<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia-msDesc-Transcription.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?><?xml-model href="http://capitularia.uni-koeln.de/cap/publ/schemata/capitularia.sch" type="application/xml"
schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title type="main" xml:lang="ger">Berlin, Staatsbibliothek - Preußischer Kulturbesitz,
               Lat. qu. 931 (zur Zeit Krakau, Biblioteka Jagiellońska)</title>
            <title type="sub" xml:lang="ger">Beschreibung der Handschrift nach Mordek und
               Transkription der foll. 17v, 22v, 35r-36r, 54r-v, 78v-79r, 79v-80r</title>
            <title type="sub" xml:lang="eng">Manuscript description according to Mordek and
               transcription of fols 17v, 22v, 35r-36r, 54r-v, 78v-79r, 79v-80r</title>
            <respStmt>
               <persName key="KU">
                  <forename>Karl</forename>
                  <surname>Ubl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Projektleitung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Project lead</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SK">
                  <forename>Sören</forename>
                  <surname>Kaschke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Transkription, Beschreibung und Auszeichnung nach TEI P5
                  Standard</resp>
               <resp xml:lang="eng">Transcription, description and text encoding according to the
                  TEI P5 standard</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="BM">
                  <forename>Britta</forename>
                  <surname>Mischke</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Erste Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">First revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="SH">
                  <forename>Semih</forename>
                  <surname>Heinen</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Zweite Überprüfung der Transkription und Ergänzungen</resp>
               <resp xml:lang="eng">Second revision of transcription and additions</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="FF">
                  <forename>Franz</forename>
                  <surname>Fischer</surname>
                  <affiliation>Cologne Center for eHumanities (CCeH), Universität zu
                     Köln</affiliation>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Datenmodellierung</resp>
               <resp xml:lang="eng">Data Modelling</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="CR">
                  <forename>Clemens</forename>
                  <surname>Radl</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Kodierung von Mordek, Bibliotheca in TEI, Vorbereitung für
                  Übergabe an Capitularia</resp>
               <resp xml:lang="eng">TEI encoding of Mordek, Bibliotheca, preparation of data</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <persName key="DS">
                  <forename>Daniela</forename>
                  <surname>Schulz</surname>
               </persName>
               <resp xml:lang="ger">Technische Umsetzung, Generierung der
                  Handschriftenbeschreibungen aus Mordek, Bibliotheca</resp>
               <resp xml:lang="eng">technical support, generating of manuscript description
                  according to Mordek, Bibliotheca</resp>
            </respStmt>
            <funder>Akademie der Wissenschaften und Künste Nordrhein-Westfalen</funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>
               <persName>Karl Ubl</persName>
               <orgName xml:lang="ger">Historisches Institut, Lehrstuhl für Geschichte des
                  Mittelalters, Universität zu Köln</orgName>
               <orgName xml:lang="eng">History Department, Chair for Medieval History, Cologne
                  University</orgName>
               <address xml:lang="ger">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Köln</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Raum 4.108</addrLine>
                  <addrLine>0221-470 2717</addrLine>
                  <country>Deutschland</country>
               </address>
               <address xml:lang="eng">
                  <addrLine>Albertus-Magnus-Platz</addrLine>
                  <addrLine>50923 <settlement>Cologne</settlement>
                  </addrLine>
                  <addrLine>Philosophikum Room 4.108</addrLine>
                  <addrLine>+49 221-470 2717</addrLine>
                  <country>Germany</country>
               </address>
            </publisher>
            <availability>
               <p xml:lang="ger">Die Inhalte sind frei zugänglich und nicht-kommerziell. Einige
                  Digitalisate und Texte sind aus rechtlichen Gründen jedoch Mitarbeitern
                  vorbehalten.</p>
               <p xml:lang="eng">Content is freely available on a non-commercial basis. Some digital
                  images and texts are only available to staff due to copyright issues.</p>
            </availability>
            <date when="2016-03-03">03.03.2016</date>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc>
               <msIdentifier>
                  <settlement>Berlin</settlement>
                  <repository>Staatsbibliothek - Preußischer Kulturbesitz</repository>
                  <idno>Lat. qu. 931</idno>
                  <msName>Nikolsburger Hs.</msName>
                  <altIdentifier type="former">
                     <settlement/>
                     <repository/>
                     <idno>II 179</idno>
                     <note type="date">
                        <date/>
                     </note>
                  </altIdentifier>
                  <altIdentifier type="siglum">
                     <idno>B1</idno>
                     <note/>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title type="main">Berlin, Staatsbibliothek - Preußischer Kulturbesitz, Lat. qu.
                     931 (zur Zeit Krakau, Biblioteka Jagiellońska)</title>
                  <origDate notAfter="0920" notBefore="0881">9. Jh., Ende oder 9./10. Jh.</origDate>
                  (Mordek), <origDate notAfter="0999" notBefore="0801">9./10. Jh.</origDate>
                  (Bischoff); <origPlace ref="http://vocab.getty.edu/tgn/6000160"> Alemannien
                        (<placeName
                        ref="http://www.geonames.org/2658822/sankt-gallen.html http://d-nb.info/gnd/4051594-1 http://viaf.org/viaf/127834916"
                        >St. Gallen</placeName>?)</origPlace> (Mordek, Bischoff) </head>
               <msContents>
                  <summary>
                     <p>Der erst spät ans Licht gekommene, dann lange verschollene und jetzt wieder
                        aufgetauchte Berolinensis, von dem sich eine Abschrift in Cod. <ref
                           type="internal" subtype="mss" target="muenchen-bsb-lat-6360">München Lat.
                           6360</ref> erhalten hat, präsentiert eine Collectio Ansegisi, die unter
                        thematischen Gesichtspunkten, also nicht nach dem jeweiligen Urheber der
                        Kapitularien, vorwiegend italienische Addenda einstreute (fast alle Kapitel
                        des Capitulare Olonnense a. 822/823 und zwei Drittel des Capitulare
                        Olonnense mundanum a. 825).</p>
                     <p>Der so angereicherte Ansegis floß wiederum ein in die voluminöse
                        Rechtssammlung des Cod. <ref type="internal" subtype="mss"
                           target="muenchen-bsb-lat-3853">München Lat. 3853</ref> mit Verwandten
                        (vgl. Krause, Die Münchener Handschriften 3851. 3853, S. 109-111; ohne
                        Kenntnis des Berolinensis).</p>
                  </summary>
                  <msItem n="1">
                     <p>
                        <locus>1r</locus> Zwei Gebete (oben und unten): <hi rend="italic">Iesu
                           redemptor seculi uerbum patris</hi> ... und - mit Neumen - <hi
                           rend="italic">Crux iesu christe adaperuit nobis</hi> ... </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="2">
                     <p>
                        <locus>1v-84v</locus>
                        <title corresp="BK.183">Ansegisi abbatis capitularium collectio</title>
                        (Klasse A), Praefatio, Bücher 1-4, Appendices 1-3 (MGH Capit. 1, S.
                        394-450). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="3">
