in <sic>missiatico</sic>
            <rs type="person">albrici</rs> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-7"
            corresp="BK.186_5_inscriptio">
            <seg type="num" n="5">V</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-8" corresp="BK.186_5"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e iudicio <expan>aque</expan> frigidę . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-9"
            corresp="BK.186_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-10" corresp="BK.186_6 BK.186_7">
            <milestone unit="span" corresp="BK.186_6" spanTo="#bonn-ub-s-402-132-10_1"/><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e his <lb/>qui usuris inseruiunt <anchor
               xml:id="bonn-ub-s-402-132-10_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.186_7" spanTo="#bonn-ub-s-402-132-10_2"/>uolumus
            atque iubemus ut missi nostri dili<lb break="no"/>genter inquirant . quanti homines
            liberi in singulis comitatibus <lb/>maneant qui per se <sic>queant</sic> expeditionem
            facere . uel quanti de his <lb/>quibus unus alium adiuuet . quanti etiam de his quibus a
            duobus tercius adiu<lb break="no"/>uetur et <expan>preparetur</expan> . ut eandem
            expeditionem et exercitale opus facere <lb/>possint . et eorum summam ad nostram
            noticiam deferant . <anchor xml:id="bonn-ub-s-402-132-10_2"/></ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.191"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-11"
            corresp="BK.191_1_inscriptio">
            <seg type="num" n="7">VII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-12" corresp="BK.191_1"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e his qui sine consensu episcopi <expan>presbiteros</expan> in
            ęcclesiis suis <sic>constiiunt<note type="editorial">Oder
                     <mentioned>constuunt</mentioned>?</note></sic> . uel de ęc<lb break="no"
            />clesiis eiciunt . et ab episcopo uel quolibet misso dominico admoniti obe<lb
               break="no"/>dire noluerint . ut bannum nostrum reuadiare cogantur . et fidei
            <lb/>iussores ad palatium nostrum uenire iubeantur . et tunc nos de<lb break="no"
            />cernamus utrum nobis placeat . ut aut illum bannum soluat . <lb/>aut aliam legem
            armiscaram sustineat . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-13"
            corresp="BK.191_2_inscriptio">
            <seg type="num" n="8">VIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-14" corresp="BK.191_2"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e ęcclesiis quę <lb/>inter coheredes diuisę sunt considerandum
            est . quatinus si secundum <lb/>prouidentiam et admonitionem episcopi ipsi coheredes eas
            uoluerint <lb/>tenere . honorare faciant . Si autem hoc contradixerint . in potestate
            <lb/>episcopi maneat utrum eas ita consistere permittat . aut reliquias in<lb break="no"
            />de auferat . et ubi ad nostrum beneficium ęcclesię pertinentes <lb/>inuentę fuerint ut
            describantur et nobis renuntientur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-15"
            corresp="BK.191_3_inscriptio">
            <seg type="num" n="9">VIIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-16" corresp="BK.191_3"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e ęcclesiis destructis ut episcopi et missi inquirant utrum
            per negli<lb break="no"/>gentiam aut per <expan>inpossibilitatem</expan> destructę sint
            . et ubi negli<lb break="no"/>gentia inuenitur . episcopali auctoritate emendare
            cogantur . <lb/>hi qui eas restaurare debuerant . Si vero per inpossibilitatem . ut aut
            <lb/>plures sint quam necesse sit . aut maioris magnitudinis . <lb/>quam ut ex rebus ad
            eas pertinentibus restaurare possint . episcopus <lb/>modum inueniat qualiter congrue
            emendari et consistere possint . <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-132-17"
            corresp="BK.191_4_inscriptio">
            <seg type="num" n="10">X</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-132-18" corresp="BK.191_4"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e uno manso ad ęcclesiam dato . de quo aliqui homines <cb
               n="133"/>contra statuta sibi seruitium exigunt . <expan>Quicumque</expan> pro hac
            causa accu<lb break="no"/>satus fuerit . comes uel missi hoc quod inde subtractum est
               <expan>presbiteris</expan> cum <lb/>sua lege restituere faciant . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-133-1"
            corresp="BK.191_5_inscriptio">
            <seg type="num" n="11">XI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-133-2" corresp="BK.191_5"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e his qui nonas et deci<lb break="no"/>mas iam per multos
            annos aut ex parte aut ex toto dare <choice>
               <abbr>neglexert</abbr>
               <expan>neglex<lb break="no"/>erunt</expan>
            </choice> . uolumus ut per missos nostros constringantur . ut secundum priorem capi<lb
               break="no"/>tularem soluantur unius anni nonam et decimam . cum sua lege . et in<lb
               break="no"/>super bannum nostrum . Dehinc eis <sic>an<add>de</add><metamark
                  function="insertion"/>nuntietur<note type="editorial"><mentioned>de</mentioned>
                  mit Einfügungszeichen ergänzt. Offenbar wollte der Schreiber
                     <mentioned>annuntietur</mentioned> zu <mentioned>denuntietur</mentioned>
                  korrigieren, vergaß aber, das <mentioned>an-</mentioned> zu tilgen.</note></sic>
            quod <expan>quicumque</expan> hanc ne<lb break="no"/>gligentiam iterauerit . beneficium
            unde nona<note type="editorial">korr. zu <mentioned>annona</mentioned>, Korrektur von
               einem späteren Korrektor wieder rückgängig gemacht durch Streichung des
               übergeschriebenen
               <mentioned>an-</mentioned>.<!-- bm: Am Original geprüft: Streichung in dunklerer Tinte! --></note>
            et decima persolui <lb/>debuit amissurum se sciat . Ita enim continetur in capitulari
               bo<lb break="no"/>nę memorię <rs type="person">genitoris nostri</rs> in libro primo
            capitulo LVII . ut <lb/>qui ęcclesiarum beneficia habent . nonam et decimam ex eis
               <sic>cuus</sic> ęcclesię <lb/>res sunt donent . Et qui tale beneficium habent ut
            medietatem <lb/>laborent . de eorum portione proprio <expan>presbitero</expan> decimas
            donent . Item in <lb/>capitulo XX<hi rend="super">o</hi>II<hi rend="super">o</hi> .
            libri . II . De nonis quidem et decimis unde et <rs type="person">genitor
               <lb/>noster</rs> et nos frequenter et in diuersis placitis admonitionem <lb/>fecimus
            . et per nostra capitula qualiter hęc obseruentur ordina<lb break="no"/>uimus . uolumus
            atque iubemus . ut de omni conlaboratu et de <lb/>uino et de fęno fideliter et pleniter
            ab omnibus nona et de<lb break="no"/>ci<mod>m</mod>a persoluatur . De nutrimine vero pro
            decima sicut hactenus con<lb break="no"/>suetudo fuit . ab omnibus obseruetur . Si quis
            episcoporum fuerit qui <lb/>argentum pro hoc accipere uelit . in sua potestate maneat .
            <lb/>iuxta quod ei et illi qui hoc persoluere debet conuenerit . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-133-3"
            corresp="BK.191_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="12">XII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-133-4" corresp="BK.191_6"><expan><seg type="initial"
                  rend="coloured">Q</seg>vicumque</expan> decimam abstrahit de ęcclesia ad quam per
            iusticiam <lb/>debet dari . et eam <sic><expan>presumptuose</expan></sic> et propter
            munera aut amiciciam <lb/>cuiuslibet per occasionem ad ęcclesiam alteram dederit . a
            comite <lb/>uel a misso nostro distringatur . ut eiusdem decimę quantitatem eum <lb/>cum
            sua lege restituat . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-133-5"
            corresp="BK.191_7_inscriptio">
            <seg type="num" n="13">XIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-133-6" corresp="BK.191_7"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e decimis quas populus <lb/>dare non uult nisi quolibet modo
            ab eo redimantur . ab episcopis <lb/>prohibendum est . ne fiat . Et si quis contemptor
            inuentus fuerit . <lb/>et nec episcopum . nec comitem audire uult . si noster homo est .
