<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia-msDesc-Transcription.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia.sch" type="application/xml"
schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="berlin-sb-phill-1736">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title type="main" xml:lang="ger">Berlin, Staatsbibliothek - Preußischer Kulturbesitz,
               Phill. 1736 </title>
            <title type="sub" xml:lang="ger">Beschreibung der Handschrift nach Mordek und
               Transkription der foll. 14r–15r, 17v–23r</title>
            <title type="sub" xml:lang="eng">Manuscript description according to Mordek and
               transcription of fols 14r–15r, 17v–23r</title>
            <respStmt>
               <persName key="KU">
                  <forename>Karl</forename>
                  <surname>Ubl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Projektleitung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Project lead</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="BM">
                  <forename>Britta</forename>
                  <surname>Mischke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Transkription, Beschreibung und Auszeichnung nach TEI P5
                  Standard</resp>
               <resp xml:lang="eng">Transcription, description and text encoding according to the
                  TEI P5 standard</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SK">
                  <forename>Sören</forename>
                  <surname>Kaschke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="GB">
                  <forename>Grigorii</forename>
                  <surname>Borisov</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="FF">
                  <forename>Franz</forename>
                  <surname>Fischer</surname>
                  <affiliation>Cologne Center for eHumanities (CCeH), Universität zu
                     Köln</affiliation>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Datenmodellierung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Data Modelling</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="CR">
                  <forename>Clemens</forename>
                  <surname>Radl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Kodierung von Mordek, Bibliotheca in TEI, Vorbereitung für
                  Übergabe an Capitularia</resp>
               <resp xml:lang="eng">TEI encoding of Mordek, Bibliotheca, preparation of data</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DS">
                  <forename>Daniela</forename>
                  <surname>Schulz</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Technische Umsetzung, Generierung der
                  Handschriftenbeschreibungen aus Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="eng">technical support, generating of manuscript description
                  according to Mordek, Bibliotheca</resp>
            </respStmt>
            <funder>Akademie der Wissenschaften und Künste Nordrhein-Westfalen</funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>
               <persName>Karl Ubl</persName>
               <orgName xml:lang="ger">Historisches Institut, Lehrstuhl für Geschichte des
                  Mittelalters, Universität zu Köln</orgName>
               <orgName xml:lang="eng">History Department, Chair for Medieval History, Cologne
                  University</orgName>
               <address xml:lang="ger">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Köln</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Raum 4.108</addrLine>
                  <addrLine>0221-470 2717</addrLine>
                  <country>Deutschland</country>
               </address>
               <address xml:lang="eng">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Cologne</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Room 4.108</addrLine>
                  <addrLine>+49 221-470 2717</addrLine>
                  <country>Germany</country>
               </address>
            </publisher>
            <availability>
               <p xml:lang="ger">Die Inhalte sind frei zugänglich und nicht-kommerziell. Einige
                  Digitalisate und Texte sind aus rechtlichen Gründen jedoch Mitarbeitern
                  vorbehalten.</p>
               <p xml:lang="eng">Content is freely available on a non-commercial basis. Some digital
                  images and texts are only available to staff due to copyright issues.</p>
            </availability>
            <date when="2016-03-03">03.03.2016</date>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc>
               <msIdentifier>
                  <settlement>Berlin</settlement>
                  <repository>Staatsbibliothek - Preußischer Kulturbesitz</repository>
                  <idno>Phill. 1736</idno>
                  <msName/>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>M L 94. 2.</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="siglum">
                     <idno>B4</idno>
                     <note/>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title type="main">Berlin, Staatsbibliothek - Preußischer Kulturbesitz, Phill.
                     1736 </title>
                  <origDate notAfter="1000" notBefore="0951">10. Jh., 2. Hälfte</origDate>
                  <origPlace
                     ref="http://www.geonames.org/3017382/republic-of-france.html http://d-nb.info/gnd/4155151-5 http://viaf.org/viaf/265271214"
                     > Frankreich</origPlace>
               </head>
               <msContents>
                  <summary>
                     <p>Die Rechtssammlung des Cod. Berlin Phill. 1736 ist identisch mit dem ersten
                        Teil des wesentlich älteren Cod. <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="paris-bn-lat-4629">Paris Lat. 4629</ref> und enthält auch dessen
                        Nachtrag (MGH Capit. 1, Nr. 67, cc. 1-2), so daß sich die Berliner
                        Überlieferung, übrigens von geringer Textqualität, direkt oder mittelbar vom
                        Parisinus herleiten dürfte. Vielleicht enthielt sie ursprünglich auch den
                        zweiten, im Parisinus noch sichtbaren Teil des alten, wohl aus der Zeit
                        Karls des Großen stammenden Rechtskorpus, denn mit seinen 23 Blättern
                        erscheint das Phillippicus-Bändchen für eine Rechtshs. ungewöhnlich
                        schmal.</p>
                  </summary>
                  <msItem n="1">
                     <p>
                        <locus>1v-14r</locus> Lex Salica (Klasse E), Titelverzeichnis, Langer Prolog
                        und Text (MGH LL nat. Germ. 4, 2, S. 11-27, 3-9, 29-171; Sigle E 16; zur Hs.
                        MGH LL nat. Germ. 4, 1, S. XVII). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="2">
                     <p>
                        <locus>14r-15r</locus>
                        <title corresp="BK.7">Childeberti II decretio</title> (a. 596), wie die
                        meisten Hss. ohne Rekognitionsvermerk des Asclipiodus: <hi rend="italic"
                           >INCIPIT DECRETVM HILDEBERTI. HILDEBERTVS REX FRANCORVM VIR ILLVSTRIS.
                           Cum in dei nomine nos omnes - de dossum suum componat, data pridie kl.
                           marcias anno XXI regni nostri colonia feliciter</hi> (MGH Capit. 1, Nr.
                        7, S. 15 Z. 14 - S. 17 Z. 24, 26 f.; W. A. Eckhardt, Decretio Childeberti,
                        S. 29-47, Version E; MGH LL nat. Germ. 4, 2, S. 175-189); in fortlaufender
                        Zeile direkt anschließend: </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="3">
                     <p>
                        <locus>15r-v</locus> Lex Salica, Epilog (MGH LL nat. Germ. 4, 2, S. 189-191;
                        Eckhardt, Decretio Childeberti, S. 49, 51). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="4">
                     <p>
                        <locus>15v- 16r</locus> Fragen und Antworten über die Dreifaltigkeit: <hi
                           rend="italic">INCIPIT QVESTIO DE TRINITATE. Qvomodo credis deum. R.
                           Trinum et unum - gulfila ieticas.</hi>
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="5">
                     <p>
                        <locus>16r-17v</locus> Fragen und Antworten über die Philosophie:<hi
                           rend="italic"> INCIPIT PHILOSOPHIA IKVDICIOCVM</hi> (!). <hi
                           rend="italic">INT. Quid est initio uirtutis - nexibus absoluti</hi>;
                        danach mit großer Initiale: <hi rend="italic">FINIUNT</hi>. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="6">
                     <p>
                        <locus>17v</locus>
                        <hi rend="italic">Primo capl. - SCDA. capla.</hi> und <hi rend="italic"
                           >II</hi> am Rande - <title corresp="BK.67">Capitula per missos cognita
                           facienda</title> (a. 805/813), Inskription, cc. 1 und 2: <hi
                           rend="italic">Hęc capitula missi nostri</hi> (<hi rend="italic"
                           >nostri</hi> über der Zeile nachgetragen) <hi rend="italic">cognita
                           faciant omnibus partibus. Ut nullus a mallo uel placitum - similis
                           dampnetur</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 67, S. 156 Z. 26-37). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="7">
                     <p>
                        <locus>17v-19r</locus>
                        <hi rend="italic">PRIMO CAPITVLVM - XII CAPLA. -</hi>
                        <title corresp="BK.39">Capitulare legibus additum</title> (a. 803): <hi
                           rend="italic">CAPITVLVM QVE IN LEGEM SALIGAM MITENDA SVNT. De homicidiis
                           clericorum. Si quis subdiaconum occiderit CCCtos sol. componat - possit
                           indicere</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 39, S. 111 Z. 44 f., S. 113 Z. 4 - S.
                        114 Z. 27); c. 6 zweigeteilt in <hi rend="italic">VI</hi> und <hi
                           rend="italic">VII.</hi>
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="8">
                     <p>
                        <locus>19r-20r</locus>
                        <hi rend="italic">I CAPITVLVM - XXVIIII</hi> - <title corresp="BK.40"
                           >Capitulare missorum</title> (a. 803), ohne c. 16: <hi rend="italic"
                           >ITEM. De causis admonendis, de ecclesiis emendandis</hi> - <hi
                           rend="italic">HABERE VOLVMVS</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 40, S. 115 Z. 17 -
                        S. 116 Z. 30); die Zählung springt von <hi rend="italic">XVIIII</hi> auf <hi
                           rend="italic">XXI</hi>, wohl um die wegen des Fehlens von c. 16
                        entstandene Abweichung von der Vorlage auszugleichen. Zur Version der beiden
                        Kapitularien Nr. 39 und 40 vgl. Mordek, Weltliches Recht, S. 80. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="9">
                     <p>
                        <locus>20r-v</locus>
                        <hi rend="italic">XVIII-LXXII -</hi>
                        <title corresp="BK.41">Capitulare legi Ribuariae additum</title> (a. 803):
                           <hi rend="italic">ITEM ALIOS CAPITVLOS. Si quis ingenuus ingenuum ictu
                           percusserit - sine dampnum restituat </hi>(MGH Capit. 1, Nr. 41, S. 117
                        Z. 13, S. 117 Z. 23 - S. 118 Z. 26); c. 4 steht vor c. 3 und ist mit der
                        Kapitelzahl <hi rend="italic">XVIII</hi> versehen. Anstelle einer laufenden
                        Zählung sind den meisten Kapitularienkapiteln die Zahlen der angesprochenen
                        Lex-Ribuaria-Kapitel vorangesetzt. </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="10">
                     <p>
                        <locus>20v</locus>
                        <title corresp="BK.57">Capitula omnibus cognita facienda</title> (a.
                        802/813), c. 7, verkürzt wie in Cod. Paris Lat. 4629: <hi rend="italic">Ut
                           nullus praesumat teloneum - pulueraticum recipere</hi> (MGH Capit. 1, Nr.
                        57, S. 144 Anm. o). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="11">
                     <p>
                        <locus>20v-21r</locus>
                        <hi rend="italic">I CAPL. - XVII</hi> (Überschrift mitgezählt, Nummern daher
                        um eins höher als in der Edition) - <title corresp="BK.43">Capitulare
                           missorum in Theodonis villa datum primum, mere ecclesiasticum</title> (a.
                        805): <hi rend="italic">INFRA ECCLESIAM. De lectionibus - quidam uero
                           constringantur</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 43, S. 121 Z. 11 - S. 122 Z. 18).
                        Direkt anschließend: </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="12">
                     <p>
                        <locus>21r-23r</locus>
                        <hi rend="italic">XVIII-XXX, XIIII-XXII -</hi>
                        <title corresp="BK.44">Capitulare missorum in Theodonis villa datum
                           secundum, generale</title> (a. 805): <hi rend="italic">communiter
                           ęcclesię et populi. De pace ut omnique per aliqua</hi> (korr. aus <hi
                           rend="italic">alia</hi>) <hi rend="italic">scelera - esse
                           cognoscimus</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 44, S. 122 Z. 30 - S. 126 Z. 3); c. 9
                        wie viele andere Überlieferungen ohne Schlußsatz; die Zählung knüpft
                        zunächst an das erste Diedenhofener Kapitular an (bis c. 13: <hi
                           rend="italic">XXX</hi>), wird dann aber mit c. 14 (= <hi rend="italic"
                           >XIIII</hi>) - ab fol. 22v schreibt eine andere Hand -
                        selbständig.<lb/>Im freien unteren Fünftel von fol. 23r Federproben, u. a.