                     <p>Inkorporiert in den laufenden Text (und in die Capitulationes) sind folgende
                        mit Rubriken versehene Addenda:</p>
                     <p><locus>-- 17v</locus>(nach Ansegis 1, 78) <hi rend="italic"
                           >LXXVIIII-LXXX</hi> - <title corresp="BK.157">Capitulare
                           Olonnense</title> (a. 822/823), cc. 1 und 2, mit Rubriken: <hi
                           rend="italic">DE MONASTERIA ET BAPTISMALES ECCLESIAS. Si quis episcopus
                           aut propinquitatis affectu - solutione concedimus. DE ECCLESIA
                           CONSTRUENDA IN SUA PROPRIETATE. Statutum est ut si quis liber homo -
                           maneat iure</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 157, S. 316 Z. 29 - S. 317 Z. 3);
                     </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="5">
                     <p>
                        <locus>-- 21v</locus> (nach Ansegis 1, 99 = <hi rend="italic">CI</hi>) <hi
                           rend="italic">CII</hi> - Siricius, JK 255, c. 4, mit Rubrik: <hi
                           rend="italic">DE CONIUGALI AUTEM UELATIONE. Si disponsatam alii puellam
                           alter - transgressione uioletur</hi>. Das von Admonitio generalis, c. 51
                        (= Ansegis 1, 51) regestenhaft verkürzte Stück steht in anderen Ansegis-Hss.
                        am Ende des 1. Buches (vgl. MGH Capit. 1, 413 Anm. d); </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="6">
                     <p>
                        <locus>-- 22v</locus> (nach Ansegis 1, 101 = <hi rend="italic">CIIII</hi>)
                           <hi rend="italic">CV-CVII</hi> - <title corresp="BK.157">Capitulare
                           Olonnense</title> (a. 822/823), cc. 3-5, mit Rubriken: <hi rend="italic"
                           >DE ADULTERO CUM ADULTERA COMPREHENSO. Si quis adulter cum adultera -
                           fisco adquirat. DE UXORE LIBERI HOMINIS. Si quis liber homo - seruituti
                           subdantur. DE FEMINA SI UESTEM HABENS MUTATAM MECHA FUERIT DEPREHENSA.
                           Statuimus ut si femina - subiaceat iudicio</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 157,
                        S. 317 Z. 4-14); </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="7">
                     <p>
                        <locus>-- 35r-36r</locus> (nach Ansegis 2, 15) <hi rend="italic"
                           >XVI-XVIIII</hi> - <title corresp="BK.165">Capitulare Olonnense
                           mundanum</title> (a. 825), cc. 1-3 und 6, mit Rubriken: <hi rend="italic"
                           >DE LIBERIS HOMINIBUS QUI IN HOSTEM PERGERE DEBENT. Statuimus ut liberi
                           homines - recuperare ualeant. DE LIBERIS HOMINIBUS QUI NON PROPTER
                           PAUPERTATEM SED PROPTER FRAUDOLENTIAM RES SUAS AD ĘCCLESIAS DANT. Placet
                           nobis vt liberi homines - non infirmetur. DE EMPTIONE ALTERIUS
                           PROPRIETATIS. Volumus vt similis mensura - non minoretur vtilitas. DE HIS
                           QUI IN PATERNA HEREDITATE COMMUNITER SEDENT QUOMODO IN HOSTEM
                           PROFICISCANTUR Defunctis</hi> (!) <hi rend="italic">namque qui simul in
                           paterna - conditio teneatur</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 165, S. 329 Z. 33 -
                        S. 330 Z. 13, S. 330 Z. 30-37); </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="8">
                     <p>
                        <locus>-- 54r</locus> (nach Ansegis 3, 41) <hi rend="italic">XLII</hi> -
                           <title corresp="BK.167">Capitula Francica</title> wohl Ludwigs des
                        Frommen, c. 1: <hi rend="italic">ITEM. Vt nullus</hi>
                        <hi rend="italic">testis supra uestituram aui et patris nostri
                           suscipiatur</hi> (MGH Capit. 1, Nr. 167, S. 333 Z. 10); </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="9">
                     <p>
                        <locus>-- 54r-v</locus>
                        <hi rend="italic">XLIII</hi> - <title corresp="BK.201">Hlotharii capitulare
                           Papiense</title> (a. 832), c. 11: <hi rend="italic">ITEM. Decernimus ut
                           quisquis aliter testes habere - contendere recipiatur</hi> (MGH Capit. 2,
                        Nr. 201, S. 61 Z. 38 - S. 62 Z. 8); </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="10">
                     <p>
                        <locus>-- 78v-79r</locus> (nach Ansegis 4, 71) <hi rend="italic">LXXII</hi>
                        - <title corresp="BK.165">Capitulare Olonnense mundanum</title> (a. 825), c.
                        4, mit Rubrik: <hi rend="italic">DE FRAtriBUS</hi> (-<hi rend="italic"
                           >tri</hi>- über der Zeile nachgetragen) <hi rend="italic">QUI PATERNE SEU
                           MATERNE SUCCENDUNT HEREDITATI. Precipimus de his fratribus - persolutvm
                           habeat </hi>(MGH Capit. 1, Nr. 165, S. 330 Z. 14-22); </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="11">
                     <p>
                        <locus>-- 79v-80r</locus> (nach Ansegis 4, 74 = <hi rend="italic">LXXV</hi>)
                           <hi rend="italic">LXXVI</hi> - <title corresp="BK.165">Capitulare
                           Olonnense mundanum</title> (a. 825), c. 5, mit Rubrik: <hi rend="italic"
                           >DE LIBERIS HOMINIBUS QUI IN ALIENA POTESTATE MOBILEM SUUM TRANSFERUNT.
                           De liberis uero hominibus - bannum nostrum persoluat</hi> (MGH Capit. 1,
                        Nr. 165, S. 330 Z. 23-29). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="12">
                     <p>
                        <locus>84v-89r</locus> Nochmals <title corresp="BK.183">Ansegisi abbatis
                           capitularium collectio</title> 2, 1-13, Capitulatio und Text;
                        Inskription: <hi rend="italic">INCIPIUNT CAPITULA QUAE SUPRA DESUNT</hi>,
                        obwohl die Kapitel schon oben fol. 29r-v (Capitulatio) und foll. 30v-34v
                        (Text) ausgeschrieben sind - der Vermerk scheint entweder aus einem Versehen
                        des Sammlers zu resultieren oder aus einer anderen Vorlage übernommen (MGH
                        Capit. 1, S. 413 Z. 29 - S. 414 Z. 23 [linke Spalte] und S. 414 Z. 44 - S.
                        417 Z. 13). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="13">
                     <p>
                        <locus>89r</locus> Unter der Rubrik <hi rend="italic">DE PACE
                           ECCLESIARUM</hi> Zusammenstellung dreier Kanones a. 813, die weltliche
                        Gerichtssitzungen in Kirchen oder auf Kirchhöfen verbieten: Mainz, c. 40
                        (Inskription: <hi rend="italic">IN CONCILIO MOGONTER TEMP. KAROLI</hi>),
                        Arles, c. 22 und Tours, c. 39 (auch diese beiden mit Inskriptionen) (MGH
                        Conc. 2, 1, S. 271, 253 und 291). Eine ähnliche, <hi rend="italic">De honore
                           ecclesiarum</hi> überschriebene Kombination bietet Annotatio capitulorum
                        synodalium, c. (26), wo über die genannten Kanones hinaus lediglich noch
                        Mainz, c. 39 erwähnt wird (MGH Conc. 2,1, S. 303).</p>
                     <p><hi rend="italic">LVIIII</hi> (wie bei Ansegis 3, 57 oben fol. 57v) - <title
                           corresp="BK.183">Ansegisi abbatis capitularium collectio</title> 3, 57:
                           <hi rend="italic">IN CAPITULARIBUS KAROLI DE MALLO PUBLICO CAPIL. Ut in
                           locis ubi mallos</hi> - <hi rend="italic">obseruandum esse possit</hi>
                        (MGH Capit. 1, S. 431). Mit denselben Worten endet der Auszug des <ref
                           type="internal" subtype="mss" target="muenchen-bsb-lat-3853">Cod. München
                           Lat. 3853</ref>, fol. 247v, in der 8. Zeile (die übrigen 14 Zeilen
                        blieben frei). </p>
                  </msItem>
                  <msItem n="14">
                     <p>
                        <locus>89v</locus> Federprobe; sonst leer. </p>
                  </msItem>