            <lb/>ad nostram <expan>presentiam</expan> uenire <expan>compellatur</expan> . cęteri
            vero constringantur <cb n="134"/>ut inuiti ęcclesię restituant . quod uoluntarie dare
            neglexerunt . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-134-1"
            corresp="BK.191_8_inscriptio">
            <seg type="num" n="14">XIIII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-134-2" corresp="BK.191_8"><seg type="initial"
               rend="coloured">V</seg>t de rebus ęcclesiarum quę ab his per XXX annorum <lb/>spacium
            sine ulla interpellatione possesse sunt testimonia non <lb/>recipiantur . sed eo modo
            contineantur . sicut res ad fiscum dominicum pertinen<lb break="no"/>tes contineri
            solent . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-134-3"
            corresp="BK.191_9_inscriptio">
            <seg type="num" n="15">XV</seg><note type="editorial">Zwischen X und V steht, sehr
               gedrängt, ein Strich wie ein i-longum; evtl. wurde ein I mit dem nachfolgenden V
               überschrieben, also <mentioned>XI...</mentioned> ad hoc korr. zu
                  <mentioned>XV</mentioned>.</note> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-134-4" corresp="BK.191_9" next="#bonn-ub-s-402-134-6"
                  ><expan><seg type="initial" rend="coloured">Q</seg>vicumque</expan> de rebus
            ęcclesiarum quas in be<lb break="no"/>neficium habent . restaurationes earum facere
            neglexerint . iuxta <lb/>capitulum anterius in quo de operibus ac nonis <add>et
               decimis</add><metamark function="insertion"/> et constitutum est . sic de <lb/>illis
            adimpleatur . quomodo in libro quarto capitulo XXXVIII . de opere <lb/>et restauratione
            ęcclesiarum consideratum est . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-134-5"
            corresp="BK.191_9_inscriptio">
            <seg type="num" n="16">XVI</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-134-6" corresp="BK.191_9" prev="#bonn-ub-s-402-134-4">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t de frugibus terrę et animalium nutrimine
            decime persoluantur . <lb/>De opere vero uel restauratione ęcclesiarum comes et
            episcopus siue abbas . <lb/>una cum misso nostro quem ipsi sibi ad hoc elegerint .
               consideratio<lb break="no"/>nem faciant . ut unusquisque eorum tantum inde accipiat .
            ad <lb/>operandum et restaurandum quantum ipse de rebus ęcclesię habere <lb/>cognoscitur
            . Similiter et uassi nostri aut in <expan>commune</expan> tantum <lb/>operis a<subst>
               <del/>
               <add>cip</add>
            </subst>iant quantum rerum ęcclesiasticarum habent uel unusquisque <lb/>per se iuxta
            quantitatem quam ipse tenet . aut si inter eos conue<lb break="no"/>nerit . ut pro opere
            faciendo argentum donent . iuxta estima<lb break="no"/>tionem operis in argento
            persoluant . cum quo precio rector ęcclesię <lb/>ad <expan>predictam</expan>
            restaurationem operarios conducere et materiam emere <lb/>possit . Et qui nonas et
            decimas dare neglexerit . primo quidem <lb/>illas cum sua lege restituat . et insuper
            bannum nostrum soluat . <lb/>ut ita castigatus . caueat ne sepius iterando beneficium
               amit<lb break="no"/>tat . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-134-7"
            corresp="BK.191_10_inscriptio">
            <seg type="num" n="17">XVII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-134-8" corresp="BK.191_10"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e illo qui agros dominicos propterea neglexerit <lb/>excolere
            . ut nonas et decimas exinde persoluat . et alienas <lb/>terras ad excolendum accepit .
            uolumus ut de tribus annis ipsam <lb/>annonam cum sua lege persoluat . Et si quis
            contemptor aut comitis aut <lb/>missorum nostrorum propter hoc exstiterit . per fidei
            iussores ad palatium ve<lb break="no"/>nire <expan>compellatur</expan> . </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.192"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-134-9"
            corresp="BK.192_1_inscriptio">
            <seg type="num" n="18">XVIII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-134-10" corresp="BK.192_1"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e beneficiis destructis hoc obseruetur . <lb/>quod in capitulo
            priori continetur . <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> in libro quarto capitulo <lb/>XXXVI . <expan>quicumque</expan> beneficium suum
            per occasionem desertum habuerit . <cb n="135"/>et intra annum postquam ei a comite uel
            misso <add>nostro</add><metamark function="insertion"/> notvm factum fuerit . <lb/>illud
            emendatum non habuerit . ipsum beneficium amittat . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-135-1"
            corresp="BK.192_2_inscriptio">
            <seg type="num" n="19">XVIIII</seg><lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-135-2" corresp="BK.192_2"><seg type="initial"
               rend="coloured">V</seg>t missi nostri <expan>ubicumque</expan> malos scabinos
            inueniunt eiciant . <lb/>et totius populi consensu in locum eorum bonos eligant . Et cum
            <lb/>electi fuerint . iurare eos faciant ut iniuste scienter iudicare <lb/>non debeant . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-135-3"
            corresp="BK.192_3_inscriptio">
            <seg type="num" n="20">XX</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-135-4" corresp="BK.192_3"><seg type="initial"
               rend="coloured">V</seg>t in omni comitatu hi qui meliores et ue<lb break="no"
            />ratiores inueniri possunt eligantur a missis nostris ad inquisiti<lb break="no"/>ones
            faciendas et rei ueritatem di<del>s</del>cendam et ut adiutores co<lb break="no"/>mitum
            sint ad iusticias faciendas . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-135-5"
            corresp="BK.192_4_inscriptio">
            <seg type="num" n="21">XXI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-135-6" corresp="BK.192_4"><seg type="initial"
               rend="coloured">V</seg>olumus ut <lb/><expan>quicumque</expan><note type="editorial"
               >Über dem <mentioned>u</mentioned> zwei Kürzungsstriche.</note> de scabinis
               <expan>deprehensus</expan> fuerit propter munera aut propter <lb/>amiciciam uel
            inimiciciam iniuste iudicasse . per fidei iusso<lb break="no"/>res missus ad
               <expan>presentiam</expan> nostram ueniat . De cętero omnibus <lb/>scabinis
            denuntietur . ne quis deinceps iustum iudicium per<lb break="no"/>uertere
               <expan>presumat</expan> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-135-7"
            corresp="BK.192_5_inscriptio">
            <seg type="num" n="22">XXII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-135-8" corresp="BK.192_5"><expan><seg type="initial"
                  rend="coloured">V</seg>bicumque</expan>
            <expan>commutationes</expan> tam tempore <lb/>nostro quam <rs type="person">genitoris
               nostri</rs> legitime et racionabiles atque utiles <lb/>ęcclesiis dei facte sunt .