                        über einen Schreibschüler Boso, beginnend mit dem Hexameter: <hi
                           rend="italic">Scribere tu nescis boso sed scribere discis</hi>... </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="14">
                     <p>
                        <locus>23v</locus> (Von anderer Hand [11. Jh.]) Teils neumierte religiöse
                        Texte, beginnend mit <hi rend="italic">Celestis medicus egram quam
                           sanauerat</hi>... </p>
                  </msItem>
               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc>
                        <support>
                           <material>Pergament</material></support>
                        <extent>23 foll. <dimensions type="leaf" unit="mm">
                              <height>240-245</height>
                              <width>170</width>
                           </dimensions>
                           <dimensions type="written" unit="mm">
                              <height>195</height>
                              <width>113</width>
                           </dimensions>
                        </extent>
                        <collation><formula>2 IV<hi rend="super">16</hi> + (IV-1)<hi rend="super"
                                 >23</hi>; danach Lagenverlust? </formula>
                           <catchwords>Auf der letzten Seite der ersten beiden Lagen am linken Rand
                              vertikale Buchstabenreihe; jüngere Kustode <hi rend="italic">I</hi>
                                 (8<hi rend="super">v</hi>)</catchwords>
                        </collation>
                        <condition>gegen Ende stärker gedunkelt und mit Wasserschaden</condition>
                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout writtenLines="28">28</layout>
                        <layout columns="1"/>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc>
                     <handNote/>
                  </handDesc>
                  <scriptDesc>
                     <scriptNote>karolingische Minuskel</scriptNote>
                  </scriptDesc>
                  <decoDesc>
                     <p>Rote Rubriken (meist in Capitalis) und Zahlen; Initialen in Rot und in
                        brauner Texttinte, z. T. mit roten Füllungen, einige mit Blatt- und
                        Bandmuster (2<hi rend="super">v</hi>: <hi rend="italic">I </hi>; 3<hi
                           rend="super">r</hi>: <hi rend="italic">G</hi> u. a.) oder mit kleinen
                        Tierköpfen (z. B. 8<hi rend="super">r</hi> und 9<hi rend="super">v</hi>: <hi
                           rend="italic">S</hi>); zwei kleine männliche Porträts: in Vorderansicht
                        mit Bart und Oberkörper (15<hi rend="super">v</hi>: <hi rend="italic"
                        >Q</hi>) und von der Seite, mit ausgestreckter Zunge (einen Bösewicht
                        darstellend?) (21v: <hi rend="italic">D</hi> am Anfang von <hi rend="italic"
                           >De conspiratione</hi>...).</p>
                  </decoDesc>
                  <bindingDesc>
                     <binding>
                        <p>weißlicher Pergamenteinband</p>
                        <p/>
                     </binding>
                  </bindingDesc>
               </physDesc>
               <history>
                  <origin>
                     <p>
                        <origDate notAfter="1000" notBefore="0951">10. Jh., 2.
                           Hälfte</origDate>;<origPlace
                           ref="http://www.geonames.org/3017382/republic-of-france.html http://d-nb.info/gnd/4155151-5 http://viaf.org/viaf/265271214"
                           > Frankreich</origPlace></p>
                  </origin>
                  <provenance>
                     <p>Collège Clermont in Paris (1r oben: Signatur <hi rend="italic">M L 94.
                           2.</hi> und Besitzvermerk <hi rend="italic">Coll. Paris. Soc. Jesu.</hi>
                        mit Inhaltsangabe <hi rend="italic">Liber Legis Salicæ</hi> [davor die
                        ältere Zahl <hi rend="italic">26</hi>]; Katalog Nr. 619); 1764 Gerard
                        Meerman (Nr. 566); 1824 Thomas Phillipps; seit 1889 im Besitz der
                        Königlichen Bibliothek, dann Deutschen Staatsbibliothek Berlin.</p>
                  </provenance>
                  <acquisition/>
               </history>
               <additional>
                  <surrogates/>
                  <listBibl>
                     <listBibl type="lit">
                        <bibl corresp="#Pertz_G_1839">Pertz G 1839, S. 746</bibl>
                        <bibl corresp="#Pardessus_1843">Pardessus 1843, S. XLVI</bibl>
                        <bibl corresp="#Boretius_1897">Boretius 1897, S. XIII</bibl>
                        <bibl corresp="Besta_1923">Besta 1923, S. 245 Anm. 1</bibl>
                        <bibl corresp="#Eckhardt_K_1953">Eckhardt K 1953, S. 12</bibl>
                        <bibl corresp="#Eckhardt_W_1967">Eckhardt W 1967, S. 19</bibl>
                        <bibl corresp="#McKitterick_1980">McKitterick 1980, S. 13</bibl>
                        <bibl corresp="#McKitterick_1989">McKitterick 1989, S. 45, 49 Tab. A</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="cat">
                        <bibl corresp="#Rose_V_1893">Rose V 1893, Nr. 161, S. 353 f.</bibl>
                     </listBibl>

                     <listBibl type="cap">
                        <bibl corresp="#Mordek_1995">Mordek 1995, S. 47-50</bibl>
                        <bibl corresp="#Coumert_2023">Coumert 2023, S. 14, 28, 54, 66, 231, 250 f.,
                           272, 274 f., 281 f., 284, 288 f., 382, 397</bibl>
                        <bibl>Bibliotheca legum regni Francorum manuscripta, Karl Ubl (Hrsg.) unter
                           der Mitarbeit von Dominik Trump und Daniela Schulz, Köln 2012 ff.<ref
                              type="external" subtype="Bl" target="berlin-sb-phill-1736"/>
                        </bibl>
                     </listBibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <p>Transkriptionsvorlage: Ein hochauflösendes Online-Farbdigitalisat der StaBi Berlin.
            Zusätzlich wurde im Februar 2025 eine Autopsie am Original vorgenommen, bei der schwer
            lesbare oder korrigierte Stellen mithilfe eines DinoLite-Mikroskops geprüft wurden.</p>
         <projectDesc>
            <p xml:lang="ger">Capitularia. Edition der fränkischen Herrschererlasse: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">Capitularia. Edition of the Frankish capitularies: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p xml:lang="ger">Die Transkription folgt den Richtlinien des Capitularia-Projektes:
                  <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">The transcription adheres to the guidelines of the Capitularia
               project: <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
         </editorialDecl>
      </encodingDesc>
      <revisionDesc>
         <change who="DS" when="2016-03-01">Datei erstellt aus Mordek-XML</change>
         <change who="DT" when="2021-09-15">Datei veröffentlicht</change>
         <change who="BM" when="2025-05-09">Transkriptionen ergänzt (BK 7, 39, 40, 41, 43, 44, 57,
            67)</change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <facsimile>
      <graphic url="http://resolver.staatsbibliothek-berlin.de/SBB0001A50200000000"/>
   </facsimile>
   <text>
      <front>
         <div type="content">
            <list>
               <item n="10">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-14r-8"/>INCIPIT DECRETVM
                  HILDEBERTI HILDEBERTVS REX FRANCORUM VIR ILLVSTRIS</item>
               <item n="20">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-17v-2"/>FINIUNT . Hęc capitula
                  missi nostri cognita faciant ... <list>
                     <item n="20.1">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-17v-3"/>Primo
                        capitulo</item>
                     <item n="20.2">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-17v-5"/>II SECUNDa
                        capitula</item>
                  </list></item>
               <item n="30">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-17v-7_1"/>CAPITVLVM QVE IN
                  LEGEM SALIGAM MITENDA SUNT<list>
                     <item n="30.1">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-17v-7_3"/>PRIMO CAPITVLVM </item>
                     <item n="30.2">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-17v-9"/>II</item>

                     <item n="30.3">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-18r-1"/>III</item>
                     <item n="30.4">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-18r-3"/>IIII</item>
                     <item n="30.5">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-18r-5"/>V</item>
                     <item n="30.6">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-18v-1"/>VI</item>
                     <item n="30.7">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-18v-3"/>VII</item>
                     <item n="30.8">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-18v-5"/>VIII</item>
                     <item n="30.9">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-18v-7"/>VIIII</item>
                     <item n="30.10">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-18v-9"/>X</item>
                     <item n="30.11">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-1"/>XI</item>
                     <item n="30.12">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-3"/>XII</item>
                  </list></item>
               <item n="40">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-5"/>De causis admonendis<list>
                     <item n="40.1">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-6"/>I ITEM
                        CAPITVLVM</item>
                     <item n="40.2">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-8"/>II</item>
                     <item n="40.3">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-10"/>III</item>
                     <item n="40.4">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-12"/>IIII</item>
                     <item n="40.5">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-14"/>V</item>
                     <item n="40.6">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-16"/>VI</item>
                     <item n="40.7">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-18"/>VII</item>
                     <item n="40.8">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-20"/>VIII</item>
                     <item n="40.9">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-22"/>VIII</item>
                     <item n="40.10">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-23"/>VIIII</item>
                     <item n="40.11">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-25"/>X</item>
                     <item n="40.12">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-27"/>XI</item>
                     <item n="40.13">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-29"/>XII</item>
                     <item n="40.14">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19r-31"/>XIII</item>
                     <item n="40.15">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-2"/>XIIII</item>
                     <item n="40.16">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-4"/>XV</item>
                     <item n="40.17">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-6"/>XVI</item>
                     <item n="40.18">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-8"/>XVII</item>
                     <item n="40.19">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-10"/>XVIII</item>
                     <item n="40.20">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-12"/>XVIIII</item>
                     <item n="40.21">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-14"/>XXI</item>
                     <item n="40.22">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-16"/>XXII</item>
                     <item n="40.23">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-18"/>XXIII</item>
                     <item n="40.24">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-20"/>XXIIII</item>
                     <item n="40.25">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-22"/>XXV</item>
                     <item n="40.26">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-24"/>XXVI</item>
                     <item n="40.27">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-26"/>XXVII</item>
                     <item n="40.28">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-28"/>XXVIII</item>
                     <item n="40.29">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-30"/>XXVIIII</item>
                     <item n="40.30">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-32_1"/>VIII KALENDAS
                        IVLIAS MISSA SANCTI IOHANNIS ...</item>
                  </list></item>
               <item n="50">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-19v-32_3"/>ITEM ALIOS CAPITVLOS<list>
                     <item n="50.1">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-20r-1"/>I</item>
                     <item n="50.2">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-20r-3"/>X</item>
                     <item n="50.3">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-20r-5"/>XVIII</item>
                     <item n="50.4">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20r-7"/>IN EODEM
                        CAPITULUM</item>
                     <item n="50.5">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-20r-9"/> (Nemini liceat
                        seruum suum ...) </item>
                     <item n="50.6">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20r-10"/>XXX</item>
                     <item n="50.7">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20r-12"/>XXXIIII</item>
                     <item n="50.8">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20r-14"/>XXXV</item>
                     <item n="50.9">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-2"/>XLVIII</item>
                     <item n="50.10">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-4"/>LVII</item>
                     <item n="50.11">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-6"/>LXXVIII</item>
                     <item n="50.12">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-8"/>LXVIII</item>
                     <item n="50.13">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-10"/>LXXII</item>
                  </list></item>
               <item n="60">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736-20v-12"/> (Ut nullis presumat
                  teloneum ...) </item>
               <item n="70">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-13"/>[Liste ohne Rubrik]<list>
                     <item n="70.1">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-13"/>I CAPITULUM
                        INFRA ECCLESIAM</item>
                     <item n="70.2">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-14"/>II</item>
                     <item n="70.3">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-16"/>III</item>
                     <item n="70.4">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-18"/>IIII</item>
                     <item n="70.5">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-20"/>V</item>
                     <item n="70.6">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-22"/>VI</item>
                     <item n="70.7">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-24"/>VII</item>
                     <item n="70.8">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-26"/>VIII</item>
                     <item n="70.9">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-28"/>VIIII</item>
                     <item n="70.10">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-30"/>X</item>
                     <item n="70.11">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-20v-32"/>XI</item>
                     <item n="70.12">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-1"/>XII</item>
                     <item n="70.13">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-3"/>XIII</item>
                     <item n="70.14">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-5"/>XIIII</item>
                     <item n="70.15">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-7"/>XV</item>
                     <item n="70.16">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-9"/>XVI</item>
                     <item n="70.17">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-11"/>XVII</item>
                     <item n="70.18">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-13"/>XVIII</item>
                     <item n="70.19">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-15"/>XVIII</item>
                     <item n="70.20">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-17"/>XX</item>
                     <item n="70.21">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-19"/>XXI</item>
                     <item n="70.22">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-21"/>XXII</item>
                     <item n="70.23">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-23"/>[..]III</item>
                     <item n="70.24">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21r-25"/>XXIIII</item>
                     <item n="70.25">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21v-2"/>XXV</item>
                     <item n="70.26">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21v-4"/>XXVI</item>
                     <item n="70.27">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-21v-6"/>XXVII</item>
                     <item n="70.28">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-22r-1"/>XXVIII</item>
                     <item n="70.29">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-22r-3"/>XXVIIII</item>
                     <item n="70.30">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-22r-5"/>XXX</item>
                     <item n="70.31">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-22v-1"/>XIIII</item>
                     <item n="70.32">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-22v-3"/>XV</item>
                     <item n="70.33">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-22v-5"/>XVI</item>
                     <item n="70.34">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-22v-7"/>[..]II</item>
                     <item n="70.35">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-22v-9"/>XVIII</item>
                     <item n="70.36">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-23r-1"/>XV[....]</item>
                     <item n="70.37">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-23r-3"/>XX</item>
                     <item n="70.38">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-23r-5"/>[...]</item>
                     <item n="70.39">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-phill-1736r-23r-7"/>[....]</item>
                  </list></item>
            </list>
         </div>

         <div type="mshist"/>
         <div type="scribe">
            <p>Der Codex wurde von zwei Haupthänden geschrieben:</p>
            <p>Schreiber A fertigte den ersten Teil von <locus>fol. 1v-22r</locus> an, Schreiber B
               nur die letzten beiden Seiten (<locus>fol. 22v-23r</locus>). Schreiber A nahm
               Korrekturen meist durch Überschreiben des richtigen Buchstabens vor, ohne den
               falschen zu tilgen.</p>
         </div>
         <div type="letters">
            <p>Schreiber A verwendet folgende charakteristische Buchstabenformen: Unziales d neben
               geradem, liegendes r. NT-Ligatur am Wortende (z. B. <locus>fol. 14r Z. 16</locus>:
                  <mentioned>uenirent</mentioned> und <mentioned>fuissent</mentioned>). ro-Ligatur,
               z. B. auf <locus>fol. 17v, Z. 10</locus> (<mentioned>latro</mentioned>) oder auf
                  <locus>fol. 22r, Z. 4</locus> (<mentioned>altero</mentioned>). uS-Ligatur
                  (<locus>fol. 20r, Z. 7</locus>: <mentioned>fusto</mentioned>). Majuskel-N
               teilweise im Binnenwort, z. B. <locus>fol. 17v, Z. 3f. und Z. 10f.</locus>:
                  <mentioned>infra</mentioned>, <mentioned>infidelis</mentioned>; ebenso Majuskel-M
                  (<locus>fol. 22r, Z. 13</locus>: <mentioned>sacramentum</mentioned>) und
               Majuskel-R, z. B. <locus>fol. 19r, Z. 11</locus>:
               <mentioned>construantur</mentioned>. Gelegentlich offenes a oder a in Form eines u,
               das durch einen Deckbalken geschlossen wird; z. B. <locus>fol. 18v, Z. 13f.</locus>:
                  <mentioned>temptauerit</mentioned>. Gelegentlich verwendet der Schreiber die
               -us-Endungskürze wie einfaches Endungs-s (z. B. <locus>fol. 20r Z. 8</locus>:
                  <mentioned>ingenuus</mentioned>; <locus>ebd. Z. 15</locus>:
                  <mentioned>seruus</mentioned>); im Fall von <mentioned>ospitio</mentioned>
                  (<locus>fol. 17v, Z. 9</locus>) auch am Wortanfang. Gekürztes cop. wird mit conp-
               aufgelöst, da es im hier transkribierten Teil zwar immer gekürzt ist, aber einmal als
               cnp-.</p>
            <p>Schreiber B schreibt eine kleine, gerade, auf das Mittelband konzentrierte Schrift.