               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc>
                        <support>
                           <material>Pergament</material>
                        </support>
                        <extent>89 foll.<dimensions type="leaf" unit="mm">
                              <height>275</height>
                              <width>195</width>
                           </dimensions>
                           <dimensions type="written" unit="mm">
                              <height>190</height>
                              <width>120</width>
                           </dimensions></extent>
                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout writtenLines="24">24</layout>
                        <layout columns="1"/>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc>
                     <handNote>wohl wenigstens zwei Hände</handNote>
                  </handDesc>
                  <scriptDesc>
                     <scriptNote>sorgfältige karolingische Minuskel</scriptNote>
                  </scriptDesc>
                  <decoDesc>
                     <p/>
                  </decoDesc>
                  <bindingDesc>
                     <binding>
                        <p/>
                     </binding>
                  </bindingDesc>
               </physDesc>
               <history>

                  <origin>
                     <p>
                        <origDate notAfter="0920" notBefore="0881">9. Jh., Ende oder 9./10.
                           Jh.</origDate> (Mordek), <origDate notAfter="0999" notBefore="0801"
                           >9./10. Jh.</origDate> (Bischoff); <origPlace
                           ref="http://vocab.getty.edu/tgn/6000160"> Alemannien (<placeName
                              ref="http://www.geonames.org/2658822/sankt-gallen.html http://d-nb.info/gnd/4051594-1 http://viaf.org/viaf/127834916"
                              >St. Gallen</placeName>?)</origPlace> (Mordek, Bischoff)</p>
                  </origin>
                  <provenance>
                     <p>Kloster Mondsee, vgl. <hi rend="smallcaps">Bischoff, </hi>Schreibschulen 2,
                        S. 25: „Im späteren Mittelalter ... in Mondsee, wie durch die Fragmente aus
                        dem Einband (Berlin, Fragm. 47), Membra disiecta zu Wien, Ser. nov. 3754,
                        gesichert wird“. Weitere Station: Freiherr Ferdinand Hoffman von Grünbühel
                        und Strechau (bei Rottenmann und Lassing unweit von Liezen, nordwestliche
                        Steiermark) (Exlibris, vom vorderen Einbandspiegel gelöst: „Ex Bibliotecha
                        Illvstris ac Generosi Domini Dni. Ferdinandi Hoffman Liberi Baronis in
                        Grvnpvhel et Strecav, Dni. in Grevenstain et Ianowitz, Svpremi Hæreditarii
                        Cvriæ Magistri Dvcatus Styriæ et Svpremi Marsalci Archidvcatvs Avstriæ,
                           Sacratiss.<hi rend="super">mæ</hi> Cæs.<hi rend="super">æ</hi> et Regiæ
                        Maiestatis Consiliarii et Cameræ Avlicæ Præfecti. etc.“; darüber, von zwei
                        Putten der Barockvignette getragen, das Wappen der Hoffmans mit gekröntem
                        Löwen, zwei Steinböcken und zwei Garben, wie für das 16. Jh. beschrieben von
                        J. Krassler, Steirischer Wappenschlüssel [Veröffentlichungen des
                        Steiermärkischen Landesarchives 6, Graz 1968] S. 249, auch S. 188 und 265).
                        Später Fürstlich Dietrichsteinsche Bibliothek auf Schloß Nikolsburg in
                        Mähren (Signatur: <idno>II 179</idno>), daher in der älteren Literatur oft
                        Nikolsburger Hs. genannt. 21./22. November 1933 in Luzern versteigert. Von
                        Paul Fridolin Kehr 1934 der Staatsbibliothek in Berlin geschenkt
                        (eingeklebter Widmungszettel vor fol. 1: „Diese Ansegishs stiftet der
                        Preuss. Staatsbibliothek als Zeichen seines Dankes für die ihm und den
                        Monumenta Germaniae gewährte grossartige Hospitalität Paulfridolin Kehr.
                        Berlin 14 Juni 1934“). 1941 nach Grüssau/Schlesien ausgelagert.</p>
                  </provenance>
                  <acquisition/>
               </history>
               <additional>
                  <surrogates/>
                  <listBibl>
                     <listBibl type="cat">
                        <bibl>Codices manuscripti latini 2 (ungedruckter Katalog)</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="lit">
                        <bibl> W. Wattenbach, Reise nach Österreich in den Jahren 1847, 1848, 1849,
                           in: Archiv 10 (1851) S. 693</bibl>
                        <bibl>B. Dudík, Handschriften der fürstlich Dietrichstein’schen Bibliothek
                           zu Nikolsburg in Mähren, in: Archiv für österreichische Geschichte 39
                           (1868) S. 491 f.</bibl>
                        <bibl corresp="#Seckel_1914"> Seckel 1914, S. 378 Anm. 3 von S. 377</bibl>
                        <bibl corresp="#Christ_1937"> Christ 1937, S. 314</bibl>
                        <bibl corresp="#Bischoff_1980"> Bischoff 1980, S. 25</bibl>
                        <bibl> W. Milde, Lateinische Handschriften der ehemaligen Preußischen
                           Staatsbibliothek Berlin in der Biblioteka Jagiellońska Krakau, in:
                           Codices manuscripti 12 (1986) S. 88</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="abb">
                        <bibl>Auktionskatalog Bibliothek Alexander Fürst Dietrichstein, Schloß
                           Nikolsburg, Versteigerung am 21./22. November 1933, Gilhofer und
                           Ranschburg, Wien - Luzern, Taf. 20 (fol. 26v)</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl type="cap">
                        <bibl corresp="#Hoffmann_1986">Hoffmann 1986, S. 373-374</bibl>
                        <bibl corresp="#Mordek_1995"> Mordek 1995, S. 43-47</bibl>
                        <bibl corresp="#Schmitz_G_1996"> Schmitz G 1996, S. 79-81</bibl>
                        <bibl corresp="#Bischoff_1998"> Bischoff 1998, S. 83, Nr. 396</bibl>
                     </listBibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <p>Transkriptionsvorlage: Die Transkription wurde nach einem hochauflösenden
            Farbdigitalisat der Biblioteka Jagiellońska Krakau erstellt.</p>
         <projectDesc>
            <p xml:lang="ger">Capitularia. Edition der fränkischen Herrschererlasse: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">Capitularia. Edition of the Frankish capitularies: <ptr
                  target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/about/"/>
            </p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p xml:lang="ger">Die Transkription folgt den Richtlinien des Capitularia-Projektes:
                  <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
            <p xml:lang="eng">The transcription adheres to the guidelines of the Capitularia
               project: <ptr target="http://capitularia.uni-koeln.de/project/workflow/"/>
            </p>
         </editorialDecl>
      </encodingDesc>
      <revisionDesc>
         <change who="DS" when="2016-03-01">Datei erstellt aus Mordek-XML</change>
         <change who="SK" when="2017-11-14">Datei veröffentlicht (BK 157, 165, 167, 201)</change>
         <change who="AO" when="2020-12-11">Verortung und Datierung der Handschrift nach Bischoff
            1998/2004/2014 ergänzt</change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <facsimile>
      <graphic url=""/>
   </facsimile>
   <text>
      <front>
         <div type="content">
            <list>
               <item n="10">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-2v-2"/>[Capitulatio:] INCIPIUNT
                  CAPITULA </item>