            permaneant . <expan>Ubicumque</expan> autem inutiles et <expan>in<lb break="no"
               />commode</expan> atque irrationa<add>bi</add><metamark function="insertion"/>les
            facte sunt . dissoluantur . et unusquisque <lb/>quod dedit recipiat . Vbi vero mortua
            manus interiacet . aut alia <lb/><expan>quelibet</expan> causa quę rebellis esse
            uideatur . inuenta fuerit . dili<lb break="no"/>genter describatur . et ad nostram
            noticiam perferatur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-135-9"
            corresp="BK.192_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="23">XXIII</seg><note type="editorial"><mentioned>III</mentioned>
               übergeschrieben, aber wohl nicht nachträglich ergänzt.</note> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-135-10" corresp="BK.192_6"><expan><seg type="initial"
                  rend="coloured">Q</seg>vicumque</expan>
            <lb/>fuerit <expan>comprobatus</expan> de eo quod scienter testes in periurium duxisset
            . <lb/>sub fidei iussione ad nostrum palatium uenire <expan>compellatur</expan> . ut ibi
            <lb/>cum fidelibus nostris consideremus quid de tali homine faciendum sit . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-135-11"
            corresp="BK.192_7_inscriptio">
            <seg type="num" n="24">XXIIII</seg><note type="editorial"><mentioned>IIII</mentioned>
               übergeschrieben, aber wohl nicht nachträglich ergänzt.</note> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-135-12" corresp="BK.192_7"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e his qui discordiis et contentionibus studere solent . et in
            pace <lb/>uiuere nolunt . et inde uicti fuerint . uolumus ut fidei iusso<lb break="no"
            />res ad nostrum placitum ueniant . ubi consideremus quid de eis facere <lb/>debeamus . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-135-13"
            corresp="BK.192_8_inscriptio">
            <seg type="num" n="25">XXV</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-135-14" corresp="BK.192_8"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e bonis denariis quos populus recipere non <lb/>uult . uolumus
            ut hoc obseruetur et teneatur . quod in priori <choice>
               <abbr>cap</abbr>
               <expan>capitulari</expan>
            </choice> nostro <lb/>constitutum est . <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> in libro quarto capitulo XXX . <expan>Quicumque</expan> liber homo <lb/>uel in
            emptione . uel in debiti solutione denarium merum et bene <lb/>pensantem recipere
            noluerit . nostrum bannum <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> LX solidos <expan>compo<cb break="no" n="136"/>nat</expan> . Si vero serui
            ęcclesiastici aut fiscalini nostri aut comitum . aut <lb/>uassallorum nostrorum hoc
            facere <expan>presumpserint</expan> . LX ictibus uapulent . <lb/>Et si actores nostri
            aut aliorum uel aduocati eos missis nostris uel <lb/>comitibus iussi .
               <expan>presentare</expan> noluerint . <expan>predictum</expan> bannum <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> LX <lb/> solidos <expan>componant</expan> . et ad hanc constitutionem nostram
            adimplendam episcopi . <lb/>et abbas<note type="editorial">gek.
                  <mentioned>abb.</mentioned>, also mit einer Standardkürzung. Es ist jedoch nicht
               auszuschließen, dass der Schreiber diese hier ausnahmsweise für den Plural verwenden
               wollte, was der Satzzusammenhang <mentioned>(episcopi</mentioned>,
                  <mentioned>reliqui</mentioned>) nahelegen würde.</note> . siue reliqui qui
            beneficia nostra habent . adiuuent comites <lb/>in suis hominibus distringendis . Et si
            comites hanc constitu<lb break="no"/>tionem nostram neglexerint . hoc per missos nostros
            ad nostram noti<lb break="no"/>ciam perferatur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-136-1"
            corresp="BK.192_9_inscriptio">
            <seg type="num" n="26">XXVI</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" rend="nota" xml:id="bonn-ub-s-402-136-2" corresp="BK.192_9"><seg type="initial"
               rend="coloured">Q</seg>via se ea inpune <expan>committere</expan> posse existimant .
            nos <lb/>actoribus nostris <expan>precipiendum</expan> esse decernimus . ne ultra inpune
               fi<lb break="no"/>ant . ita ut <expan>ubicumque</expan> facta fuerint soluere cum
            disciplina <expan>preci<lb break="no"/>piantur</expan> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-136-3"
            corresp="BK.192_10_inscriptio">
            <seg type="num" n="27">XXVII </seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-136-4" corresp="BK.192_10"><seg type="initial"
               rend="coloured">C</seg>ollecte ad malefaciendum fieri omnimodis <lb/>prohibeantur .
            et <expan>ubicumque</expan> huiusmodi <expan>presumptiones</expan> factę fuerint .
            <lb/>digna emendatione corrigantur . Et si per negligentiam comitis <lb/>facte sunt uel
            inemendatę <choice>
               <abbr>remansert</abbr>
               <expan>remanserunt</expan>
            </choice> . hoc ad noticiam nostram perfe<lb break="no"/>ratur . Auctor vero facti si
            fuerit <expan>prepositus</expan> uel aduocatus . siue centenarius . <lb/>uel qualibet
            alia dignitate <expan>predita</expan> libera persona . post legalem emenda<lb break="no"
            />tionem in loco factam sub fidei iussores ad nostram <expan>presentiam</expan> ueniat .
            <lb/>Multitudo vero siue de seruis . siue de liberis legitima emenda<lb break="no"
            />tione multetur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-136-5"
            corresp="BK.192_11_inscriptio">
            <seg type="num" n="28">XXVIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-136-6" corresp="BK.192_11"><seg type="initial"
               rend="coloured">V</seg>olumus atque iubemus . ut omnes illi homines nostri . qui
            iussionem <lb/>nostram in reparandis pontibus <choice>
               <abbr>cotempsert</abbr>
               <expan>contempserunt</expan>
            </choice> in nostram <expan>presentiam</expan><note type="editorial">Das Kürzungszeichen
               über <mentioned>p</mentioned> wird vom Schreiber üblicherweise für
                  -<mentioned>er</mentioned>- verwendet; siehe eine Zeile tiefer
                  <mentioned>reddere</mentioned>, <mentioned>contempnere</mentioned>.</note>
            <lb/>ueniant rationem reddere . cur nostrum <expan>preceptum</expan> ausi sunt
            contempnere . <lb/>Comites autem rationem de suis pagensibus reddant . cur eos <lb/>aut
            non constrinxerint . ut hoc facerent . aut nobis nuntiare <lb/>neglexerunt . Similiter
            et de iniustis theloneis <expan>ubicumque</expan> acci<lb break="no"/>piuntur . sciant
            se exinde rationem nobis reddituros . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-136-7"
            corresp="BK.192_12_inscriptio">
            <seg type="num" n="29">XXVIIII</seg><lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-136-8" corresp="BK.192_12"><seg type="initial"
               rend="coloured">V</seg>t examen aquę frigidę . quod hactenus faciebant a missis
            nostris <lb/>omnibus interdicatur ne ulterius fiant . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-136-9"
            corresp="BK.192_13_inscriptio">
            <seg type="num" n="30">XXX</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-136-10" corresp="BK.192_13"><seg type="initial"
               rend="coloured">P</seg>ostquam comes et pa<lb break="no"/>genses de qualibet
            expeditione hostili reuersi fuerint . <cb n="137"/>ex eo die super XL annos sit bannus
            resisus . quod lingua theo<lb break="no"/>disca <sic>scatlegu</sic>
            <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> armorum depositio uocatur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-137-1"
            corresp="BK.192_14_inscriptio">
            <seg type="num" n="31">XXX<add>I</add></seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-137-2" corresp="BK.192_14"><seg type="initial"
               rend="coloured">H</seg>oc <lb/>missi nostri notum faciant comitibus et populo . quod
            nos in omni eb<lb break="no"/>domada unum diem ad causas audi<del>r</del>endas sedere
            uolumus . <lb/>Comites autem et missi nostri magnum studium habeant . ne forte
            <lb/>propter eorum negligentiam pauperes crucientur . et nos tedium propter <lb/>eorum
            clamores patiamur . si nostram <expan>graciam</expan> habere uelint . <lb/>Po<subst>
               <del>b</del>
               <add>p</add>
            </subst>ulo autem dicatur . ut caueat de aliis causis se ad nos re<lb break="no"
            />clamare . nisi de quibus missi nostri aut comites eis iusticias <lb/>facere noluerint
            . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-137-3"
            corresp="BK.192_15_inscriptio">
            <seg type="num" n="32">XXXII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-137-4" corresp="BK.192_15"><expan><seg type="initial"
                  rend="coloured">Q</seg>vicumque</expan> uicarius uel alius minister <lb/>comitum
            tributum quod inferenda uocatur maioris precii a <lb/>populo exigere
               <expan>presumpsit</expan> quam a missis bonę memorię <rs type="person">ge<lb
                  break="no"/>nitoris nostri</rs> constitutum fuit . hoc est duos solidos pro una
            uacca . <lb/>hoc quod iniuste superposuit atque abstulit sibique retinuit . <lb/>cum sua
            lege restituat . et insuper fredum nostrum <expan>componat</expan> et <lb/>ministerium
            amittat . </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.193"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-137-5"
            corresp="BK.193_1_inscriptio">
            <seg type="num" n="33">XXXIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" rend="nota" xml:id="bonn-ub-s-402-137-6" corresp="BK.193_1"><seg
               type="initial" rend="coloured">D</seg>e homicidiis in ęcclesiis <lb/>uel in atriis
            earum <expan>commissis</expan> obseruetur et teneatur . quod in capi<lb break="no"
            />tulari priori constitutum est in libro . IIII<hi rend="super">o</hi> . capitulo
               XIII<hi rend="super">o</hi> . Si quis ex leui <lb/>causa ut sine causa hominem in
            ęcclesia interfecerit . de ui<lb break="no"/>ta <expan>componat</expan> . Si vero foris
            rixati fuerint et unus alterum in ęc<lb break="no"/>clesia fugerit . et ibi se
            defendendo eum interfecerit . et si huius fac<lb break="no"/>ti testes non habuerit .