               Er verwendet doppelstöckiges a mit langer Oberlänge (am Wortanfang, gelegentlich aber
               auch im Wort). Hakenförmige (insulare) et-Ligatur neben normaler. Vergrößertes
               Minuskel-n am Wortanfang. prae-/pre- erscheint nur gekürzt und wurde mit pre-
               aufgelöst. Mit dem Wechsel zu Hand B springt die Kapitelzählung von
                  <mentioned>XXX</mentioned> für BK 44 c. 13 auf die originale Zählung
                  <mentioned>XIIII</mentioned> für c. 14. </p>
         </div>
         <div type="abbreviations"/>
         <div type="punctuation"/>
         <div type="structure">
            <p>Gliederung durch rote Kapitelzählung (mit vorangestelltem
                  <mentioned>capitulum</mentioned>) und vergrößerte Initialen am Kapitelanfang meist
               in Texttinte, teils mit roter Verzierung; gelegentlich auch als Ornamente gestaltet
               (z. B. fol. <locus>fol. 18v Z. 20</locus>, <locus>Z. 8</locus> sowie <locus>fol. 21v
                  Z. 4 und 16</locus>, hier in der letzten Zeile auch eine besonders auffallende
               Initiale in Gestalt eines Männerkopfes, der die Zunge herausstreckt). Ab <locus>fol.
                  19v</locus> wechselt das Gliederungsprinzip zu einfachen, vergrößerten
               Unzialbuchstaben am Kapitelanfang, einer Zählung in rot, aber ohne vorangestelltes
                  <mentioned>capitulum</mentioned> sowie Kapitelanfängen, die nicht mehr in neuer
               Zeile, sondern teils mitten in der Zeile stehen.</p>
            <p><locus>Fol. 14r-15r</locus>: BK 7 schließt noch in derselben Zeile an das Ende der
               Lex Salica an, allerdings mit einer roten Rubrik in Capitalis rustica (die auch den
               Anfang der Intitulatio Childeberts bis <mentioned>vir illustris</mentioned> umfasst).
               Der Rest des Prologs ab <mentioned>Cvm in dei nomine</mentioned> beginnt mit einer
               über die Höhe von drei Zeilen reichenden, aufwendig in Texttinte gestalteten
               Knospeninitiale. Danach folgt der Text von c. 1-14 sowie die Datierung (ohne
               Rekognition) en bloc ohne weitere Untergliederung.</p>
            <p><locus>Fol. 17v</locus>: Der Text von BK 67 (Rubrik sowie c. 1 und 2) beginnt
               unmittelbar nach dem Wort <mentioned>FINIUNT</mentioned>, mit dem der vorangehende
               philosophische Teil der Handschrift endet. Dabei wurde <mentioned>FINIUNT</mentioned>
               mit aufwendiger Flechtbandinitiale und in Capitalis rustica gestaltet und der Rubrik
               zu BK 67 in derselben Zeile so vorangestellt, so dass es wie eine Einleitung zum
               folgenden Text erscheint. Die Anfänge der beiden Kapitel stehen zwar mitten im Text,
               sind aber durch vergrößerte Schrift bzw. Majuskeln hervorgehoben, wobei
                  <mentioned>Primo capitulo</mentioned> in Texttinte geschrieben ist,
                  <mentioned>Secunda capitula</mentioned> hingegen in roter Tinte, wozu noch die
               ebenfalls rote Kapitelzählung <mentioned>II</mentioned> am Seitenrand hinzutritt.</p>
            <p><locus>Fol. 17v-19r</locus>: Die Rubrik zu BK 39 ist in roter Tinte in Capitalis
               rustica geschrieben. Die Kapitelzählung in rot mit nachgestelltem CAPITVLVM (bzw. ab
                  <locus>fol. 18v</locus>: <mentioned>capitula</mentioned>) steht in der Zeile, die
               dem jeweiligen Kapitelanfang (beginnend mit rot verzierter, etwas vergrößerter
               Initiale) vorausgeht. BK 39 c. 6 wurde aufgeteilt auf <mentioned>VI</mentioned> und
                  <mentioned>VII</mentioned>.</p>
            <p><locus>Fol. 19r-20r</locus>: BK 40 ohne c. 16; die Zählung ist daher ab c. 17 um eins
               zu niedrig. Ab c. 21 ist die Zählung aber durch Überspringen der
                  <mentioned>XX</mentioned> wieder korrekt. Die Anfangsinitialen sind mal rot
               verziert, mal nicht; die Kapitelzählung steht bis c. <mentioned>VIII</mentioned> wie
               in der vorangehenden Liste am Zeilenende der dem jeweiligen Kapitel vorausgehenden
               Zeile (meist mit nachgestelltem <mentioned>CAPL</mentioned>.). Zwischen c. 8 und 9
               wechselt die Position der Kapitelzählung jedoch vom Ende der jeweils dem Kapitel
               vorausgehenden Zeile zum Seitenrand vor der Zeile, in der der Kapiteltext beginnt.
               Dabei wurde irrtümlich die Kapitelzählung <mentioned>VIII</mentioned> doppelt
               vergeben; sie steht sowohl am Ende der BK 40 c. 8 vorausgehenden Zeile als auch am
               Ende der c. 9 vorausgehenen Zeile. Kapitel 9 erhielt zusätzlich in der folgenden
               Zeile die ausgerückt am Seitenrand stehende Kapitelzahl <mentioned>VIIII</mentioned>.
               Ab <locus>fol. 19v</locus> (beginnend mit dem Text von c. 13) steht die
               Kapitelzählung in rot mitten in der Zeile und die Initialen am Kapitelanfang sind nur
               noch in Texttinte ausgeführt. Das letzte Kapitel ist in roten Majuskeln wie eine
               Rubrik gestaltet und geht nahtlos in die Rubrik zum nächsten Text (BK 41) über.</p>
            <p><locus>Fol. 20r-v</locus>: Bei BK 41 ist die Kapitelzählung nicht fortlaufend,
               sondern orientiert sich an der Zählung der jeweils hier aufgenommenen Titel aus der
               Lex Ribuaria. Die Gliederung folgt demselben Prinzip wie bei der vorangehenden Liste
               BK 40, nur der Anfang des ersten Kapitels wird durch eine große, über die Höhe von
               zwei Zeilen reichende Initiale besonders hervorgehoben.</p>
            <p><locus>Fol. 20v</locus>: Es folgt BK 57 c. 7 ohne eigene Zählung, aber mit einer
               besonders großen Anfangsinitiale.</p>
            <p><locus>Fol. 20v-21r</locus>: Die Rubrik von BK 43 wird zwar in roter Capitalis
               rustica ausgeführt, aber als <mentioned>I. CAPL.</mentioned> gezählt, so dass sie
               nicht als Listen- sondern als Kapitelrubrik erscheint. Die übrige Gliederung folgt
               dem Schema der vorangehenden Listen.</p>
            <p><locus>Fol. 21r-23r</locus>: BK 44 schließt zunächst mit fortgeführter Zählung an BK
               43 an, nimmt aber ab c. 14 (auf <locus>fol. 22v</locus>, das von anderer Hand
               geschrieben wurde) die eigenständige Zählung von BK 44 auf. BK 44 c. 1 und 2 haben
               beide die Kapitelzählung <mentioned>XVIII</mentioned> erhalten, das folgende Kapitel
                  <mentioned>XX</mentioned>.</p>

         </div>
         <div type="annotations"/>
         <div type="other">
            <p>Auf <locus>fol. 2v</locus> (im hier nicht transkribierten ersten Teil der
               Handschrift) finden sich im Titelverzeichnis zur Lex Salica bei zwei Titeln
               tironische Noten: Vor und hinter Titel 84 (<locus>Z. 9</locus>) das Wort
                  <mentioned>distulerint</mentioned> sowie vor und hinter Titel 85 (<locus>Z.
                  10</locus>) das Wort <mentioned>invitatur</mentioned> oder
                  <mentioned>invitantur</mentioned>. In beiden Fällen ergänzen die in tironischen
               Noten geschriebenen Wörter den unvollständigen Titel. Die Lesung der Noten verdanken
               wir Dominik Trump.</p>
            <p>Auf dem unteren Seitenrand von <locus>fol. 19v</locus> befinden sich einige Neumen.