               <item n="20">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-7v-2"/>INCIPIUNT CAPITULA
                  SUPRASCRIPTA ET EORUM TEXTUS <list>
                     <item n="20.79">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-17v-1"/>LXXVIIII DE
                        MONASTERIA ET BAPTISMALES ECCLESIAS</item>
                     <item n="20.80">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-17v-3"/>LXXX DE ECCLESIA
                        CONSTRUENDA IN SUA PROPRIETATE</item>
                     <item n="20.105">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-22v-1"/>CV DE ADULTERO
                        CUM ADULTERA CONPREHENSO</item>
                     <item n="20.106">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-22v-3"/>CVI DE UXORE
                        LIBERI HOMINIS</item>
                     <item n="20.107">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-22v-5"/>CVII DE FEMINA SI
                        UESTEM HABENS MUTATAM ... </item>
                  </list>
               </item>

               <item n="30">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-29r-9"/>[Capitulatio:]
                  INCIPIUNT CAPITULA </item>

               <item n="40">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-30v-12"/>INCIPIUNT PREDICTA
                  CAPITULA ET EORUM TEXTUS <list>
                     <item n="40.16">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-35r-1"/> XVI DE LIBERIS
                        HOMINIBUS QUI IN HOSTEM PERGERE DEBENT</item>
                     <item n="40.17">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-35r-3"/> XVII DE LIBERIS
                        HOMINIBUS QUI NON PROPTER PAUPERTATEM ...</item>
                     <item n="40.18">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-35v-1"/> XVIII DE
                        EMPTIONE ALTERIUS PROPRIETATIS</item>
                     <item n="40.19">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-35v-3"/> XVIIII DE HIS
                        QUI IN PATERNA HEREDITATE COMMUNITER SEDENT ...</item>
                  </list>
               </item>

               <item n="50">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-45v-1"/>[Capitulatio:]
                  INCIPIUNT CAPITULA </item>

               <item n="60">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-48r-1"/>INCIPIUNT PREDICTA
                  CAPITULA ET EORUM TEXTUS <list>
                     <item n="60.42">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-54r-11"/>XLII ITEM</item>
                     <item n="60.43">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-54r-13"/>XLIII
                        ITEM</item>
                  </list>
               </item>

               <item n="70">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-62v-3"/>[Capitulatio:]
                  INCIPIUNT CAPITULA </item>