            cum XII . coniuratoribus suis legitime per <lb/>sacramentum affirmet se defendendo eum
            interfecisse . Et ipse <lb/>auctor si <expan>commote</expan> inter eos rixe extiterint .
            leodem interfecti <lb/>et insuper bannum nostrum <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> LX solidos soluere cogatur . et publi<lb break="no"/>cam exinde habeat
            pęnitentiam . Sin autem non ille qui alterum <lb/>interfecit . sed is qui occisus est
            eandem rixam <expan>commouit</expan> . absque <lb/><expan>compositione</expan> iaceat .
            et is qui eum interfecit secundum iudicium <lb/>canonicum publicam pęnitentiam agat . Si
            cuiuslibet proprius <lb/>seruus hoc <expan>commiserit</expan> . iudicio aquę feruentis
               exa<lb break="no"/>minetur . utrum hoc sponte an se defendendo fecisset . Et <cb
               n="138"/>si manus eius exusta fuerit . interficiatur . Si autem non fuerit . pub<lb
               break="no"/>lica pęnitentia multetur . nisi forte et ipse auctor
               <expan>commote</expan>
            <lb/> inter eos rixe fuerit inuentus . Tunc dominus eius iuxta quod vvergeldus
            <lb/>illius est ad ęcclesiam persoluat . aut eum si uoluerit eidem ęcclesię tra<lb
               break="no"/>dat . De ęcclesiastico et fiscalino et beneficiario seruo uolumus . ut
            <lb/>pro una uice vvergeldus eius pro eo <expan>componatur</expan> . altera uice ipse
            seruus <lb/>ad supplicium tradatur . hereditas tamen liberi hominis qui propter tale
               fa<lb break="no"/>cinus ad mortem fuerit iudicatus . ad legitimos heredes illius <lb
               break="no"/>perueniat . Si in atrio ęcclesię cuius porta reliquiis sanctorum
            consecrata <lb/>est homicidium huiuscemodi perpetratum fuerit . simili modo emendetur et
               <lb/><expan>componatur</expan> . Si vero porta ęcclesię non est consecrata . eo modo
               <expan>componatur</expan>
            <lb/> quod in atrio <expan>committitur</expan> . sicut <expan>componi</expan> debet .
            quod in inmunitate <lb/>uiolata <expan>committitur</expan> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-138-1"
            corresp="BK.193_2_inscriptio">
            <seg type="num" n="34">XXX<mod>II</mod>II</seg><note type="editorial"
                  ><mentioned>II</mentioned><hi rend="super">1,2</hi> korr. (?)</note>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-138-2" corresp="BK.193_2"><expan><seg type="initial"
                  rend="coloured">Q</seg>vicumque</expan> propter cupiditatem rerum . <lb/>patrem
            aut matrem aut fratrem aut sororem uel nepotem . aut <lb/>alium propinquum suum
            interfecerit . hereditas interfecti ad <lb/>alios suos legitimos heredes perueniat .
            interfectoris vero <lb/>hereditas in fiscum redigatur . ipse autem ordinante episcopo
               pub<lb break="no"/>licę pęnitentię subdatur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-138-3"
            corresp="BK.193_3_inscriptio">
            <seg type="num" n="35">XXXV</seg><lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-138-4" corresp="BK.193_3"><expan><seg type="initial"
                  rend="coloured">Q</seg>vicumque</expan> propria uxore derelicta uel sine culpa
            interfecta aliam <lb/>sibi copulauerit uxorem . armis depositis publicam exinde
            <lb/>faciat pęnitentiam . Et si contumax fuerit . <expan>comprehendatur</expan>
            <lb/>a comite . et ferro uinciatur . et in custodiam mittatur . do<lb break="no"/>nec
            res ad noticiam nostram deducatur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-138-5"
            corresp="BK.193_4_inscriptio">
            <seg type="num" n="36">XXXVI</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-138-6" corresp="BK.193_4"><expan><seg type="initial"
                  rend="coloured">Q</seg>vicumque</expan> alienas res cuilibet homini uendiderit .
            <lb/>et ipse homo easdem res alicui alteri dederit . uel uendiderit . et <lb/>ipse tunc
            res easdem <expan>comparatas</expan> habet per malum ingenium proprio <lb/>filio aut
            alteri cuilibet necdum legitimos annos ha<lb break="no"/>benti iusticię tollende caus<subst>
               <del>e</del>
               <add>a</add>
            </subst> tradiderit . uolumus atque <lb/>firmiter <expan>precipimus</expan> . ut si
            pater eiusdem paruuli uixerit . ipse <lb/>intret in causam rationem reddendo pro filio
            suo . Si autem <lb/>ipse mortuus est . tunc legitimus eius propinquus qui iuste ei tu<cb
               n="139" break="no"/>tor ac defensor esse uidetur . pro puero rationem reddere
                  <expan>compel<lb break="no"/>latur</expan> . Similiter de omnibus aliis iusticiis
            ad eum pertinentibus . excep<lb break="no"/>ta legitima sua hereditate quę ei per
            successionem parentvm <lb/>suorum legitime uenire debuit . Quodsi quis nostram iussionem
            <lb/>contempserit uel neglexerit . sicut de cęteris omnibus contemptoribus ita <lb/>de
            eo agatur . Is vero qui res easdem primus inuasit . et iniuste <lb/>uendidit . necnon et
            emptores excepta sola persona par<lb break="no"/>uuli . hoc quod fraudulenter <choice>
               <abbr>admisert</abbr>
               <expan>admiserunt</expan>
            </choice> infra patriam emendare <lb/>cogantur . et postea sicut contemptores iussionis
            nostrę sub fidei iussoribus <lb/>ad presentiam nostram uenire
               <expan>compellantur</expan> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-139-1"
            corresp="BK.193_5_inscriptio">
            <seg type="num" n="37">XXXVII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-139-2" corresp="BK.193_5"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e uicariis et centenariis qui magis propter cupiditatem
            <lb/>quam propter iusticiam faciendam sepissime placita tenent <lb/>et e<mod>x</mod>inde
            populum nimis <choice>
               <abbr>affligt</abbr>
               <expan>affligunt</expan>
            </choice> . ita tenea<del>n</del>tur<note type="editorial"><mentioned>-antur</mentioned>
               korr. zu <mentioned>-atur</mentioned></note> . sicut in capitu<lb break="no"/>lari
            domni <rs type="person">karoli</rs> imperatoris continetur . in libro . IIII<hi
               rend="super">o</hi> . capitulo LV . <lb/>
            <seg type="initial">D</seg>e placitis siquidem quę liberi homines obseruare debent .