               Im freigebliebenen Platz auf <locus>fol. 23r</locus> wurden Federproben von
               verschiedenen Händen eingetragen.</p>
         </div>
      </front>
      <body>
         <cb n="14r"/>
         <lb n="9"/>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.7"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-8" corresp="BK.7_inscriptio BK.7_1"
            rend="coloured">
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_inscriptio" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-8_1"/><choice>
               <abbr>INCIPT</abbr>
               <expan>INCIPIT</expan>
            </choice>
            <mod>D</mod>ECRETVM <lb/>
            <rs type="person">HILDEBERTI</rs> . <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-8_1"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_prolog" xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-8_2"
               spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-8_3" next="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_1"/><rs
               type="person">HILDEBERTVS</rs> REX <rs>FRANCORUM</rs> VIR ILLVSTRIS <lb/>
            <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-8_3"/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9"
            corresp="BK.7_prolog BK.7_1 BK.7_2 BK.7_3 BK.7_4 BK.7_5 BK.7_6 BK.7_7 BK.7_8 BK.7_9 BK.7_10 BK.7_11 BK.7_12 BK.7_13 BK.7_14 BK.7_epilog">
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_prolog" xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_1"
               spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_2" prev="#berlin-sb-phill-1736-14r-8_2"/><seg
               type="initial">C</seg>vm in dei nomine nos omnes <date><choice>
                  <abbr>KL</abbr>
                  <expan>KALENDAS</expan>
               </choice> MARTIAS</date> . de <expan>quibuscumque</expan>
            <lb/> conditionibus una cum nostris obtimatibus pertractauimus <lb/> ad unamquamque
            noticiam uolumus peruenire . <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_1" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_3"/> ita <rs
               type="place">anto<lb break="no"/>noco</rs> . deo auxiliante . <date><choice>
                  <abbr>KL</abbr>
                  <expan>KALENDAS</expan>
               </choice>
               <choice>
                  <abbr>MART</abbr>
                  <expan>MARTIAS</expan>
               </choice> . anno uigesimo regn<subst>
                  <del>o</del>
                  <add>i</add>
               </subst> nostr<subst>
                  <del>o</del>
                  <add>i</add>
               </subst></date>
            <lb/> conuenit ut nepotes . et filio . uel ex filia . ad auiaticas . res cum auunculo
            <lb/> uel amita sic uenirent . <choice>
               <abbr>taq</abbr>
               <expan>tamquam</expan>
            </choice> si mater aut pater uiui fuissent . De illis <lb/> tamen nepotes istud placuit
            obseruare qui de filio . uel filia nascuntur <lb/> non qui de fratre <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_3"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_2" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_4"/>in
            sequenti una cum leode nostros conuenit ut nullus <lb/> incertum usum sibi sociat
            coniugium hoc est nec fratris sui uxorem <lb/> nec uxoris sui sororem nec uxorem patrui
            . aut parenti consanguinei . <lb/> Si <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> uxorem patris acceperit mortem incurrat ! de <expan>preteritis</expan> uero
            <lb/> incertis nuptias . coniunctionibus per <expan>predicationem</expan> episcoporum .
            iussimus <lb/> emendare ! qui uero episcopum suum . noluerit audire et excommunicatus
            <lb/> fuerit perhenni condempnatione apud deum sustineat et insuper <lb/> de palatio
            Nostro sic omnino extraneus . et omnes facultates suas <lb/> legitimis parentibus
            perueniat ; <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_4"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_3" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_5"
            />Similiter <rs type="place">tregecto</rs> conuenit <lb/> nobis ut <subst>
               <del>campo seruo</del>
               <add>seruo campo</add>
            </subst> aut qualibet re . ad unam ducem uel <lb/> iudicem pertinentem per decim annos
               <expan>quicumque</expan> inconcusso iure possedit . <cb n="14v"/> nullam habeat
            licentiam interciandi . nisi tantum causa orfanorum <lb/> usque uigessimo anno licentiam
            tribuimus ! si <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> super hoc iudicium <lb/>
            <expan>presumpserit</expan> interciare . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> XV . soluat et rem interciatam amit<lb break="no"/>tat . de <choice>
               <abbr>reliq</abbr>
               <expan>reliquis</expan>
            </choice> uero condicionibus omnes omnino causas tricinaria <lb/> lex<note
               type="editorial">Am Rand vor der mit diesem Wort beginnenden Zeile ein
                  <mentioned>c</mentioned>. </note> exc<mod>l</mod>udit <expan>preter</expan> id
            quod rixa huc usque <subst>
               <del>tenerit</del>
               <add>detenverit</add>
            </subst> . <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_5"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_4" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_6"/> pari
               conditi<lb break="no"/>one . conuenit omnibus nos adunatis ut
               <expan>quicumque</expan> raptum facere <lb/>
            <expan>presumpserit</expan> periculum mortis incurrat et nullus de opti<lb break="no"
            />matibus nostris de sic impiissimo uitio <expan>presummat</expan> rogare <lb/> sed
            initium dei unus quis eum persequatur . qui uero edictum nostrum ausus <lb/>
               fu<mod>i</mod>t inrumpere iudex loci illius cum turbam collectam ipsum <lb/> raptorem
            occidat ! et iaceat <sic>forbaptutus</sic> . et si ad ecclesiam confu<lb break="no"
            />gerit reddendum est ad episcopo et sine ulla <expan>precationem</expan> exinde eum
            <lb/> separentur . et si ipsa mulier raptorem consenserit ambo pariter exi<lb break="no"
            />lio transmitatur . et si foras ecclesia capti fuerint pariter occidantur . <lb/> et
            facultates eorum parentibus legitimus et quod fisco nostro debitus <lb/> adquiratur ;
               <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_6"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_5" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_7"/> De
            homicidiis uero ita iussimus obseruare ut <lb/>
            <expan>quicumque</expan> auso temerario alium sine causa occi<subst>
               <del>s</del>
               <add>d</add>
            </subst>erit uita <lb/> periculum . feriatur <expan>precium</expan> nullum . se redemere
               <expan>numquam</expan> ualeat . <lb/> et si conuenerit ut a
               <expan>conpositionem</expan> quisque d<subst>
               <del>e</del>
               <add>i</add>
            </subst>scendat neque de <lb/> parentibus aut amicis ei quicquam aduiuet quod qui
            fecerit <lb/> suum cui <sic>rigildum</sic> omnino <expan>conponat</expan> quia debitum
            est ut qui <lb/> iniuste nouit occidere discat iuste mouere . <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_7"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_6" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_8"/> De
               far<lb break="no"/>falios . ita conuenit ut <expan>quicumque</expan> in mallo
               <expan>presumpserit</expan> farfalium <lb/> minare sine dubio suum uueregildum
               <expan>conponat</expan> quia omnino <lb/> uolumus ut farfilios reprimatur et forsitan
            ut adsolet <lb/> iudex hoc consenserit uitę periculum per omnia incurrat . <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_8"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_7" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_9"/> de
            <lb/> fures et malefactores ita decreuimus obseruare ut si <lb/> quinque aut septem boni
            fidei . homines absque inimiticiam <cb n="15r"/> intraposita criminosum cum sacramentis
            interpositionibus esse <lb/> dixerint quomodo contra legem furtum perpetrauit secundum
            legem <lb/> moriatur et si iude<subst>
               <del>t</del>
               <add>x</add>
            </subst><note type="editorial">Der et-Ligatur folgt ein x, was offensichtlich eine
               Korrektur darstellen soll. In der vermutlich direkten Vorlage, Paris lat. 4629, wird
               bei diesem Wort eine der et-Ligatur sehr ähnliche ex-Ligatur verwendet (<locus>fol.
                  14v, Z. 11</locus>), was den Schreiber zu seinem Fehler verleitet haben
               dürfte.</note>
            <expan>conprehensum</expan> latronem laxauerit uitam <lb/> suam amittat et disciplinam
            omnino modis omnibus obseruetur <lb/>
            <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_9"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_8" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_10"/>
            similiter conuenit ut unusquis . iudex criminosum latronem ut <lb/> audient ad casam
            suam ambulet et ipsum legare faciat aut si <lb/>
            <rs>francus</rs> fuer<subst>
               <del>a</del>
               <add>i</add>
            </subst>t . ad nostram <expan>presentiam</expan> dirigatur ; et si dibilior persona
            <lb/> fuerit in loco pendatur . <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_10"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_9" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_11"/> si
            centenarius aut cuilibet . iudicem <lb/> noluerit super malefactorem adiuuare . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidis</expan>
            </choice> . LX . omnino condempnetur <lb/>
            <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_11"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_10" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_12"/> et
               <expan>quicumque</expan> seruum criminosum habuerit . et ei iudex rogauerit . <lb/>
            et ipsum <expan>presentare</expan> noluerit suum ueregildum <expan>conponat</expan>
            omnino * <lb/>
            <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_12"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_11" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_13"/>
            similiter conuenit ut si furtus factus fuerit capitalem de <expan>presente</expan>
            centena <lb/> restitui . et causa centenarius cum centena requiret <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_13"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_12" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_14"/> pari
            <lb/> conditione conuenit ut si una centenaria in alia centena <lb/> uestigium secuta
            fuerit et inuenerit uel <expan>quibuscumque</expan> fidelium nostrorum <lb/> terminos
            uestigeum miserit . et ipsum in ali<add>a</add> centenam minime <lb/> expelle potuerint
            aut conuinctum reddat latronum aut <choice>
               <abbr>caplem</abbr>
               <expan>capitalem</expan>
            </choice>
            <lb/> de <expan>presentem</expan> restituam et qui cum . XII<hi rend="super">cim</hi>
            personas si ex hoc sacramentum <lb/> exuat . <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_14"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_13" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_15"/> si
            serui ecclesiarum aut fiscalium furtum <mod>a</mod>dmiserint simili <lb/> pęna
            sustineant ! sicut et reliqui serui <rs>francorum</rs>
            <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_15"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_14" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_16"/> die
            dominico <lb/> similiter placuit obseruare ut <expan>quicumque</expan> ingenuus excepto
            <lb/> quod ad quoquendum uel ad mandumcandum pertinet opera alia <lb/>
            <expan>presumpserit</expan> si <rs>salicus</rs> fuerit . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> XV . <expan>conponat</expan> . <rs>Romanus</rs> . VIII . seruus u<note
               type="editorial">Zu erwarten wäre hier <mentioned>uero</mentioned>, aber die
               entsprechende Kürzung über u fehlt.</note>
            <lb/> aut tres <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> reddat aut de dossum suum <expan>conponat</expan> . <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_16"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.7_epilog" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-14r-9_17"/>
            data <date>pridie <lb/>
               <choice>
                  <abbr>kl</abbr>
                  <expan>kalendas</expan>
               </choice> marcias anno . XXI . regni nostri</date>
            <rs type="place">colonia</rs> feliciter . <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-14r-9_17"
            />
         </ab>
         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="17v"/>
         <lb n="2"/>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.67"/>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-2" corresp="BK.67_inscriptio"><seg
               type="initial" rend="coloured">F</seg>INIUNT<note>Der dem Kapitular vorangehende Teil
               der Handschrift mit Fragen und Antworten zur Dreifaltigkeit und zur Philosophie
               schließt, genau wie in der vermutlichen direkten Vorlage Paris lat. 4629 (fol. 18v),
               mit diesem Wort. Allerdings hat der Schreiber von Berlin Phill. 1736 das Wort in
               Capitalis rustica sowie mit kunstvoll verzierter Anfangsinitiale wie eine Inskription
               zum folgenden Kapitular gestaltet und in derselben Zeile direkt vor dessen Rubrik
               gestellt.</note> . Hęc capitula missi <add>nostri</add><metamark function="insertion"
            /> cognita faciant omnibus <lb/> partibus * </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-3" corresp="BK.67_1_inscriptio">
            <seg type="num" n="1">Primo</seg>
            <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>capl</abbr>
                  <expan>capitulo</expan>
               </choice></seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-4" corresp="BK.67_1"> ut nullus a mallo
            uel placitum in<lb break="no"/>fra <subst>
               <del/>
               <add>pa</add>
            </subst>tria arma <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> . scutum et lancea non portet ; </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-5" corresp="BK.67_2_inscriptio"> .