               <item n="80">
                  <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-64v-1"/>INCIPIUNT SUPRASCRIPTA
                  CAPITULA ET TEXTUS EORUM <list>
                     <item n="80.72">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-78v-3"/> LXXII DE
                        FRATRIBUS QUI PATERNE SEU MATERNE SUCCENDUNT HEREDITATI</item>
                     <item n="80.76">
                        <ptr type="internal" target="#berlin-sb-lat-qu-931-79v-2"/> LXXVI DE LIBERIS
                        HOMINIBUS QUI IN ALIENA POTESTATE ...</item>
                  </list>
               </item>

            </list>
         </div>


         <div type="mshist"/>
         <div type="scribe">
            <p> In den transkribierten Abschnitten zwei Hände, die jeweils eine saubere und
               gleichmäßige karolingische Minuskel, Hand A (<locus>foll. 2r-36r</locus>) und Hand B
                  (<locus>foll. 45r-80r</locus>), schreiben. Beide verwenden ein q, dessen
               Unterlänge in einer Serife endet, ein s fast ohne Unterlänge sowie am Wortanfang oft
               v statt u. Ein Korrektor ergänzte im von Hand A geschriebenen Abschnitt mehrfach e zu
               e-caudata; möglicherweise ist dieser Korrektor identisch mit Hand B. Selten ferner
               Modifikationen von Worttrennungen mittels Verbindungsstrich, z.B. <locus>fol. 35r, Z.
                  16</locus>
               <mentioned>sine cesse</mentioned> zu <mentioned>si necesse</mentioned> (bzw.
                  <mentioned>sinecesse</mentioned>). </p>
         </div>
         <div type="letters">
            <p>Hand A: Unziales D neben geradem d; e-caudata mit blitzförmiger Cauda. Et-Ligatur mit
               verkümmertem oberen Bogenabschnitt und nach links umgebogenem t-Schaft. Die ni- und
               mo-Ligaturen jeweils mit unter der Zeile angehängtem Vokal, z.B. <locus>fol. 30r, Z.
                  2.</locus>
            </p>
            <p>Hand B: Überwiegend gerades d, unziales D nur vereinzelt; e-caudata mit Cauda in Form
               einer Stimmgabel. Et-Ligatur mit voll ausgeprägtem, geschlossenem oberen
               Bogenabschnitt und einer nach rechts ausgezogenen Fahne am t-Schaft. </p>
         </div>
         <div type="abbreviations">
            <p>Hand A: Kürzungszeichen ist ein leicht ansteigender, z.T. rechts nach oben
               umgebogener Strich. </p>
            <p>Hand B: Überwiegend Verwendung eines wellenförmigen Kürzungsstrichs. Die pro-Kürzung
               weit nach links ausgezogen und kaum umgebogen. </p>
         </div>
         <div type="punctuation"/>
         <div type="structure">
            <p>BK 157, 165 sowie die Auszüge aus BK 167 und 201 sind jeweils vollständig in die vier
               Bücher der Ansegis-Sammlung integriert. Für die Kapitel von BK 157 und 165 wurden
               dazu jeweils eigene Kapitelrubriken formuliert (für die beiden Kapitel aus BK 167 und
               201 jeweils nur minimalistisch <mentioned>ITEM</mentioned>). Diese Rubriken sind dem
               Kapiteltext vorangestellt sowie in die Capitulationes der einzelnen Bücher
               eingeschoben. Dabei wurde auch die Kapitelzählung angepasst, so dass hier keine
               Kapitelzahlen doppelt vorkommen.</p>
            <p>Im Einzelnen sind die Kapitel folgendermaßen auf die vier Bücher verteilt:</p>
            <p>BK 157 c. 1-2 = Ansegis 1, LXXVIIII-LXXX (ebenso in der Capitulatio auf fol. 4v).</p>
            <p>BK 157 c. 3-5 = Ansegis 1, CV-CVII (ebenso in der Capitulatio auf fol. 5r).</p>
            <p>BK 165 c. 1-3, 6 = Ansegis 2, XVI-XVIIII (ebenso in der Capitulatio auf fol.
               29v-30r).</p>
            <p>BK 167 c. 1 = Ansegis 3, XLII (ebenso in der Capitulatio auf fol. 46r).</p>
            <p>BK 201 c. 11 = Ansegis 3, XLIII (ebenso in der Capitulatio auf fol. 46r).</p>
            <p>BK 165 c. 4-5 = Ansegis 4, LXXII, LXXVI (ebenso in der Capitulatio auf fol. 64r).
            </p>
         </div>
         <div type="annotations">
            <p>Auf dem linken Rand von <locus>fol. 54v</locus> neben BK 201 c. 11 mit gröberer Feder
               und anderer Tinte ein am Ende verwischtes <mentioned>Decer</mentioned>,
               möglicherweise in Verbindung mit dem Kapitelanfang <mentioned>Decernimus</mentioned>
               zu sehen.</p>
            <p>Einzelne Unterstreichungen mit Blei, z.B. <locus>fol. 2v</locus>, auf <locus>fol.
                  2r</locus> bei Personennamen sogar anfangs mit Rötel; möglicherweise von der
               gleichen neuzeitlichen Hand, die <locus>fol. 2r</locus> auf Höhe der Datierung im
               Ansegis-Vorwort (<mentioned>Anno incarnationis ipsius DCCCXXVII</mentioned>) am Rand
                  <mentioned>827</mentioned> ergänzte. </p>
         </div>
         <div type="other">
            <p>Pergament stellenweise so dünn, dass die Schrift der Rückseite deutlich
               durchscheint.</p>
         </div>
      </front>
      <body>