            <lb/>constitutio <rs type="person">genitoris nostri</rs> pęnitus obseruanda atque
               tenen<lb break="no"/>da est . ut in anno <choice>
               <abbr>uidel</abbr>
               <expan>uidelicet</expan>
            </choice> tria generalia placita obseruent <lb/>solummodo et nullus eos placita amplius
            obseruare <expan>compellat</expan> . <lb/>nisi forte quilibet aut accusatus fuerit . aut
            alium accusauerit . <lb/>aut ad testimonium perhibendum uocatus fuerit . Ad cętera
            <lb/>vero quę centenarii tenent . non alius uenire iubeatur . nisi qui <lb/>aut litigat
            . aut iudicat . aut testificatur . Et <expan>quicumque</expan>
            <lb/>huius testificationis transgressor a missis nostris inuentus fuerit . <lb/>bannum
            nostrum <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> LX solidos iam sepe dictum persoluat . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-139-3"
            corresp="BK.193_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="38">XXXVIII</seg><lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-139-4" corresp="BK.193_6"><seg type="initial"
               rend="coloured">D</seg>e liberis hominibus qui proprium non habent . sed in terra
            dominica resident . <lb/>ut propter res alterius in testimonium non recipiantur .
               Coniura<lb break="no"/>tores autem illorum liberorum hominum ideo esse possunt . quia
            liberi sunt . <lb/>Illi vero qui et proprium habent . et tamen in terra dominica
            resident . propter <lb/>hoc non abiciantur . quia in terra dominica resident . sed
            propter hoc ad <lb/>testimonium recipiantur . quia proprium habent . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-139-5"
            corresp="BK.193_7_inscriptio">
            <seg type="num" n="39">XXXVIIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-139-6" corresp="BK.193_7 BK.193_8"><milestone
               unit="span" corresp="BK.193_7" spanTo="#bonn-ub-s-402-139-6_1"/><seg type="initial"
               rend="coloured">V</seg>olumus atque iubemus ut missi nostri diligenter inquirant .
               <cb n="140"/>quanti liberi homines in singulis comit<mod>a</mod>tibus maneant . Hinc
            <lb/>vero ea diligentia hęc ratio examinetur . per singulas centenas . <lb/>ut ueraciter
            sciant illos atque describant . qui in exercitalem ire <lb/>possunt expeditionem . ac
               <add hand="X">deinde</add><metamark function="insertion"/><!-- bm: Am Original geprüft: Korrektur in dunklerer Tinte. -->
            <choice>
               <abbr>uidel</abbr>
               <expan>uidelicet</expan>
            </choice> secundum ordinem de his qui per se <lb/>ire non possunt . ut duo tercium
            adiutorium parent . Et qui necdum <lb/>fidelitatem nobis <choice>
               <abbr>pmisert</abbr>
               <expan>promiserunt</expan>
            </choice> . iam cum sacramento nobis promittant . <anchor xml:id="bonn-ub-s-402-139-6_1"/>
            <lb/><milestone unit="span" corresp="BK.193_8" spanTo="#bonn-ub-s-402-139-6_2"/><seg
               type="initial">D</seg>e faidis cohercendis obseruetur et teneatur . quod in
            capitulari <lb/>nostro uel in libro . IIII<hi rend="super">o</hi> . capitulo XX
            continetur . Si quis aliqua necessitate <lb/>cogente homicidium <expan>commisit</expan>
            . comes in cuius ministerio res <lb/>perpetrata est . et <expan>compositionem</expan>
            facere . et faidam per sacramentum paci<note type="editorial">vor Zeilenwechsel;
               vermutlich sollte der fehlende Rest von <mentioned>paci(ficare)</mentioned> in der
               nächsten Zeile folgen, wurde aber vergessen?</note>
            <lb/> studeat . Quodsi una pars ei ad hoc consentire noluerit . <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice>
            <lb/> aut ille qui homicidium <expan>commisit</expan> . aut is qui
               <expan>compositionem</expan>
            <lb/> recipere debet . illum qui contumax fuerit . ad <expan>presentiam</expan> nostram
            <lb/>uenire faciat . ut ad tempus quod nobis placuerit eum in exilium <lb/>mittamus .
            donec ibi castigetur . ut comiti suo inobediens <lb/>esse ulterius non <subst>
               <del>ualeat</del>
               <add>audeat</add>
            </subst><note type="editorial">korr. aus <mentioned>ualeat</mentioned>, wobei
                  <mentioned>audeat</mentioned> übergeschrieben wurde, ohne daß eine Tilgung des
                  <mentioned>ualeat</mentioned> (durch Streichung, Expungierung o.ä.) zu erkennen
               wäre.</note> . et maius dampnum non adcrescat ex hoc . <anchor
               xml:id="bonn-ub-s-402-139-6_2"/>
            <lb/>
         </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.189"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-140-1"
            corresp="BK.189_a_inscriptio">
            <seg type="num" n="40">XL</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-140-2" corresp="BK.189_a BK.189_b"><milestone
               unit="span" corresp="BK.189_a" spanTo="#bonn-ub-s-402-140-2_1"/><seg type="initial"
               rend="coloured">V</seg>olumus ut tale coniectum missi nostri accipiant . quando
            <lb/>per <sic>missiaticum</sic> suum perrexerint . hoc est unusquisque accipiat panes
            <lb/> XL frixingias . II . porcellum aut agnellum . pullos . IIII . oua XX <lb/>octo
            sextarios uini modios duos sicerę . modios <mod>d</mod>uos <lb/>auenę . Et quando prope
            sunt domibus suis . nullum accipiant <lb/>coniectum . <anchor
               xml:id="bonn-ub-s-402-140-2_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.189_b" spanTo="#bonn-ub-s-402-140-2_2"/>Uolumus autem
            ut in <date>octauis paschę</date> incipiant <lb/>suam agere legationem . Episcopi vero
            suum habeant conuentum in <date>octa<lb break="no"/>VIS PENTECOSTEN</date> . <anchor
               xml:id="bonn-ub-s-402-140-2_2"/></ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.3"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-140-3" corresp="BK.3_inscriptio"
            > Pactum <rs type="person">childeberti</rs> regis pro tenore pacis . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-140-4" corresp="BK.3_1">
            <rs type="person"><seg type="initial" rend="coloured">C</seg>Hildeberti</rs> et <rs
               type="person">Clotharii</rs> emissum . ut quia ma<lb break="no"/>lorum insania
            conualuerat . malis pro inmanitate <lb/> scelerum . digna reddantur . idcirco decretum
            est . ut <lb/> apud <expan>quemcumque</expan> post interdictum latrociniis
               <expan>comprobatur</expan> . uitę incur<lb break="no"/>rat periculum . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-140-5"
            corresp="BK.3_2_inscriptio">
            <seg type="num" n="2">II</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-140-6" corresp="BK.3_2">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis hominem ingenuum pro furto <lb/>
            ligauerit . et negat . XV . iuratores donet . quod furtum <cb n="141"/> quod obicit
            uerum sit . et sic latro redimendi se habeat facul<lb break="no"/>tatem . Si facultas
            deest tribus mallis parentibus offeratur . et si non <lb/> redimitur . de uita
               <expan>componat</expan> . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-141-1"
            corresp="BK.3_3_inscriptio">
            <seg type="num" n="3">III</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-141-2" corresp="BK.3_3">
            <seg type="initial" rend="coloured">Q</seg>vi furtum suum inuenit . <lb/> et occulte
            sine iudice <expan>compositionem</expan> acceperit . latroni similis erit . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-141-3"
            corresp="BK.3_4_inscriptio">
            <seg type="num" n="4">IIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-141-4" corresp="BK.3_4">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis homo ingenuus in furto inculpatur . et
            ad <lb/> eneum prouocatus manum incenderit . de quanto furto inculpatur componat .