               <seg type="num" n="2">II</seg> . <hi rend="coloured"><seg type="num" n="2"
                  >SECUNDa</seg></hi>
            <lb/>
            <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>capla</abbr>
                  <expan>capitula</expan>
               </choice></seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-6" corresp="BK.67_2">de latronibus
               <expan>quicumque</expan>
            <date>post missam sancti <rs type="person"><choice>
                     <abbr>iohis</abbr>
                     <expan>iohannis</expan>
                  </choice></rs> baptiste</date> . <lb/> latronem mansionem dedit . si
               <rs>francus</rs> est cum XII . simi<lb break="no"/>libus suis iuret quod latronem eum
            fuisse non sciret . pater ei sit . <lb/> aut <choice>
               <abbr>frs</abbr>
               <expan>fratres</expan>
            </choice> . aut propinquis ; si hoc iurare non potuerit . et ab <lb/> aliquo conuictus
            fuerit quod latronem in ospitio suscepisset . <lb/> qualis latro sit . et infidelis
            iudicetur quia qui latro est . et in<lb break="no"/>fidelis est . noster . et
               <rs>francorum</rs> . et qui illum suscipit similis est <lb/> i<mod>l</mod>lis . si
            autem aut non sciret quod latro fuisset <space unit="chars" quantity="7"/>
            <lb/> aut iuret <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solus</expan>
            </choice> quod numquam eum audisset nec per uerit<unclear>a</unclear>tem <lb/> nec per
            mendatium latronem audisset aut particus <lb/> si ille de latrocinio conuictus fuerit ut
            similis dampnetur ; <lb/>
         </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.39"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-7"
            corresp="BK.39_inscriptio BK.39_1_inscriptio">
            <milestone unit="span" corresp="BK.39_inscriptio" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-7_1"
               spanTo="#berlin-sb-phill-1736-17v-7_2"/> CAPITVLVM QVE IN LEGEM SA<lb break="no"
            />LIGAM MITENDA SUNT . <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-7_2"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.39_1_inscriptio"
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-7_3" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-17v-7_4"/>
            <seg type="num" n="1">PR<mod>I</mod>MO</seg>
            <seg type="numDenom">CAPITVLVM</seg> . <lb/>
            <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-7_4"/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-8" corresp="BK.39_1">
            <seg type="initial">D</seg>e homicidiis clericorum . <seg type="initial">S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> subdiaconum occiderit <lb/> CCCtos <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> . <expan>conponat</expan> ; Qui diaconum . CCCC . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> . qui <choice>
               <abbr>prbtv</abbr>
               <expan>presbitervm</expan>
            </choice>
            <lb/> DC . qui episcopum . DCCCC . qui monacum . CCCC . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>cul</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>iud</abbr>
               <expan>iudicetur</expan>
            </choice> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-9"
            corresp="BK.39_2_inscriptio"><seg type="num" n="2">II</seg>
            <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>CAPL</abbr>
                  <expan>CAPITVLVM</expan>
               </choice></seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-17v-10" corresp="BK.39_2"><seg type="initial"
               >S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> in emunitatem dampnum aliquid fecerit . DC . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice> . <expan>conponat</expan> . <lb/> si autem homo furtum fecerit aut homicidium
            uel quolibet crimen <lb/> foris <expan>committens</expan> infra emunitatem fugierit
            mandet comes <lb/> uel episcopo . uel <choice>
               <abbr>abbt</abbr>
               <expan>abbati</expan>
            </choice> uel uicedomino uel <expan>quicumque</expan> locum episcopi uel abbatis tenu<lb
               break="no"/>erit ut reddat ei reum si ille contradixerit et eum reddere nolu<lb
               break="no"/>erit in prima contradictione . XV . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>cul</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>iud</abbr>
               <expan>iudicetur</expan>
            </choice> . Si ad secunda in<lb break="no"/>quisitione eum reddere noluerit . XXX . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>cul</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>iud</abbr>
               <expan>iudicetur</expan>
            </choice> . Si nec <lb/> ad terciam consentire noluerit quicquid reus dampnum fecerit
               <cb n="18r"/> totum illum qui eum infra ęmunitatem retenit nec reddere <lb/> uult
            soluere cogatur . et ipse comis ueniens . licentiam <lb/> habeat ipsum hominem infra
            ęmunitatem quęrendi <expan>hubi<lb break="no"/>cumque</expan> e<mod>u</mod>m inuenire
            potuerit . si autem statim in prima <lb/> inquisitionem comiti responsum fuerit quod
            reus infra <lb/> ęmunitatem quidem fuisset sed fuga lapsus sit iurit . quod
               <unclear>eum</unclear>
            <lb/> ad iusticiam cuiuslibet disfaciendi fugire non fecisset et sit <lb/> ei in hoc
            satisfactum . si autem intranti in ipsa emunitatem <lb/> comiti collecta manu quislibet
            resistere temptauerit comis <lb/> hoc regem <del>uel ad comitem</del> uel ad principem
            deferat ibique iudicet <lb/> ut sicut illi qui in emunitatem dampnum fecit . DC . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice>
            <lb/>
            <expan>conponere</expan> debeat . ita <expan>que</expan> comiti colecta manu resistere <lb/>
            <expan>presumpserit</expan> . DC . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>cul</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>iud</abbr>
               <expan>iudicetur</expan>
            </choice> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18r-1"
            corresp="BK.39_3_inscriptio"><seg type="num" n="3">III</seg>
            <seg type="numDenom">CAPITVLVM</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18r-2" corresp="BK.39_3">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> ad ecclesias confugium fecerit in atrium ipsius ęcclesię <lb/> pacem habeat
            nec sit ei necesse ęcclesias ingredi et nullus <lb/> eum inde per uim adstrahere
               <expan>presumat</expan> sed liceat ei confiteri <lb/> quod fecit et inde per munus
            bonorum hominum ad dis<lb break="no"/>cussionem in publico perducatur ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18r-3"
            corresp="BK.39_4_inscriptio"><seg type="num" n="4">IIII</seg>
            <seg type="numDenom">CAPITVLVM</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18r-4" corresp="BK.39_4">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> hominem in iudicio iniuste contra alium altercantem <lb/> adiuuare per malum
            ingenium <expan>presumserit</expan> atque inde coram <lb/> iudicibus uel comite
            increpatus fuerit et negare non potuerit <lb/> XV . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>cul</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>iud</abbr>
               <expan>iudicetur</expan>
            </choice> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18r-5"
            corresp="BK.39_5_inscriptio"><seg type="num" n="5">V</seg>
            <seg type="numDenom">CAPITVLVM</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18r-6" corresp="BK.39_5">
            <seg type="initial">S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> de libertate sua fuerit interpellatus et timens ne in <lb/> seruitium cadat
            aliquem de propinquis suis per quam se in <lb/> seruitio causarum timens occiderit . <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> . patrem ma<lb break="no"/>trem . patruelem auunculum uel quamlibet huiusmodi
               propin<lb break="no"/>quitatis persona ipse qui hoc perpetrauerat moriatur <lb/>
            agnatio eius et consanguinitas in seruitium cadat <cb n="18v"/> et si negauerit illius
            occise ad nouem uomeres ignitus iu<lb break="no"/>ditium dei examinandus accedat ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-1"
            corresp="BK.39_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="6">VI</seg> . <seg type="numDenom">CAPITULA</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-2" corresp="BK.39_6"
            next="#berlin-sb-phill-1736-18v-4">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> res suas pro anima sua ad casam dei tradere uoluerunt <lb/> domi traditionem
            faciat coram <del>faci</del> testibus legitimus et quę <lb/> hactenus in hoste facte
            sunt traditiones de quibus nulla est . quęsitio <lb/> stabilis permaneant ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-3"
            corresp="BK.39_6_inscriptio">
            <seg type="num" n="7">VII</seg> . <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>capla</abbr>
                  <expan>capitula</expan>
               </choice></seg> . <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-4" corresp="BK.39_6"
            prev="#berlin-sb-phill-1736-18v-2"><seg type="initial">S</seg>i uero aliquis alii res
            suas tradiderit et in hoste profectus fue<lb break="no"/>rit et ille cui res tradite
            sunt interim mortuus fuerit qui <lb/> res tradidit cum reuersus fuerit adhibitus
            testibus quoram quibus <lb/> traditio facta est . res suas <subst>
               <del>ac</del>
               <add>re</add>
            </subst>cipiat ; Si autem et ipse mortuus <lb/> fuerit heredes eius legitimi res
            traditas recipiant ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-5"
            corresp="BK.39_7_inscriptio"><seg type="num" n="8">VIII</seg> . <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>capla</abbr>
                  <expan>capitula</expan>
               </choice></seg>
            <lb/></ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-6" corresp="BK.39_7">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> cartam ingenuitatis a domino suo legitime libertatem . est con<lb break="no"
            />secutus liber permaneat . si uero aliquis eum iniuste inseruire temp<lb break="no"
            />tauerit et ille quartam ingenuitatis suę ostenderit et ad<lb break="no"/>uersarium se
            inseruires uelle <expan>conprobauerit</expan> et ille qui hoc temp<lb break="no"/>tauit
            multa <choice>
               <abbr>qa</abbr>
               <expan>quae</expan>
            </choice> in carta scripta est . soluere cogatur . si uero <lb/> cartam non paruerit sed
            iam ad illo qui eum inseruire uoluerat dis<lb break="no"/>facta est . uuedregildum eius
               <expan>conponat</expan> duas partes illi qui inser<lb break="no"/>uire uoluerat
            terciam regi ille iterum <expan>preceptum</expan> regis libertatem suam conquirat ;
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-7"
            corresp="BK.39_8_inscriptio"><seg type="num" n="9">VIIII</seg> . <seg type="numDenom"
               >capitula</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-8" corresp="BK.39_8">
            <seg type="initial">L</seg>iber qui se in loco <lb/> uuadii in alterius potestate
               <expan>commiserit</expan> ibique constitus <lb/> fuerit dampnum illi quo fecerit
            cuilibet fecerit qui eum in loco <lb/> uuadii suscepit aut dampnum soluat aut hominem in
            mallum <lb/> productum demittat perdens simul debitum propter quod <sic>gatdium</sic>
            <lb/> suscepit et qui dampnum fecit dimissus iusta qualitatem regi <lb/> cogatur
            emendare . si uero liberam feminam habuerit usque dum <lb/> in pignus steterit et filios
            habuerit liberi permaneant <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-9"
            corresp="BK.39_9_inscriptio"><seg type="num" n="10">X</seg> . <seg type="numDenom"
               >capitula</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-18v-10" corresp="BK.39_9">
            <seg type="initial" rend="coloured">O</seg>mnia debita que ad parte regis soluere <cb
               n="19r"/> debent <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidis</expan>
            </choice> XII . denariorum soluant excepta freda quę in lege salica <lb/> scripta sunt
            illa eandem <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solido</expan>
            </choice> quo cetere <expan>conpositionis</expan>
            <mod>s</mod>olui debeant . <lb/>
            <expan>conponantur</expan> . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-1"
            corresp="BK.39_10_inscriptio"> . <seg type="num" n="11">XI</seg> . <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>CAPLA</abbr>
                  <expan>CAPITVLA</expan>
               </choice></seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-2" corresp="BK.39_10">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> causam iudicatam repetere in mallo <expan>presumpserit</expan> ibique testibus
            <lb/> conuictus fuerit aut . XV . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice>
            <expan>conponat</expan> aut XV . ictus ab scabinus <lb/> qui causam prius <choice>
               <abbr>iudicauer</abbr>
               <expan>iudicauerunt</expan>
            </choice> accipiat . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-3"
            corresp="BK.39_11_inscriptio"> . <seg type="num" n="12">XII</seg> . <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>CAPLA</abbr>
                  <expan>CAPITVLA</expan>
               </choice></seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-4" corresp="BK.39_11">
            <seg type="initial">O</seg>btimi quisque in pago uel ciuitate in testimonium adsumantur
            <lb/> et cui his contra quam testimoniare debent nullum crimen pos<unclear>s</unclear>it
            indicere ; <lb/></ab>
         <milestone n="BK.40" unit="capitulare"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-5" corresp="BK.40_inscriptio">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e causis admonendis . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-6"
            corresp="BK.40_1_inscriptio">ITEM . <seg type="num" n="1">I</seg> . <seg type="numDenom"
               >CAPITVLVM</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-7" corresp="BK.40_1"> de ęcclesiis
            emendandis et hubi in unum locum plures sunt qua<add>e</add>m neces<lb break="no"/>se
            sint ut destruantur quę necessaria non sunt et alia construantur ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-8"
            corresp="BK.40_2_inscriptio"><seg type="num" n="2">II</seg> . <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>CAPL</abbr>
                  <expan>CAPITVLVM</expan>
               </choice>
            </seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-9" corresp="BK.40_2">
            <seg type="initial">U</seg>t <expan>presbiteri</expan> non ordinentur priusquam examin<subst>
               <del>a</del>
               <add>e</add>
            </subst>ntur et ut <expan>excommunicatio</expan>
            <lb/> possim et sine causa non faciant ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-10"
            corresp="BK.40_3_inscriptio"><seg type="num" n="3">III</seg> . <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>CAPL</abbr>
                  <expan>CAPITVLVM</expan>
               </choice></seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-11" corresp="BK.40_3">
            <seg type="initial">U</seg>T missi nostri scabinius aduocatus adnotarius per singula
            loca <lb/> elegiant et eorum nomina quando reuersi fuerint secum scripta deferant ;
            <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-12"
            corresp="BK.40_4_inscriptio"><seg type="num" n="4">IIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-13" corresp="BK.40_4">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e his qui legem <subst>
               <del>contempserint conseruare</del>
               <add>conseruare <choice>
                     <abbr>ctepser</abbr>
                     <expan>contempserint</expan>
                  </choice></add>
            </subst> ut per fideiussores <lb/> ad <expan>presentia</expan> regis adducantur </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-14"
            corresp="BK.40_5_inscriptio"><seg type="num" n="5">V</seg>
            <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>CAPL</abbr>
                  <expan>CAPITVLVM</expan>