         <cb n="2v"/>
         <lb n="24"/>

         <milestone xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-2v-capitulatio" unit="capitulatio"
            spanTo="#capitulatio-finis_1"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-2v-2"
            corresp="Ansegis.1_inscriptio_c">INCIPIUNT CAPITULA . <cb n="3r"/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="4v"/>
         <lb n="7"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-4v-7" corresp="BK.157_1_inscriptio_c"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="79">LXXVIIII</seg> . <hi rend="default">De monasteri<subst>
                  <del>o</del>
                  <add>a</add>
               </subst> et baptismales ecclesias * </hi><lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-4v-8" corresp="BK.157_2_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="80" rend="coloured">LXXX</seg> De ecclesia construenda in sua
            proprietate * <lb/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="5r"/>
         <lb n="9"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-5r-9" corresp="BK.157_3_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="105" rend="coloured">CV</seg> De adultero cum adultera comprehenso *
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-5r-10" corresp="BK.157_4_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="106" rend="coloured">CVI</seg> De uxore liberi hominis <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-5r-11" corresp="BK.157_5_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="107" rend="coloured">CVII</seg> De femina si uestem habens mutatam
            mecha fuerit <expan>deprehensa</expan> * <lb/>
         </ab>
         <anchor xml:id="capitulatio-finis_1"/>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="7v"/>
         <lb n="3"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-7v-2"
            corresp="Ansegis.1_inscriptio">INCIPIUNT CAPITULA SUPRASCRIPTA <lb/> ET EORUM TEXTUS </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="17v"/>
         <lb n="4"/>
         <milestone n="BK.157" unit="capitulare"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-17v-1" rend="coloured"
            corresp="BK.157_1_inscriptio"> DE MONASTERIA ET BAPTISMALES ECCLESIAS <lb/>
            <seg type="num" n="79">LXXVIIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-17v-2" corresp="BK.157_1">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis episcopus aut propinquitatis affectu
            aut muneris ambi<lb break="no"/>tione causę amicicię senedochia . aut monasteria . uel
               bap<lb break="no"/>tismales ecclesias suę ecclesię pertinentes cuilibet per henfin<lb
               break="no"/>theuseos contractus dederit se suosque successores pęna mul<lb break="no"
            />tandos conscripserit . potestatem talia inmutandi rectoribus <lb/> ecclesiarum absque
            penę conscript<subst>
               <del>e</del>
               <add hand="X">ę</add>
            </subst> solutione concedimus . <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-17v-3" rend="coloured"
            corresp="BK.157_2_inscriptio"> DE ECCLESIA CONSTRUENDA IN SUA PROPRIETATE <lb/>
            <seg type="num" n="80">LXXX</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-17v-4" corresp="BK.157_2">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>tatutum est vt si quis liber homo per
            consensum episcopi sui ecclesiam <lb/> in sua construxerit proprietate . fontesque in
            eadem ab episcopo <lb/> fuerint consecrat<subst>
               <del>e</del>
               <add>i</add>
            </subst> . ideo non suam perdat hereditatem . sed <lb/> si episcopus voluerit officium
            sacri baptismatis in sua transferat <lb/>
            <sic>eeclesia</sic> . ipsa uero a qua transfertur in constructoris maneat iure * <lb/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="22v"/>
         <lb n="3"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-22v-1" rend="coloured"
            corresp="BK.157_3_inscriptio"> DE ADULTERO CUM ADULTERA <expan>CONPREHENSO</expan> . <lb/>
            <seg type="num" n="105">CV</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-22v-2" corresp="BK.157_3">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis adulter cum adultera conpr<subst>
               <del>e</del>
               <add hand="X">ę</add>
            </subst>hensus secundum <lb/> edi<add>c</add>ta <rs>legis langobardorum</rs> marito
            adulterę ambo ad <lb/> uindictam traditi fuerint . si eos quispiam emerit . eosque <lb/>
            conuictos in eodem scelere habere repertus fuerit . <lb/> ipsos fisco adquirat . <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-22v-3" rend="coloured"
            corresp="BK.157_4_inscriptio"> DE UXORE LIBERI HOMINIS . <lb/>
            <seg type="num" n="106">CVI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-22v-4" corresp="BK.157_4">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>i quis liber homo uxorem habens liberam
            propter aliquod <lb/> crimen aut debitum seruitio alterius se subdit . infan<lb
               break="no"/>tes qui ex tali coniugio nati fuerint libertatis statum <lb/> non
            amittant . si uere illa defuncta secunda uxor <lb/> et tamen libera tali se sciens
            iunxerit coniugio liberi <lb/> illorum seruituti subdantur * </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-22v-5" rend="coloured"
            corresp="BK.157_5_inscriptio"> DE FEMINA SI <lb/> UESTEM HABENS MUTATAM MECHA FUERIT
               <expan>DEPREHENSA</expan>
            <lb/>
            <seg type="num" n="107">CVII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-22v-6" corresp="BK.157_5">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>tatuimus ut si femina uestem habens mutatam
            mecha <lb/>
            <expan>deprehensa</expan> fuerit . non tradatur <sic>genitiuo</sic> sicut usque <lb/>
            modo . ne forte quę prius cum uno postmodum cum <lb/> pluribus locum habeat mechandi .
            sed eius possessio <lb/> fisco redigatur . et ipsa episcopali subiaceat iudicio . <lb/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="29r"/>
         <lb n="21"/>

         <milestone xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-29r-capitulatio" unit="capitulatio"
            spanTo="#capitulatio-finis_2"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-29r-9"
            corresp="Ansegis.2_inscriptio_c">INCIPIUNT CAPITULA . </ab>
         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="29v"/>
         <lb n="22"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-29v-14" corresp="BK.165_1_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="16" rend="coloured">XVI</seg> De liberis hominibus qui in hostem
            pergere debent * <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-29v-15" corresp="BK.165_2_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="17" rend="coloured">XVII</seg> . De liberis hominibus qui non propter
            paupertatem sed propter fraudo<lb break="no"/>lentiam et malum ingenivm res suas ad
            ecclesias dant * <cb n="30r"/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-30r-1" corresp="BK.165_3_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="18" rend="coloured">XVIII</seg> . De emptione alterius proprietatis .
            <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-30r-2" corresp="BK.165_6_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="19" rend="coloured">XVIIII</seg> . De his qui in paterna seu materna
            hereditate commu<add>ni</add>ter sedent quomodo in hostem proficiscantur * <lb/>
         </ab>
         <anchor xml:id="capitulatio-finis_2"/>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="30v"/>
         <lb n="16"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-30v-12"
            corresp="Ansegis.2_inscriptio">INCIPIUNT PR<subst>
               <del>E</del>
               <add hand="X">Ę</add>
            </subst>DICTA CAPITULA ET <lb/> EORUM TEXTUS </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="35r"/>
         <lb n="5"/>