            <lb/></ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-141-5"
            corresp="BK.3_5_inscriptio">
            <seg type="num" n="5">V</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-141-6" corresp="BK.3_5">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i seruus pro furto culpatur . requiratur
            <lb/> a <choice>
               <abbr>dno</abbr>
               <expan>domno</expan>
            </choice> . ut XX noctes ipsum in mallum <expan>presentet</expan> . et si dubie<lb
               break="no"/>tas est . ad sortem ponatur . Quod si placitum sunnis non detricat .
            <lb/> ad alias XX noctes ita faciat . et prosecutor causę de suis <lb/> consimiles . III
            . et alios electos . III . dabit . qui sacramenta firment <lb/> per placita . quod lex
            salica <choice>
               <abbr>ht</abbr>
               <expan>habet</expan>
            </choice> . fuisse <expan>completum</expan> et <choice>
               <abbr>dns</abbr>
               <expan>domnus</expan>
            </choice> seruum <lb/> non <expan>presentauerit</expan> . legem unde inculpatur
               <expan>componat</expan> . et cessa<lb break="no"/>tionem de seruo faciat . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-141-7"
            corresp="BK.3_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-141-8" corresp="BK.3_6">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i seruus minor transmisso <lb/> furto . et
            sortenua prendiderit . <choice>
               <abbr>dns</abbr>
               <expan>domnus</expan>
            </choice> suus <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> . III . soluat . <lb/> et seruus CCC . ictus accipiat flagellorum . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-141-9"
            corresp="BK.3_7_inscriptio">
            <seg type="num" n="7">VII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-141-10" corresp="BK.3_7">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis mancipia <lb/> aliena iniuste tenuerit
            . et infra dies XL non red<add>di</add>derit <lb/> ut latro mancipiorum teneatur
            obnoxius </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-141-11"
            corresp="BK.3_8_inscriptio">
            <seg type="num" n="8">VIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-141-12" corresp="BK.3_8">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i litus de quo <lb/> culpatus est ad sortem
            prendiderit . medietatem ingenii i<note type="editorial">Statt <mentioned>ingenii
                  i</mentioned> wäre hier <mentioned>ingenui</mentioned> zu erwarten; über den
               beiden letzten i von <mentioned>ingenii</mentioned> stehen aber zwei i-Striche und
               das zweite ist in der für den Schreiber typischen Weise unter die Zeile verlängert
               (vgl. z. B. <mentioned>uestigiis</mentioned> zehn Zeilen tiefer), so dass eine Lesung
               als u nicht in Frage kommt.</note>
            <lb/> legis <expan>componat</expan> . et VI . iuratores electos de medio dare debet .
            <lb/>
         </ab>

         <ab xml:id="bonn-ub-s-402-141-13" corresp="BK.3_inscriptio_3" type="meta-text"
            rend="coloured">Decretum <rs type="person">clotarii</rs> regis . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-141-14"
            corresp="BK.3_9_inscriptio">
            <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>Cap</abbr>
                  <expan>Capitulum</expan>
               </choice></seg> . <seg type="num" n="1">primum</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-141-15" corresp="BK.3_9" next="#bonn-ub-s-402-142-2">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>ecretum est ut uigilias constitutas nocturnas
            fures <lb/> non caperent . eo quod per diuersas intercedente conludio <lb/> scelera sua
               <expan>pretermissa</expan> . custodias exercent fieri centenas . <lb/>
            <seg type="initial">I</seg>n cuius centena si aliquid deperierit capitale qui perdiderit
               ac<lb break="no"/>cipiat . et latronem insequatur . uel si in altera centena appareat
            . <lb/>
            <seg type="initial">S</seg>i neglexerint quinos <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice>
            <expan>compellantur</expan> soluere . capitale tamen <lb/> qui perdiderat a centena illa
            accipiat . absque dubio hoc est de <lb/> secunda uel tercia custodia . Si uestigiis
               <expan>comprobatur</expan> . latronis tamen <lb/>
            <expan>presentia</expan> nichil longe militando aut supersequens <lb/> latronem suum
               <expan>comprehenderit</expan> . integram sibi <expan>compositionem</expan> percipiat
            . <cb n="142"/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-1"
            corresp="BK.3_9_inscriptio">
            <seg type="num" n="2">II</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-2" corresp="BK.3_9" prev="#bonn-ub-s-402-141-15">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i per <del>s</del>truste inuenitur . mediam
               <expan>compositionem</expan> trustis adquirat . et <lb/> capitale exigatur a latrone
            . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-3"
            corresp="BK.3_10_inscriptio">
            <seg type="num" n="3">III</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-4" corresp="BK.3_10" next="#bonn-ub-s-402-142-6">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis in domo alterius ubi clauis <lb/> est
            furtum inuenerit . <choice>
               <abbr>dns</abbr>
               <expan>domnus</expan>
            </choice> domus de uita <expan>componat</expan> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-5"
            corresp="BK.3_10_inscriptio">
            <seg type="num" n="4">IIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-6" corresp="BK.3_10" next="#bonn-ub-s-402-142-8"
            prev="#bonn-ub-s-402-142-4">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis cum <lb/> furto capitur . antedictę
            subiaceat legi . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-7"
            corresp="BK.3_10_inscriptio">
            <seg type="num" n="5">V</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-8" corresp="BK.3_10" prev="#bonn-ub-s-402-142-6">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i de suspitione <lb/> culpatur . ad sortem
            ueniat . et si malam sortem <sic><expan>preediderit</expan></sic> . <choice>
               <abbr>culpabil</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice>
            <lb/> iudicetur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-9"
            corresp="BK.3_12_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-10" corresp="BK.3_12">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis quemlibet de potentioribus seruis de
            crimine <lb/> suspectum habuerit . <choice>
               <abbr>dno</abbr>
               <expan>domno</expan>
            </choice> secretius cum testibus condicatur . ut infra <lb/> XX noctes ipsum seruum ante
            iudicem debeat <expan>presentare</expan> . Quod <lb/> si in statutum <add hand="X"
                  >placi<mod>t</mod>um</add><note type="editorial">Das Wort wurde in der
               dunkelbraunen Tinte des zeitgleichen Korrektors offenbar in einer freigebliebenen
               Lücke ergänzt.</note>
            <!-- bm: Das gesamte Wort in dunklerer Tinte, t zudem auf Rasur (korr. aus c?).