               </choice></seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-15" corresp="BK.40_5">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t illi qui aribanno soluere debent coniectu
            faciant ad aribannatore ; <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-16"
            corresp="BK.40_6_inscriptio"><seg type="num" n="6">VI</seg> . <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>CAPLA</abbr>
                  <expan>CAPITVLA</expan>
               </choice></seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-17" corresp="BK.40_6">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e fugitiuis hac peregrinis ut distringantur
            <lb/> ut scire possimus qui sint aut unde uenerunt ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-18"
            corresp="BK.40_7_inscriptio"><seg type="num" n="7">VII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-19" corresp="BK.40_7">
            <seg type="initial">U</seg>t bauga et brunias non dentur negociatoribus ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-20"
            corresp="BK.40_8_inscriptio"><seg type="num" n="8">VIII</seg><lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-21" corresp="BK.40_8">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e mensuris ut secundum iussionem nostram
            equales fiant </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-22"
            corresp="BK.40_9_inscriptio"><seg type="num" n="8">VIII</seg><note type="editorial">An
               dieser Stelle wechselt die Position der Kapitelzählung vom Ende der jeweils dem
               Kapitel vorausgehenden Zeile zum Seitenrand vor der Zeile, in der der Kapiteltext
               beginnt. Das führte zu Verwirrung, denn die Kapitelzählung
                  <mentioned>VIII</mentioned> steht sowohl am Ende der BK 40 c. 8 vorausgehenden
               Zeile als auch am Ende der c. 9 vorausgehenen Zeile, wobei c. 9 zusätzlich in der
               folgenden Zeile die ausgerückt am Seitenrand stehende Kapitelzahl
                  <mentioned>VIIII</mentioned> erhalten hat.</note><lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-23"
            corresp="BK.40_9_inscriptio"><seg type="num" n="9">VIIII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-24" corresp="BK.40_9">
            <seg type="initial">UT</seg> non mittantur testimonia super uestitura domni <rs
               type="person">pipini</rs> regis ; <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-25"
            corresp="BK.40_10_inscriptio"><seg type="num" n="10">X</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-26" corresp="BK.40_10">
            <seg type="initial">UT</seg> nec colonus nec fiscalinus foras mitio possint alicui
            traditionis <mod>f</mod>acere ; <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-27"
            corresp="BK.40_11_inscriptio"><seg type="num" n="11">XI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-28" corresp="BK.40_11">
            <seg type="initial">UT</seg> nullus <expan>presummat</expan> hominem in iuditio mittere
            sine causa nisi iu<lb break="no"/>dicatum fiat ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-29"
            corresp="BK.40_12_inscriptio"><seg type="num" n="12">XII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-30" corresp="BK.40_12">
            <seg type="initial" rend="coloured">UT</seg> liber homo qui in monasterio regulari <lb/>
            comam deposuerit et ibi delegauerit res suas <subst>
               <del>pri</del>
               <add>pro</add>
            </subst>missionem factam <lb/> secundum regulam firmiter teneant ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19r-31"
            corresp="BK.40_13_inscriptio"><seg type="num" n="13">XIII</seg> . VVa<note
               type="editorial">Zusatz in roter Tinte, nicht von der Hand des Schreibers oder
               Rubrikators, dessen Sinn sich nicht erschließt.</note>
            <cb n="19v"/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-1" corresp="BK.40_13">
            <seg type="initial">UT</seg> omnes qui uadiari<note type="editorial">a<hi rend="super"
                  >1</hi> wurde über der Zeile wegen verlaufener Tinte zur Verdeutlichung nochmals
               übergeschrieben.</note> debent iusta quod in lege continet ple<lb break="no"/>niter
            secundum ipsam legem reuadia<gap unit="chars" quantity="2"/> fiant et in postmodum <lb/>
            uel domnus rex . uel ille cuius causa est . iusta quod ei placuerit <lb/> misericordiam
            faciat ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-2"
            corresp="BK.40_14_inscriptio">
            <seg type="num" n="14">XIIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-3" corresp="BK.40_14">
            <seg type="initial">D</seg>e episcopis abbatibus <lb/> comitibus qui ad placitum nostrum
            non <choice>
               <abbr>uener</abbr>
               <expan>uenerunt</expan>
            </choice> ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-4"
            corresp="BK.40_15_inscriptio">
            <seg type="num" n="15">XV</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-5" corresp="BK.40_15">
            <seg type="initial">UT</seg> nullus ebrius suam causam in mallo possit conquirere <lb/>
            nec testimonium dicere nec placitum comis habeat nisi <lb/> geiunus . </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-6"
            corresp="BK.40_17_inscriptio"><seg type="num" n="16">XVI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-7" corresp="BK.40_17">
            <seg type="initial">D</seg>e missis nostris discurrentibus <lb/> uel ceteris hominibus
            in utilitate nostra iter agentibus ut <lb/> nullus mansione contradicere
               <expan>presumat</expan> ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-8"
            corresp="BK.40_18_inscriptio"><seg type="num" n="17">XVII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-9" corresp="BK.40_18">
            <seg type="initial">D</seg>e canibus qui in dextro armo tunsi sunt ut homo qui eum
            habuerit <lb/> cum ipso cano in <expan>presentia</expan> domni regis ueniat ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-10"
            corresp="BK.40_19_inscriptio"><seg type="num" n="18">XVIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-11" corresp="BK.40_19">
            <seg type="initial">UT</seg> populum interrogetur de capitulis que in lege nouiter
               addi<lb break="no"/>ta <mod>s</mod>unt et postquam omnes consenserint subscriptiones
            et mano<lb break="no"/>firmationes suas in ipsis <choice>
               <abbr>capl</abbr>
               <expan>capitulis</expan>
            </choice> faciant </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-12"
            corresp="BK.40_20_inscriptio"><seg type="num" n="19">XVIIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-13" corresp="BK.40_20">
            <seg type="initial">UT</seg> nullius ad placitum banniatur nisi qui causam suam querere
            <lb/> aut alteri querire debet sceptis scabineis . VII . qui ad omnia <lb/> placita
               <expan>preesse</expan> debeant ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-14"
            corresp="BK.40_21_inscriptio"><seg type="num" n="21">XXI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-15" corresp="BK.40_21">
            <seg type="initial">D</seg>e fals<subst>
               <del>u</del>
               <add>is</add>
            </subst> tes<lb break="no"/>tibus ut non recipiantur </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-16"
            corresp="BK.40_22_inscriptio"><seg type="num" n="22">XXII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-17" corresp="BK.40_22">
            <seg type="initial">UT</seg> nullus <expan>presumat</expan> per ui<lb break="no"/>tam
            regis et filiorum eius iurare ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-18"
            corresp="BK.40_23_inscriptio"><seg type="num" n="23">XXIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-19" corresp="BK.40_23">
            <seg type="initial">D</seg>e illis <rs>saxo<lb break="no"/>nibus</rs> qui uxores non
            habent ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-20"
            corresp="BK.40_24_inscriptio"><seg type="num" n="24">XXIIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-21" corresp="BK.40_24">
            <seg type="initial">D</seg>e signatis qui men<lb break="no"/>tiendo uadunt ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-22"
            corresp="BK.40_25_inscriptio"><seg type="num" n="25">XXV</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-23" corresp="BK.40_25">
            <seg type="initial">UT</seg> missi nostri qui iam breuis <lb/>
            <choice>
               <abbr>detuler</abbr>
               <expan>detulerunt</expan>
            </choice> de adnuntiatione ut uolumus ut adducant de <lb/> opere ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-24"
            corresp="BK.40_26_inscriptio"><seg type="num" n="26">XXVI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-25" corresp="BK.40_26">
            <seg type="initial">Q</seg>uanta mora faci<subst>
               <del>a</del>
               <add>v</add>
            </subst>nt in unoquoque <lb/> loco et quod homines secum habeant ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-26"
            corresp="BK.40_27_inscriptio">
            <seg type="num" n="27">XXVII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-27" corresp="BK.40_27">
            <seg type="initial">D</seg>e prudentia et constantia missorum nostrorum ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-28"
            corresp="BK.40_28_inscriptio"><seg type="num" n="28">XXVIII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-29" corresp="BK.40_28">
            <seg type="initial">D</seg>e falsis monitariis requirendum est ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-30"
            corresp="BK.40_29_inscriptio"><seg type="num" n="29">XXVIIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-31" corresp="BK.40_29"
            next="#berlin-sb-phill-1736-19v-32_1"><seg type="initial">A</seg>lie res
            fo<add>r</add>tuitum non <expan>preoccupauerit</expan> ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-32"
            corresp="BK.40_29 BK.41_inscriptio">
            <milestone unit="span" corresp="BK.40_29" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-32_1"
               spanTo="#berlin-sb-phill-1736-19v-32_2"/> VIII <choice>
               <abbr>KL</abbr>
               <expan>KALENDAS</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>IVL</abbr>
               <expan>IVLIAS</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>MISS</abbr>
               <expan>MISSA</expan>
            </choice> . SANCTI <choice>
               <abbr>IOH</abbr>
               <expan>IOHANNIS</expan>
            </choice>
            <cb n="20r"/>
            <gap unit="chars" quantity="6"/>NTI<gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>M</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="1"/><unclear>I</unclear>V<gap unit="chars" quantity="1"/>
            <unclear>a</unclear>
            <gap unit="chars" quantity="7"/>N<gap unit="chars" quantity="1"/> GENERALE
               PLACIT<unclear>VM</unclear>
            <lb/>
            <unclear>H</unclear><gap unit="chars" quantity="3"/>RE VOLVMUS . <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-32_2"/>
            <milestone unit="capitulare" n="BK.41"/>
            <milestone unit="span" xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-32_3" corresp="BK.41_inscriptio"
               spanTo="#berlin-sb-phill-1736-19v-32_4"/> ITEM ALIOS CAPITVLOS . <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-19v-32_4"/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-1"
            corresp="BK.41_1_inscriptio"><seg type="num" n="1">I</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-2" corresp="BK.41_1">
            <seg type="initial">S</seg>i <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> ingenuus <lb/> ingenuum ictu percusserit XV . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice>
            <expan>conponat</expan> ; <lb/></ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-3"
            corresp="BK.41_2_inscriptio"><seg type="num" n="10">X</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-4" corresp="BK.41_2">
            <seg type="initial">H</seg>omo regis <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> fiscalinus et ecclesiasticus et litus ductus <lb/> C . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice>
            <expan>conponat</expan> ; </ab>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-5"
            corresp="BK.41_4_inscriptio"><seg type="num" n="18">XVIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-6" corresp="BK.41_4">
            <seg type="initial">D</seg>e sonesti . aut . DC . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidos</expan>
            </choice>
            <choice>
               <abbr>cpnt</abbr>
               <expan>conponat</expan>
            </choice> . <lb/> aut cum . XII . iuret . aut si ille qui causam querit . XII . homines
            <lb/> sacramentum recipere noluerit aut crucem <lb/> contra eum decertet ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20r-7" corresp="BK.41_3_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"> IN EODEM <choice>
               <abbr>CAPLM</abbr>
               <expan>CAPITULUM</expan>
            </choice></ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-8" type="text" corresp="BK.41_3">
            <seg type="initial">H</seg>omo ingenuus <lb/> qui multa qualibet soluere <add>non</add>
            potuerit et fideiussores habuerit <lb/> liceat ei semetipsum in iuditium ei cui debitor
            est mittere usque <lb/> dum multa quam debuit persoluat ; </ab>
         <space quantity="5" unit="chars"/>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-9" type="text" corresp="BK.41_5">
            <seg type="initial">N</seg>emini<note type="editorial">Vor dem Wort eine freigelassene
               Lücke, wohl für eine Kapitelzählung bzw. Referenz auf die entsprechende
               Tituli-Zählung der Lex Ribuaria, die aber nicht ausgeführt wurde.</note>
               li<add>c</add>eat ser<lb break="no"/>uum suum propter dampnum ab aliquo cuilibet
            inlatum dimittere . <lb/> sed iuxta qualitatem damni dominus pro ipso respondeat . uel
            eum <lb/> in <expan>conpositione</expan> . aut ad penam . petitoris aufer<subst>
               <del>a</del>
               <add>e</add>
            </subst>t . Si autem <lb/> seruus perpetrato scelere fugerit ita ut a domino penitus
               inue<lb break="no"/>niri non possit sacramento se dominus excusare studeat quod nec
            <lb/> suę uoluntatis nec conscientia fuisset quod seruus eius tale <lb/> fatinus
               <expan>commisit</expan> ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20r-10" type="meta-text" rend="coloured">
            <seg type="num" n="30">XXX</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-11" type="text">
            <seg type="initial">S</seg>icut <choice>
               <abbr>pecier</abbr>
               <expan>pecierunt</expan>
            </choice> . ita dominus <choice>
               <abbr>imprt</abbr>
               <expan>imperator</expan>
            </choice>
            <lb/> consensit ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20r-12" corresp="BK.41_6_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="34">XXXIIII</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20r-13" type="text" corresp="BK.41_6"> Si <choice>
               <abbr>q</abbr>
               <expan>quis</expan>
            </choice> ad mallum legibus mannitus fuerit <lb/> et non uenerit si eum sunnis non
            detenuerit . XV . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidis</expan>
            </choice> . <choice>
               <abbr>cpl</abbr>
               <expan>culpabilis</expan>
            </choice> . <choice>
               <abbr>iud</abbr>
               <expan>iudicetur</expan>
            </choice> ; <lb/>
            <seg type="initial">S</seg>i ad secundum et terciam si autem a<subst>
               <del>ut</del>
               <add>d</add>
            </subst> quartam uenire contempserit <lb/> possessio eius in <mod>b</mod>annum mitatur
            donec ueniat et de re qua <lb/> interpellatus fuerit iusticiam faciat . si infra annum
            non uenerit <lb/> de rebus que in bannum <choice>
               <abbr>miser</abbr>
               <expan>miserunt</expan>
            </choice> rex interrogetur et quicquid inde iudi<lb break="no"/>cauerit fiat prima a<subst>
               <del>d</del>
               <add>m</add>
            </subst>monitio super noctes . VII . secunda <lb/> super noctes . XIIII . tertia super .