         <milestone n="BK.165" unit="capitulare"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-35r-1" rend="coloured"
            corresp="BK.165_1_inscriptio"> DE LIBERIS HOMINIBUS QUI IN HOSTEM PER<lb break="no"
            />GERE DEBENT * <lb/>
            <seg type="num" n="16">XVI</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-35r-2" corresp="BK.165_1">
            <seg type="initial" rend="coloured">S</seg>tatuimus ut liberi homines qui tantum
            proprietatis habent <lb/> vnde hostem bene facere possint et iussi facere nolunt * <lb/>
            prima uice secundum legem illorum . statuto damno sub<lb break="no"/>iaceant . si uero
            secundo inuentus fuerit neglegens <lb/> bannum nostrum id est LX solidos persoluat . si
            uero tertio quis <lb/> in eadem culpa fuerit inplicatus . sciat se omnem substan<lb
               break="no"/>tiam suam amissurum . aut in exilio esse mittendum . de me<lb break="no"
            />diocribus quippe liberis qui non possunt per se hostem <lb/> facere . comitum fidelitat<subst>
               <del>e</del>
               <add>i</add>
            </subst> committimus . aut inter duos <lb/> aut inter . III . seu quattuor . uel si
            necesse fuerit am<subst>
               <del>b</del>
               <add>p</add>
            </subst>lius . <lb/> vni qui melior esse uidetur adiutorium <expan>prebeant</expan> ad
            nostrum <lb/> seruitium . De his quoque qui ob nimiam paupertatem neque <lb/> per se
            hostem facere . neque adiutorium pr<subst>
               <del>e</del>
               <add hand="X">ę</add>
            </subst>stare possunt . <lb/> conseruentur vsque quo recuperare ualeant * <lb/>
         </ab>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-35r-3" rend="coloured"
            corresp="BK.165_2_inscriptio"> DE LIBERIS HOMINIBUS QUI NON PROPTER <lb/> PAUPERTATEM
            SED PROPTER FRAUDOLEN<lb break="no"/>TIAM RES SUAS AD ĘCCLESIAS DANT * <lb/>
            <seg type="num" n="17">XVII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-35r-4" corresp="BK.165_2">
            <seg type="initial" rend="coloured">P</seg>lacet nobis vt liberi homines qui non propter
            paupertatem . <lb/> sed ob uitandam reipublic<subst>
               <del>e</del>
               <add hand="X">ę</add>
            </subst> utilitatem fraudolenter ac <cb n="35v"/> ingeniose res suas ecclesiis delegant
            . easque denuo sub <lb/> censu utendas recipiunt . vt quousque ipsas res possident .
            <lb/> hostem et reliquas publicas finctiones<note type="editorial"> sehr blass oberhalb
               von <mentioned>i</mentioned><hi rend="super">1</hi> Spuren eines wohl später als
               Korrektur ergänzten <mentioned>v</mentioned>
            </note> faciant . Quodsi <lb/> iussa facere neglexerint licentiam eos distringendi co<lb
               break="no"/>mitibus permittimus per ipsas res nostra non resistente <lb/>
               emunitate<note type="editorial">daneben auf dem Rand blass von späterer Hand
                  <mentioned>im</mentioned> (?)</note> . ut status et utilitas regni huiusmodi
               adin<lb break="no"/>ventionibus non infirmetur * <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-35v-1" rend="coloured"
            corresp="BK.165_3_inscriptio"> DE EMPTIONE ALTERIUS PROPRIETATIS * <lb/>
            <seg type="num" n="18">XVIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-35v-2" corresp="BK.165_3">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>olumus vt similis mensura in laicali ordine
            de hac re con<lb break="no"/>seruetur . videlicet si quis alterius qui proprietatem
            <lb/> habet qui hostem facere potest . emerit . aut <sic>quoius</sic> modo <lb/> ad eum
            peruenerit eique ad utendum eas dimiserit . si ne<lb break="no"/>glegens de hoste fuerit
            . per ipsas res a comite distringatur . <lb/> vt in quocumque publica non minoretur
            vtilitas * <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-35v-3" rend="coloured"
            corresp="BK.165_6_inscriptio"> DE HIS QUI IN PATERNA HEREDITATE COM<lb break="no"
            />MUNITER SEDENT . QUOMODO IN HOSTEM <lb/> PROFICISCANTUR . <lb/>
            <seg type="num" n="19">XVIIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-35v-4" corresp="BK.165_6">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>efunctis namque qui simul in paterna seu
            materna he<lb break="no"/>reditate communiter viuunt . nolentes substantiam illorum
            <lb/> diuidere . hac occasione vt unus tantum illorum in hostem <lb/> uadat . volumus ut
            si solus est uadat . sin autem duo sunt <lb/> similiter . si tres fuerint vnus remaneat
            . et si ultra tres <lb/> fuerint vnus remaneat . numerus fratrum creuerit . <lb/> unus
            semper propter domesticam curam atque rerum communionem <cb n="36r"/> excolen<subst>
               <del>tia</del>
               <add>dam</add>
            </subst> remaneat . si uero inter eos aliqua orta fue<lb break="no"/>rit contentio .
            quis eorum expeditionem facere debeat . <lb/> prohibemus ut nemo illorum remaneat . In
            aetate quoque <lb/> illorum lex propria seruetur . similiter et in nepotibus <lb/> hęc
            conditio teneatur * <lb/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="45v"/>
         <lb n="2"/>

         <milestone xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-45v-capitulatio" unit="capitulatio"
            spanTo="#capitulatio-finis_3"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-45v-1"
            corresp="Ansegis.3_inscriptio_c">INCIPIUNT CAPITULA . <lb/>
         </ab>
         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="46r"/>
         <lb n="20"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-46r-20" corresp="BK.167_1_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="42" rend="coloured">XLII</seg> ITEM <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-46r-21" corresp="BK.201_11_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="43" rend="coloured">XLIII</seg> ITEM <lb/>
         </ab>
         <anchor xml:id="capitulatio-finis_3"/>
         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="48r"/>
         <lb n="1"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-48r-1"
            corresp="Ansegis.3_inscriptio">INCIPIUNT PREDICTA <lb/>
            <hi rend="default">CAPITULA ET EORUM TEXTUS</hi>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="54r"/>
         <lb n="22"/>
         <milestone n="BK.167" unit="capitulare"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-54r-11" rend="coloured"
            corresp="BK.167_1_inscriptio"> ITEM . <lb/>
            <seg type="num" n="42">XLII</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-54r-12" corresp="BK.167_1">
            <seg type="initial" rend="coloured">V</seg>t nullus testis supra uestituram <rs
               type="person">aui et patris nostri</rs>
            <lb/> suscipiatur </ab>