                  Es sieht nicht so aus, als stünde das gesamte Wort auf Rasur, sondern eher so,
                  als wäre es in einer freigelassenen Lücke von anderer Hand nachgetragen
                  worden. Am Original geprüft. --> faciente conluditione fecerit . ipse <choice>
               <abbr>dns</abbr>
               <expan>domnus</expan>
            </choice>
            <lb/> statum sui iuxta modum culpę inter fredum et <sic>faciedum</sic>
            <expan>compensabitur</expan>
            <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-11"
            corresp="BK.3_12_inscriptio">
            <seg type="num" n="7">VII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-12" corresp="BK.3_12">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i seruus ante admonitus coram <choice>
               <abbr>dno</abbr>
               <expan>domno</expan>
            </choice> defuerit . <lb/> capitale <choice>
               <abbr>dns</abbr>
               <expan>domnus</expan>
            </choice> restituat . et de seruo faciat cessationem ut <lb/> cum inuentus fuerit detur
            ad uindictam . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-13"
            corresp="BK.3_13_inscriptio">
            <seg type="num" n="8">VIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-14" corresp="BK.3_13">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis occulte de <lb/> re sibi furata . a
            quolibet latrone <expan>compositionem</expan> acceperit . utrique la<lb break="no"
            />tronis culpę subiaceat . fur tamen iudicibus <expan>presentetur</expan> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-15"
            corresp="BK.3_14_inscriptio">
            <seg type="num" n="9">VIIII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-16" corresp="BK.3_14"
            next="#bonn-ub-s-402-142-18">
            <seg type="initial" rend="coloured">N</seg>ullus latronem uel quemlibet culpabilem sicut
            episcopis conuenit . <lb/> de atrio ęcclesię trahere <expan>presumat</expan> . Quod si
            sunt ęcclesię quibus atria <lb/> clausa non sint . ab utrisque partibus parietum terrę
            spatium ari<lb break="no"/>pennis pro atrio obseruetur . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-17"
            corresp="BK.3_14_inscriptio">
            <seg type="num" n="10">X</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-18" corresp="BK.3_14"
            prev="#bonn-ub-s-402-142-16">
            <seg type="initial" rend="coloured">N</seg>ullus fugiens foris antedic<lb break="no"/>ta
            loca pro persequentium cupiditate se dicat exire uelle . <lb/> Quod si fecerit et captus
            fuerit . ad dignum sibi supplicium condempnentur . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-19"
            corresp="BK.3_15_inscriptio">
            <seg type="num" n="11">XI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-20" corresp="BK.3_15">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i cuiuslibet seruus deserens <choice>
               <abbr>dnm</abbr>
               <expan>domnum</expan>
            </choice> suum ad ęcclesiam <lb/> confugerit . et ibi <choice>
               <abbr>dns</abbr>
               <expan>domnus</expan>
            </choice> eius prius adueniens contentus excusatione <lb/> reddat futurum pro ipso
            precium . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-21"
            corresp="BK.3_17_inscriptio">
            <seg type="num" n="12">XII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-22" corresp="BK.3_17 BK.3_18">
            <milestone unit="span" corresp="BK.3_17" spanTo="#bonn-ub-s-402-142-22_1"/>
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis ad uestigium latronem <lb/>
            prosequendum admonitus ire noluerit . V . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> a iudice condempnetur . <lb/>
            <anchor xml:id="bonn-ub-s-402-142-22_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.3_18" spanTo="#bonn-ub-s-402-142-22_2"/> et quę in
            dei nomine pro pacis tenore constituimus . in perpetuo <lb/> uolumus custodiri . item
            dicentes . ut si quis ex iudicibus hoc decre<lb break="no"/>tum uiolare
               <expan>presumpserit</expan> . uitę periculum subiacere cognoscat . <lb/>
            <anchor xml:id="bonn-ub-s-402-142-22_2"/>
         </ab>


         <milestone unit="capitulare" n="BK.20a"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-142-23"
            corresp="BK.20a_inscriptio"> INcipiunt decreta domni <rs type="person">karoli</rs> .
            regis <rs>francorum</rs>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-142-24" corresp="BK.3_20a_prolog">
            <date><seg type="initial" rend="coloured">A</seg>NNO feliciter XI . regni domni nostri
                  <rs type="person">karoli</rs> gloriosissimi re<lb break="no"/>gis . facto
               capitulare in mense martio</date> . qualiter congregatis <cb n="143"/> in unum
            synodali concilio . episcopis . abbatibus . uirisque illustribus . co<lb break="no"
            />mitibus . una cum piissimo <choice>
               <abbr>dno</abbr>
               <expan>domno</expan>
            </choice> nostro secundum dei uoluntatem . pro cau<lb break="no"/>sis oportunis <choice>
               <abbr>csensert</abbr>
               <expan>consenserunt</expan>
            </choice> decretum . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-1"
            corresp="BK.20a_1_inscriptio">
            <seg type="num" n="2">II</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-2" corresp="BK.20a_1">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e metropolitanis ut <lb/> suffraganei
            episcopi eis <subst>
               <del>c</del>
               <add>Secundum</add>
            </subst> decretum canonum subiecti sint . et <lb/> ea quę erga ministerium illorum
            emendanda <choice>
               <abbr>cognosct</abbr>
               <expan>cognoscunt</expan>
            </choice> . libenti ani<lb break="no"/>mo emendent atque corrigant . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-3" corresp="BK.20a_2_inscriptio">
            <seg type="num" n="3">III</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-4" corresp="BK.20a_2">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e episcopis ubi <expan>presentes</expan>
            episcopi ordi<lb break="no"/>nati non sunt sine tarditate ordinentur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-5"
            corresp="BK.20a_3_inscriptio">
            <seg type="num" n="4">IIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-6" corresp="BK.20a_3">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e monasteriis qui <lb/> regulares <choice>
               <abbr>fuert</abbr>
               <expan>fuerunt</expan>
            </choice> ut secundum regulam uiuant . necnon et monasteria <lb/> puellarum ordinem suum
            sanctum custodiant . et <expan>unaqueque</expan> abbatissa in <lb/> suo monasterio sine
            intermissione resedeat . nec duo monasteria ha<lb break="no"/>beat . </ab>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-7"
            corresp="BK.20a_4_inscriptio">
            <seg type="num" n="5">V</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-8" corresp="BK.20a_4">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t episcopi de <expan>presbiteris</expan> et
            clericis infra illorum parrochiam po<lb break="no"/>testatem habeant secundum canones . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-9"
            corresp="BK.20a_5_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-10" corresp="BK.20a_5">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t episcopi de incestuosis <lb/> hominibus
            licentiam habeant emendandi . et si aliquis eos defendit <lb/> ut non
               <expan>adpresententur</expan> . cum sua lege emendet . seu et de uiduis in<lb
               break="no"/>fra suam parrochiam potestatem habeant corrigendi . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-11"
            corresp="BK.20a_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="7">VII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-12" corresp="BK.20a_6">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t nulli <lb/> liceat alterius clericum
            recipere aut ordinare in aliquo gradu <lb/> ut ullus homo <expan>presbiterum</expan>
            recipiat sine commeatu episcopi sui . Et si hoc <lb/> fecerit cum sua lege emendet . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-13"
            corresp="BK.20a_7_inscriptio">
            <seg type="num" n="8">VIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-14" corresp="BK.20a_7">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e decimis ut unusquisque suam de<lb
               break="no"/>cimam donet . atque per iussionem pontificis dispensetur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-15"
            corresp="BK.20a_8_inscriptio">
            <seg type="num" n="9">VIIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-16" corresp="BK.20a_8">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t ho<lb break="no"/>micidas uel cęteros reos
            qui legibus mori debent . si in ęcclesia <lb/> fugerint non excusentur . nec uictus eis
            ibidem detur . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-17"
            corresp="BK.20a_9_inscriptio">
            <seg type="num" n="10">X</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-18" corresp="BK.20a_9">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t latrones <lb/> de infra inmunitate illi
            iudices <del>de</del> ad comitem placita <expan>pre<lb break="no"/>sententur</expan> .