            XXI . quarta . super XLII . similiter <lb/> et de beneficio hominis si forte res proprie
            non habuerit <mod>m</mod>it<lb break="no"/>tatur in bannum iisque quo rex interrogetur ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20r-14" corresp="BK.41_7_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="35">XXXV</seg> . <cb n="20v"/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-1" type="text" corresp="BK.41_7">
            <seg type="initial">S</seg>i auctor uenerit et rem interciatam recipere rennuerit campo
            <lb/> uel cruce contendatur ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-2" corresp="BK.41_8_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="48">XLVIII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-3" type="text" corresp="BK.41_8">
            <seg type="initial">Q</seg>ui filios non habuerit et alium <lb/> quemlibet heredem sibi
            facere uoluerit coram regem . uel coram <lb/> comitem . et scabinos . uel missus
            dominicus qui eum ad iusticia<subst>
               <del>m</del>
               <add>s</add>
            </subst> faci<lb break="no"/>endas in parochia fuerint ordinationem faciant</ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-4" corresp="BK.41_9_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="57">LVII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-5" type="text" corresp="BK.41_9">
            <seg type="initial">H</seg>omo denarialis non ante heredita<subst>
               <del>tem</del>
               <add>re</add>
            </subst> in suam agnitionem <lb/> poterit quam usque ad terciam generationem perueniat . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-6" corresp="BK.41_10_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="78">LXXVIII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-7" type="text" corresp="BK.41_10">
            <seg type="initial">H</seg>omo cartellaris similiter faciat . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-8" corresp="BK.41_11_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="68">LXVIII</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-9" type="text" corresp="BK.41_11">
            <seg type="initial">O</seg>mne sacramen<lb break="no"/>tum in ęcclesiae aut supra
            reliquias iuretur . et quod in ecclesia iuratum est <lb/> uel cum sex electis . uel cum
            XII . esse debent quales potuerit inuenire <lb/> sic illum deus adiuuet . et sancti
            quorum iste reliquie sunt ut ueritatem <lb/> di<mod>c</mod>at ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-10" corresp="BK.41_12_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="72">LXXII</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-11" type="text" corresp="BK.41_12">
            <seg type="initial">S</seg>i interciata res furtu ablata fuerit <lb/> liceat ei super
            quem res interciata fuerit sacramentum se excu<lb break="no"/>sare de furtu nec suę
               uolunta<add>ti</add>s aut conscientia fuisse <lb/> quod ablatum est . et aliud tantum
            sine dampnum restituat ; <lb/>
         </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.57"/>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-12" type="text" corresp="BK.57_7">
            <seg type="initial">U</seg>t nullis <expan>presumat</expan> teloneum per uias <space
               unit="chars" quantity="14"/>
            <lb/> nec per uillas nec rotaticum nec cep<del>t</del>staticum nec puluera<lb break="no"
            />ticum recipere ; </ab>
         <milestone unit="capitulare" n="BK.43"/>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-13" corresp="BK.43_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="1">I</seg> . <seg type="numDenom"><choice>
                  <abbr>CAPL</abbr>
                  <expan>CAPITULUM</expan>
               </choice></seg> INFRA ECCLESIAM . <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-14" corresp="BK.43_1_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="2">II</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-15" type="text" corresp="BK.43_1"> De lectionibus </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-16" corresp="BK.43_2_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="3">III</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-17" type="text" corresp="BK.43_2"> De cantu .
            <lb/></ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-18" corresp="BK.43_3_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="4">IIII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-19" type="text" corresp="BK.43_3"> De scribis . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-20" corresp="BK.43_4_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="5">V</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-21" type="text" corresp="BK.43_4"> De notariis . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-22" corresp="BK.43_5_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="6">VI</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-23" type="text" corresp="BK.43_5"> De diuersis <lb/>
            disciplinis ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-24" corresp="BK.43_6_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="7">VII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-25" type="text" corresp="BK.43_6"> De
                  <sic><expan>compozo</expan></sic> . <lb/></ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-26" corresp="BK.43_7_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="8">VIII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-27" type="text" corresp="BK.43_7"> De medicinali arte </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-28" corresp="BK.43_8_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="9">VIIII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-29" type="text" corresp="BK.43_8"> De ęcclesiis sine
            honore ma<lb break="no"/>nentibus absque officiis et luminariis et de his qui decimas
            <lb/> sumunt et de ecclesiis non curant et de altaribus ut non superflua sint <lb/> in
            ecclesiis ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-30" corresp="BK.43_9_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="10">X</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-31" type="text" corresp="BK.43_9"> De laicis nouiter
            conuersis ! ne antequam <lb/> suam legem pleniter uiuendo discant ad aliena negotia
               mit<lb break="no"/>tantur ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-20v-32" corresp="BK.43_10a_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="11">XI</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-20v-33" type="text" corresp="BK.43_10a"> De
            derelinquentibus <expan>seculum</expan> unum e duobus ele<lb break="no"/>gant ut
            pleniter secundum canonicam aut secundum regularem ins<cb break="no" n="21r"/>titucionem
            uiuere debeant ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-1" corresp="BK.43_11_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="12">XII</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-2" type="text" corresp="BK.43_11"> De
               ser<unclear>u</unclear>is proprii<unclear>s</unclear>
            <lb/> uel ancillis ut non amplius tundantur uel uelentur nisi secundum men<lb break="no"
            />suram et hubi satis fiat et uille non sint desolate ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-3" corresp="BK.43_12_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="13">XIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-4" type="text" corresp="BK.43_12"> De congregationibus
            superfluis ut nullatenus fiant sed tantos congre<lb break="no"/>get quantis consilium
            dare potest ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-5" corresp="BK.43_13_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="14">XIIII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-6" type="text" corresp="BK.43_13"> De his qui non
            fiunt <lb/> secundum regulam pulsati ut deinceps emendentur et pulsent secundum <lb/>
            regulam ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-7" corresp="BK.43_14_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="15">XV</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-8" type="text" corresp="BK.43_14"> UT infantule
            aetatis puelle non uellent <lb/> antequam illi elegere sciant quid uelint salua canonica
            auctoritate ; <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-9" corresp="BK.43_15_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="16">XVI</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-10" type="text" corresp="BK.43_15">Ut laici non sint
               <expan>prepositi</expan> monachorum in monasterium nec <lb/> archidiacones sint laici
            ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-11" corresp="BK.43_16_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="17">XVII</seg> . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-12" type="text" corresp="BK.43_16 BK.44_inscriptio">
            <milestone unit="span" corresp="BK.43_16" spanTo="#berlin-sb-phill-1736-21r-12_1"/> De
            incestuosis ut <lb/> canonice examinentur et nec propter alicuius amicitiam quidam
            relaxentur <lb/> quidam uero constrin<subst>
               <del>i</del>
               <add>ga</add>
            </subst>ntur <anchor xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-12_1"/><milestone
               unit="capitulare" n="BK.44"/>
            <milestone unit="span" corresp="BK.44_inscriptio"
               spanTo="#berlin-sb-phill-1736-21r-12_2"/>
            <expan>communitus</expan> ęcclesię et populi ; <anchor
               xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-12_2"/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-13" corresp="BK.44_1_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="18">XVIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-14" type="text" corresp="BK.44_1"> De pace ut omni que
            per ali<add>qv</add>a scelera ei rebelles sunt constringantur ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-15" corresp="BK.44_2_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="18">XVIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-16" type="text" corresp="BK.44_2"> De iusticiis
            ęcclesiarum dei uiduarum et orfanorum pupillorum ut in <lb/> publicis iudiciis non
            dispiciantur audientes sed diligenter audiant ; <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-17" corresp="BK.44_3_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="20">XX</seg><note type="editorial">Zwischen der auf dem Seitenrand
               stehenden Kapitelzählung (in rot) und dem etwas eingerückten Anfang des Kapiteltextes
               steht ein kleines, c-förmiges Zeichen in Texttinte von unklarer Bedeutung.</note>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-18" type="text" corresp="BK.44_3"> De iusticiis domni
            imperatoris ut pleniter fiant inquisite ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-19" corresp="BK.44_4_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="21">XXI</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-20" type="text" corresp="BK.44_4">
            <seg type="initial">D</seg>e hoc si euenerit fames cladis pestilentia inequalitas aeris
            <lb/> uel alia <expan>qualiscumque</expan> tribulatio ut non expectetur edictum nostrum
            sed sta<lb break="no"/>tim <expan>deprecetur</expan> dei misericordiam ; et <date>in
                  <expan>presenti</expan> anno</date> de famis inopia <lb/> ut suos quisque adiuuet
            prout potest et suam anonam non nimis care <lb/> uendat . et ne foris imperium uendatur
            aliquid de alimonia ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-21" corresp="BK.44_5_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="22">XXII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-22" type="text" corresp="BK.44_5"> De armis infra
            patria non portandis <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> . scutis et lanceis et lori<lb break="no"/>cis et si faidosus sit discutitur
            tunc e duobus quis contrarius sit ut <lb/> pagati sint et distringantur ad pacem !