         <milestone n="BK.201" unit="capitulare"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-54r-13" rend="coloured"
            corresp="BK.201_11_inscriptio"> ITEM . <cb n="54v"/>
            <seg type="num" n="43">XLIII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-54v-1" corresp="BK.201_11">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>ecernimus ut quisquis aliter testes habere
            non po<lb break="no"/>tuerit . uolumus ut per comitis iussionem quos in suo tes<lb
               break="no"/>timonio necessarios quisque habuerit ueritatem pro<lb break="no"/>laturi
            publico conuentu adducantur . ut per ipsos <lb/> rei ueritas cum iuramento ualeat
            inquiri . quodsi <lb/> de duobus partibus fuerit inquisitio facta . idcir<lb break="no"
            />co quod nullus eorum possit habere testes antequam <lb/> iurent . fiat inquisitio
            facta . quodsi omnes ad unam <lb/> partem dixerint testimonium . iurent
            uer<del>b</del>um dix<lb break="no"/>isse se testimonium . quodsi dissenserint et
            quaedam <lb/> testium pars uni <expan>prebuerit</expan> testimonium . et alia alteri .
            <lb/> Tunc interrogetur si audent per pugnam illorum <lb/> testimonium adprobare .
            Quodsi nulla pars alteri ces<lb break="no"/>serit . iurent et pugna probetur illorum
               testimo<lb break="no"/>nium * Quodsi una pars subtraxerit se . tunc illa <lb/> quae
            ausa fuerit contendere recipiatur <lb/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="62v"/>
         <lb n="18"/>

         <milestone xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-62v-capitulatio" unit="capitulatio"
            spanTo="#capitulatio-finis_4"/>
         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-62v-3"
            corresp="Ansegis.4_inscriptio_c">INCIPIUNT CAPITULA . <lb/>
         </ab>
         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="64r"/>
         <lb n="19"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-64r-19" corresp="BK.165_4_inscriptio_c">
            <seg type="num" n="72" rend="coloured">LXXII</seg> De fratribus qui paterne seu materne
            succedunt hereditati <lb/>
         </ab>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-64r-23" corresp="BK.165_5_inscriptio_c"
            rend="coloured">
            <seg type="num" n="76">LXXVI</seg> . <hi rend="default">De liberis hominibus qui in
               aliena potestate mobilem suum transferunt</hi>
            <cb n="64v"/>
         </ab>
         <anchor xml:id="capitulatio-finis_4"/>

         <ab type="meta-text" rend="coloured" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-64v-1"
            corresp="Ansegis.4_inscriptio">INCIPIUNT SUPRA<lb break="no"/>SCRIPTA CAPITULA <lb/> ET
            TEXTUS EORUM . <lb/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="78v"/>
         <lb n="19"/>

         <milestone n="BK.165_1" unit="capitulare"/>
         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-78v-3" rend="coloured"
            corresp="BK.165_4_inscriptio"> DE FRATRIBUS<note type="editorial">gek. <mentioned><hi
                     rend="coloured">FRIB</hi></mentioned>, von anderer Hand verdeutlicht zu
                     <mentioned><hi rend="coloured">FR</hi>Atri<hi rend="coloured"
                  >B</hi></mentioned></note> QUI PATERNE SEU <lb/> MATERNE SUCCENDUNT HEREDITATI . <lb/>
            <seg type="num" n="72">LXXII</seg> . </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-78v-4" corresp="BK.165_4">
            <seg type="initial" rend="coloured">P</seg>recipimus de his fratribus qui in nostris et
               <rs type="place">romanę fini<lb break="no"/>bus</rs> paternę seu maternę succedunt
            hereditati si <lb/> contigerit quod unus eorum ecclesiastice miliciae <lb/> sit
            mancipatus . et idcirco ut neque atque seculariter <cb n="79r"/> militare debuerat .
            quod se ad defensionem regni nostri <lb/> subtrahat in <rs>nostris finibus</rs> . Partem
            substantiae acci<lb break="no"/>pere dissimulauerit idcirco ut nequeat constringi .
            <lb/> ubicumque comis suus eum inuenerit licentiam dis<lb break="no"/>tringendi ei
            concedimus . Ita ut primum fideiusso<lb break="no"/>res non inuenerit . tam diu sub
            custodia per comitem <lb/> teneatur . quousque aut fideiussores inueniat aut <lb/>
            bannum nostrum persolutvm habeat . <lb/>
         </ab>

         <gap reason="editorial"/>
         <cb n="79v"/>
         <lb n="20"/>

         <ab type="meta-text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-79v-2" rend="coloured"
            corresp="BK.165_5_inscriptio"> DE LIBERIS HOMINIBUS <lb/> QUI IN ALIENA POTESTATE
            MOBILEM <lb/> SUUM <choice>
               <abbr>TRANSFER</abbr>
               <expan>TRANSFERUNT</expan>
            </choice> . <seg type="num" n="76">LXXVI</seg>
         </ab>
         <ab type="text" xml:id="berlin-sb-lat-qu-931-79v-3" corresp="BK.165_5">
            <seg type="initial" rend="coloured">D</seg>e liberis uero hominibus <lb/> qui in aliena
            potestate mobilem suum transferunt <lb/> ut causator eorum eos pignorare non possit
            placet <cb n="80r"/> no<mod>b</mod>is ut res eorum infiscentur * quousque uenientes in
            <lb/> audientiam iusticiam faciant . si uero uenire contemp<lb break="no"/>serit
            secundum capitulare <rs type="person">domni ac genitoris nostri</rs> de eorum <lb/>
            rebus agatur * Nam et de ipsis rebus habita estimacio<lb break="no"/>ne damnum queritori
            sortiatur * Qui uero mobile <lb/> illud recipit si hoc sacramento probare non potuerit
            quod <lb/> propter iusticiam alterius differendam illud non reci<lb break="no"/>pisset
            bannum nostrum persoluat * <lb/>
         </ab>
      </body>
   </text>
</TEI>