            et qui hoc non fecerit . beneficium et honorem perdat . Simi<lb break="no"/>liter et
            uassi nostri si hoc non adinpleuerint . beneficium et honorem perdat . <lb/> et qui
            beneficium non habuerint . bannum soluant . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-19"
            corresp="BK.20a_10_inscriptio">
            <seg type="num" n="11">XI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-20" corresp="BK.20a_10">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e eo qui per<lb break="no"/>iurium fecerit .
            nullam redemptionem nisi manum perdat . Quod si ac<lb break="no"/>cusator contendere
            uoluerit . de ipso periurio stent ad crucem . <lb/> et si iurator uicerit . legem suam
            accusator emendet . Hęc vero de <lb/> minoribus obseruandum causis . de maioribus vero
            rebus aut de sta<lb break="no"/>tu ingenuitatis secundum legem custodiant . </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.105"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="bonn-ub-s-402-143-21"
            corresp="BK.105_2_inscriptio">
            <seg type="num" n="12">XII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-143-22" corresp="BK.105_2">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e latronibus qui <lb/> in custodiam missi
            sunt . ut nullus iudex publicus de eis pre<cb n="144" break="no"/>cium accipiat . et si
            hoc fecerit . honorem suum perdat . et qui ecclesiam in<lb break="no"/>fregerit moriatur
            . </ab>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.20a_1"/>

         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-1" corresp="BK.20a_11">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e uindicta et iuditio in latrones facto .
            <lb/> testimonio episcoporum absque <choice>
               <abbr>pecco</abbr>
               <expan>peccato</expan>
            </choice> esse comitis <choice>
               <abbr>dict</abbr>
               <expan>dicunt</expan>
            </choice> . ita tamen ut absque <lb/> inuidia aut ocasione mala . et nichil aliud ibi
            interponatur . nisi <lb/> uera iusticia ad perficiendum . et si per odium aut malo
            ingenio nisi per <lb/> iusticiam faciendam hominem de<add hand="X">inter</add><metamark
               function="insertion"
            />fecerit<!-- bm: Am Original geprüft: Korrektur in dunklerer Tinte. --> . honorem suum
            perdat . et le<lb break="no"/>gem contra quam iniuste <choice>
               <abbr>fec</abbr>
               <expan>fecit</expan>
            </choice> secundum pęnam quam intulit . emendetur . <lb/></ab>

         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-2" corresp="BK.20a_12"> apitula<note
               type="editorial">Die hier am Wortanfang zu erwartende C-Initiale wurde nicht
               ausgeführt.</note> vero que benę memorię genitor meus in suis placitis <lb/>
            constituit . conseruari uolumus . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-3" corresp="BK.20a_13">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e rebus vero ęcclesiarum . unde nunc <lb/>
            censa exeunt . decima et nona cum ipso censu sit soluta . unde <lb/> ante non <choice>
               <abbr>exiert</abbr>
               <expan>exierunt</expan>
            </choice> similiter nona et decima detur . atque de casatis L <lb/>
            <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidum</expan>
            </choice> I et de casatis XXX . <choice>
               <abbr>dim</abbr>
               <expan>dimidium</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidum</expan>
            </choice> . et de XX . tremisso . I <expan>precariis</expan> ubi <lb/> modo sunt
            renouentur . et ubi non sint scribantur . et sit discretio inter pre<lb break="no"
            />carias de uerbo nostro factas . et inter eas qui spontanea uoluntate <lb/> de ipsis
            rebus ęcclesiarum faciunt . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-4" corresp="BK.20a_14">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e truste faciendum nemo <lb/>
            <expan>presumat</expan> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-5" corresp="BK.20a_15">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e cerareis et tabulariis atque cartulariis
            sicut <lb/> a longo tempore fuit obseruetur . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-6" corresp="BK.20a_16">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e sacramentis gildonię <lb/> in inuicem
            consentientibus nemo facere <expan>presumat</expan> . Alio vero modo de <lb/> illorum
            elemosinis aut de incendio . aut de naufragio <lb/> quamuis conuenientiam faciant . nemo
            in hoc iurare <expan>presumat</expan> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-7" corresp="BK.20a_17">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e iterantibus qui ad palatium aut alicubi
            pergunt . ut eos cum <lb/> collecta nemo sit ausus adsallire . et nemo alterius herbam
            <lb/> defensionis tempore tollere <expan>presumat</expan> . nisi in hoste pergendum .
            <lb/> aut missus noster sit . et qui aliter facere <expan>presumpserit</expan> .
            emendetur . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-8" corresp="BK.20a_18">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e <lb/> theloneis qui iam antea forbanniti <choice>
               <abbr>fuert</abbr>
               <expan>fuerunt</expan>
            </choice> . nemo tollat . nisi <lb/> sint ibi ubi antiquo tempore <choice>
               <abbr>fuert</abbr>
               <expan>fuerunt</expan>
            </choice> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-9" corresp="BK.20a_19">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e mancipiis quę <lb/> uenduntur ut in
               <expan>presentia</expan> episcopi uel comitis sint . aut in <expan>presentia</expan>
            <lb/> archidiaconi et centenarii . aut in <expan>presentia</expan>
            <choice>
               <abbr>uicedni</abbr>
               <expan>uicedomni</expan>
            </choice> et iu<lb break="no"/>dice comitis . aut ante bene nota testimonia . et foris
               mar<lb break="no"/>ca nemo mancipia uendat . Qui hoc fecerit . tantas uices <lb/>
            banno soluat . quanta mancipia uendidit . et si non <choice>
               <abbr>ht</abbr>
               <expan>habet</expan>
            </choice> . <cb n="145"/> pretium in uadium pro seruo semetipsum comiti donet . usque
            dum <lb/> ipsum bannum soluat . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-10" corresp="BK.20a_20">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e bruniis ut nullus foras reg<lb break="no"
            />no nostro uendere <expan>presumat</expan> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-11" corresp="BK.20a_21">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i comes in suo ministerio <lb/> iusticias non
            fecerit . missos nostros de sua ca<del>u</del>sa soniare <lb/> faciat . usque dum
            iusticię ibi factę fuerint . et si uassi nostri <lb/> iusticias non fecerint . tunc et
            comes et missus noster ad ipsius ca<lb break="no"/>sam sedeant . et de suo uiuant .
            quousque iusticias faciant . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-12" corresp="BK.20a_22"
            next="#bonn-ub-s-402-144-13">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis pro faida <expan>precium</expan>
            recipere noluerit . tunc ad nos sit <lb/> transmissus . et nos eum dirigemus . ubi
            dampnum mini<lb break="no"/>me possit facere . </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-13" corresp="BK.20a_22"
            prev="#bonn-ub-s-402-144-12">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>imili modo et qui pro faida
               <expan>pretium</expan>
            <lb/> soluere noluerit . nec iusticias exinde facere . in tali lo<lb break="no"/>co eum
            mittere uolumus . ut pro eodem maius dampnum non crescat . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-144-14" corresp="BK.20a_23">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e latronibus ita <expan>precipimus</expan>
            obseruandum . ut pro prima culpa <lb/> non moriatur . sed oculum perdat . De secunda
            vero culpa nasus ip<lb break="no"/>sius capuletur . De tercia vero culpa . si non
            emendauerit mo<lb break="no"/>riatVR . </ab>

         <cb n="182"/>
         <lb n="10"/>

         <milestone unit="capitulare" n="BK.40"/>

         <ab type="text" xml:id="bonn-ub-s-402-182-6" corresp="BK.40_19">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t populus interrogetur de capitulis quę in
            lege nouiter addita sunt . <lb/> et postquam omnes consenserint . subscriptiones et
               manufirmati<lb break="no"/>ones suas . in ipsis capitulis faciant . </ab>



      </body>
   </text>
</TEI>