            etiamsi noluerint et si aliter <lb/> pacificare nolunt adducantur in nostram
               <expan>presentiam</expan> . et si aliquis <lb/> post pacificationem alterum occi<subst>
               <del>s</del>
               <add>d</add>
            </subst>erit . <expan>conponat</expan> illum et manum <lb/> quam periurauit perdat et
            insuper bannum d<mod>o</mod>minicum ; <lb/></ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-23" corresp="BK.44_6_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="23"><gap unit="chars" quantity="2"/><unclear>III</unclear></seg><lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21r-24" type="text" corresp="BK.44_6"> De armatura in
            exercitu sicut iam antea in alio capitula<mod>re</mod>
            <cb n="21v"/>
            <unclear>comm</unclear>endauimus insuper omni<add>s</add> homo de XII . <lb/>
            <choice>
               <abbr>manos</abbr>
               <expan>mansos</expan>
            </choice> bruneam habeat . qui uero bruniam habens et eam secum non <lb/> tulerit omne
            beneficium cum brunia pariter perdat ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21r-25" corresp="BK.44_7_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="24">XXIIII</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21v-1" type="text" corresp="BK.44_7">
            <seg type="initial">D</seg>e negotiatoribus que partibus <rs>sclauorum</rs> et
               <rs>auarorum</rs> pergunt <lb/> quousque procederet cum negotiis debeant ; <choice>
               <abbr>Ide</abbr>
               <expan>Id est</expan>
            </choice> . partibus <lb/>
            <rs type="place">saxonie</rs> usque <rs type="place">bardenuuio</rs> hubi
               <expan>preuideat</expan>
            <rs type="person">redi</rs> et ad <lb/>
            <rs type="place">sedzela</rs> hubi <rs type="person">madalgaudus</rs>
            <expan>preuideat</expan> et ad <rs type="place">maga<lb break="no"/>doburgus</rs>
            <expan>preuideat</expan>
            <rs type="person">aito</rs> . et ad <rs type="place"><choice>
                  <abbr>herpesfur</abbr>
                  <expan>herpesfurt</expan>
               </choice></rs>
            <expan>preuideat</expan>
            <lb/>
            <rs type="person">madalgaudus</rs> et <rs type="place">alaraestat</rs>
            <expan>preuideat</expan> item <rs type="person">madal<lb break="no"/>gaudus</rs> ad <rs
               type="place">forahabeam</rs> et ad <rs type="place"><choice>
                  <abbr>breberg</abbr>
                  <expan>bremberga</expan>
               </choice></rs> et ad <rs type="place"><choice>
                  <abbr>ragenisburg</abbr>
                  <expan>ragenis<lb break="no"/>burgo</expan>
               </choice></rs>
            <rs type="person">audulfus</rs> et ad <rs type="place">lauriacum</rs>
            <rs type="person">uuarnarius</rs> . et ut arma <lb/> et brunias non ducant ad
            uenundandum quod si inuenti fue<lb break="no"/>rint portantes ut omnis substantia eorum
            auferatur <lb/> ab eis dimidia quidem pars partibus palatii alia uero <del>pars</del>
            <lb/> mediaetas inter missum et inuentorem diuidatur ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21v-2" corresp="BK.44_8_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="25">XXV</seg> . <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21v-3" type="text" corresp="BK.44_8">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e clamatoribus uel causeticis quę nec
            iudicium scabinorum <lb/> adquiescere nec blasphemare uolunt antiqua consuetu<lb
               break="no"/><subst>
               <del>t</del>
               <add>d</add>
            </subst>o seruetur ; <choice>
               <abbr>Ide</abbr>
               <expan>Id est</expan>
            </choice> . ut in custodia reclud<subst>
               <del>u</del>
               <add>a</add>
            </subst>ntur donec unum <lb/> e duobus faciant et ad placitum pro hac re postea
               reclamaue<lb break="no"/>rint et litteras detulerint non quidem eis <subst>
               <del>r</del>
               <add>credatur</add>
            </subst> nec tamen <lb/> in carcere ponant sed cum custodia et cum ipsis litteris <lb/>
            pariter ad placitum nostrum remittant ut ibi discutiantur <lb/> sed dignum est ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21v-4" corresp="BK.44_9_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="26">XXVI</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21v-5" type="text" corresp="BK.44_9">
            <seg type="initial">D</seg>e iuramento ut nulli alteri per sacramentum fidelitas
               promit<lb break="no"/>tatur nisi nobis et unicuique proprio seniore et nostram <lb/>
            utilitatem et sui senioris excepto his sacramentis <lb/> qua iuste secundum legem alteri
            ab altero debetur . </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-21v-6" corresp="BK.44_10_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="27">XXVII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-21v-7" type="text" corresp="BK.44_10">
            <seg type="initial">D</seg>e<note type="editorial">Die D-Initiale ist als Männerkopf mit
               herausgestreckter Zunge gestaltet.</note> conspiration<subst>
               <del>e uero</del>
               <add>ibus</add>
            </subst> uero <expan>quicumque</expan> facere <expan>presumpserit</expan>
            <cb n="22r"/> et sacramento <expan>quamcumque</expan> conspirationem firmauerint <lb/>
            ut triplici ratione iudicentur primo ut <expan>hubicumque</expan>
            <lb/> aliquid malum per Hoc perpetratum fui<subst>
               <del>sset</del>
               <add>t</add>
            </subst> auctores facti <lb/> interficientur adiutores uero eorum singuli alter ab
            altero <lb/> flagellantur et nares sibi inuicem precidant ubi <lb/> uero nichil mali
            perpetratum est similiter quidem in terra <lb/> flagellantur et capillos sibi
               <del>inuicem</del> uicissim detun<lb break="no"/>dant si uero per dextras aliqua
            conspiratio firmata fuerit <lb/> si liberi sunt aut iurent cum idoneis iuratoribus hoc
            pro <lb/> malum non fecisse aut si non potuerint facere suam legem <lb/>
            <choice>
               <abbr>conp</abbr>
               <expan>conponant</expan>
            </choice> ; si uero serui sunt flagellentur et ut de cetero nostro <lb/> in imperio
            nulla huiusmodi conspiratio fiat nec <lb/> per sacramentum nec sine sacramento ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-22r-1" corresp="BK.44_11_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="28">XXVIII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-22r-2" type="text" corresp="BK.44_11">
            <seg type="initial">D</seg>e periuriis ut caueantur et non ami<add>t</add>tantur testes
            ad iura<lb break="no"/>mentum antequam discutiantur . et si aliter discuti non possint
            <lb/> separentur ab inuicem et singulariter inquirantur . et si non solum ac<lb
               break="no"/>cusatorem licet testes elegere absente suo accusatore et <lb/> omnino
            nullus nisi eiunus ad iuramentum uel ad testimonium <lb/> admittatur . et ille qui ad
            testimonium adducitur si refutatur <lb/> dicat ille qui eum refutat et probet quare ill<subst>
               <del>e</del>
               <add>vm</add>
            </subst> refutet uel recipere <lb/> nolet et de ipso pago non de altero testes elegantur
            nisi forte <lb/> longius extra comitatum causa sit inquirenda et si quis con<lb
               break="no"/>uinctus fuerit periurii manum perdat aut redimat ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-22r-3" corresp="BK.44_12_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="29">XXVIIII</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-22r-4" type="text" corresp="BK.44_12">
            <seg type="initial">D</seg>e aduocatis <choice>
               <abbr>ide</abbr>
               <expan>id est</expan>
            </choice> ut praui aduocati uicedomini uicarii <lb/> et centenarii tollantur . et tales
            eligantur quales et sciant et ue<lb break="no"/>lint iuste causa<subst>
               <del>t </del>
               <add>s discernere</add>
            </subst> et terminare . et sic omnes pra<lb break="no"/>uus inuentus fuerit nobis
            nuncietur </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-22r-5" corresp="BK.44_13_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="30">XXX</seg>
            <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-22r-6" type="text" corresp="BK.44_13">
            <seg type="initial">D</seg>e teloniis placet nobis ut antiqua et iusta telonea <cb
               n="22v"/> a<handShift new="B"/> negociatoribus exigantur tam de pontibus quam et de
            nauigiis seu mer<lb break="no"/>catis . Noua uero seu ingusta ubi cum funes tenduntur
            uel cum nauibus <lb/> sub pontis<note type="editorial">Über i eine us-Kürze; evtl.
               korrigiert aus <mentioned>pontus</mentioned>?</note> transitus et his similia in
            quibus nullum adiutorium intran<lb break="no"/>tibus <expan>prestantur</expan> ut non
            exigantur ! similiter etiam nec de his qui sine nego<lb break="no"/>tiandi causa
            substantiam suam de una domo sua ad aliam ducunt <lb/> aut ad palatium aut in exercitum
            ! si quid uero fuerit unde <lb/> dubitetur ad proximum placitum nostrum quod ipsi missis
            habituri <lb/> sumus interrogetur </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-22v-1" corresp="BK.44_14_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="14">XIIII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-22v-2" type="text" corresp="BK.44_14">
            <seg type="initial">D</seg>e fugitiuis clericis siue laicis <lb/> uel etiam feminis
            sicut iam in alio capitulare <expan>precepimus</expan> ita seruetur ; <lb/></ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-22v-3" corresp="BK.44_15_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="15">XV</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-22v-4" type="text" corresp="BK.44_15">
            <seg type="initial">D</seg>e liberis hominibus qui ad seruicium dei se tradere uolent
            <lb/> ut prius hoc non faciant quod a nobis postulent . hoc ideo quia audi<lb break="no"
            />uimus aliquos ex illis non tam causa deuocionis quam exercitu <lb/> seu alia funccione
            regali fugiendo quosdam uero cupiditatis <lb/> causa ab his qui res illorum concupiscunt
            circumuentus audiuimus <lb/> et hoc ideo fieri prohibemus ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-22v-5" corresp="BK.44_16_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="16">XVI</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-22v-6" type="text" corresp="BK.44_16">
            <seg type="initial">D</seg>e oppressione<note type="editorial">mit redundantem
               Kürzungsstrich über p<hi rend="super">2</hi></note> pauperum <lb/> liberorum hominum
            ut non fiant a potentioribus per aliquod ma<lb break="no"/>lum ingenium
            co<mod>n</mod>tra iusticiam oppressi ! ita ut cohacti res eorum <lb/> uendant aut
            tradant ! Ideo haec et supra et hic de liberis ho<lb break="no"/>minibus diximus ne
            forte parentes contra iusticiam fiant exheret <lb/> lati et regale obsequium minuatur et
            ipse heredes propter indul<lb break="no"/>gentiam mandatu uel latrones seu malefactores
            efficiantur <lb/> ut sepius non fiant manniti nisi sicut in alio capitulare
               <expan>precepimus</expan>
            <lb/> ita seruetur ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-22v-7" corresp="BK.44_17_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="17"><gap unit="chars" quantity="2"/>II</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-22v-8" type="text" corresp="BK.44_17">
            <seg type="initial">D</seg>e aecclesiis seu sanctis nouiter sine <lb/> auctoritate
            inuentis nisi episcopo probati minime uenerentur <lb/> salua etiam de hoc et de omnibus
            aecclesiis canonica auctoritate ; <lb/>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-22v-9" corresp="BK.44_18_inscriptio" type="meta-text"
            rend="coloured"><seg type="num" n="18"><unclear>X</unclear>VIII</seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-22v-10" type="text" corresp="BK.44_18">
            <seg type="initial">D</seg>e fals<subst>
               <del>a</del>
               <add>is</add>
            </subst> monet<mod>a</mod>s quia in multis locis contrarius et contra e<lb break="no"
            />dictum fiant uolumus ut nullo alio loco moneta sit nisi in <lb/> palatio nostro nisi
            forte iterum a nobis aliter fuerit ordinatum ; <cb n="23r"/>
            <seg type="initial">I</seg>lli tamen denarii . quomodo monetati sunt si pensantes
               <unclear>et meri</unclear> fuerint <lb/> habeantur ; </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-23r-1" rend="coloured" corresp="BK.44_19_inscriptio"
            type="meta-text">
            <seg type="num" n="19">XV<gap unit="chars" quantity="4"/></seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-23r-2" type="text" corresp="BK.44_19">
            <seg type="initial">D</seg>e heribanno uolumus ut missi nostri hoc anno <lb/> fideliter
            exactare debeant absque ullius personae <expan>graciae</expan> blandicie <lb/> seu
            terrore secundum iussionem nostram id est ut de homine habeant libras <lb/> VI . in auro
            in argento bruneis eramento pannis integris caballis <lb/> boues uaccis uel alio pecunio
            et uxores uel infantes non fiant dispo<lb break="no"/>liati pro hac re de eorum
            uestimentis accipiant legitimum heribannum ; <lb/> Id est libras III . qui uero non
            habuerint amplius in suprascripto <lb/>
            <expan>precio</expan> ualente nisi libras III . <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidi</expan>
            </choice> XXX ab eo exiguatur id est libra <lb/> et dimidia . Qui autem non habuerit
            amplius quam duas libras <lb/>
            <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidi</expan>
            </choice> X si uero una habuerit <choice>
               <abbr>sol</abbr>
               <expan>solidi</expan>
            </choice> V . Ita ut iterum se ualeat <expan>preparare</expan>
            <lb/> ad dei seruicium et nostram utilitatem et nostri missi caueant et diligen<lb
               break="no"/>ter inquirant ne per aliquod malum ingenium subtrahant nostram ius<lb
               break="no"/>ticiam alteri tradendo aut <expan>commendando</expan> ! </ab>

         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-23r-3" rend="coloured" corresp="BK.44_20_inscriptio"
            type="meta-text">
            <seg type="num" n="20">X<unclear>X</unclear></seg>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-23r-4" type="text" corresp="BK.44_20">
            <seg type="initial">C</seg>ensus regalis <lb/>
            <expan>undecumque</expan> legittime exiebat uolumus . ut unde soluatus siue de <lb/>
            propria persona hominis siue de rebus ; </ab>

         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-23r-5" rend="coloured" corresp="BK.44_21_inscriptio"
            type="meta-text">
            <seg type="num" n="21"><gap unit="chars" quantity="3"/></seg><note type="editorial">Von
               der hier zu erwartenden Kapitelzählung <mentioned>XXI</mentioned> haben sich nur
               leichte Spuren roter Tinte erhalten.</note>
         </ab>
         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-23r-6" type="text" corresp="BK.44_21">
            <seg type="initial">D</seg>e latronibus sicut iam <lb/> antea in alio capitulari
               <expan>commendauimus</expan> ita maneat . </ab>

         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736r-23r-7" rend="coloured" corresp="BK.44_22_inscriptio"
            type="meta-text">
            <seg type="num" n="22"><gap unit="chars" quantity="4"/></seg><note type="editorial">Von
               der hier zu erwartenden Kapitelzählung <mentioned>XXII</mentioned> haben sich nur
               leichte Spuren roter Tinte erhalten.</note>
            <lb/>
         </ab>

         <ab xml:id="berlin-sb-phill-1736-23r-8" type="text" corresp="BK.44_22">
            <seg type="initial">D</seg>e liberis hominibus qui uxores fiscalinas regias et feminas
            <lb/> liberis <expan>que</expan> homines similiter fiscalinos regias accipiant unde
               <sic>he</sic>
            <lb/> hereditatem uel de qua causa sua querenda nec de testimonio <lb/> pro hac re
            abiciantur sed talis etiam nobis in hac causa honor seruetur <lb/> qualis et
            antecessoribus nostris regibus uel imperatoribus seruatum esse <lb/> cognoscimus<note
               type="editorial">Auf dem freigebliebenen Rest der Seite stehen einige
               Federproben.</note> ; </ab>
      </body>
   </text>
</TEI>
